I. Lý thuyết

1. Chèo

− Chèo là loại hình kịch hát dân gian phổ biến ở đồng bằng Bắc Bộ, thường được biểu diễn trong các lễ hội. Về sau, chèo được chuyên nghiệp hoá với sự ra đời của các gánh và đoàn chèo.

− Nghệ thuật chèo là sự kết hợp hài hoà giữa lời hát, múa và diễn xuất để tạo nên một hình thức sân khấu đặc sắc. Chèo thường dựa trên tích trò có sẵn (còn gọi là tích truyện).

− Tích trò là yếu tố quan trọng nhất của chèo, làm nền tảng cho toàn bộ vở diễn. Dù có tính ổn định nhưng tích trò vẫn có thể được bổ sung, chỉnh sửa. Tích trò chèo dân gian thường khai thác truyện cổ tích, truyện thơ Nôm với nội dung gần gũi đời sống và đề cao đạo đức.

− Nhân vật của chèo phản ánh nhiều tầng lớp trong xã hội như vua quan, nông dân, người giàu, người nghèo, nam, nữ,...

2. Tuồng

− Tuồng là loại hình kịch hát cổ truyền của dân tộc, phát triển mạnh dưới triều Nguyễn ở vùng Nam Trung Bộ. Tuồng gồm hai loại chính là tuồng cung đình và tuồng dân gian.

II. Thực hành

Câu 1. Nêu ngắn gọn những điều bạn đã biết về chèo, tuồng dân gian qua bài học này. Bạn muốn trang bị thêm những kiến thức gì để có thể khám phá thế giới độc đáo của sân khấu chèo, tuồng?

Gợi ý trả lời:

Câu 2. Sau khi học bài học này, bạn có thái độ, tình cảm như thế nào đối với các loại hình nghệ thuật sân khấu dân gian như chèo, tuồng, múa rối nước?

Gợi ý trả lời:

Câu 3. Chọn một đề tài phù hợp được gợi ý trong phần Viết để hoàn thành bản báo cáo kết quả nghiên cứu mới (ngoài báo cáo đã viết).

Gợi ý trả lời:

Câu 4. Dành thời gian để xem trực tiếp hoặc xem qua internet các vở diễn chèo, tuồng nổi tiếng. Có thể tìm đọc thêm một số tài liệu nghiên cứu chèo, tuồng để bổ sung kiến thức về các loại hình nghệ thuật sân khấu đặc sắc này của dân tộc.

– Về chèo, có thể tìm đọc: Tuyển tập chèo cổ, NXB Sân khấu, Hà Nội, 1999; Trần Việt Ngữ, Về nghệ thuật chèo, NXB Sân khấu, Hà Nội, 2013; Bùi Đức Hạnh, 150 làn điệu chèo cổ, NXB Văn hoá dân tộc, Hà Nội, 2006; Hà Văn Cầu, Hề chèo, NXB Trẻ, Thành phố Hồ Chí Minh, 2005;…

– Về tuồng, có thể tìm đọc: Mịch Quang, Tìm hiểu nghệ thuật tuồng, NXB Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2017; Hoàng Châu Ký (Chủ biên), Tổng tập văn học Việt Nam, tập 15A, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 1994; Trung tâm Khoa học xã hội và Nhân văn quốc gia, Tổng tập văn học Việt Nam, tập 12, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 2000;...

Gợi ý trả lời: