THÔNG TIN VỀ TÁC GIẢ ÉT-SIN

Ét-sin (khoảng 525 − 456 trước Công nguyên) là một nhà viết kịch Hy Lạp cổ đại. Ông sinh ra tại Ê-lêu-xít, gần A-then, trong một gia đình quý tộc. Ét-sin đã có nhiều đóng góp cho thể loại bi kịch thời cổ đại.

Trước Ét-sin, các vở kịch thường chỉ có một diễn viên tương tác với dàn đồng ca. Ông là người đầu tiên đưa vào vở kịch diễn viên thứ hai, tạo ra khả năng đối thoại và xung đột giữa các nhân vật, làm tăng tính kịch và chiều sâu cho vở diễn.

Thứ hai, các tác phẩm của ông thường khai thác các chủ đề lớn như số phận, công lý, ý chí tự do, xung đột giữa con người và thần linh. Ông thường sử dụng các câu chuyện thần thoại để truyền tải những thông điệp triết học sâu sắc.

Thứ ba, kịch của Ét-sin nổi bật với ngôn ngữ hùng tráng, giàu chất thơ và tính biểu tượng cao. Ông có khả năng xây dựng các nhân vật với nội tâm phức tạp và khắc hoạ rõ nét những mâu thuẫn trong xã hội.

Thứ tư, Ét-sin được cho là người đầu tiên sáng tạo ra cấu trúc bộ ba bi kịch (trilogy), nơi ba vở kịch liên quan đến nhau kể một câu chuyện lớn. Bộ ba Ô-rét-xơ-tei-a (A-ga-mem-nông, Những thiếu nữ viếng mộ, Những nữ thần ân đức) là ví dụ duy nhất còn tồn tại nguyên vẹn của thể loại này.

Chính vì những đóng góp vĩ đại cho thể bi kịch cổ đại, Ét-sin được mệnh danh là "cha đẻ của bi kịch".

THÔNG TIN VỀ TÁC GIẢ ÉT-SIN

Ét-sin (khoảng 525 − 456 trước Công nguyên) là một nhà viết kịch Hy Lạp cổ đại. Ông sinh ra tại Ê-lêu-xít, gần A-then, trong một gia đình quý tộc. Ét-sin đã có nhiều đóng góp cho thể loại bi kịch thời cổ đại.

Trước Ét-sin, các vở kịch thường chỉ có một diễn viên tương tác với dàn đồng ca. Ông là người đầu tiên đưa vào vở kịch diễn viên thứ hai, tạo ra khả năng đối thoại và xung đột giữa các nhân vật, làm tăng tính kịch và chiều sâu cho vở diễn.

Thứ hai, các tác phẩm của ông thường khai thác các chủ đề lớn như số phận, công lý, ý chí tự do, xung đột giữa con người và thần linh. Ông thường sử dụng các câu chuyện thần thoại để truyền tải những thông điệp triết học sâu sắc.

Thứ ba, kịch của Ét-sin nổi bật với ngôn ngữ hùng tráng, giàu chất thơ và tính biểu tượng cao. Ông có khả năng xây dựng các nhân vật với nội tâm phức tạp và khắc hoạ rõ nét những mâu thuẫn trong xã hội.

Thứ tư, Ét-sin được cho là người đầu tiên sáng tạo ra cấu trúc bộ ba bi kịch (trilogy), nơi ba vở kịch liên quan đến nhau kể một câu chuyện lớn. Bộ ba Ô-rét-xơ-tei-a (A-ga-mem-nông, Những thiếu nữ viếng mộ, Những nữ thần ân đức) là ví dụ duy nhất còn tồn tại nguyên vẹn của thể loại này.

Chính vì những đóng góp vĩ đại cho thể bi kịch cổ đại, Ét-sin được mệnh danh là "cha đẻ của bi kịch".

THÔNG TIN VỀ TÁC GIẢ ÉT-SIN

Ét-sin (khoảng 525 − 456 trước Công nguyên) là một nhà viết kịch Hy Lạp cổ đại. Ông sinh ra tại Ê-lêu-xít, gần A-then, trong một gia đình quý tộc. Ét-sin đã có nhiều đóng góp cho thể loại bi kịch thời cổ đại.

Trước Ét-sin, các vở kịch thường chỉ có một diễn viên tương tác với dàn đồng ca. Ông là người đầu tiên đưa vào vở kịch diễn viên thứ hai, tạo ra khả năng đối thoại và xung đột giữa các nhân vật, làm tăng tính kịch và chiều sâu cho vở diễn.

Thứ hai, các tác phẩm của ông thường khai thác các chủ đề lớn như số phận, công lý, ý chí tự do, xung đột giữa con người và thần linh. Ông thường sử dụng các câu chuyện thần thoại để truyền tải những thông điệp triết học sâu sắc.

Thứ ba, kịch của Ét-sin nổi bật với ngôn ngữ hùng tráng, giàu chất thơ và tính biểu tượng cao. Ông có khả năng xây dựng các nhân vật với nội tâm phức tạp và khắc hoạ rõ nét những mâu thuẫn trong xã hội.

Thứ tư, Ét-sin được cho là người đầu tiên sáng tạo ra cấu trúc bộ ba bi kịch (trilogy), nơi ba vở kịch liên quan đến nhau kể một câu chuyện lớn. Bộ ba Ô-rét-xơ-tei-a (A-ga-mem-nông, Những thiếu nữ viếng mộ, Những nữ thần ân đức) là ví dụ duy nhất còn tồn tại nguyên vẹn của thể loại này.

Chính vì những đóng góp vĩ đại cho thể bi kịch cổ đại, Ét-sin được mệnh danh là "cha đẻ của bi kịch".

THÔNG TIN VỀ TÁC GIẢ ÉT-SIN

Ét-sin (khoảng 525 − 456 trước Công nguyên) là một nhà viết kịch Hy Lạp cổ đại. Ông sinh ra tại Ê-lêu-xít, gần A-then, trong một gia đình quý tộc. Ét-sin đã có nhiều đóng góp cho thể loại bi kịch thời cổ đại.

Trước Ét-sin, các vở kịch thường chỉ có một diễn viên tương tác với dàn đồng ca. Ông là người đầu tiên đưa vào vở kịch diễn viên thứ hai, tạo ra khả năng đối thoại và xung đột giữa các nhân vật, làm tăng tính kịch và chiều sâu cho vở diễn.

Thứ hai, các tác phẩm của ông thường khai thác các chủ đề lớn như số phận, công lý, ý chí tự do, xung đột giữa con người và thần linh. Ông thường sử dụng các câu chuyện thần thoại để truyền tải những thông điệp triết học sâu sắc.

Thứ ba, kịch của Ét-sin nổi bật với ngôn ngữ hùng tráng, giàu chất thơ và tính biểu tượng cao. Ông có khả năng xây dựng các nhân vật với nội tâm phức tạp và khắc hoạ rõ nét những mâu thuẫn trong xã hội.

Thứ tư, Ét-sin được cho là người đầu tiên sáng tạo ra cấu trúc bộ ba bi kịch (trilogy), nơi ba vở kịch liên quan đến nhau kể một câu chuyện lớn. Bộ ba Ô-rét-xơ-tei-a (A-ga-mem-nông, Những thiếu nữ viếng mộ, Những nữ thần ân đức) là ví dụ duy nhất còn tồn tại nguyên vẹn của thể loại này.

Chính vì những đóng góp vĩ đại cho thể bi kịch cổ đại, Ét-sin được mệnh danh là "cha đẻ của bi kịch".

Prô-mê-tê bị xiềng

(Trích)

Ét-sin (Eschyle)

NHẠC TRƯỞNG

Hãy tiết lộ cho chúng em được rõ

Vì lí do nào bị Thần Vương giam giữ

Và đối xử khắt khe tàn ác, đê hèn.

Hãy cho chúng em được biết hết căn nguyên

Nếu Người thấy nói ra mà chẳng ngại.

PRÔ-MÊ-TÊ

Quả thực với ta, chỉ nhắc tới đã là chua xót!

Mà lặng đi càng nặng nỗi đau thương.

Cả hai bên đều xao xuyến bàng hoàng,

Từ các thần linh buông mình trong oán hận

Và giữa họ sự bất hoà xảy đến

Kẻ muốn đẩy Crô-nốt (Cronos) đi rời khỏi ngôi trời

Hòng chuyển cả quyền hành cho Dớt nắm trong tay.

Kẻ ngược lại thì đấu tranh kiên quyết

Hòng ngăn cản không bao giờ để Dớt

Chiếm được quyền thống trị các thần linh.

Ta đã lựa những câu khuyên khôn khéo chân tình

Góp với các Khổng Lồ con U-ra-nốt (Uranos) và Trái Đất

Nhưng họ không nghe, họ khinh dùng mưu chước,

Tin ở sức mình họ tưởng đâu có thể dễ như không

Dùng bạo lực giản đơn chiếm đoạt ngai vàng!

Nhưng ta, thì mẹ ta − Tê-mít (Thémis) hoặc Gai-a (Gaia) cũng vậy

Tên gọi khác nhau mà cùng chung hình thái

Đã bao lần nói cho ta biết trước tương lai

Sẽ diễn biến ra sao những lúc sau này,

Rằng nhờ mưu mẹo chứ không phải bạo quyền và sức mạnh

Mà ngôi thống trị vào tay người chiến thắng

Ta giãi bày thông tỏ mọi điều trên,

Nhưng họ không thèm ban cho ta đến cả một cái nhìn!

