Bài học cùng chủ đề
Báo cáo học liệu
Mua học liệu
Mua học liệu:
-
Số dư ví của bạn: 0 coin - 0 Xu
-
Nếu mua học liệu này bạn sẽ bị trừ: 2 coin\Xu
Để nhận Coin\Xu, bạn có thể:
Đề kiểm tra cuối học kì II (Đề số 8) (CV 7991) SVIP
Đọc văn bản sau.
CHÁY NHÀ
Có một người dành dụm được nhiều tiền, dựng một ngôi nhà rất đẹp, nhưng lại dựng bếp gá ngay vào mái nhà. Trong bếp chất một đống củi to. Ông hàng xóm đến chơi, thấy vậy, nói:
− Bác nên dời bếp đi chỗ khác, hoặc xếp củi ra sân, không thì có ngày cháy nhà...
Chủ nhà không nghe, lại có ý giận. Quả nhiên, mấy hôm sau, lửa ở bếp vương vào đống củi, lại gặp gió, ngọn lửa bốc lên, bén vào mái nhà cháy rất dữ dội. Làng xóm đổ đến chữa, may mà kịp dập được ngọn lửa, chẳng thiệt hại mấy.
Chủ nhà mừng lắm, dọn ngay một bữa rượu để tạ ơn những người chữa cháy. Trong số người được mời, không có mặt ông hàng xóm nọ. Có người biết chuyện, hỏi:
− Sao bác không mời ông hàng xóm đến cùng uống rượu?
Chủ nhà nói:
− Tôi không mắng cho đã là tốt rồi! Vừa dựng xong ngôi nhà, tốn bao công của, ông ấy không mừng cho thì chớ, lại mở miệng nói gở, cho nên mới xảy ra cơ sự vừa rồi.
Người kia bảo:
− Giá bác theo lời ông ta dời bếp đi, hoặc xếp củi ra sân thì đâu đến nỗi cháy nhà, lại tốn tiền làm bữa tiệc này. Theo tôi, nên mời ông ấy đến và mời ngồi ở chiếu trên mới phải.
Chủ nhà lúc đó nghĩ lại mới biết mình sai; người khuyên mình điều phải, chỉ đường cho mình tránh tai hoạ, mình đã không biết ơn thì chớ lại còn oán giận.
(Tinh hoa văn học dân gian người Việt, Truyện ngụ ngôn, Quyển 1, Nhà xuất bản Khoa học xã hội, tr.181 − 182)
Thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 5.
Câu 1. Đề tài của truyện là gì?
Câu 2. Người hàng xóm tốt bụng đã khuyên chủ nhà điều gì?
Câu 3. Nhận xét về nhân vật người chủ nhà trong truyện.
Câu 4. Nội dung chính của truyện là gì?
Câu 5. Qua văn bản, em rút ra được những thông điệp gì? (Trình bày trong 5 − 7 dòng)
Hướng dẫn giải:
Câu 1 (0,5 điểm).
Đề tài của truyện: Thói chủ quan/ Thói bảo thủ.
Câu 2 (0,5 điểm).
Người hàng xóm tốt bụng đã khuyên chủ nhà "dời bếp đi chỗ khác, hoặc xếp củi ra sân, không thì có ngày cháy nhà".
Câu 3 (1,0 điểm).
Nhận xét về nhân vật người chủ nhà trong truyện:
− Bảo thủ, không biết lắng nghe/ suy nghĩ về lời khuyên của hàng xóm.
− Nóng giận, dễ oán trách khi người khác nhắc nhở.
− Thiếu biết ơn với những người có ý tốt.
− Khi nhận ra sai lầm, biết suy nghĩ lại nhưng ban đầu vẫn có thái độ không đúng.
Câu 4 (1,0 điểm).
Nội dung chính của truyện: Phản ánh hậu quả của sự bảo thủ/ chủ quan không nghe lời khuyên đúng đắn qua sự việc căn nhà của người đàn ông bị cháy vì không nghe lời khuyên của hàng xóm.
