I. Lý thuyết
1. Các yếu tố hình thức của văn bản thông tin
Văn bản thông tin thường có các yếu tố hình thức như nhan đề, đề mục, chữ in đậm, chữ nghiêng, chú thích, bảng biểu, đồ thị,... Những yếu tố này giúp người đọc nhanh chóng xác định chủ đề, nội dung chính, cấu trúc văn bản và nhấn mạnh thông tin quan trọng.
2. Bố cục, mạch lạc của văn bản thông tin
3. Cách trình bày dữ liệu trong văn bản thông tin
Văn bản thông tin trình bày dữ liệu theo nhiều cách phù hợp với quá trình nhận thức của người đọc, phổ biến là:
Cách tổ chức thông tin | Nội dung |
Theo trật tự thời gian | Trình bày sự việc theo trình tự trước – sau. |
Theo trật tự nhân quả | Trình bày mối quan hệ giữa nguyên nhân và kết quả. |
Theo tầm quan trọng của vấn đề | Sắp xếp thông tin từ quan trọng đến ít quan trọng hoặc ngược lại. |
Theo quan hệ so sánh hoặc tương phản | Làm rõ sự giống nhau, khác nhau hoặc đối lập giữa các đối tượng. |
4. Mục đích, quan điểm của người viết trong văn bản thông tin
Văn bản thông tin chủ yếu nhằm cung cấp thông tin khách quan, chính xác. Tuy nhiên, mục đích, quan điểm của người viết vẫn có thể được thể hiện gián tiếp qua cách tiếp cận, lựa chọn và sắp xếp thông tin, giọng điệu hoặc cách sử dụng ngôn ngữ.
II. Thực hành
Câu 1. Tổng hợp thông tin về các văn bản đã học trong bài theo bảng gợi ý sau:
Gợi ý trả lời:
Câu 2. Tìm đọc một số văn bản thông tin về một trong các chủ đề văn hoá, thể thao, môi trường, khoa học. Sử dụng các phương tiện phi ngôn ngữ để tóm tắt những thông tin mà bạn đã đọc.
Gợi ý trả lời:
− Lựa chọn một văn bản thông tin thuộc một trong các chủ đề: Văn hoá, thể thao, môi trường hoặc khoa học.
− Xác định và chọn lọc những thông tin quan trọng của văn bản (chủ đề, các ý chính, số liệu hoặc sự kiện tiêu biểu nếu có).
− Tóm tắt ngắn gọn, không sao chép nguyên văn, bảo đảm đúng và đủ nội dung chính.
− Sử dụng phương tiện phi ngôn ngữ để thể hiện thông tin một cách trực quan, rõ ràng, khoa học.
− Bố cục trình bày hợp lí, dễ theo dõi, có thể kết hợp ngắn gọn giữa chữ viết và hình ảnh minh hoạ phù hợp.
Câu 3. Thuyết minh về một môn thể thao hoặc giới thiệu một vận động viên mà bạn yêu thích.
Gợi ý trả lời: Học sinh có thể tham khảo dàn ý sau đây:
*Thuyết minh về một môn thể thao mà bạn yêu thích.
− Mở bài:
+ Giới thiệu môn thể thao mà bản thân yêu thích.
+ Nêu lí do yêu thích hoặc khẳng định sức hấp dẫn của môn thể thao này.
− Thân bài:
− Kết bài:
+ Khẳng định giá trị của môn thể thao.
+ Bày tỏ mong muốn tiếp tục tham gia hoặc theo dõi môn thể thao này.
Câu 4. Tranh biện với các bạn trong lớp về một trong những vấn đề sau:
− Khi cô rô-bốt Xô-phi-a (Sophia) lần đầu tiên được Chính phủ Ả Rập Xê Út cấp quyền công dân, người ta đã lo ngại rằng một ngày nào đó rô-bốt sẽ thống trị thế giới. Liệu điều này có thể xảy ra? Trí thông minh nhân tạo liệu có phải là một mối đe doạ đối với con người?
− Thể thao có phải chỉ là nơi phô diễn sức mạnh và biểu dương các chiến công?
− Học hỏi có phải chỉ là năng lực riêng của con người? Liệu loài vật có khả năng nhận thức, tích luỹ và truyền tải tri thức hay không?