Trong tình huống ấy, ta nghĩ bụng: với ta, tốt nhất

Là kéo cả mẹ ta đứng về phía Dớt

Hắn sẽ vui lòng theo nhã ý mẹ con ta

Chính nhờ những câu khuyên nhủ thực thà

Của ta đó, mà cái địa ngục Tác-ta (Tartare) đen ngòm thăm thẳm

Đang giam giữ Crô-nốt cổ xưa cùng toàn phe cánh.

Đó, những việc ta đã từng làm cho ông chủ của muôn thần

Và đây, các nàng trông những hình phạt đau thương

Hắn sử dụng để đền ơn ta thuở trước!

Đây cái tệ hại vốn đi đôi cùng bạo ngược

Là thiếu lòng tin ở cả bạn bè

Còn cái điều các nàng hỏi han ta:

Vì sao hắn đoạ đày ta như vậy,

Ta sẽ nói cho các nàng hay mọi nỗi:

Ngay sau khi đoạt cho mình ngôi báu của cha xong,

Hắn ban đặc ân cho tất cả các thần

Và định ngôi thứ trong triều đình của hắn

Nhưng không đếm xỉa tới khách trần khốn nạn

Hắn còn toan hủy diệt giống người

Để sinh ra một giống mới lên thay.

Không ai ngoài ta dám cưỡng lại điều hắn ta dự định.

Một mình ta dám đứng lên can đảm

Ngăn không để người trần nát thịt tan xương

Bước xuống âm ti, nơi Ha-đét (Hadès) suối vàng.

Đấy, duyên cớ vì sao ta phải

Gập mình dưới sức nặng đè oan trái

Của những đau thương thê thảm xót xa.

Vì thương xót trần gian như thể ruột rà

Mà ta bị khinh rẻ, không đáng người thương xót.

Thế là họ đoạ đầy ta khắc nghiệt

Cảnh tượng này nhục cho Dớt biết bao nhiêu!

(Hoàng Hữu Đản giới thiệu, biên dịch và chú thích,

Bi kịch Hy Lạp, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2007, tr. 44 − 46)

Prô-mê-tê bị xiềng

(Trích)

Ét-sin (Eschyle)

NHẠC TRƯỞNG

Hãy tiết lộ cho chúng em được rõ

Vì lí do nào bị Thần Vương giam giữ

Và đối xử khắt khe tàn ác, đê hèn.

Hãy cho chúng em được biết hết căn nguyên

Nếu Người thấy nói ra mà chẳng ngại.

PRÔ-MÊ-TÊ

Quả thực với ta, chỉ nhắc tới đã là chua xót!

Mà lặng đi càng nặng nỗi đau thương.

Cả hai bên đều xao xuyến bàng hoàng,

Từ các thần linh buông mình trong oán hận

Và giữa họ sự bất hoà xảy đến

Kẻ muốn đẩy Crô-nốt (Cronos) đi rời khỏi ngôi trời

Hòng chuyển cả quyền hành cho Dớt nắm trong tay.

Kẻ ngược lại thì đấu tranh kiên quyết

Hòng ngăn cản không bao giờ để Dớt

Chiếm được quyền thống trị các thần linh.

Ta đã lựa những câu khuyên khôn khéo chân tình

Góp với các Khổng Lồ con U-ra-nốt (Uranos) và Trái Đất

Nhưng họ không nghe, họ khinh dùng mưu chước,

Tin ở sức mình họ tưởng đâu có thể dễ như không

Dùng bạo lực giản đơn chiếm đoạt ngai vàng!

Nhưng ta, thì mẹ ta − Tê-mít (Thémis) hoặc Gai-a (Gaia) cũng vậy

Tên gọi khác nhau mà cùng chung hình thái

Đã bao lần nói cho ta biết trước tương lai

Sẽ diễn biến ra sao những lúc sau này,

Rằng nhờ mưu mẹo chứ không phải bạo quyền và sức mạnh

Mà ngôi thống trị vào tay người chiến thắng

Ta giãi bày thông tỏ mọi điều trên,

Nhưng họ không thèm ban cho ta đến cả một cái nhìn!

Trong tình huống ấy, ta nghĩ bụng: với ta, tốt nhất

Là kéo cả mẹ ta đứng về phía Dớt

Hắn sẽ vui lòng theo nhã ý mẹ con ta

Chính nhờ những câu khuyên nhủ thực thà

Của ta đó, mà cái địa ngục Tác-ta (Tartare) đen ngòm thăm thẳm

Đang giam giữ Crô-nốt cổ xưa cùng toàn phe cánh.

Đó, những việc ta đã từng làm cho ông chủ của muôn thần

Và đây, các nàng trông những hình phạt đau thương

Hắn sử dụng để đền ơn ta thuở trước!

Đây cái tệ hại vốn đi đôi cùng bạo ngược

Là thiếu lòng tin ở cả bạn bè

Còn cái điều các nàng hỏi han ta:

Vì sao hắn đoạ đày ta như vậy,

Ta sẽ nói cho các nàng hay mọi nỗi:

Ngay sau khi đoạt cho mình ngôi báu của cha xong,

Hắn ban đặc ân cho tất cả các thần

Và định ngôi thứ trong triều đình của hắn

Nhưng không đếm xỉa tới khách trần khốn nạn

Hắn còn toan hủy diệt giống người

Để sinh ra một giống mới lên thay.

Không ai ngoài ta dám cưỡng lại điều hắn ta dự định.

Một mình ta dám đứng lên can đảm

Ngăn không để người trần nát thịt tan xương

Bước xuống âm ti, nơi Ha-đét (Hadès) suối vàng.

Đấy, duyên cớ vì sao ta phải

Gập mình dưới sức nặng đè oan trái

Của những đau thương thê thảm xót xa.

Vì thương xót trần gian như thể ruột rà

Mà ta bị khinh rẻ, không đáng người thương xót.

Thế là họ đoạ đầy ta khắc nghiệt

Cảnh tượng này nhục cho Dớt biết bao nhiêu!

(Hoàng Hữu Đản giới thiệu, biên dịch và chú thích,

Bi kịch Hy Lạp, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2007, tr. 44 − 46)

Tóm tắt vở kịch Prô-mê-tê bị xiềng

− Prô-mê-tê là một vị thần khổng lồ, được biết đến là người tạo ra loài người từ đất sét và ban cho họ trí tuệ.

− Ông là con trai của thần khổng lồ I-a-pê-tớt và nữ thần Tê-mít. Ông là anh em của Át-lát, Ê-pi-mê-tê, và Mê-nô-ét-ti-út.

− Prô-mê-tê nổi tiếng với việc dám đối đầu với thần Dớt để bảo vệ và giúp đỡ nhân loại. Cụ thể, ông đã đánh lừa Dớt trong việc tế lễ. Để đảm bảo con người được hưởng phần thịt ngon hơn, Prô-mê-tê đã lừa Dớt chọn phần xương và mỡ bọc trong da, còn phần thịt thì giấu đi. Điều này khiến Dớt tức giận và quyết định không ban lửa cho loài người. Bất chấp lệnh cấm của Dớt, Prô-mê-tê đã lẻn lên đỉnh Ơ-lim-pớt, ăn cắp ngọn lửa từ lò rèn của thần Hê-phai-xtớt và trao nó cho loài người. Ngọn lửa này không chỉ giúp con người sưởi ấm, nấu nướng mà còn mở đường cho sự phát triển của văn minh và kĩ thuật.

− Để trừng phạt hành động táo bạo của Prô-mê-tê, thần Dớt đã ra lệnh Hê-phai-xtớt xích ông vào một tảng đá ở đỉnh núi Cô-ca-dơ. Khi nghe điều này, ai cũng thương xót cho Prô-mê-tê. Hàng ngày, một con diều hâu sẽ đến ăn lá gan của ông. Điều tàn khốc là lá gan này lại tự tái sinh vào ban đêm, khiến Prô-mê-tê phải chịu đựng sự đau đớn triền miên.

− Cuối cùng, sau nhiều thế kỉ chịu đựng, Prô-mê-tê đã được giải thoát bởi người anh hùng Hê-ra-clét.

Prô-mê-tê bị xiềng

(Trích)

Ét-sin (Eschyle)

NHẠC TRƯỞNG

Hãy tiết lộ cho chúng em được rõ

Vì lí do nào bị Thần Vương giam giữ

Và đối xử khắt khe tàn ác, đê hèn.

Hãy cho chúng em được biết hết căn nguyên

Nếu Người thấy nói ra mà chẳng ngại.

PRÔ-MÊ-TÊ

Quả thực với ta, chỉ nhắc tới đã là chua xót!

Mà lặng đi càng nặng nỗi đau thương.

Cả hai bên đều xao xuyến bàng hoàng,

Từ các thần linh buông mình trong oán hận

Và giữa họ sự bất hoà xảy đến

Kẻ muốn đẩy Crô-nốt (Cronos) đi rời khỏi ngôi trời

Hòng chuyển cả quyền hành cho Dớt nắm trong tay.