Câu 5 (1,0 điểm).
− Học sinh trả lời theo quan điểm cá nhân và đưa ra lí giải phù hợp.
− Gợi ý trả lời:
+ Văn bản gửi gắm thông điệp sâu sắc về tinh thần cầu thị, biết lắng nghe và tiếp thu ý kiến. Trong cuộc sống, chúng ta cần biết trân trọng những lời khuyên chân thành, thẳng thắn từ người xung quanh thay vì bảo thủ hay tự ái.
+ Đồng thời, câu chuyện cũng nhắc nhở về tư duy "phòng bệnh hơn chữa bệnh", cần chủ động ngăn chặn hiểm hoạ từ sớm thay vì đợi đến khi sự cố xảy ra mới tìm cách khắc phục.
Câu 1. Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích nhân vật chủ nhà trong văn bản ở phần Đọc hiểu.
Câu 2. Có ý kiến cho rằng: "Trong mọi hoàn cảnh, con người cần phải lắng nghe và làm theo tất cả lời khuyên của người khác.". Em hãy viết bài văn nghị luận trình bày ý kiến phản đối quan điểm trên.
Hướng dẫn giải:
Câu 1 (2,0 điểm).
a. Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn (0,25 điểm):
– Xác định đúng yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 200 chữ) của đoạn văn.
– HS có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp, song song.
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận (0,25 điểm):
Phân tích nhân vật chủ nhà trong văn bản "Cháy nhà".
c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận (1,5 điểm):
Xác định được các ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận, sau đây là một số gợi ý:
− Chủ nhà là người thiếu suy nghĩ và chủ quan: Dù được hàng xóm góp ý "dời bếp đi chỗ khác" hoặc "xếp củi ra sân" để tránh nguy hiểm nhưng ông lại bỏ ngoài tai. Điều đó cho thấy ông không biết lường trước hậu quả.
− Nhân vật còn có tính cách bảo thủ, dễ tự ái: Không những không nghe lời khuyên mà còn "có ý giận" người góp ý. Thái độ này khiến ông đánh giá sai thiện chí của người khác.
− Khi xảy ra sự cố, chủ nhà vẫn chưa nhận ra lỗi của mình: Sau khi được giúp đỡ, ông mở tiệc cảm ơn nhưng lại không mời người hàng xóm đã từng cảnh báo. Thậm chí, ông còn trách móc vì cho rằng người đó "nói gở".
− Tuy nhiên, cuối cùng chủ nhà đã biết nhận ra sai lầm: Nhờ lời phân tích của người khác, ông hiểu được ai mới thực sự giúp mình. Điều này cho thấy ông vẫn có khả năng thay đổi và tiếp thu điều đúng.
➞ Nhân vật chủ nhà là hình ảnh của những người chủ quan, bảo thủ, tuy nhiên đến cuối cùng vẫn ý thức được sai lầm của bản thân; qua đó, câu chuyện gửi gắm bài học về việc biết lắng nghe, trân trọng lời góp ý đúng đắn trong cuộc sống.
Câu 2 (4,0 điểm).
a. Xác định được yêu cầu của kiểu bài (0,25 điểm):
Xác định đúng yêu cầu của kiểu bài: Nghị luận xã hội.
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận (0,25 điểm):
Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Phản đối quan điểm "Trong mọi hoàn cảnh, con người cần phải lắng nghe và làm theo tất cả lời khuyên của người khác.".
c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận (1,0 điểm):
– Xác định được các ý chính của bài viết.
– Sắp xếp được các ý hợp lí theo bố cục 3 phần của bài văn nghị luận:
* Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận và nêu rõ ý kiến của người viết.
– Dẫn dắt: Trong cuộc sống, lời khuyên của người khác có vai trò quan trọng đối với mỗi cá nhân.
