Quay lại bản cũ
Đề tham khảo số 04 (Công văn 7991)
Đọc văn bản sau:
CHỢ TẾT TRUNG THU
Hôm nay là chủ nhật
Bé được nghỉ ở nhà
Mẹ cho bé đi chợ
Mua đèn cù(1) bông hoa
Phố trang hoàng áo mới
Treo bao nhiêu lồng đèn
Sặc sỡ màu xanh đỏ
Bé tròn xoe mắt xem
Trung thu vui thật đấy
Chợ bán toàn đồ chơi
Có cả ông tiến sĩ(2)
Chú múa gậy không rơi
Có cả đầu sư tử
Trống cóc, kèn, tò he
Mặt nạ bao nhiêu kiểu
Cờ, quạt, mũ ông nghè
Bé mải mê đứng ngắm
Bộ cánh tiên trắng ngà
Mơ đêm trăng bé được
Bay lên cung Hằng Nga
Mẹ mua thêm bánh dẻo
Bánh nướng, bưởi, hồng, na
Cốm xanh thơm, chuối ngự
Trái thị xinh làm quà
Bé ngồi sau xe mẹ
Lòng vui sướng hân hoan
Tối trông trăng phá cỗ
Xem múa lân đường làng.
(Bùi Minh Huế, Thơ Trung thu cho thiếu nhi của Bùi Minh Huế, vanvn.vn)
Chú thích:
(1)Đèn cù: Một loại đồ chơi truyền thống của Việt Nam, có hình dạng tương tự con quay (cù). Đây là một biểu tượng văn hoá đặc trưng, đặc biệt phổ biến trong các dịp lễ hội Trung thu, khi mà trẻ em thường được tặng đèn cù để chơi (Theo tudientiengviet.org).
(2)Ông tiến sĩ: Một món đồ chơi được làm bằng giấy. Theo truyền thống, trên mâm cỗ trông trăng vào dịp Trung thu, ngoài bánh trái, hoa quả, nhất thiết phải có ông tiến sĩ giấy, được bày ở vị trí cao nhất, đẹp nhất, để các gia đình gửi gắm tâm nguyện của mình về viễn cảnh con cháu được học hành giỏi giang, thi cử đỗ đạt, có tương lai xán lạn, làm người có ích cho xã hội (Theo Báo Điện tử Thể thao & Văn hoá − Thông tấn xã Việt Nam).
Thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 5.
Câu 1 (0,5 điểm). Nhân vật chính trong bài thơ là ai?
Câu 2 (0,5 điểm). Chỉ ra 02 câu thơ có sử dụng yếu tố tự sự.
Câu 3 (1,0 điểm). Chỉ ra và phân tích tác dụng của từ láy được sử dụng trong khổ thơ thứ hai.
Câu 4 (1,0 điểm). Em hiểu như thế nào về hình ảnh "Bé ngồi sau xe mẹ/ Lòng vui sướng hân hoan"?
Câu 5 (1,0 điểm). Qua cách bé cảm nhận và đón Tết Trung thu trong bài thơ, em có suy nghĩ gì về niềm vui của trẻ thơ? (Trình bày ngắn gọn khoảng 5 − 7 dòng)
Hướng dẫn giải
Câu 1. Nhân vật chính trong bài thơ là bé.
Câu 2.
− Học sinh chỉ ra được 02 câu thơ có sử dụng yếu tố tự sự.
− Một số câu thơ có sử dụng yếu tố tự sự: "Hôm nay là chủ nhật", "Bé được nghỉ ở nhà", "Mẹ cho bé đi chợ", "Bé ngồi sau xe mẹ",...
Câu 3.
− Từ láy: "Sặc sỡ".
− Tác dụng:
+ Về mặt hình thức: Giúp hình ảnh thơ trở nên sinh động, giàu sức gợi.
+ Về mặt nội dung: Khắc hoạ vẻ rực rỡ, nhiều màu sắc nổi bật của những chiếc đèn và đồ vật ở chợ Trung thu; qua đó làm cho bức tranh chợ Trung thu hiện lên tươi vui, bắt mắt, đầy màu sắc.
Câu 4.
− Học sinh trả lời theo quan điểm cá nhân và đưa ra lí giải phù hợp.
− Đáp án tham khảo:
+ Hình ảnh "Bé ngồi sau xe mẹ" gợi một khoảnh khắc bình dị, gần gũi của hai mẹ con sau buổi đi chợ Trung thu; bé được mẹ chở về trong niềm vui và sự háo hức.
+ Cụm từ "vui sướng hân hoan" cho thấy bé đang tràn đầy niềm vui sau khi được ngắm phố phường, đồ chơi, bánh trái và tận hưởng không khí Trung thu.