Kẻ ngược lại thì đấu tranh kiên quyết

Hòng ngăn cản không bao giờ để Dớt

Chiếm được quyền thống trị các thần linh.

Ta đã lựa những câu khuyên khôn khéo chân tình

Góp với các Khổng Lồ con U-ra-nốt (Uranos) và Trái Đất

Nhưng họ không nghe, họ khinh dùng mưu chước,

Tin ở sức mình họ tưởng đâu có thể dễ như không

Dùng bạo lực giản đơn chiếm đoạt ngai vàng!

Nhưng ta, thì mẹ ta − Tê-mít (Thémis) hoặc Gai-a (Gaia) cũng vậy

Tên gọi khác nhau mà cùng chung hình thái

Đã bao lần nói cho ta biết trước tương lai

Sẽ diễn biến ra sao những lúc sau này,

Rằng nhờ mưu mẹo chứ không phải bạo quyền và sức mạnh

Mà ngôi thống trị vào tay người chiến thắng

Ta giãi bày thông tỏ mọi điều trên,

Nhưng họ không thèm ban cho ta đến cả một cái nhìn!

Trong tình huống ấy, ta nghĩ bụng: với ta, tốt nhất

Là kéo cả mẹ ta đứng về phía Dớt

Hắn sẽ vui lòng theo nhã ý mẹ con ta

Chính nhờ những câu khuyên nhủ thực thà

Của ta đó, mà cái địa ngục Tác-ta (Tartare) đen ngòm thăm thẳm

Đang giam giữ Crô-nốt cổ xưa cùng toàn phe cánh.

Đó, những việc ta đã từng làm cho ông chủ của muôn thần

Và đây, các nàng trông những hình phạt đau thương

Hắn sử dụng để đền ơn ta thuở trước!

Đây cái tệ hại vốn đi đôi cùng bạo ngược

Là thiếu lòng tin ở cả bạn bè

Còn cái điều các nàng hỏi han ta:

Vì sao hắn đoạ đày ta như vậy,

Ta sẽ nói cho các nàng hay mọi nỗi:

Ngay sau khi đoạt cho mình ngôi báu của cha xong,

Hắn ban đặc ân cho tất cả các thần

Và định ngôi thứ trong triều đình của hắn

Nhưng không đếm xỉa tới khách trần khốn nạn

Hắn còn toan hủy diệt giống người

Để sinh ra một giống mới lên thay.

Không ai ngoài ta dám cưỡng lại điều hắn ta dự định.

Một mình ta dám đứng lên can đảm

Ngăn không để người trần nát thịt tan xương

Bước xuống âm ti, nơi Ha-đét (Hadès) suối vàng.

Đấy, duyên cớ vì sao ta phải

Gập mình dưới sức nặng đè oan trái

Của những đau thương thê thảm xót xa.

Vì thương xót trần gian như thể ruột rà

Mà ta bị khinh rẻ, không đáng người thương xót.

Thế là họ đoạ đầy ta khắc nghiệt

Cảnh tượng này nhục cho Dớt biết bao nhiêu!

(Hoàng Hữu Đản giới thiệu, biên dịch và chú thích,

Bi kịch Hy Lạp, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2007, tr. 44 − 46)

Prô-mê-tê bị xiềng

(Trích)

Ét-sin (Eschyle)

NHẠC TRƯỞNG

Hãy tiết lộ cho chúng em được rõ

Vì lí do nào bị Thần Vương giam giữ

Và đối xử khắt khe tàn ác, đê hèn.

Hãy cho chúng em được biết hết căn nguyên

Nếu Người thấy nói ra mà chẳng ngại.

PRÔ-MÊ-TÊ

Quả thực với ta, chỉ nhắc tới đã là chua xót!

Mà lặng đi càng nặng nỗi đau thương.

Cả hai bên đều xao xuyến bàng hoàng,

Từ các thần linh buông mình trong oán hận

Và giữa họ sự bất hoà xảy đến

Kẻ muốn đẩy Crô-nốt (Cronos) đi rời khỏi ngôi trời

Hòng chuyển cả quyền hành cho Dớt nắm trong tay.

Kẻ ngược lại thì đấu tranh kiên quyết

Hòng ngăn cản không bao giờ để Dớt

Chiếm được quyền thống trị các thần linh.

Ta đã lựa những câu khuyên khôn khéo chân tình

Góp với các Khổng Lồ con U-ra-nốt (Uranos) và Trái Đất

Nhưng họ không nghe, họ khinh dùng mưu chước,

Tin ở sức mình họ tưởng đâu có thể dễ như không

Dùng bạo lực giản đơn chiếm đoạt ngai vàng!

Nhưng ta, thì mẹ ta − Tê-mít (Thémis) hoặc Gai-a (Gaia) cũng vậy

Tên gọi khác nhau mà cùng chung hình thái

Đã bao lần nói cho ta biết trước tương lai

Sẽ diễn biến ra sao những lúc sau này,

Rằng nhờ mưu mẹo chứ không phải bạo quyền và sức mạnh

Mà ngôi thống trị vào tay người chiến thắng

Ta giãi bày thông tỏ mọi điều trên,

Nhưng họ không thèm ban cho ta đến cả một cái nhìn!

Trong tình huống ấy, ta nghĩ bụng: với ta, tốt nhất

Là kéo cả mẹ ta đứng về phía Dớt

Hắn sẽ vui lòng theo nhã ý mẹ con ta

Chính nhờ những câu khuyên nhủ thực thà

Của ta đó, mà cái địa ngục Tác-ta (Tartare) đen ngòm thăm thẳm

Đang giam giữ Crô-nốt cổ xưa cùng toàn phe cánh.

Đó, những việc ta đã từng làm cho ông chủ của muôn thần

Và đây, các nàng trông những hình phạt đau thương

Hắn sử dụng để đền ơn ta thuở trước!

Đây cái tệ hại vốn đi đôi cùng bạo ngược

Là thiếu lòng tin ở cả bạn bè

Còn cái điều các nàng hỏi han ta:

Vì sao hắn đoạ đày ta như vậy,

Ta sẽ nói cho các nàng hay mọi nỗi:

Ngay sau khi đoạt cho mình ngôi báu của cha xong,

Hắn ban đặc ân cho tất cả các thần

Và định ngôi thứ trong triều đình của hắn

Nhưng không đếm xỉa tới khách trần khốn nạn

Hắn còn toan hủy diệt giống người

Để sinh ra một giống mới lên thay.

Không ai ngoài ta dám cưỡng lại điều hắn ta dự định.

Một mình ta dám đứng lên can đảm

Ngăn không để người trần nát thịt tan xương

Bước xuống âm ti, nơi Ha-đét (Hadès) suối vàng.

Đấy, duyên cớ vì sao ta phải

Gập mình dưới sức nặng đè oan trái

Của những đau thương thê thảm xót xa.

Vì thương xót trần gian như thể ruột rà

Mà ta bị khinh rẻ, không đáng người thương xót.

Thế là họ đoạ đầy ta khắc nghiệt

Cảnh tượng này nhục cho Dớt biết bao nhiêu!

(Hoàng Hữu Đản giới thiệu, biên dịch và chú thích,

Bi kịch Hy Lạp, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2007, tr. 44 − 46)

Prô-mê-tê bị xiềng

(Trích)

Ét-sin (Eschyle)

NHẠC TRƯỞNG

Hãy tiết lộ cho chúng em được rõ

Vì lí do nào bị Thần Vương giam giữ

Và đối xử khắt khe tàn ác, đê hèn.

Hãy cho chúng em được biết hết căn nguyên

Nếu Người thấy nói ra mà chẳng ngại.

PRÔ-MÊ-TÊ

Quả thực với ta, chỉ nhắc tới đã là chua xót!

Mà lặng đi càng nặng nỗi đau thương.

Cả hai bên đều xao xuyến bàng hoàng,

Từ các thần linh buông mình trong oán hận

Và giữa họ sự bất hoà xảy đến

Kẻ muốn đẩy Crô-nốt (Cronos) đi rời khỏi ngôi trời

Hòng chuyển cả quyền hành cho Dớt nắm trong tay.

Kẻ ngược lại thì đấu tranh kiên quyết

Hòng ngăn cản không bao giờ để Dớt

Chiếm được quyền thống trị các thần linh.

Ta đã lựa những câu khuyên khôn khéo chân tình

Góp với các Khổng Lồ con U-ra-nốt (Uranos) và Trái Đất

Nhưng họ không nghe, họ khinh dùng mưu chước,

Tin ở sức mình họ tưởng đâu có thể dễ như không

Dùng bạo lực giản đơn chiếm đoạt ngai vàng!

Nhưng ta, thì mẹ ta − Tê-mít (Thémis) hoặc Gai-a (Gaia) cũng vậy

Tên gọi khác nhau mà cùng chung hình thái

Đã bao lần nói cho ta biết trước tương lai

Sẽ diễn biến ra sao những lúc sau này,

Rằng nhờ mưu mẹo chứ không phải bạo quyền và sức mạnh

Mà ngôi thống trị vào tay người chiến thắng

Ta giãi bày thông tỏ mọi điều trên,

Nhưng họ không thèm ban cho ta đến cả một cái nhìn!

