I − LÝ THUYẾT
II − THỰC HÀNH
1. So sánh và nêu nhận xét cách miêu tả nhân vật của Nguyễn Du trong đoạn trích Kim − Kiều gặp gỡ (từ câu Bóng hồng nhác thấy nẻo xa đến câu Bên cầu tơ liễu bóng chiều thướt tha) với đoạn trích sau:
Hai nàng tránh không được, phải cùng bước ra chào. Kim Trọng chắp tay cúi lễ rồi lui ra thì thấy Thuý Kiều mày nhỏ mà dài, mắt trong mà sáng, mạo như trăng thu, sắc tựa hoa đào; còn Thuý Vân thì tinh thần tĩnh chính, dung mạo đoan trang, có một phong thái riêng, khó mô tả.
Bị sắc đẹp quyến rũ, Kim Trọng bất giác thần hồn phiêu bạt, nghĩ thầm: "Nọc tương tư này tai hại lắm đây". Lại âm thầm phát thệ: "Mình mà không được hai nàng làm vợ thì suốt đời sẽ chẳng lấy ai". Nhưng vì ngại có Vương Quan, không tiện đứng lâu, đành cùng nhau từ biệt.
Đồng thời, Vương Viên ngoại cũng sai người đem kiệu đến đón. Hai nàng lên kiệu về nhà.
(Thanh Tâm Tài Nhân, Kim Vân Kiều truyện,
Nguyễn Đức Vân − Nguyễn Khắc Hanh dịch, Nguyễn Đăng Na giới thiệu và hiệu đính,
NXB Đại học Sư phạm, Hà Nội, 2008, tr. 17 − 18)
* Đoạn trích Kim − Kiều gặp gỡ
[...] Bóng hồng nhác thấy nẻo xa,
Xuân lan thu cúc mặn mà cả hai.
Người quốc sắc kẻ thiên tài,
Tình trong như đã mặt ngoài còn e.
Chập chờn cơn tỉnh cơn mê.
Rốn ngồi chẳng tiện dứt về chỉn khôn.
Bóng tà như giục cơn buồn,
Khách đà lên ngựa người còn nghé theo.
Dưới cầu nước chảy trong veo,
Bên cầu tơ liễu bóng chiều thướt tha.
Trả lời
− Điểm giống nhau:
− Điểm khác nhau:
| Kim Vân Kiều truyện (Thanh Tâm Tài Nhân) | Kim − Kiều gặp gỡ (Nguyễn Du) |
Bút pháp miêu tả | Tả thực, cụ thể, chi tiết: Liệt kê các đường nét trên khuôn mặt (mày nhỏ, mắt sáng, sắc tựa hoa đào,...). | Ước lệ tượng trưng, gợi hơn tả: Dùng hình ảnh thiên nhiên (lan, cúc) để gợi lên vẻ đẹp. Không đi vào chi tiết hình thể mà tập trung vào thần thái. |
Vẻ đẹp của Thuý Kiều và Thuý Vân | Phân biệt rạch ròi: Kiều rực rỡ, Vân đoan trang. Tác giả tách biệt ngoại hình của hai chị em bằng những tính từ cụ thể. | Vẻ đẹp khái quát, song hành: "Xuân lan thu cúc mặn mà cả hai". Nguyễn Du không miêu tả kĩ từng người ở đây (vì đã tả ở đoạn đầu) mà nhấn mạnh vào sự hài hoà, mỗi người một vẻ mười phân vẹn mười. |
Miêu tả tâm lí | Trực diện, bộc trực: Kim Trọng nghĩ gì nói nấy ("Nọc tương tư này tai hại lắm", "thề lấy cho được"). Tâm trạng được diễn đạt bằng lời nói nội tâm rõ ràng. | Tinh tế, hàm súc: Dùng những từ ngữ gợi hình ảnh, cảm giác ("tình trong như đã", "chập chờn cơn tỉnh cơn mê"). Tâm trạng say đắm được diễn tả qua trạng thái mơ màng, nửa tỉnh nửa mê của tình yêu chớm nở. |
Mối quan hệ với cảnh vật | Cảnh vật chỉ đóng vai trò là phương tiện, nền tảng (kiệu đón, người đi). Cảnh và tình tách rời. | Tả cảnh ngụ tình: Cảnh vật không chỉ là nền mà là sự hoá thân của tâm hồn. "Bên cầu tơ liễu bóng chiều thướt tha" không chỉ tả cảnh mà tả cả sự vương vấn, lưu luyến của người đi kẻ ở. |
2. Kẻ bảng vào vở theo mẫu dưới đây và điền thông tin phù hợp về các văn bản đọc trong bài:
Trả lời
STT | Văn bản | Tác giả | Thể loại | Chủ đề | Đặc sắc nghệ thuật |
1 | Kim − Kiều gặp gỡ |
|
|
|
|
2 | Lục Vân Tiêu đánh cướp, cứu Kiều Nguyệt Nga |
|
|
|
|
3 | Tự tình (Bài 2) |
|
|
|
|
3. Tự chọn một đoạn thơ (tối thiểu 12 câu) trong Truyện Kiều (Nguyễn Du) hoặc Truyện Lục Vân Tiên (Nguyễn Đình Chiểu) và thực hiện các yêu cầu sau:
a. Xác định bố cục của đoạn trích và nêu ý chính của từng phần.
b. Phân tích hình tượng thiên nhiên hoặc hình tượng con người trong đoạn trích.
c. Chỉ ra những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của đoạn trích.
