II. CÁC THẮNG LỢI TIỂU BIỂU VỀ QUÂN SỰ CỦA NHÂN DÂN MIỀN NAM TRONG CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ CỨU NƯỚC 1954 - 1965

1. Phong trào Đồng Khởi

- Sau khi Pháp rút, Mỹ dựng chính quyền Ngô Đình Diệm, âm mưu chia cắt lâu dài Việt Nam; từ chối tổng tuyển cử, phá Hiệp định Giơ-ne-vơ, thực hiện “tố cộng”, “diệt cộng”, ban hành Luật 10/59, khủng bố và đàn áp nhân dân miền Nam.

Hình 1. Ngày 30-12-1960, người dân tại xã X (tỉnh Bến Tre), 'đội quân tóc dài' và người dân trong xã khiêng thi hài một nạn nhân bị lính Ngụy bắn chết trong khi đi làm về, đồng thời đấu tranh đòi địch phải bồi thường cho gia đình nạn nhân và chấm dứt việc bắn giết bừa bãi

- Hội nghị Trung ương 15 (đầu 1959) quyết định để nhân dân miền Nam dùng bạo lực cách mạng lật đổ chính quyền Mỹ – Diệm, kết hợp đấu tranh chính trị với vũ trang.

- Phong trào nổi dậy bùng nổ từ các địa phương (Vĩnh Thạnh, Bác Ái, Trà Bồng), phát triển thành cao trào Đồng khởi, tiêu biểu là Bến Tre (17-1-1960).

- Đồng khởi làm tan rã từng mảng bộ máy chính quyền địch ở cơ sở, thành lập chính quyền tự quản, chia ruộng đất cho dân nghèo; phong trào lan rộng khắp Nam Bộ, Tây Nguyên và một số nơi Trung Trung Bộ.

- Phong trào Đồng khởi giáng đòn nặng vào chính sách thực dân mới của Mỹ, làm lung lay chính quyền Ngô Đình Diệm, đưa cách mạng miền Nam chuyển sang thế tiến công; dẫn tới sự ra đời của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam (20-12-1960).

Hình 2. Ngày 2-12-1960, hơn 2.000 người dân tỉnh Mỹ Tho mít tinh, biểu tình đòi Mỹ - Ngụy chấm dứt các cuộc hành quân càn quét, chấm dứt việc bắn đại bác vào xóm làng, đòi Ngô Đình Diệm từ chức và thành lập một chính phủ dân chủ tiến bộ ở miền Nam Việt Nam.

2. Chống chiến lược "Chiến tranh đặc biệt" của Mỹ (1961 - 1965)

- “Chiến tranh đặc biệt” là chiến lược chiến tranh xâm lược thực dân mới của Mỹ ở miền Nam, tiến hành bằng quân đội tay sai do cố vấn Mỹ chỉ huy, dựa vào vũ khí và phương tiện chiến tranh của Mỹ, nhằm thực hiện âm mưu “dùng người Việt đánh người Việt”.

- Mỹ đề ra kế hoạch bình định miền Nam trong 18 tháng; tăng cường viện trợ quân sự cho chính quyền Ngô Đình Diệm.

- Thực hiện chính sách “dồn dân, lập ấp chiến lược”; áp dụng các chiến thuật mới như “trực thăng vận”, “thiết xa vận”.

Hình 3. Mỹ và quân đội tay sai đổ quân bằng chiến thuật trực thăng vận

- Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, quân dân miền Nam từng bước làm phá sản chiến lược “Chiến tranh đặc biệt”.

- Năm 1962:

+ Đánh bại nhiều cuộc hành quân càn quét của quân đội Sài Gòn vào chiến khu D, căn cứ U Minh, Tây Ninh,...

+ Đấu tranh phá “ấp chiến lược”, làm thất bại âm mưu bình định của Mỹ và chính quyền Sài Gòn.

- Năm 1963:

+ Đánh bại cuộc hành quân càn quét của hơn 2 000 quân Sài Gòn do cố vấn Mỹ chỉ huy ở Ấp Bắc (Mỹ Tho) ngày 2 - 1.

+ Mở ra khả năng đánh bại chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” của Mỹ.

+ Phong trào “Thi đua Ấp Bắc, giết giặc lập công” dấy lên khắp miền Nam.

- Giai đoạn 1964 - 1965:

+ Mở các chiến dịch tiến công quy mô lớn.

+ Giành thắng lợi ở An Lão (Bình Định), Ba Gia (Quảng Ngãi), Đồng Xoài (Bình Phước).

+ Làm phá sản hoàn toàn chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” của Mỹ.

Hình 4. Trực thăng của quân đội Mỹ bị bắn rơi trong trận Ấp Bắc