Đề tham khảo số 05 (Công văn 7991)

Câu 1. Bài thơ "Cây đa" được viết theo thể thơ năm chữ.

Câu 2.

− Học sinh chỉ ra được 02 chi tiết thể hiện yếu tố miêu tả trong bài thơ.

− Một số chi tiết thể hiện yếu tố miêu tả trong bài thơ: "Lá xanh dòng nước bạc/ Biển lúa vàng mênh mông", "Lông hồng như đốm lửa", "Vòm đa rì rào xanh",...

Câu 3.

− Biện pháp tu từ: So sánh ("Lông" của đàn bò "hồng" như "đốm lửa").

− Tác dụng:

+ Về mặt hình thức: Làm hình ảnh đàn bò hiện lên cụ thể, nổi bật và giàu sức gợi hình.

+ Về mặt nội dung: Gợi màu lông hồng đỏ nổi bật của đàn bò giữa không gian làng quê, làm bức tranh quê thêm sinh động, ấm áp và có điểm nhấn.

Câu 4.

− Cây đa được miêu tả lớn lên từng ngày, đồng thời trở thành nơi cư trú ngày càng đông của những chú ve.

− Hình ảnh ấy gợi một cây đa tràn đầy sức sống, gắn bó lâu dài với cảnh vật xung quanh, như đang cùng thời gian chứng kiến sự đổi thay của làng quê.

Câu 5.

− Học sinh trả lời theo quan điểm cá nhân và đưa ra lí giải phù hợp.

− Đáp án tham khảo:

+ Thiên nhiên không chỉ tạo nên vẻ đẹp cho cuộc sống mà còn che chở, đem lại bóng mát, không khí trong lành và sự thư thái cho con người.

+ Con người cần biết sống hài hoà với thiên nhiên, không tuỳ tiện chặt phá cây xanh hay làm tổn hại môi trường.

+ Bảo vệ thiên nhiên cũng chính là bảo vệ không gian sống và cuộc sống của chính mình.

Câu 1.

Đoạn văn đáp ứng được các yêu cầu sau:

a. Yêu cầu chung (0,5 điểm): Xác định đúng vấn đề nghị luận; bảo đảm yêu cầu về hình thức, nội dung, dung lượng và sử dụng bằng chứng.

− Xác định đúng vấn đề nghị luận: Cảm xúc về bài thơ "Cây đa" của Trần Đăng Khoa.

− Có thể triển khai đoạn văn theo nhiều cách khác nhau nhưng cần thể hiện được cảm xúc, ấn tượng về vẻ đẹp của cây đa, cảnh vật và cuộc sống làng quê; đồng thời chỉ ra được tác dụng của các yếu tố tự sự, miêu tả trong bài thơ.

− Dung lượng đoạn văn: Khoảng 200 chữ.

− Bằng chứng: Kết hợp lí lẽ với các hình ảnh, từ ngữ, câu thơ được trích từ bài thơ.

b. Yêu cầu cụ thể (1,5 điểm): Triển khai đoạn văn theo trình tự hợp lí và sử dụng được lí lẽ, bằng chứng để làm rõ cảm xúc về bài thơ.

− Ý 1. Cảm xúc trước bức tranh làng quê tươi đẹp, thân thuộc được gợi lên qua hình ảnh cây đa:

+ Những chi tiết "Làng em có cây đa", "Bên mương nước giữa đồng", "Lá xanh dòng nước bạc", "Biển lúa vàng mênh mông" đã tái hiện một không gian làng quê rộng lớn, trong trẻo, trù phú.

+ Các hình ảnh giàu màu sắc như "lá xanh", "dòng nước bạc", "biển lúa vàng" giúp bức tranh quê hương hiện lên tươi sáng, giàu sức sống, gợi cảm giác thân thuộc, gần gũi.

− Ý 2. Cảm xúc thích thú trước vẻ đẹp sinh động của cây đa và thiên nhiên:

+ Yếu tố miêu tả được thể hiện qua hàng loạt hình ảnh: "Lá xanh dòng nước bạc", "Biển lúa vàng mênh mông", "Lông hồng như đốm lửa", "Vòm đa rì rào xanh", "Ve kêu, muôn lá quạt.".

+ Yếu tố tự sự được thể hiện qua những hoạt động, sự việc diễn ra quanh cây đa: "Cây đa gọi gió đến", "Cây đa vẫy chim về", "Đa mỗi ngày một lớn", "Và nuôi thêm nhiều ve"; con trâu "Thong thả nhai hương lúa", "Đủng đỉnh đàn bò về", "Các bác làm nghỉ mát".

+ Những yếu tố tự sự và miêu tả giúp bức tranh làng quê không chỉ có màu sắc, đường nét mà còn có hoạt động, âm thanh và nhịp sống; qua đó làm cây đa hiện lên như một phần sống động, thân thiết của quê hương.

