Lý thuyết Bài 13. Việt Nam trong những năm đầu sau Cách mạng tháng Tám năm 1945 (Phần I) SVIP

I. CÁC BIỆN PHÁP XÂY DỰNG VÀ CỦNG CỐ CHÍNH QUYỀN CÁCH MẠNG

1. Bối cảnh

- Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà vừa mới ra đời:

+ Chính quyền cách mạng còn non trẻ.

+ Lực lượng vũ trang còn yếu.

=> Nền độc lập dân tộc đứng trước nguy cơ bị đe doạ nghiêm trọng.

- Từ vĩ tuyến 16 trở ra Bắc, quân đội Trung Hoa Dân quốc lấy danh nghĩa Đồng minh kéo vào Việt Nam.

- Theo sau quân Trung Hoa Dân quốc là các đảng phái tay sai như Việt Quốc, Việt Cách. => Các lực lượng này liên tục có hoạt động chống phá chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hoà.

- Từ vĩ tuyến 16 trở vào Nam, quân Anh tạo điều kiện cho thực dân Pháp quay trở lại xâm lược Việt Nam.

2. Các biện pháp xây dựng và củng cố

- Trước tình hình khó khăn, nhiệm vụ quan trọng hàng đầu là xây dựng và củng cố chính quyền cách mạng.

- Ngày 6-1-1946, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà được tiến hành. => Hơn 300 đại biểu được bầu vào Quốc hội. Chủ tịch Hồ Chí Minh trúng cử với số phiếu cao nhất.

Hình 1. Ngày 2-3-1946, Quốc hội Khóa I họp Kỳ họp thứ Nhất, cử Chính phủ Liên hiệp kháng chiến do Chủ tịch Hồ Chí Minh làm Chủ tịch. Tại đây, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc lời tuyên thệ trước Quốc hội.

- Tháng 3 - 1946, trong phiên họp đầu tiên, Quốc hội khoá I đã thông qua nhiều quyết định quan trọng về chính sách đối nội và đối ngoại:

+ Quốc hội quyết định thành lập Ban Dự thảo Hiến pháp và Chính phủ liên hiệp kháng chiến.

+ Trước tình thế phải đối phó với nhiều lực lượng thù địch, Chính phủ Việt Nam chủ trương tạm thời hoà hoãn, tránh xung đột trực tiếp với quân Trung Hoa Dân quốc.

+ Đồng thời, Chính phủ kiên quyết đấu tranh làm thất bại âm mưu chia rẽ và phá hoại của các thế lực phản động.

+ Quốc hội khoá I chấp nhận nhường cho Việt Quốc và Việt Cách 70 ghế trong Quốc hội không qua bầu cử.

+ Chính phủ nhân nhượng cho quân Trung Hoa Dân quốc một số quyền lợi về kinh tế như cung cấp một phần lương thực và cho phép lưu hành tiền Trung Quốc.

Hình 2. Số đặc biệt của báo Quốc hội ra ngày Tổng tuyển cử, 6-1-1946

- Ngày 9-11-1946, Quốc hội thông qua bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà:

+ Hiến pháp khẳng định nguyên tắc đoàn kết toàn dân, không phân biệt giống nòi, giới tính, giai cấp và tôn giáo.

+ Hiến pháp bảo đảm các quyền tự do, dân chủ của nhân dân.

+ Hiến pháp đề cao việc xây dựng chính quyền mạnh mẽ và sáng suốt của nhân dân.

- Sau cuộc Tổng tuyển cử, chính quyền địa phương các cấp được củng cố và kiện toàn:

+ Ở Bắc Bộ và Trung Bộ, nhân dân tiến hành bầu cử Hội đồng nhân dân theo nguyên tắc phổ thông đầu phiếu.

+ Trên cơ sở đó, các địa phương thành lập Uỷ ban hành chính các cấp.

+ Ở Nam Bộ, do tình hình chiến sự phức tạp, Uỷ ban nhân dân được cải tổ thành Uỷ ban hành chính lâm thời.

Hình 3. Hiến pháp nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, được Quốc hội khóa I thông qua, năm 1946

- Khối đại đoàn kết dân tộc được củng cố thông qua Mặt trận Việt Minh và các tổ chức quần chúng.

- Chính phủ kiện toàn Bộ Quốc phòng, xây dựng các cơ quan và xưởng quân giới.

- Lực lượng vũ trang nhân dân được phát triển, gồm quân chủ lực và lực lượng địa phương.

- Quân đội được tổ chức lại thành Vệ quốc đoàn rồi Quân đội quốc gia Việt Nam.

- Việt Nam Giải phóng quân được chấn chỉnh, đổi tên thành Vệ quốc đoàn (9 -1945), sau đó là Quân đội quốc gia Việt Nam (5 -1946).

- Dân quân tự vệ phát triển rộng khắp cả nước.

II. GIẢI QUYẾT NHỮNG KHÓ KHĂN VỀ KINH TẾ, VĂN HOÁ, GIÁO DỤC

1. Kinh tế

- Nền kinh tế Việt Nam nghèo nàn, lạc hậu và bị chiến tranh tàn phá nặng nề.

- Hậu quả nạn đói cuối năm 1944 - đầu năm 1945 chưa được khắc phục, nạn đói mới tiếp tục đe doạ đời sống nhân dân.

- Chính phủ thực hiện các biện pháp cấp bách: lập hũ gạo cứu đói, kêu gọi “nhường cơm sẻ áo”, tổ chức “ngày đồng tâm”.

- Nghiêm trị những kẻ đầu cơ, tích trữ lúa gạo và điều hoà thị trường lúa gạo giữa các địa phương.

- Về lâu dài, Chính phủ vận động toàn dân tăng gia sản xuất để xoá nạn đói và phục hồi nông nghiệp.

- Chính phủ phát động tăng gia sản xuất với khẩu hiệu “không một tấc đất bỏ hoang”, đẩy mạnh trồng cây lương thực và hoa màu.

Hình 4. Người dân Hà Nội mít tinh hưởng ứng hoạt động cứu đói

- Ruộng đất của đế quốc và Việt gian bị tịch thu, chia cho nông dân nghèo.

- Ruộng đất công được chia lại theo nguyên tắc công bằng, dân chủ.

- Thực hiện các biện pháp giảm tô, giảm thuế cho nông dân.

- Để khắc phục ngân khố trống rỗng, Chính phủ phát động “Quỹ độc lập” và “Tuần lễ vàng”.

Hình 5. Đông đảo đồng bào, trong đó có tầng lớp thương nhân tham dự buổi đấu giá tranh của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong Tuần Lễ Vàng 9 - 1945

- Tháng 11 -1946, tiền Việt Nam được phát hành và lưu hành trong cả nước, góp phần xây dựng nền tài chính độc lập.

- Chỉ trong một tuần (từ 17 đến 24-9-1945), nhân dân đã quyên góp được khoảng 60 triệu đồng Đông Dương và 370 kg vàng.

- Các ngành công nghiệp, thương nghiệp và giao thông vận tải từng bước được khôi phục.