Trong tình huống ấy, ta nghĩ bụng: với ta, tốt nhất

Là kéo cả mẹ ta đứng về phía Dớt

Hắn sẽ vui lòng theo nhã ý mẹ con ta

Chính nhờ những câu khuyên nhủ thực thà

Của ta đó, mà cái địa ngục Tác-ta (Tartare) đen ngòm thăm thẳm

Đang giam giữ Crô-nốt cổ xưa cùng toàn phe cánh.

Đó, những việc ta đã từng làm cho ông chủ của muôn thần

Và đây, các nàng trông những hình phạt đau thương

Hắn sử dụng để đền ơn ta thuở trước!

Đây cái tệ hại vốn đi đôi cùng bạo ngược

Là thiếu lòng tin ở cả bạn bè

Còn cái điều các nàng hỏi han ta:

Vì sao hắn đoạ đày ta như vậy,

Ta sẽ nói cho các nàng hay mọi nỗi:

Ngay sau khi đoạt cho mình ngôi báu của cha xong,

Hắn ban đặc ân cho tất cả các thần

Và định ngôi thứ trong triều đình của hắn

Nhưng không đếm xỉa tới khách trần khốn nạn

Hắn còn toan hủy diệt giống người

Để sinh ra một giống mới lên thay.

Không ai ngoài ta dám cưỡng lại điều hắn ta dự định.

Một mình ta dám đứng lên can đảm

Ngăn không để người trần nát thịt tan xương

Bước xuống âm ti, nơi Ha-đét (Hadès) suối vàng.

Đấy, duyên cớ vì sao ta phải

Gập mình dưới sức nặng đè oan trái

Của những đau thương thê thảm xót xa.

Vì thương xót trần gian như thể ruột rà

Mà ta bị khinh rẻ, không đáng người thương xót.

Thế là họ đoạ đầy ta khắc nghiệt

Cảnh tượng này nhục cho Dớt biết bao nhiêu!

(Hoàng Hữu Đản giới thiệu, biên dịch và chú thích,

Bi kịch Hy Lạp, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2007, tr. 44 − 46)

Prô-mê-tê bị xiềng

(Trích)

Ét-sin (Eschyle)

NHẠC TRƯỞNG

Hãy tiết lộ cho chúng em được rõ

Vì lí do nào bị Thần Vương giam giữ

Và đối xử khắt khe tàn ác, đê hèn.

Hãy cho chúng em được biết hết căn nguyên

Nếu Người thấy nói ra mà chẳng ngại.

PRÔ-MÊ-TÊ

Quả thực với ta, chỉ nhắc tới đã là chua xót!

Mà lặng đi càng nặng nỗi đau thương.

Cả hai bên đều xao xuyến bàng hoàng,

Từ các thần linh buông mình trong oán hận

Và giữa họ sự bất hoà xảy đến

Kẻ muốn đẩy Crô-nốt (Cronos) đi rời khỏi ngôi trời

Hòng chuyển cả quyền hành cho Dớt nắm trong tay.

Kẻ ngược lại thì đấu tranh kiên quyết

Hòng ngăn cản không bao giờ để Dớt

Chiếm được quyền thống trị các thần linh.

Ta đã lựa những câu khuyên khôn khéo chân tình

Góp với các Khổng Lồ con U-ra-nốt (Uranos) và Trái Đất

Nhưng họ không nghe, họ khinh dùng mưu chước,

Tin ở sức mình họ tưởng đâu có thể dễ như không

Dùng bạo lực giản đơn chiếm đoạt ngai vàng!

Nhưng ta, thì mẹ ta − Tê-mít (Thémis) hoặc Gai-a (Gaia) cũng vậy

Tên gọi khác nhau mà cùng chung hình thái

Đã bao lần nói cho ta biết trước tương lai

Sẽ diễn biến ra sao những lúc sau này,

Rằng nhờ mưu mẹo chứ không phải bạo quyền và sức mạnh

Mà ngôi thống trị vào tay người chiến thắng

Ta giãi bày thông tỏ mọi điều trên,

Nhưng họ không thèm ban cho ta đến cả một cái nhìn!

Trong tình huống ấy, ta nghĩ bụng: với ta, tốt nhất

Là kéo cả mẹ ta đứng về phía Dớt

Hắn sẽ vui lòng theo nhã ý mẹ con ta

Chính nhờ những câu khuyên nhủ thực thà

Của ta đó, mà cái địa ngục Tác-ta (Tartare) đen ngòm thăm thẳm

Đang giam giữ Crô-nốt cổ xưa cùng toàn phe cánh.

Đó, những việc ta đã từng làm cho ông chủ của muôn thần

Và đây, các nàng trông những hình phạt đau thương

Hắn sử dụng để đền ơn ta thuở trước!

Đây cái tệ hại vốn đi đôi cùng bạo ngược

Là thiếu lòng tin ở cả bạn bè

Còn cái điều các nàng hỏi han ta:

Vì sao hắn đoạ đày ta như vậy,

Ta sẽ nói cho các nàng hay mọi nỗi:

Ngay sau khi đoạt cho mình ngôi báu của cha xong,

Hắn ban đặc ân cho tất cả các thần

Và định ngôi thứ trong triều đình của hắn

Nhưng không đếm xỉa tới khách trần khốn nạn

Hắn còn toan hủy diệt giống người

Để sinh ra một giống mới lên thay.

Không ai ngoài ta dám cưỡng lại điều hắn ta dự định.

Một mình ta dám đứng lên can đảm

Ngăn không để người trần nát thịt tan xương

Bước xuống âm ti, nơi Ha-đét (Hadès) suối vàng.

Đấy, duyên cớ vì sao ta phải

Gập mình dưới sức nặng đè oan trái

Của những đau thương thê thảm xót xa.

Vì thương xót trần gian như thể ruột rà

Mà ta bị khinh rẻ, không đáng người thương xót.

Thế là họ đoạ đầy ta khắc nghiệt

Cảnh tượng này nhục cho Dớt biết bao nhiêu!

(Hoàng Hữu Đản giới thiệu, biên dịch và chú thích,

Bi kịch Hy Lạp, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2007, tr. 44 − 46)

Prô-mê-tê bị xiềng

(Trích)

Ét-sin (Eschyle)

NHẠC TRƯỞNG

Hãy tiết lộ cho chúng em được rõ

Vì lí do nào bị Thần Vương giam giữ

Và đối xử khắt khe tàn ác, đê hèn.

Hãy cho chúng em được biết hết căn nguyên

Nếu Người thấy nói ra mà chẳng ngại.

PRÔ-MÊ-TÊ

Quả thực với ta, chỉ nhắc tới đã là chua xót!

Mà lặng đi càng nặng nỗi đau thương.

Cả hai bên đều xao xuyến bàng hoàng,

Từ các thần linh buông mình trong oán hận

Và giữa họ sự bất hoà xảy đến

Kẻ muốn đẩy Crô-nốt (Cronos) đi rời khỏi ngôi trời

Hòng chuyển cả quyền hành cho Dớt nắm trong tay.

Kẻ ngược lại thì đấu tranh kiên quyết

Hòng ngăn cản không bao giờ để Dớt

Chiếm được quyền thống trị các thần linh.

Ta đã lựa những câu khuyên khôn khéo chân tình

Góp với các Khổng Lồ con U-ra-nốt (Uranos) và Trái Đất

Nhưng họ không nghe, họ khinh dùng mưu chước,

Tin ở sức mình họ tưởng đâu có thể dễ như không

Dùng bạo lực giản đơn chiếm đoạt ngai vàng!

Nhưng ta, thì mẹ ta − Tê-mít (Thémis) hoặc Gai-a (Gaia) cũng vậy

Tên gọi khác nhau mà cùng chung hình thái

Đã bao lần nói cho ta biết trước tương lai

Sẽ diễn biến ra sao những lúc sau này,

Rằng nhờ mưu mẹo chứ không phải bạo quyền và sức mạnh

Mà ngôi thống trị vào tay người chiến thắng

Ta giãi bày thông tỏ mọi điều trên,

Nhưng họ không thèm ban cho ta đến cả một cái nhìn!

Trong tình huống ấy, ta nghĩ bụng: với ta, tốt nhất

Là kéo cả mẹ ta đứng về phía Dớt

Hắn sẽ vui lòng theo nhã ý mẹ con ta

Chính nhờ những câu khuyên nhủ thực thà

Của ta đó, mà cái địa ngục Tác-ta (Tartare) đen ngòm thăm thẳm

Đang giam giữ Crô-nốt cổ xưa cùng toàn phe cánh.

Đó, những việc ta đã từng làm cho ông chủ của muôn thần

Và đây, các nàng trông những hình phạt đau thương

Hắn sử dụng để đền ơn ta thuở trước!

Đây cái tệ hại vốn đi đôi cùng bạo ngược

Là thiếu lòng tin ở cả bạn bè

Còn cái điều các nàng hỏi han ta:

Vì sao hắn đoạ đày ta như vậy,

Ta sẽ nói cho các nàng hay mọi nỗi:

Ngay sau khi đoạt cho mình ngôi báu của cha xong,

Hắn ban đặc ân cho tất cả các thần

Và định ngôi thứ trong triều đình của hắn

Nhưng không đếm xỉa tới khách trần khốn nạn

Hắn còn toan hủy diệt giống người

Để sinh ra một giống mới lên thay.

Không ai ngoài ta dám cưỡng lại điều hắn ta dự định.