− Ý 3. Cảm xúc yêu mến, trân trọng trước cuộc sống bình yên, giản dị của làng quê:

+ Hình ảnh con trâu, đàn bò, người lao động cùng âm thanh "Ve kêu, muôn lá quạt." gợi một cuộc sống nông thôn thanh bình, mộc mạc.

+ Cách kể và tả tự nhiên, trong sáng, giàu hình ảnh thể hiện cái nhìn hồn nhiên, trìu mến và tình yêu quê hương sâu sắc của nhà thơ.

➜ Bài thơ để lại ấn tượng về một cây đa thân thuộc gắn liền với thiên nhiên và cuộc sống làng quê. Sự kết hợp giữa yếu tố tự sự và miêu tả khiến bức tranh quê hương hiện lên cụ thể, sinh động, có màu sắc, âm thanh và hoạt động; qua đó giúp tình yêu quê hương của nhà thơ được bộc lộ tự nhiên, chân thành.

Câu 2.

Bài văn đáp ứng được các yêu cầu sau:

a. Yêu cầu chung (0,5 điểm): Xác định đúng đối tượng và yêu cầu của đề; bảo đảm yêu cầu về ngôn ngữ, đúng phương thức biểu đạt.

− Xác định đúng yêu cầu của đề bài: Kể lại một trải nghiệm khám phá thiên nhiên đáng nhớ của bản thân.

− Bảo đảm yêu cầu về dung lượng bài văn: Khoảng 400 chữ.

− Bài viết có bố cục rõ ràng, kể được diễn biến sự việc theo trình tự hợp lí, kết hợp miêu tả và biểu cảm phù hợp.

b. Yêu cầu cụ thể (3,5 điểm): Cần triển khai bài viết theo bố cục hợp lí, sử dụng đúng các kĩ năng kể chuyện. Cần bảo đảm các yêu cầu sau:

b1. Viết được mở bài và kết bài cho bài văn:

− Mở bài: Giới thiệu trải nghiệm khám phá thiên nhiên đáng nhớ của bản thân, gợi được hoàn cảnh diễn ra trải nghiệm.

− Kết bài: Nêu được cảm xúc, suy nghĩ của bản thân về trải nghiệm; khẳng định ý nghĩa của trải nghiệm đối với bản thân.

b2. Kể lại trải nghiệm khám phá thiên nhiên đáng nhớ:

b2.1. Giới thiệu hoàn cảnh diễn ra trải nghiệm:

− Nêu được thời gian, địa điểm diễn ra trải nghiệm (Một chuyến về quê, chuyến tham quan vườn quốc gia, buổi khám phá khu vườn, chuyến đi dã ngoại cùng gia đình hoặc nhà trường,...).

− Giới thiệu những người cùng tham gia trải nghiệm như người thân, bạn bè, thầy cô hoặc người hướng dẫn.

b2.2. Kể lại diễn biến trải nghiệm:

− Ý 1) Kể lại những hoạt động chuẩn bị và bắt đầu khám phá thiên nhiên: Chuẩn bị đồ dùng cần thiết, di chuyển đến địa điểm, quan sát khung cảnh xung quanh.

− Ý 2) Kể lại những điều thú vị đã quan sát hoặc khám phá được, chẳng hạn: Những loài cây, loài hoa khác nhau; tiếng chim hót, tiếng côn trùng; dòng suối trong veo; đàn bướm rập rờn; những con vật nhỏ trong vườn hoặc các hiện tượng thiên nhiên đặc biệt.

− Ý 3) Kết hợp miêu tả cảnh vật bằng những chi tiết tiêu biểu về màu sắc, âm thanh, hình dáng, hoạt động của sự vật; thể hiện cảm xúc của bản thân như ngạc nhiên, thích thú, vui vẻ trước vẻ đẹp và sự phong phú của thiên nhiên.

− Ý 4) Kể lại một sự việc đáng nhớ trong quá trình khám phá, chẳng hạn: Lần đầu nhìn thấy một loài vật trong tự nhiên, phát hiện tổ chim trên cành cây, quan sát một chú bướm thoát khỏi kén hoặc cùng bạn bè vượt qua một khó khăn nhỏ trong chuyến đi. Sự việc cần được kể cụ thể, có diễn biến rõ ràng và làm nổi bật dấu ấn của trải nghiệm.

b2.3. Nêu cảm xúc và ý nghĩa của trải nghiệm:

− Ý 1) Thể hiện cảm xúc chân thực sau chuyến khám phá: vui vẻ, hào hứng, bất ngờ, yêu thích hoặc lưu luyến trước vẻ đẹp của thiên nhiên.

− Ý 2) Nêu được những điều bản thân nhận ra hoặc học hỏi từ trải nghiệm: Hiểu thêm về thế giới tự nhiên, biết trân trọng vẻ đẹp của cây cối và các loài vật, có ý thức bảo vệ môi trường và giữ gìn thiên nhiên.