– Nêu vấn đề: Tuy nhiên, quan điểm cho rằng "Trong mọi hoàn cảnh, con người cần phải lắng nghe và làm theo tất cả lời khuyên của người khác" là chưa đúng.
– Khẳng định: Con người cần biết lắng nghe nhưng phải có chọn lọc, không nên làm theo một cách máy móc.
* Thân bài:
– Giải thích:
+ "Lắng nghe" là tiếp nhận ý kiến, lời khuyên từ người khác.
+ "Làm theo tất cả" là hành động hoàn toàn phụ thuộc, không có sự suy nghĩ, chọn lọc.
➞ Quan điểm trên đề cao việc nghe theo người khác một cách tuyệt đối, phủ nhận vai trò của tư duy cá nhân.
– Trình bày ý kiến phản đối, đưa ra các lí lẽ và bằng chứng:
+ Lí lẽ 1: Không phải mọi lời khuyên đều đúng và phù hợp.
+ Bằng chứng:
++ Mỗi người có hoàn cảnh, suy nghĩ khác nhau nên lời khuyên có thể không phù hợp với người nghe.
++ Có những lời khuyên sai lệch, nếu làm theo sẽ dẫn đến hậu quả tiêu cực.
➞ Vì vậy, không thể làm theo tất cả lời khuyên một cách máy móc.
+ Lí lẽ 2: Làm theo tất cả lời khuyên sẽ khiến con người mất đi sự độc lập, chủ động.
+ Bằng chứng:
++ Người luôn phụ thuộc vào ý kiến người khác sẽ thiếu tự tin, không dám đưa ra quyết định của riêng mình.
++ Trong học tập, nếu học sinh chỉ làm theo bạn bè mà không suy nghĩ, sẽ khó phát triển tư duy.
➞ Con người cần có chính kiến và trách nhiệm với lựa chọn của bản thân.
+ Lí lẽ 3: Lắng nghe có chọn lọc mới giúp con người phát triển toàn diện.
+ Bằng chứng:
++ Biết tiếp thu những lời khuyên đúng đắn sẽ giúp hoàn thiện bản thân.
++ Đồng thời, việc suy nghĩ, cân nhắc trước khi làm theo sẽ rèn luyện tư duy và bản lĩnh.
➞ Lắng nghe đi đôi với chọn lọc là cách ứng xử đúng đắn.
– Soi chiếu vấn đề từ góc nhìn ngược lại, mở rộng:
+ Khẳng định: Lắng nghe là cần thiết, thể hiện sự tôn trọng và cầu thị.
+ Tuy nhiên, cần phân biệt đúng – sai, phù hợp – không phù hợp trước khi làm theo.
+ Phê phán lối sống thiếu chính kiến hoặc ngược lại là bảo thủ, không chịu tiếp thu ý kiến người khác.
* Kết bài: Khẳng định lại quan điểm và rút ra bài học.
– Khẳng định: Không nên làm theo tất cả lời khuyên của người khác trong mọi hoàn cảnh.
– Bài học nhận thức: Cần biết lắng nghe nhưng phải có suy nghĩ, chọn lọc.
– Phương hướng hành động: Rèn luyện tư duy độc lập, bản lĩnh cá nhân, biết tiếp thu ý kiến đúng đắn để hoàn thiện bản thân.
d. Viết bài văn đảm bảo các yêu cầu sau (1,5 điểm):
– Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp (giải thích, chứng minh, bác bỏ,…).
– Trình bày rõ quan điểm, lập luận chặt chẽ, mạch lạc.
– Dẫn chứng phù hợp, tiêu biểu.
đ. Diễn đạt (0,5 điểm):
Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt; diễn đạt rõ ràng, dễ hiểu.
e. Sáng tạo (0,5 điểm):
Thể hiện suy nghĩ sâu sắc, có cách diễn đạt linh hoạt, có chính kiến rõ ràng.