Một mình ta dám đứng lên can đảm

Ngăn không để người trần nát thịt tan xương

Bước xuống âm ti, nơi Ha-đét (Hadès) suối vàng.

Đấy, duyên cớ vì sao ta phải

Gập mình dưới sức nặng đè oan trái

Của những đau thương thê thảm xót xa.

Vì thương xót trần gian như thể ruột rà

Mà ta bị khinh rẻ, không đáng người thương xót.

Thế là họ đoạ đầy ta khắc nghiệt

Cảnh tượng này nhục cho Dớt biết bao nhiêu!

(Hoàng Hữu Đản giới thiệu, biên dịch và chú thích,

Bi kịch Hy Lạp, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2007, tr. 44 − 46)

Prô-mê-tê bị xiềng

(Trích)

Ét-sin (Eschyle)

NHẠC TRƯỞNG

Hãy tiết lộ cho chúng em được rõ

Vì lí do nào bị Thần Vương giam giữ

Và đối xử khắt khe tàn ác, đê hèn.

Hãy cho chúng em được biết hết căn nguyên

Nếu Người thấy nói ra mà chẳng ngại.

PRÔ-MÊ-TÊ

Quả thực với ta, chỉ nhắc tới đã là chua xót!

Mà lặng đi càng nặng nỗi đau thương.

Cả hai bên đều xao xuyến bàng hoàng,

Từ các thần linh buông mình trong oán hận

Và giữa họ sự bất hoà xảy đến

Kẻ muốn đẩy Crô-nốt (Cronos) đi rời khỏi ngôi trời

Hòng chuyển cả quyền hành cho Dớt nắm trong tay.

Kẻ ngược lại thì đấu tranh kiên quyết

Hòng ngăn cản không bao giờ để Dớt

Chiếm được quyền thống trị các thần linh.

Ta đã lựa những câu khuyên khôn khéo chân tình

Góp với các Khổng Lồ con U-ra-nốt (Uranos) và Trái Đất

Nhưng họ không nghe, họ khinh dùng mưu chước,

Tin ở sức mình họ tưởng đâu có thể dễ như không

Dùng bạo lực giản đơn chiếm đoạt ngai vàng!

Nhưng ta, thì mẹ ta − Tê-mít (Thémis) hoặc Gai-a (Gaia) cũng vậy

Tên gọi khác nhau mà cùng chung hình thái

Đã bao lần nói cho ta biết trước tương lai

Sẽ diễn biến ra sao những lúc sau này,

Rằng nhờ mưu mẹo chứ không phải bạo quyền và sức mạnh

Mà ngôi thống trị vào tay người chiến thắng

Ta giãi bày thông tỏ mọi điều trên,

Nhưng họ không thèm ban cho ta đến cả một cái nhìn!

Trong tình huống ấy, ta nghĩ bụng: với ta, tốt nhất

Là kéo cả mẹ ta đứng về phía Dớt

Hắn sẽ vui lòng theo nhã ý mẹ con ta

Chính nhờ những câu khuyên nhủ thực thà

Của ta đó, mà cái địa ngục Tác-ta (Tartare) đen ngòm thăm thẳm

Đang giam giữ Crô-nốt cổ xưa cùng toàn phe cánh.

Đó, những việc ta đã từng làm cho ông chủ của muôn thần

Và đây, các nàng trông những hình phạt đau thương

Hắn sử dụng để đền ơn ta thuở trước!

Đây cái tệ hại vốn đi đôi cùng bạo ngược

Là thiếu lòng tin ở cả bạn bè

Còn cái điều các nàng hỏi han ta:

Vì sao hắn đoạ đày ta như vậy,

Ta sẽ nói cho các nàng hay mọi nỗi:

Ngay sau khi đoạt cho mình ngôi báu của cha xong,

Hắn ban đặc ân cho tất cả các thần

Và định ngôi thứ trong triều đình của hắn

Nhưng không đếm xỉa tới khách trần khốn nạn

Hắn còn toan hủy diệt giống người

Để sinh ra một giống mới lên thay.

Không ai ngoài ta dám cưỡng lại điều hắn ta dự định.

Một mình ta dám đứng lên can đảm

Ngăn không để người trần nát thịt tan xương

Bước xuống âm ti, nơi Ha-đét (Hadès) suối vàng.

Đấy, duyên cớ vì sao ta phải

Gập mình dưới sức nặng đè oan trái

Của những đau thương thê thảm xót xa.

Vì thương xót trần gian như thể ruột rà

Mà ta bị khinh rẻ, không đáng người thương xót.

Thế là họ đoạ đầy ta khắc nghiệt

Cảnh tượng này nhục cho Dớt biết bao nhiêu!

(Hoàng Hữu Đản giới thiệu, biên dịch và chú thích,

Bi kịch Hy Lạp, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2007, tr. 44 − 46)

Prô-mê-tê bị xiềng

(Trích)

Ét-sin (Eschyle)

NHẠC TRƯỞNG

Hãy tiết lộ cho chúng em được rõ

Vì lí do nào bị Thần Vương giam giữ

Và đối xử khắt khe tàn ác, đê hèn.

Hãy cho chúng em được biết hết căn nguyên

Nếu Người thấy nói ra mà chẳng ngại.

PRÔ-MÊ-TÊ

Quả thực với ta, chỉ nhắc tới đã là chua xót!

Mà lặng đi càng nặng nỗi đau thương.

Cả hai bên đều xao xuyến bàng hoàng,

Từ các thần linh buông mình trong oán hận

Và giữa họ sự bất hoà xảy đến

Kẻ muốn đẩy Crô-nốt (Cronos) đi rời khỏi ngôi trời

Hòng chuyển cả quyền hành cho Dớt nắm trong tay.

Kẻ ngược lại thì đấu tranh kiên quyết

Hòng ngăn cản không bao giờ để Dớt

Chiếm được quyền thống trị các thần linh.

Ta đã lựa những câu khuyên khôn khéo chân tình

Góp với các Khổng Lồ con U-ra-nốt (Uranos) và Trái Đất

Nhưng họ không nghe, họ khinh dùng mưu chước,

Tin ở sức mình họ tưởng đâu có thể dễ như không

Dùng bạo lực giản đơn chiếm đoạt ngai vàng!

Nhưng ta, thì mẹ ta − Tê-mít (Thémis) hoặc Gai-a (Gaia) cũng vậy

Tên gọi khác nhau mà cùng chung hình thái

Đã bao lần nói cho ta biết trước tương lai

Sẽ diễn biến ra sao những lúc sau này,

Rằng nhờ mưu mẹo chứ không phải bạo quyền và sức mạnh

Mà ngôi thống trị vào tay người chiến thắng

Ta giãi bày thông tỏ mọi điều trên,

Nhưng họ không thèm ban cho ta đến cả một cái nhìn!

Trong tình huống ấy, ta nghĩ bụng: với ta, tốt nhất

Là kéo cả mẹ ta đứng về phía Dớt

Hắn sẽ vui lòng theo nhã ý mẹ con ta

Chính nhờ những câu khuyên nhủ thực thà

Của ta đó, mà cái địa ngục Tác-ta (Tartare) đen ngòm thăm thẳm

Đang giam giữ Crô-nốt cổ xưa cùng toàn phe cánh.

Đó, những việc ta đã từng làm cho ông chủ của muôn thần

Và đây, các nàng trông những hình phạt đau thương

Hắn sử dụng để đền ơn ta thuở trước!

Đây cái tệ hại vốn đi đôi cùng bạo ngược

Là thiếu lòng tin ở cả bạn bè

Còn cái điều các nàng hỏi han ta:

Vì sao hắn đoạ đày ta như vậy,

Ta sẽ nói cho các nàng hay mọi nỗi:

Ngay sau khi đoạt cho mình ngôi báu của cha xong,

Hắn ban đặc ân cho tất cả các thần

Và định ngôi thứ trong triều đình của hắn

Nhưng không đếm xỉa tới khách trần khốn nạn

Hắn còn toan hủy diệt giống người

Để sinh ra một giống mới lên thay.

Không ai ngoài ta dám cưỡng lại điều hắn ta dự định.

Một mình ta dám đứng lên can đảm

Ngăn không để người trần nát thịt tan xương

Bước xuống âm ti, nơi Ha-đét (Hadès) suối vàng.

Đấy, duyên cớ vì sao ta phải

Gập mình dưới sức nặng đè oan trái

Của những đau thương thê thảm xót xa.

Vì thương xót trần gian như thể ruột rà

Mà ta bị khinh rẻ, không đáng người thương xót.

Thế là họ đoạ đầy ta khắc nghiệt

Cảnh tượng này nhục cho Dớt biết bao nhiêu!

(Hoàng Hữu Đản giới thiệu, biên dịch và chú thích,

Bi kịch Hy Lạp, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2007, tr. 44 − 46)

Prô-mê-tê bị xiềng

(Trích)

Ét-sin (Eschyle)

NHẠC TRƯỞNG

Hãy tiết lộ cho chúng em được rõ

Vì lí do nào bị Thần Vương giam giữ

Và đối xử khắt khe tàn ác, đê hèn.

Hãy cho chúng em được biết hết căn nguyên

Nếu Người thấy nói ra mà chẳng ngại.

PRÔ-MÊ-TÊ

Quả thực với ta, chỉ nhắc tới đã là chua xót!

Mà lặng đi càng nặng nỗi đau thương.

Cả hai bên đều xao xuyến bàng hoàng,

Từ các thần linh buông mình trong oán hận

Và giữa họ sự bất hoà xảy đến

Kẻ muốn đẩy Crô-nốt (Cronos) đi rời khỏi ngôi trời

Hòng chuyển cả quyền hành cho Dớt nắm trong tay.

Kẻ ngược lại thì đấu tranh kiên quyết

Hòng ngăn cản không bao giờ để Dớt

Chiếm được quyền thống trị các thần linh.

Ta đã lựa những câu khuyên khôn khéo chân tình

Góp với các Khổng Lồ con U-ra-nốt (Uranos) và Trái Đất

Nhưng họ không nghe, họ khinh dùng mưu chước,

Tin ở sức mình họ tưởng đâu có thể dễ như không

Dùng bạo lực giản đơn chiếm đoạt ngai vàng!

Nhưng ta, thì mẹ ta − Tê-mít (Thémis) hoặc Gai-a (Gaia) cũng vậy

Tên gọi khác nhau mà cùng chung hình thái

Đã bao lần nói cho ta biết trước tương lai

Sẽ diễn biến ra sao những lúc sau này,

Rằng nhờ mưu mẹo chứ không phải bạo quyền và sức mạnh

Mà ngôi thống trị vào tay người chiến thắng

Ta giãi bày thông tỏ mọi điều trên,

Nhưng họ không thèm ban cho ta đến cả một cái nhìn!

Trong tình huống ấy, ta nghĩ bụng: với ta, tốt nhất

Là kéo cả mẹ ta đứng về phía Dớt

Hắn sẽ vui lòng theo nhã ý mẹ con ta

Chính nhờ những câu khuyên nhủ thực thà

Của ta đó, mà cái địa ngục Tác-ta (Tartare) đen ngòm thăm thẳm

Đang giam giữ Crô-nốt cổ xưa cùng toàn phe cánh.

Đó, những việc ta đã từng làm cho ông chủ của muôn thần

Và đây, các nàng trông những hình phạt đau thương

Hắn sử dụng để đền ơn ta thuở trước!

Đây cái tệ hại vốn đi đôi cùng bạo ngược

Là thiếu lòng tin ở cả bạn bè

Còn cái điều các nàng hỏi han ta:

Vì sao hắn đoạ đày ta như vậy,

Ta sẽ nói cho các nàng hay mọi nỗi:

Ngay sau khi đoạt cho mình ngôi báu của cha xong,

Hắn ban đặc ân cho tất cả các thần

Và định ngôi thứ trong triều đình của hắn

Nhưng không đếm xỉa tới khách trần khốn nạn

Hắn còn toan hủy diệt giống người

Để sinh ra một giống mới lên thay.

Không ai ngoài ta dám cưỡng lại điều hắn ta dự định.

Một mình ta dám đứng lên can đảm

Ngăn không để người trần nát thịt tan xương

Bước xuống âm ti, nơi Ha-đét (Hadès) suối vàng.

Đấy, duyên cớ vì sao ta phải

Gập mình dưới sức nặng đè oan trái

Của những đau thương thê thảm xót xa.

Vì thương xót trần gian như thể ruột rà

Mà ta bị khinh rẻ, không đáng người thương xót.

Thế là họ đoạ đầy ta khắc nghiệt

Cảnh tượng này nhục cho Dớt biết bao nhiêu!

(Hoàng Hữu Đản giới thiệu, biên dịch và chú thích,

Bi kịch Hy Lạp, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2007, tr. 44 − 46)

Prô-mê-tê bị xiềng

(Trích)

Ét-sin (Eschyle)

NHẠC TRƯỞNG

Hãy tiết lộ cho chúng em được rõ

Vì lí do nào bị Thần Vương giam giữ

Và đối xử khắt khe tàn ác, đê hèn.

Hãy cho chúng em được biết hết căn nguyên

Nếu Người thấy nói ra mà chẳng ngại.

PRÔ-MÊ-TÊ

Quả thực với ta, chỉ nhắc tới đã là chua xót!

Mà lặng đi càng nặng nỗi đau thương.

Cả hai bên đều xao xuyến bàng hoàng,

Từ các thần linh buông mình trong oán hận

Và giữa họ sự bất hoà xảy đến

Kẻ muốn đẩy Crô-nốt (Cronos) đi rời khỏi ngôi trời

Hòng chuyển cả quyền hành cho Dớt nắm trong tay.

Kẻ ngược lại thì đấu tranh kiên quyết

Hòng ngăn cản không bao giờ để Dớt

Chiếm được quyền thống trị các thần linh.

Ta đã lựa những câu khuyên khôn khéo chân tình

Góp với các Khổng Lồ con U-ra-nốt (Uranos) và Trái Đất

Nhưng họ không nghe, họ khinh dùng mưu chước,

Tin ở sức mình họ tưởng đâu có thể dễ như không

Dùng bạo lực giản đơn chiếm đoạt ngai vàng!

Nhưng ta, thì mẹ ta − Tê-mít (Thémis) hoặc Gai-a (Gaia) cũng vậy

Tên gọi khác nhau mà cùng chung hình thái

Đã bao lần nói cho ta biết trước tương lai

Sẽ diễn biến ra sao những lúc sau này,

Rằng nhờ mưu mẹo chứ không phải bạo quyền và sức mạnh

Mà ngôi thống trị vào tay người chiến thắng

Ta giãi bày thông tỏ mọi điều trên,

Nhưng họ không thèm ban cho ta đến cả một cái nhìn!

Trong tình huống ấy, ta nghĩ bụng: với ta, tốt nhất

Là kéo cả mẹ ta đứng về phía Dớt

Hắn sẽ vui lòng theo nhã ý mẹ con ta

Chính nhờ những câu khuyên nhủ thực thà

Của ta đó, mà cái địa ngục Tác-ta (Tartare) đen ngòm thăm thẳm

Đang giam giữ Crô-nốt cổ xưa cùng toàn phe cánh.

Đó, những việc ta đã từng làm cho ông chủ của muôn thần

Và đây, các nàng trông những hình phạt đau thương

Hắn sử dụng để đền ơn ta thuở trước!

Đây cái tệ hại vốn đi đôi cùng bạo ngược

Là thiếu lòng tin ở cả bạn bè

Còn cái điều các nàng hỏi han ta:

Vì sao hắn đoạ đày ta như vậy,

Ta sẽ nói cho các nàng hay mọi nỗi:

Ngay sau khi đoạt cho mình ngôi báu của cha xong,

Hắn ban đặc ân cho tất cả các thần

Và định ngôi thứ trong triều đình của hắn

Nhưng không đếm xỉa tới khách trần khốn nạn

Hắn còn toan hủy diệt giống người

Để sinh ra một giống mới lên thay.

Không ai ngoài ta dám cưỡng lại điều hắn ta dự định.

Một mình ta dám đứng lên can đảm

Ngăn không để người trần nát thịt tan xương

Bước xuống âm ti, nơi Ha-đét (Hadès) suối vàng.

Đấy, duyên cớ vì sao ta phải

Gập mình dưới sức nặng đè oan trái

Của những đau thương thê thảm xót xa.

Vì thương xót trần gian như thể ruột rà

Mà ta bị khinh rẻ, không đáng người thương xót.

Thế là họ đoạ đầy ta khắc nghiệt

Cảnh tượng này nhục cho Dớt biết bao nhiêu!

(Hoàng Hữu Đản giới thiệu, biên dịch và chú thích,

Bi kịch Hy Lạp, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2007, tr. 44 − 46)

Prô-mê-tê bị xiềng

(Trích)

Ét-sin (Eschyle)

NHẠC TRƯỞNG

Hãy tiết lộ cho chúng em được rõ

Vì lí do nào bị Thần Vương giam giữ

Và đối xử khắt khe tàn ác, đê hèn.

Hãy cho chúng em được biết hết căn nguyên

Nếu Người thấy nói ra mà chẳng ngại.

PRÔ-MÊ-TÊ

Quả thực với ta, chỉ nhắc tới đã là chua xót!

Mà lặng đi càng nặng nỗi đau thương.

Cả hai bên đều xao xuyến bàng hoàng,

Từ các thần linh buông mình trong oán hận

Và giữa họ sự bất hoà xảy đến

Kẻ muốn đẩy Crô-nốt (Cronos) đi rời khỏi ngôi trời

Hòng chuyển cả quyền hành cho Dớt nắm trong tay.

Kẻ ngược lại thì đấu tranh kiên quyết

Hòng ngăn cản không bao giờ để Dớt

Chiếm được quyền thống trị các thần linh.

Ta đã lựa những câu khuyên khôn khéo chân tình

Góp với các Khổng Lồ con U-ra-nốt (Uranos) và Trái Đất

Nhưng họ không nghe, họ khinh dùng mưu chước,

Tin ở sức mình họ tưởng đâu có thể dễ như không

Dùng bạo lực giản đơn chiếm đoạt ngai vàng!