+ Hình ảnh ấy còn gợi sự ấm áp của tình mẫu tử và hạnh phúc gia đình, bởi những niềm vui tuổi thơ trở nên ý nghĩa hơn khi có mẹ đồng hành, yêu thương và chăm sóc.
Câu 5.
− Học sinh trả lời theo quan điểm cá nhân và đưa ra lí giải phù hợp.
− Đáp án tham khảo:
+ Niềm vui của trẻ thơ thường hồn nhiên, trong sáng và bắt nguồn từ những điều gần gũi như đồ chơi, bánh trái, ánh đèn, tiếng trống, hoạt động vui chơi.
+ Niềm vui ấy càng trở nên ý nghĩa khi có gia đình đồng hành và chia sẻ, tạo nên những kỉ niệm đẹp trong tuổi thơ.
Câu 1 (2,0 điểm). Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) ghi lại cảm xúc của em về bài thơ "Chợ Tết Trung thu" (Bùi Minh Huế).
Câu 2 (4,0 điểm).
Tết Trung thu luôn là dịp được trẻ em mong chờ bởi những chiếc đèn lồng lung linh, tiếng trống múa lân rộn rã và mâm cỗ đầy bánh trái. Mỗi mùa Trung thu đi qua đều có thể để lại trong lòng chúng ta những kỉ niệm khó quên.
Từ gợi mở trên, hãy viết bài văn (khoảng 400 chữ) kể lại một trải nghiệm đón Tết Trung thu đáng nhớ của em.
Hướng dẫn giải
Câu 1.
Đoạn văn đáp ứng được các yêu cầu sau:
a. Yêu cầu chung (0,5 điểm): Xác định đúng vấn đề nghị luận; bảo đảm yêu cầu về hình thức, nội dung, dung lượng và sử dụng bằng chứng.
− Xác định đúng vấn đề nghị luận: Cảm xúc về bài thơ “Chợ Tết Trung thu” (Bùi Minh Huế).
− Có thể triển khai đoạn văn theo nhiều cách khác nhau nhưng cần thể hiện được cảm xúc, ấn tượng về không khí rộn ràng của chợ Tết Trung thu, vẻ đẹp của những món đồ chơi, bánh trái truyền thống và niềm vui hồn nhiên của em bé; đồng thời chỉ ra được tác dụng của những yếu tố nghệ thuật nổi bật trong bài thơ.
− Dung lượng đoạn văn: Khoảng 200 chữ.
− Bằng chứng: Kết hợp lí lẽ với các hình ảnh, từ ngữ, câu thơ được trích từ bài thơ.
b. Yêu cầu cụ thể (1,5 điểm): Triển khai đoạn văn theo trình tự hợp lí và sử dụng được lí lẽ, bằng chứng để làm rõ cảm xúc về bài thơ.
− Ý 1. Cảm xúc thích thú trước không khí rộn ràng, náo nhiệt của chợ Tết Trung thu.
+ Những câu thơ “Phố trang hoàng áo mới”, “Treo bao nhiêu lồng đèn”, “Sặc sỡ màu xanh đỏ” gợi ra khung cảnh phố phường được trang hoàng rực rỡ, tươi vui trong dịp Tết Trung thu.
+ Hình ảnh “Bé tròn xoe mắt xem” thể hiện sự ngạc nhiên, thích thú của em bé trước cảnh vật xung quanh, qua đó khiến không khí ngày hội càng thêm sinh động, hấp dẫn.
− Ý 2. Cảm xúc thích thú, say mê trước vẻ đẹp của những món đồ chơi và sản vật Trung thu truyền thống.
+ Hàng loạt món đồ chơi như “đầu sư tử”, “Trống cóc, kèn, tò he”, “Mặt nạ bao nhiêu kiểu”, “cờ, quạt, mũ ông nghè” hiện lên phong phú, vui mắt, gợi nét đẹp văn hoá dân gian.
+ Những món quà truyền thống như “bánh dẻo”, “Bánh nướng, bưởi, hồng, na”, “Cốm xanh thơm, chuối ngự” gợi hương vị đặc trưng của ngày Tết Trung thu, khơi dậy cảm giác thân thuộc và niềm yêu mến những nét đẹp văn hoá truyền thống.
− Ý 3. Cảm xúc ấm áp, hạnh phúc trước niềm vui tuổi thơ và tình cảm gia đình.
+ Hình ảnh “Mẹ cho bé đi chợ”, “Bé ngồi sau xe mẹ” gợi tình yêu thương, sự chăm sóc dịu dàng của mẹ dành cho con, khiến niềm vui ngày hội thêm trọn vẹn.
