I. Lý thuyết
1. Sử thi
− Khái niệm: Sử thi (anh hùng ca) là thể loại tự sự dài, dung lượng đồ sộ, bắt đầu ra đời từ thời cổ đại.
− Các yếu tố trong sử thi:
+ Cốt truyện của sử thi xoay quanh những biến cố lớn gắn với vận mệnh cộng đồng.
+ Nhân vật sử thi là người anh hùng tiêu biểu cho sức mạnh và khát vọng của cộng đồng.
+ Không gian sử thi rộng lớn, mang tính cộng đồng.
+ Thời gian sử thi là quá khứ thiêng liêng, gắn với thời đại được cộng đồng ngưỡng vọng.
+ Lời kể trong sử thi trang trọng, giàu nhịp điệu, thường kết hợp các biện pháp tu từ và lời nói của nhân vật để tăng sức biểu cảm, tạo không khí hào hùng.
2. Trích dẫn trong văn bản
− Trích dẫn trong văn bản thường có hai loại:
+ Trích dẫn trực tiếp: Dẫn nguyên văn nội dung của văn bản gốc và đặt trong ngoặc kép.
+ Trích dẫn gián tiếp: Diễn đạt lại ý của văn bản gốc bằng lời của người viết, bảo đảm đúng nội dung và không cần dùng ngoặc kép.
− Khi trích dẫn cần ghi đầy đủ nguồn gốc và vị trí của phần được trích để bảo đảm tính chính xác, khách quan.
3. Phần bị tỉnh lược trong văn bản
Phần bị tỉnh lược là phần thông tin ít quan trọng của văn bản gốc được lược bỏ để nội dung trích dẫn ngắn gọn, tập trung hơn; thường được đánh dấu bằng ngoặc vuông và dấu ba chấm [...].
II. Thực hành
Câu 1. Lập bảng tổng hợp những đặc trưng của sử thi được thể hiện trong hai đoạn trích Héc-to từ biệt Ăng-đrô-mác và Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời trên các phương diện: nhân vật, cốt truyện, không gian, thời gian, người kể chuyện.
Gợi ý trả lời:
Câu 2. Tìm đọc thêm các tài liệu viết về Hy Lạp và Ấn Độ thời cổ đại. Tóm tắt nội dung chính và trích dẫn những thông tin quan trọng trong các tài liệu, có sử dụng cước chú.
Gợi ý trả lời:
Câu 3. Tập thuyết trình về một vấn đề văn hoá, lịch sử Tây Nguyên và lắng nghe phản hồi của bạn về bài thuyết trình của mình.
Gợi ý trả lời:
Học sinh có thể chọn một vấn đề về văn hoá hoặc lịch sử Tây Nguyên như: Không gian văn hoá cồng chiêng Tây Nguyên, các làn điệu dân ca Tây Nguyên, vai trò của Tây Nguyên trong chiến dịch Buôn Ma Thuột,...
Câu 4. Đọc thêm các tác phẩm văn học hiện đại mang âm hưởng sử thi hoặc lấy cảm hứng từ các nhân vật, sự kiện, địa điểm trong sử thi (Ví dụ: Bài ca chim Chơ-rao của Thu Bồn, Ta đi tới của Tố Hữu, Đất nước của Nguyễn Đình Thi, Mặt đường khát vọng của Nguyễn Khoa Điềm,...) và nhận xét về ảnh hưởng của thể loại sử thi trong văn học Việt Nam hiện đại.
Gợi ý trả lời:
