Đọc: Một thời đại trong thi ca SVIP

I. TÌM HIỂU CHUNG

1. Tác giả

* Tiểu sử, cuộc đời

– Hoài Thanh (1909 – 1982), tên khai sinh Nguyễn Đức Nguyên.

– Quê: Nghi Trung, Nghi Lộc, Nghệ An, xuất thân trong một gia đình nhà Nho nghèo.

– Trước cách mạng:

+ Tham gia các phong trào yêu nước ngay từ thời đi học và bị thực dân Pháp bắt giam.

+ Tham gia Cách mạng tháng Tám và làm Chủ tịch Hội Văn hoá cứu quốc ở Huế.

– Sau Cách mạng tháng Tám:

+ Chủ yếu hoạt động trong ngành Văn hoá – Nghệ thuật và từng giữ nhiều chức vụ quan trọng: Tổng thư ký Hội Văn hoá cứu quốc Việt Nam, Hội văn nghệ Việt Nam, Tổng thư ký Hội Liên Hiệp văn học nghệ thuật Việt Nam,...

2. Sự nghiệp văn học

a. Các tác phẩm chính: Văn chương và hành động (1936), Thi nhân Việt Nam (1942), Nói chuyện thơ kháng chiến (1950),...

b. Phong cách phê bình

– Là nhà lý luận phê bình xuất sắc của nền Văn học Việt Nam hiện đại: “lấy hồn tôi để hiểu hồn người”.

– Cách phê bình của ông nhẹ nhàng, tinh tế gần gũi và giàu cảm xúc, hình ảnh; có sự kết hợp giữa tính khoa học với tính văn chương logic, độc đáo.

– Năm 2000, ông được nhận giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học, nghệ thuật.

2. Tác phẩm

– Xuất xứ: trích từ Thi nhân Việt Nam, Hoài Thanh – Hoài Chân, Nguyễn Đức Phiên xuất bản, Hà Nội, 1943.

– Kiểu văn bản: văn bản nghị luận.

– Nhan đề: thể hiện nhận định khái quát của tác giả về phong trào thơ mới một giai đoạn phát triển rực rỡ của thi ca với sự xuất hiện của nhiều nhà thơ nổi tiếng, nhiều phong cách sáng tác. Đây xứng đáng là một thời đại trong thi ca.

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT

1. Nguyên tắc để xác định tinh thần thơ mới

a. Khó khăn trong việc xác định tinh thần thơ mới

b. Nguyên tắc xác định tinh thần thơ mới

– Trong phần (1), để thuyết phục người đọc về sự chiến thắng của thơ mới đối với thơ cũ, tác giả đã lập luận bằng thao tác so sánh:

+ Đầu tiên, tác giả đưa ra tiêu chí so sánh (thời đại với thời đại).

+ Sau đó chứng minh sự vượt trội của phong trào Thơ mới so với thơ cũ bằng việc dẫn ra bằng chứng về sự phong phú và đặc sắc của nhiều cá tính sáng tạo.

2. Tinh thần của Thơ mới

– Luận điểm: “Cứ đại thể thì tất cả tinh thần thời xưa – hay thơ cũ – và thời nay – hay thơ mới – có thể gồm lại trong hai chữ tôi và ta.”

– Lí lẽ, dẫn chứng:

+ Ngày trước là thời chữ ta, bây giờ là thời chữ tôi.

+ Ngày trước, cái tôi chìm đắm trong gia đình, trong quốc gia như giọt nước trong biển cả. Thi nhân xưa không “dám dùng chữ tôi để nói chuyện với mình, hay – thì cũng thế – với tất cả mọi người”, “hoặc họ không tự xưng, hoặc họ ẩn mình sau chữ ta, một chữ có thể chỉ chung nhiều người.”

+ Ngày nay, chữ “tôi” mang theo một quan niệm chưa từng thấy ở xứ này: quan niệm cá nhân. Chữ tôi xuất hiện với cái nghĩa tuyệt đối của nó. Tất cả thơ mới ngày nay đều nằm trong vòng chữ “tôi”: Thế Lữ, Lưu Trọng Lư, Hàn Mặc Tử, Chế Lan Viên, Xuân Diệu, Huy Cận.

3. Cảm hứng bao trùm thơ mới

III. TỔNG KẾT

1. Nội dung

Bài viết là sự khẳng định của tác giả về sự chiến thắng của thơ mới, là cảm nhận, đánh giá về tinh thần thơ mới và thơ cũ (có thể gồm lại trong hai chữ tôi và ta), đồng thời là nhận định về cảm hứng chung và vẻ đẹp tâm hồn của các nhà thơ mới.

2. Nghệ thuật