Nhưng ta, thì mẹ ta − Tê-mít (Thémis) hoặc Gai-a (Gaia) cũng vậy

Tên gọi khác nhau mà cùng chung hình thái

Đã bao lần nói cho ta biết trước tương lai

Sẽ diễn biến ra sao những lúc sau này,

Rằng nhờ mưu mẹo chứ không phải bạo quyền và sức mạnh

Mà ngôi thống trị vào tay người chiến thắng

Ta giãi bày thông tỏ mọi điều trên,

Nhưng họ không thèm ban cho ta đến cả một cái nhìn!

Trong tình huống ấy, ta nghĩ bụng: với ta, tốt nhất

Là kéo cả mẹ ta đứng về phía Dớt

Hắn sẽ vui lòng theo nhã ý mẹ con ta

Chính nhờ những câu khuyên nhủ thực thà

Của ta đó, mà cái địa ngục Tác-ta (Tartare) đen ngòm thăm thẳm

Đang giam giữ Crô-nốt cổ xưa cùng toàn phe cánh.

Đó, những việc ta đã từng làm cho ông chủ của muôn thần

Và đây, các nàng trông những hình phạt đau thương

Hắn sử dụng để đền ơn ta thuở trước!

Đây cái tệ hại vốn đi đôi cùng bạo ngược

Là thiếu lòng tin ở cả bạn bè

Còn cái điều các nàng hỏi han ta:

Vì sao hắn đoạ đày ta như vậy,

Ta sẽ nói cho các nàng hay mọi nỗi:

Ngay sau khi đoạt cho mình ngôi báu của cha xong,

Hắn ban đặc ân cho tất cả các thần

Và định ngôi thứ trong triều đình của hắn

Nhưng không đếm xỉa tới khách trần khốn nạn

Hắn còn toan hủy diệt giống người

Để sinh ra một giống mới lên thay.

Không ai ngoài ta dám cưỡng lại điều hắn ta dự định.

Một mình ta dám đứng lên can đảm

Ngăn không để người trần nát thịt tan xương

Bước xuống âm ti, nơi Ha-đét (Hadès) suối vàng.

Đấy, duyên cớ vì sao ta phải

Gập mình dưới sức nặng đè oan trái

Của những đau thương thê thảm xót xa.

Vì thương xót trần gian như thể ruột rà

Mà ta bị khinh rẻ, không đáng người thương xót.

Thế là họ đoạ đầy ta khắc nghiệt

Cảnh tượng này nhục cho Dớt biết bao nhiêu!

(Hoàng Hữu Đản giới thiệu, biên dịch và chú thích,

Bi kịch Hy Lạp, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2007, tr. 44 − 46)

Prô-mê-tê bị xiềng

(Trích)

Ét-sin (Eschyle)

NHẠC TRƯỞNG

Hãy tiết lộ cho chúng em được rõ

Vì lí do nào bị Thần Vương giam giữ

Và đối xử khắt khe tàn ác, đê hèn.

Hãy cho chúng em được biết hết căn nguyên

Nếu Người thấy nói ra mà chẳng ngại.

PRÔ-MÊ-TÊ

Quả thực với ta, chỉ nhắc tới đã là chua xót!

Mà lặng đi càng nặng nỗi đau thương.

Cả hai bên đều xao xuyến bàng hoàng,

Từ các thần linh buông mình trong oán hận

Và giữa họ sự bất hoà xảy đến

Kẻ muốn đẩy Crô-nốt (Cronos) đi rời khỏi ngôi trời

Hòng chuyển cả quyền hành cho Dớt nắm trong tay.

Kẻ ngược lại thì đấu tranh kiên quyết

Hòng ngăn cản không bao giờ để Dớt

Chiếm được quyền thống trị các thần linh.

Ta đã lựa những câu khuyên khôn khéo chân tình

Góp với các Khổng Lồ con U-ra-nốt (Uranos) và Trái Đất

Nhưng họ không nghe, họ khinh dùng mưu chước,

Tin ở sức mình họ tưởng đâu có thể dễ như không

Dùng bạo lực giản đơn chiếm đoạt ngai vàng!

Nhưng ta, thì mẹ ta − Tê-mít (Thémis) hoặc Gai-a (Gaia) cũng vậy

Tên gọi khác nhau mà cùng chung hình thái

Đã bao lần nói cho ta biết trước tương lai

Sẽ diễn biến ra sao những lúc sau này,

Rằng nhờ mưu mẹo chứ không phải bạo quyền và sức mạnh

Mà ngôi thống trị vào tay người chiến thắng

Ta giãi bày thông tỏ mọi điều trên,

Nhưng họ không thèm ban cho ta đến cả một cái nhìn!

Trong tình huống ấy, ta nghĩ bụng: với ta, tốt nhất

Là kéo cả mẹ ta đứng về phía Dớt

Hắn sẽ vui lòng theo nhã ý mẹ con ta

Chính nhờ những câu khuyên nhủ thực thà

Của ta đó, mà cái địa ngục Tác-ta (Tartare) đen ngòm thăm thẳm

Đang giam giữ Crô-nốt cổ xưa cùng toàn phe cánh.

Đó, những việc ta đã từng làm cho ông chủ của muôn thần

Và đây, các nàng trông những hình phạt đau thương

Hắn sử dụng để đền ơn ta thuở trước!

Đây cái tệ hại vốn đi đôi cùng bạo ngược

Là thiếu lòng tin ở cả bạn bè

Còn cái điều các nàng hỏi han ta:

Vì sao hắn đoạ đày ta như vậy,

Ta sẽ nói cho các nàng hay mọi nỗi:

Ngay sau khi đoạt cho mình ngôi báu của cha xong,

Hắn ban đặc ân cho tất cả các thần

Và định ngôi thứ trong triều đình của hắn

Nhưng không đếm xỉa tới khách trần khốn nạn

Hắn còn toan hủy diệt giống người

Để sinh ra một giống mới lên thay.

Không ai ngoài ta dám cưỡng lại điều hắn ta dự định.

Một mình ta dám đứng lên can đảm

Ngăn không để người trần nát thịt tan xương

Bước xuống âm ti, nơi Ha-đét (Hadès) suối vàng.

Đấy, duyên cớ vì sao ta phải

Gập mình dưới sức nặng đè oan trái

Của những đau thương thê thảm xót xa.

Vì thương xót trần gian như thể ruột rà

Mà ta bị khinh rẻ, không đáng người thương xót.

Thế là họ đoạ đầy ta khắc nghiệt

Cảnh tượng này nhục cho Dớt biết bao nhiêu!

(Hoàng Hữu Đản giới thiệu, biên dịch và chú thích,

Bi kịch Hy Lạp, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2007, tr. 44 − 46)

Prô-mê-tê bị xiềng

(Trích)

Ét-sin (Eschyle)

NHẠC TRƯỞNG

Hãy tiết lộ cho chúng em được rõ

Vì lí do nào bị Thần Vương giam giữ

Và đối xử khắt khe tàn ác, đê hèn.

Hãy cho chúng em được biết hết căn nguyên

Nếu Người thấy nói ra mà chẳng ngại.

PRÔ-MÊ-TÊ

Quả thực với ta, chỉ nhắc tới đã là chua xót!

Mà lặng đi càng nặng nỗi đau thương.

Cả hai bên đều xao xuyến bàng hoàng,

Từ các thần linh buông mình trong oán hận

Và giữa họ sự bất hoà xảy đến

Kẻ muốn đẩy Crô-nốt (Cronos) đi rời khỏi ngôi trời

Hòng chuyển cả quyền hành cho Dớt nắm trong tay.

Kẻ ngược lại thì đấu tranh kiên quyết

Hòng ngăn cản không bao giờ để Dớt

Chiếm được quyền thống trị các thần linh.

Ta đã lựa những câu khuyên khôn khéo chân tình

Góp với các Khổng Lồ con U-ra-nốt (Uranos) và Trái Đất

Nhưng họ không nghe, họ khinh dùng mưu chước,

Tin ở sức mình họ tưởng đâu có thể dễ như không

Dùng bạo lực giản đơn chiếm đoạt ngai vàng!

Nhưng ta, thì mẹ ta − Tê-mít (Thémis) hoặc Gai-a (Gaia) cũng vậy

Tên gọi khác nhau mà cùng chung hình thái

Đã bao lần nói cho ta biết trước tương lai

Sẽ diễn biến ra sao những lúc sau này,

Rằng nhờ mưu mẹo chứ không phải bạo quyền và sức mạnh

Mà ngôi thống trị vào tay người chiến thắng

Ta giãi bày thông tỏ mọi điều trên,

Nhưng họ không thèm ban cho ta đến cả một cái nhìn!

Trong tình huống ấy, ta nghĩ bụng: với ta, tốt nhất

Là kéo cả mẹ ta đứng về phía Dớt

Hắn sẽ vui lòng theo nhã ý mẹ con ta

Chính nhờ những câu khuyên nhủ thực thà

Của ta đó, mà cái địa ngục Tác-ta (Tartare) đen ngòm thăm thẳm

Đang giam giữ Crô-nốt cổ xưa cùng toàn phe cánh.

Đó, những việc ta đã từng làm cho ông chủ của muôn thần

Và đây, các nàng trông những hình phạt đau thương

Hắn sử dụng để đền ơn ta thuở trước!

