I. Lý thuyết

1. Vai trò của dữ liệu trong văn bản thông tin

− Dữ liệu là thông tin dưới dạng chữ viết, kí hiệu, số liệu, hình ảnh, âm thanh,... dùng để mô tả hoặc đo lường sự vật.

− Dữ liệu là yếu tố quan trọng nhất của văn bản thông tin. Văn bản chỉ có giá trị khi cung cấp thông tin mới, đáng tin cậy dựa trên dữ liệu phong phú, chính xác, khách quan. Việc lựa chọn, sắp xếp, trình bày, phân tích và đánh giá dữ liệu cũng thể hiện gián tiếp lập trường, thái độ, quan điểm của tác giả.

2. Dữ liệu sơ cấp và dữ liệu thứ cấp

3. Đánh giá tính cập nhật, độ tin cậy của dữ liệu

4. Thư từ

Thư từ (thư nói chung) là hình thức văn bản có đối tượng tiếp nhận cụ thể, được sử dụng với nhiều mục đích như bày tỏ tình cảm, chia sẻ trải nghiệm, cung cấp thông tin, thuyết phục hoặc trao đổi ý kiến. Tuỳ mục đích giao tiếp, thư có thể là văn bản biểu cảm, tự sự, thông tin hay nghị luận; thường kết hợp yếu tố của nhiều kiểu văn bản.

5. Tôn trọng và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

Tôn trọng kết quả lao động sáng tạo của người khác, đồng thời biết tiếp thu, kế thừa đúng quy định và thông lệ quốc tế khi tạo ra sản phẩm trí tuệ của mình là yêu cầu quan trọng trong học tập và nghiên cứu. Điều đó góp phần hình thành sản phẩm sáng tạo, bồi dưỡng tinh thần trung thực, niềm say mê tìm tòi và khám phá cái mới.

II. Thực hành

Câu 1. Tổng hợp thông tin về các văn bản đã học trong bài theo gợi ý sau:

Gợi ý trả lời:

Câu 2. Tìm đọc các văn bản khác trong hai cuốn sách Nhiệt đới buồn của Cờ-lốt Lê-vi–Xtơ-rốt và Đời muối: Lịch sử thế giới của Mác Kơ-len-xki. Tóm tắt các thông tin mà bạn đã đọc.

Gợi ý trả lời:

Câu 3. Nêu một số trường hợp vi phạm quyền sở hữu trí tuệ mà bạn biết. Bạn rút được kinh nghiệm gì từ những trường hợp đó?

Gợi ý trả lời:

− Trường hợp: Năm 2017, sau khi bị tố cáo, doanh nhân Hoàng Khải, nhà sáng lập thương hiệu Khaisilk thừa nhận đã bán khăn lụa nhập từ Trung Quốc nhưng gắn nhãn "Made in Vietnam". Vụ việc gây chấn động dư luận, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín thương hiệu Việt và đặt ra nhiều vấn đề về quyền sở hữu trí tuệ, nhãn hiệu và xuất xứ hàng hoá.

− Kinh nghiệm rút ra: Mỗi cá nhân, tổ chức cần tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ, không sao chép, sử dụng hoặc mạo danh sản phẩm sáng tạo của người khác.

Câu 4. Lập dàn ý cho một bức thư dự kiến viết nhằm một trong những mục đích sau:

– Kiến nghị gửi cho hiệu trưởng về tình trạng lãng phí điện trong trường học

– Kiến nghị gửi cho lãnh đạo địa phương về kế hoạch phát triển cây xanh ở nơi bạn sinh sống

– Trao đổi với một người có ảnh hưởng trong xã hội về vấn đề khởi nghiệp trong giới trẻ

Gợi ý trả lời: Học sinh lựa chọn một trong ba mục đích trên để viết thư dự kiến theo trình tự sau:

Câu 5. Tổ chức cuộc tranh biện trong nhóm hoặc trong lớp về một trong các chủ đề gợi ý sau:

− Có nên phát triển du lịch ở những khu vực bảo tồn thiên nhiên hoang dã?

− Học đại học có phải là con đường duy nhất sau khi tốt nghiệp Trung học phổ thông?

− Có nên thay thế các vật liệu tự nhiên bằng các vật liệu nhân tạo?