II. Luyện tập và vận dụng
1. Đọc
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
Bình đựng lệ
Chế Lan Viên
Từ sâu thẳm không tên Vớt lên bình đựng lệ Người xưa ném nỗi đau vào bể Nhờ sóng triều vạn kỉ Lấp vùi trong lãng quên. Dẫu không chu kì Như Tua Rua, sao Chổi Chiếc bình tuột khỏi tay nhân loại Lại về trở lại Nằm kia Cùng với hoa trúc đào đỏ chói Và sóng triều vào bãi Ném thia lia.
Tôi từ xứ lắm bom Giáp mặt nghìn lần cùng cái chết Đứng trước chiếc bình con Vẫn cứ bàng hoàng Ồ! Ta đã nghe rao giảng về hư vô | Tro tàn, gió rét Ăn miếng buồn trong thơ Uống nỗi đau ở triết Ờ, thế mà chẳng có gì mất hết Chiếc bình kia vẫn còn Vỏ ốc hoá vôi Rễ cây bám bình hoá thạch Nét hoa văn vẫn cười.
Dù hoa chỉ một ngày Dù sóng kia vạn tuổi Dù đời nhiều chuyện rủi Mà rất nghèo cơ may Chiếc bình xưa vẫn đó Người này vứt để quên Người kia cầm lại nhớ Thời này dù vứt bỏ Thì thời kia nhặt lên. 1988 |
(Di cảo thơ Chế Lan Viên, tập I, NXB Thuận Hoá,
Huế, 1992, tr. 79 − 80)
Câu 1. Có thể xếp bài thơ Bình đựng lệ vào loại thơ tượng trưng được không? Vì sao?
Gợi ý trả lời:
Câu 2. Theo hiểu biết của bạn, hình ảnh "bình đựng lệ" có thể gợi nhớ đến những câu chuyện cổ nào?
Gợi ý trả lời: Hình ảnh "bình đựng lệ" có thể gợi nhớ đến:
− Tục lệ "lacrimarium" của La Mã cổ đại, khi người ta dùng những chiếc bình nhỏ để hứng nước mắt trong thời gian để tang rồi đặt vào mộ như biểu tượng của tình yêu thương và nỗi tiếc nhớ.
− Chiếc bình (vò) Pandora trong thần thoại Hy Lạp – nơi cất giữ những tai ương và đau khổ của nhân loại.
➜ Cả hai đều làm nổi bật ý nghĩa biểu tượng của chiếc bình như một vật lưu giữ những giá trị tinh thần và số phận con người.
Câu 3. "Bình đựng lệ" là biểu tượng của cái gì? Bạn căn cứ vào đâu để xác định những hàm nghĩa của biểu tượng này?
Gợi ý trả lời:
Câu 4. Tìm những câu thơ thể hiện nhận thức của tác giả về sự tồn tại vĩnh cửu của "bình đựng lệ". Tác giả phát biểu nhận thức này dựa trên những trải nghiệm cá nhân nào?
Gợi ý trả lời:
Câu 5. Thủ pháp đối lập đã được tác giả vận dụng như thế nào và đạt hiệu quả nghệ thuật gì?
Gợi ý trả lời:
Câu 6. Nêu nhận xét về màu sắc nghị luận của bài thơ thông qua một số dấu hiệu hình thức mang tính đặc trưng.
Gợi ý trả lời:
Câu 7. Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) bày tỏ thái độ đồng cảm hay không đồng cảm của bạn đối với nỗi niềm và nhận thức của tác giả được bộc lộ qua bài thơ.
Gợi ý trả lời:
− Nêu rõ thái độ đồng cảm (hoặc không đồng cảm) với nỗi niềm và nhận thức của tác giả.
− Trình bày lí do cho thái độ đã lựa chọn bằng những lập luận phù hợp, có thể dựa vào nội dung bài thơ và thực tế cuộc sống.
− Khẳng định ý nghĩa của việc trân trọng, gìn giữ những giá trị tinh thần, văn hoá và lịch sử; rút ra bài học nhận thức hoặc hành động cho bản thân.
2. Viết
✽ Chọn một trong các đề sau:
Để 1. Viết bài nghị luận so sánh, đánh giá hai tác phẩm truyện cùng sáng tác về một đề tài hoặc cùng nói về một loại nhân vật.
Để 2. So sánh hai tác phẩm thơ cùng thể hiện chủ đề thiên nhiên, đất nước hoặc tình yêu đôi lứa được sáng tác theo những phong cách nghệ thuật khác nhau.
Đề 3. Phân tích, đánh giá việc khai thác các chủ đề, hình tượng, mô típ của sáng tác dân gian (ca dao, thần thoại, truyền thuyết, truyện cổ tích) trong một tác phẩm văn học hiện đại.
Để 4. Viết bài nghị luận về vấn đề: Thanh niên và việc xác lập giá trị sống.
Đề 5. Xây dựng đề cương cho báo cáo nghiên cứu về một vấn đề liên quan đến sinh hoạt học đường.
✽ Một số lưu ý khi viết bài:
−
3. Nói và nghe
✽ Chọn thực hiện theo nhóm học tập một trong các nội dung sau:
Nội dung 1. Thuyết trình về một tác phẩm truyện (truyện ngắn, tiểu thuyết) có cách tiếp cận và thể hiện mới mẻ đối với đời sống, khát vọng của tuổi hai mươi.
Nội dung 2. Thuyết trình về mối quan hệ giữa vay mượn và sáng tạo trong sáng tác văn học qua phân tích một số tác phẩm cụ thể lấy từ văn học Việt nam (thơ, truyện, kịch).
Nội dung 3. Thảo luận về đề tài tôn trọng và bảo vệ quyền được phát biểu chủ kiến trước các vấn đề đời sống.
✽ Một số lưu ý khi thực hiện:
−