+ Những câu thơ “Lòng vui sướng hân hoan”, “Tối trông trăng phá cỗ/ Xem múa lân đường làng” thể hiện sự háo hức, mong chờ của em bé trước những hoạt động đón Trung thu, đồng thời gợi lên những kí ức tuổi thơ đẹp đẽ, bình yên.
+ Ngôn ngữ giản dị, hình ảnh gần gũi, cách liệt kê các món đồ chơi và sản vật cùng giọng thơ vui tươi góp phần tái hiện không khí Trung thu sống động, trong trẻo qua cái nhìn hồn nhiên của trẻ nhỏ.
➜ Bài thơ gợi lên không khí Tết Trung thu rộn ràng, tươi vui cùng niềm hạnh phúc hồn nhiên của trẻ thơ. Qua đó, tác giả thể hiện sự trân trọng những nét đẹp văn hoá truyền thống và tình cảm gia đình ấm áp, khiến em thêm yêu những mùa Trung thu và những kỉ niệm tuổi thơ thân thương.
Câu 2.
Bài văn đáp ứng được các yêu cầu sau:
a. Yêu cầu chung (0,5 điểm): Xác định đúng đối tượng và yêu cầu của đề; bảo đảm yêu cầu về ngôn ngữ, đúng phương thức biểu đạt.
− Xác định đúng yêu cầu của đề bài: Kể lại một trải nghiệm đón Tết Trung thu đáng nhớ của bản thân.
− Bảo đảm yêu cầu về dung lượng bài văn: Khoảng 400 chữ.
− Bài viết có bố cục rõ ràng, kể được diễn biến sự việc theo trình tự hợp lí, kết hợp miêu tả và biểu cảm phù hợp.
b. Yêu cầu cụ thể (3,5 điểm): Cần triển khai bài viết theo bố cục hợp lí, sử dụng đúng các kĩ năng kể chuyện. Cần bảo đảm các yêu cầu sau:
b1. Viết được mở bài và kết bài cho bài văn:
− Mở bài: Giới thiệu trải nghiệm đón Tết Trung thu đáng nhớ của bản thân, gợi được hoàn cảnh diễn ra trải nghiệm.
− Kết bài: Nêu được cảm xúc, suy nghĩ của bản thân về trải nghiệm; khẳng định ý nghĩa của kỉ niệm đối với bản thân.
b2. Kể lại trải nghiệm đón Tết Trung thu đáng nhớ:
b2.1. Giới thiệu hoàn cảnh diễn ra trải nghiệm:
− Nêu được thời gian, địa điểm diễn ra hoạt động đón Tết Trung thu (ở trường học, khu phố, tại nhà hoặc một địa điểm phù hợp).
− Giới thiệu những người cùng tham gia trải nghiệm như người thân, bạn bè, thầy cô hoặc các bạn nhỏ trong khu phố.
b2.2. Kể lại diễn biến trải nghiệm:
− Ý 1) Kể lại những hoạt động chuẩn bị đón Trung thu: Trang trí lớp học, làm đèn lồng, bày mâm cỗ, chuẩn bị bánh trái hoặc cùng gia đình, bạn bè tham gia các hoạt động phù hợp.
− Ý 2) Kể lại những hoạt động chính trong đêm Trung thu: Rước đèn, xem múa lân, phá cỗ, tham gia trò chơi hoặc biểu diễn văn nghệ. Chú ý lựa chọn những sự việc tiêu biểu, sắp xếp theo trình tự hợp lí và làm nổi bật trải nghiệm đáng nhớ nhất.
− Ý 3) Kết hợp miêu tả khung cảnh Trung thu với ánh đèn lồng lung linh, tiếng trống múa lân rộn rã, mâm cỗ đầy bánh trái và không khí vui tươi, náo nhiệt; thể hiện cảm xúc của bản thân trước những sự việc diễn ra.
− Ý 4) Kể được một sự việc đặc biệt tạo nên dấu ấn của trải nghiệm, chẳng hạn như cùng bạn bè hoàn thành chiếc đèn lồng, lần đầu tham gia rước đèn, nhận được món quà bất ngờ hoặc chia sẻ niềm vui với một bạn nhỏ có hoàn cảnh khó khăn.
b2.3. Nêu cảm xúc và ý nghĩa của trải nghiệm:
− Ý 1) Thể hiện được những cảm xúc chân thực của bản thân trong và sau trải nghiệm như vui vẻ, háo hức, xúc động, bất ngờ hoặc lưu luyến.
− Ý 2) Nêu được ý nghĩa của kỉ niệm: Giúp bản thân thêm yêu gia đình, gắn bó với bạn bè, biết quan tâm và chia sẻ với mọi người; thêm trân trọng những niềm vui bình dị và nét đẹp truyền thống của Tết Trung thu.