I. Lý thuyết
1. Quan điểm sáng tác
Quan điểm sáng tác là hệ thống tư tưởng, nguyên tắc chi phối hoạt động sáng tác của nhà văn, được hình thành từ trải nghiệm và quan niệm nghệ thuật. Quan điểm sáng tác thể hiện ở cách lựa chọn đề tài, xác định chủ đề, bày tỏ thái độ trước đối tượng miêu tả và vận dụng các phương thức, phương tiện nghệ thuật.
2. Đánh giá một tác giả, tác phẩm văn học
Khi đánh giá một tác giả, tác phẩm văn học, cần dựa trên quá trình sáng tác (đặt trong bối cảnh lịch sử và hiện tại) cùng các tiêu chí thẩm mĩ, nhân văn, tư tưởng. Những tác giả, tác phẩm lớn thường có giá trị vượt thời gian, góp phần phát triển văn học và phản ánh các vấn đề nhân sinh bền vững.
3. Tính khẳng định, phủ định trong văn bản nghị luận
− Trong văn bản nghị luận, tính khẳng định và tính phủ định luôn song hành. Tính khẳng định giúp thuyết phục người đọc tin vào vấn đề, quan điểm, cách ứng xử hoặc niềm tin; tính phủ định bác bỏ những luận điểm, quan niệm hoặc cách ứng xử không phù hợp. Hai yếu tố này luôn thể hiện trên lập trường khẳng định hoặc phủ định rõ ràng.
− Để tăng hiệu quả biểu đạt, người viết có thể sử dụng từ ngữ, cú pháp, phép tu từ, lập luận hoặc bằng chứng. Các yếu tố này có thể giống nhau nhưng đạt hiệu quả khác nhau tuỳ mục đích khẳng định hay phủ định. Vì vậy, cần lựa chọn từ ngữ và bằng chứng phù hợp với từng mục đích nghị luận.
II. Thực hành
Câu 1. Bài học giúp bạn hiểu thêm điều gì về sự thống nhất cao độ giữa sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh với toàn bộ tác phẩm Người đã viết (trong đó có sáng tác văn học)?
Gợi ý trả lời:
Câu 2. Sự đa dạng của phong cách văn chương Hồ Chí Minh đã được thể hiện như thế nào qua các văn bản được học trong bài?
Gợi ý trả lời:
Câu 3. Tìm đọc trọn vẹn tập Ngục trung nhật kí và các tuyển tập thơ chữ Hán, thơ tiếng Việt của Hồ Chí Minh. Học thuộc lòng một số bài thơ bạn thấy tâm đắc và sưu tầm những tài liệu viết về các bài thơ đó.
Gợi ý trả lời:
Câu 4. Tìm đọc các cuốn sách sưu tầm mảng sáng tác truyện, kí của Hồ Chí Minh và phân loại sơ bộ những tác phẩm truyện, kí đó theo các tiêu chí: thể loại, đề tài, bút pháp (cách viết).
Một số lưu ý khi thực hiện:
− Lựa chọn nguồn sách, tài liệu sưu tầm đáng tin cậy.
− Đọc kĩ từng tác phẩm để xác định đúng thể loại, đề tài và bút pháp.
− Phân loại theo từng tiêu chí, tránh nhầm lẫn giữa đề tài và bút pháp.
− Ghi chép ngắn gọn, có thể lập bảng để thuận tiện so sánh và đối chiếu.
− Nêu một vài đặc điểm tiêu biểu hoặc dẫn chứng ngắn cho mỗi nhóm tác phẩm.
Câu 5. Chọn đọc các tác phẩm chính luận tiêu biểu của Hồ Chí Minh, ghi chép về hoàn cảnh ra đời của từng tác phẩm và trích ra những câu, những đoạn văn mà bạn thấy đáng chú ý nhất.
Gợi ý trả lời:
Câu 6. Tìm hiểu cách tổ chức hệ thống tư liệu về Chủ tịch Hồ Chí Minh trong các phòng trưng bày chuyên đề hoặc trong các viện bảo tàng mà bạn có dịp ghé thăm. Phác thảo ý tưởng về cách tổ chức những tư liệu mà bạn hoặc các bạn trong lớp có được về Người trong không gian học tập phù hợp (ở nhà hoặc ở lớp).
Một số lưu ý khi thực hiện:
− Quan sát cách sắp xếp tư liệu theo chủ đề, thời gian hoặc sự kiện.
− Chú ý cách kết hợp hình ảnh, hiện vật, chú thích và tài liệu minh hoạ.
− Lựa chọn những tư liệu tiêu biểu, có nguồn gốc rõ ràng để giới thiệu.
− Phác thảo bố cục trưng bày khoa học, dễ theo dõi và phù hợp với không gian.
− Trình bày ý tưởng rõ ràng, sáng tạo và nêu được mục đích của cách tổ chức tư liệu.
Câu 7. Thảo luận với các bạn trong nhóm học tập hoặc trong lớp về một số dự án cần thực hiện để phục vụ cho hoạt động học tập theo nội dung sách giáo khoa Ngữ văn lớp 12.
Một số lưu ý khi thực hiện:
− Xác định rõ mục tiêu, nội dung và đối tượng của dự án.
− Đề xuất ý tưởng phù hợp với nội dung học tập trong sách giáo khoa.
− Thảo luận, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên.
− Thống nhất kế hoạch thực hiện và thời gian hoàn thành.
− Tôn trọng ý kiến của các thành viên, hợp tác và đóng góp tích cực.