Đây cái tệ hại vốn đi đôi cùng bạo ngược

Là thiếu lòng tin ở cả bạn bè

Còn cái điều các nàng hỏi han ta:

Vì sao hắn đoạ đày ta như vậy,

Ta sẽ nói cho các nàng hay mọi nỗi:

Ngay sau khi đoạt cho mình ngôi báu của cha xong,

Hắn ban đặc ân cho tất cả các thần

Và định ngôi thứ trong triều đình của hắn

Nhưng không đếm xỉa tới khách trần khốn nạn

Hắn còn toan hủy diệt giống người

Để sinh ra một giống mới lên thay.

Không ai ngoài ta dám cưỡng lại điều hắn ta dự định.

Một mình ta dám đứng lên can đảm

Ngăn không để người trần nát thịt tan xương

Bước xuống âm ti, nơi Ha-đét (Hadès) suối vàng.

Đấy, duyên cớ vì sao ta phải

Gập mình dưới sức nặng đè oan trái

Của những đau thương thê thảm xót xa.

Vì thương xót trần gian như thể ruột rà

Mà ta bị khinh rẻ, không đáng người thương xót.

Thế là họ đoạ đầy ta khắc nghiệt

Cảnh tượng này nhục cho Dớt biết bao nhiêu!

(Hoàng Hữu Đản giới thiệu, biên dịch và chú thích,

Bi kịch Hy Lạp, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2007, tr. 44 − 46)

Prô-mê-tê bị xiềng

(Trích)

Ét-sin (Eschyle)

NHẠC TRƯỞNG

Hãy tiết lộ cho chúng em được rõ

Vì lí do nào bị Thần Vương giam giữ

Và đối xử khắt khe tàn ác, đê hèn.

Hãy cho chúng em được biết hết căn nguyên

Nếu Người thấy nói ra mà chẳng ngại.

PRÔ-MÊ-TÊ

Quả thực với ta, chỉ nhắc tới đã là chua xót!

Mà lặng đi càng nặng nỗi đau thương.

Cả hai bên đều xao xuyến bàng hoàng,

Từ các thần linh buông mình trong oán hận

Và giữa họ sự bất hoà xảy đến

Kẻ muốn đẩy Crô-nốt (Cronos) đi rời khỏi ngôi trời

Hòng chuyển cả quyền hành cho Dớt nắm trong tay.

Kẻ ngược lại thì đấu tranh kiên quyết

Hòng ngăn cản không bao giờ để Dớt

Chiếm được quyền thống trị các thần linh.

Ta đã lựa những câu khuyên khôn khéo chân tình

Góp với các Khổng Lồ con U-ra-nốt (Uranos) và Trái Đất

Nhưng họ không nghe, họ khinh dùng mưu chước,

Tin ở sức mình họ tưởng đâu có thể dễ như không

Dùng bạo lực giản đơn chiếm đoạt ngai vàng!

Nhưng ta, thì mẹ ta − Tê-mít (Thémis) hoặc Gai-a (Gaia) cũng vậy

Tên gọi khác nhau mà cùng chung hình thái

Đã bao lần nói cho ta biết trước tương lai

Sẽ diễn biến ra sao những lúc sau này,

Rằng nhờ mưu mẹo chứ không phải bạo quyền và sức mạnh

Mà ngôi thống trị vào tay người chiến thắng

Ta giãi bày thông tỏ mọi điều trên,

Nhưng họ không thèm ban cho ta đến cả một cái nhìn!

Trong tình huống ấy, ta nghĩ bụng: với ta, tốt nhất

Là kéo cả mẹ ta đứng về phía Dớt

Hắn sẽ vui lòng theo nhã ý mẹ con ta

Chính nhờ những câu khuyên nhủ thực thà

Của ta đó, mà cái địa ngục Tác-ta (Tartare) đen ngòm thăm thẳm

Đang giam giữ Crô-nốt cổ xưa cùng toàn phe cánh.

Đó, những việc ta đã từng làm cho ông chủ của muôn thần

Và đây, các nàng trông những hình phạt đau thương

Hắn sử dụng để đền ơn ta thuở trước!

Đây cái tệ hại vốn đi đôi cùng bạo ngược

Là thiếu lòng tin ở cả bạn bè

Còn cái điều các nàng hỏi han ta:

Vì sao hắn đoạ đày ta như vậy,

Ta sẽ nói cho các nàng hay mọi nỗi:

Ngay sau khi đoạt cho mình ngôi báu của cha xong,

Hắn ban đặc ân cho tất cả các thần

Và định ngôi thứ trong triều đình của hắn

Nhưng không đếm xỉa tới khách trần khốn nạn

Hắn còn toan hủy diệt giống người

Để sinh ra một giống mới lên thay.

Không ai ngoài ta dám cưỡng lại điều hắn ta dự định.

Một mình ta dám đứng lên can đảm

Ngăn không để người trần nát thịt tan xương

Bước xuống âm ti, nơi Ha-đét (Hadès) suối vàng.

Đấy, duyên cớ vì sao ta phải

Gập mình dưới sức nặng đè oan trái

Của những đau thương thê thảm xót xa.

Vì thương xót trần gian như thể ruột rà

Mà ta bị khinh rẻ, không đáng người thương xót.

Thế là họ đoạ đầy ta khắc nghiệt

Cảnh tượng này nhục cho Dớt biết bao nhiêu!

(Hoàng Hữu Đản giới thiệu, biên dịch và chú thích,

Bi kịch Hy Lạp, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2007, tr. 44 − 46)

Prô-mê-tê bị xiềng

(Trích)

Ét-sin (Eschyle)

NHẠC TRƯỞNG

Hãy tiết lộ cho chúng em được rõ

Vì lí do nào bị Thần Vương giam giữ

Và đối xử khắt khe tàn ác, đê hèn.

Hãy cho chúng em được biết hết căn nguyên

Nếu Người thấy nói ra mà chẳng ngại.

PRÔ-MÊ-TÊ

Quả thực với ta, chỉ nhắc tới đã là chua xót!

Mà lặng đi càng nặng nỗi đau thương.

Cả hai bên đều xao xuyến bàng hoàng,

Từ các thần linh buông mình trong oán hận

Và giữa họ sự bất hoà xảy đến

Kẻ muốn đẩy Crô-nốt (Cronos) đi rời khỏi ngôi trời

Hòng chuyển cả quyền hành cho Dớt nắm trong tay.

Kẻ ngược lại thì đấu tranh kiên quyết

Hòng ngăn cản không bao giờ để Dớt

Chiếm được quyền thống trị các thần linh.

Ta đã lựa những câu khuyên khôn khéo chân tình

Góp với các Khổng Lồ con U-ra-nốt (Uranos) và Trái Đất

Nhưng họ không nghe, họ khinh dùng mưu chước,

Tin ở sức mình họ tưởng đâu có thể dễ như không

Dùng bạo lực giản đơn chiếm đoạt ngai vàng!

Nhưng ta, thì mẹ ta − Tê-mít (Thémis) hoặc Gai-a (Gaia) cũng vậy

Tên gọi khác nhau mà cùng chung hình thái

Đã bao lần nói cho ta biết trước tương lai

Sẽ diễn biến ra sao những lúc sau này,

Rằng nhờ mưu mẹo chứ không phải bạo quyền và sức mạnh

Mà ngôi thống trị vào tay người chiến thắng

Ta giãi bày thông tỏ mọi điều trên,

Nhưng họ không thèm ban cho ta đến cả một cái nhìn!

Trong tình huống ấy, ta nghĩ bụng: với ta, tốt nhất

Là kéo cả mẹ ta đứng về phía Dớt

Hắn sẽ vui lòng theo nhã ý mẹ con ta

Chính nhờ những câu khuyên nhủ thực thà

Của ta đó, mà cái địa ngục Tác-ta (Tartare) đen ngòm thăm thẳm

Đang giam giữ Crô-nốt cổ xưa cùng toàn phe cánh.

Đó, những việc ta đã từng làm cho ông chủ của muôn thần

Và đây, các nàng trông những hình phạt đau thương

Hắn sử dụng để đền ơn ta thuở trước!

Đây cái tệ hại vốn đi đôi cùng bạo ngược

Là thiếu lòng tin ở cả bạn bè

Còn cái điều các nàng hỏi han ta:

Vì sao hắn đoạ đày ta như vậy,

Ta sẽ nói cho các nàng hay mọi nỗi:

Ngay sau khi đoạt cho mình ngôi báu của cha xong,

Hắn ban đặc ân cho tất cả các thần

Và định ngôi thứ trong triều đình của hắn

Nhưng không đếm xỉa tới khách trần khốn nạn

Hắn còn toan hủy diệt giống người

Để sinh ra một giống mới lên thay.

Không ai ngoài ta dám cưỡng lại điều hắn ta dự định.

Một mình ta dám đứng lên can đảm

Ngăn không để người trần nát thịt tan xương

Bước xuống âm ti, nơi Ha-đét (Hadès) suối vàng.

Đấy, duyên cớ vì sao ta phải

Gập mình dưới sức nặng đè oan trái

Của những đau thương thê thảm xót xa.

Vì thương xót trần gian như thể ruột rà

Mà ta bị khinh rẻ, không đáng người thương xót.

Thế là họ đoạ đầy ta khắc nghiệt

Cảnh tượng này nhục cho Dớt biết bao nhiêu!

(Hoàng Hữu Đản giới thiệu, biên dịch và chú thích,

Bi kịch Hy Lạp, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2007, tr. 44 − 46)