VỀ TÁC GIẢ PU-SKIN

* Cuộc đời

− A-lếch-xan-đrơ Xéc-ghê-ê-vích Pu-skin (Aleksandr Sergeyevich Pushkin) sinh năm 1799 và mất năm 1837, là một nhà thơ, tiểu thuyết gia kiêm nhà soạn kịch người Nga.

− Ông sinh ra trong một gia đình quý tộc có truyền thống trí thức, sớm bộc lộ năng khiếu văn chương.

− Pu-skin trưởng thành trong thời đại cả nước Nga đang bị đè nặng bởi ách thống trị của chế độ nông nô chuyên chế.

− Do có nhiều tác phẩm ca ngợi sự tự do và phản đối chế độ nông nô chuyên chế của Nga hoàng, Pu-skin đã phải trải qua nhiều năm lưu đày.

* Sự nghiệp văn học

− Pu-skin sớm bộc lộ năng khiếu văn chương, bắt đầu sáng tác thơ từ khi mới 7 − 8 tuổi.

− Ông có đóng góp trên nhiều phương diện và nhiều thể loại khác nhau nhưng cống hiến vĩ đại nhất vẫn là Thơ trữ tình, được xem là "Mặt trời của thi ca Nga".

− Trong thơ của Pu-skin, màu sắc, hình ảnh và âm thanh không chỉ là phương tiện biểu đạt tâm trạng mà còn truyền tải sự vận động trong ý thức của nhân vật trữ tình, giúp hoá giải những vướng mắc trong lòng người.

− Tác phẩm của ông thường rất gần gũi, đời thường nhưng cũng thấm đượm tinh thần nhân văn cao cả. Chính vì vậy, tác phẩm thường có sức mạnh lay động sâu sắc đến tâm hồn độc giả ở mọi dân tộc và mọi thời đại.

− Một số tác phẩm tiêu biểu của Pu-skin: Chuyện con gà trống vàng (1834), Đêm Ai Cập (1835), Người con gái viên đại uý (1836),...

CON ĐƯỜNG MÙA ĐÔNG

Dịch nghĩa

Xuyên qua những lớp sương mù gợn sóng
Mặt trăng nhô ra,
Nó buồn bã dội ánh sáng
Lên những khoảng trống u buồn.

Trên con đường mùa đông, buồn tẻ
Xe tam mã lao nhanh,
Lục lạc đơn điệu
Mệt mỏi rung lên.

Nghe có gì thân thuộc
Trong những khúc ca ngân dài của người xà ích:
Lúc là trẩy hội tưng bừng,
Lúc là nỗi buồn tâm tình...

Không một ánh lửa, không một mái lều thẫm đen...
Rừng sâu và tuyết... Ngược chiều tôi
Chỉ những cột sọc chỉ đường
Đơn độc rơi vào tầm mắt.

Buồn tẻ, sầu đau... Ngày mai, Nhi-na (Nhina),
Ngày mai, về với em yêu thương,
Tôi sẽ được quên mình nơi lò sưởi,
Được ngắm nhìn em không chán mắt.

Kim đồng hồ vang tiếng
Sẽ hoàn tất vòng quay đều đặn của mình,
Và, xua đi xa lũ người phát ngấy,
Nửa đêm không rẽ chia đôi ta.

Sầu lắm, Nhi-na: con đường của tôi tẻ ngắt,
Bác xà ích của tôi lặng yên thiu thiu ngủ,
Lục lạc đơn điệu,
Khuôn trăng mờ sương.

Dịch thơ

Xuyên những làn sương gợn sóng
Mảnh trăng mờ ảo chiếu qua,
Buồn rải ánh vàng lai láng
Lên cánh đồng buồn giăng xa.

Trên đường mùa đông vắng vẻ
Cỗ xe tam mã băng đi
Nhạc ngựa đều đều buồn tẻ
Đều đều khắc khoải lòng quê.

Bài ca của người xà ích
Có gì phảng phất thân yêu:
Như niềm vui mừng khôn xiết,
Như nỗi buồn nặng đìu hiu.

Không một mái lều, ánh lửa...
Tuyết trắng và rừng bao la...
Chỉ những cột dài cây số
Bên đường sừng sững chào ta.

Ôi buồn đau, ôi cô lẻ...
Trở về với em ngày mai
Nhi-na, bên lò lửa đỏ
Ngắm em, ngắm mãi không thôi.

Kim đồng hồ kêu tích tắc
Xoay đủ những vòng nhịp nhàng,
Và xua lũ người tẻ ngắt
Để ta bên nhau trong đêm.

Sầu lắm, Nhi-na: đường xa vắng,
Ngủ quên bác xà ích lặng im
Nhạc ngựa đều đều buông xa thẳm,
Sương mờ che lấp ánh trăng nghiêng.

1826

(Thuý Toàn dịch, A-lếch-xan-đrơ Pu-skin,
Tuyển tập tác phẩm − Thơ, Trường ca, NXB Văn học − Trung tâm Văn hoá
và ngôn ngữ Đông Tây, Hà Nội, 1999, tr.64 − 65)

CON ĐƯỜNG MÙA ĐÔNG

Dịch nghĩa

Xuyên qua những lớp sương mù gợn sóng
Mặt trăng nhô ra,
Nó buồn bã dội ánh sáng
Lên những khoảng trống u buồn.

Trên con đường mùa đông, buồn tẻ
Xe tam mã lao nhanh,
Lục lạc đơn điệu
Mệt mỏi rung lên.

Nghe có gì thân thuộc
Trong những khúc ca ngân dài của người xà ích:
Lúc là trẩy hội tưng bừng,
Lúc là nỗi buồn tâm tình...

Không một ánh lửa, không một mái lều thẫm đen...
Rừng sâu và tuyết... Ngược chiều tôi
Chỉ những cột sọc chỉ đường
Đơn độc rơi vào tầm mắt.

Buồn tẻ, sầu đau... Ngày mai, Nhi-na (Nhina),
Ngày mai, về với em yêu thương,
Tôi sẽ được quên mình nơi lò sưởi,
Được ngắm nhìn em không chán mắt.

Kim đồng hồ vang tiếng
Sẽ hoàn tất vòng quay đều đặn của mình,
Và, xua đi xa lũ người phát ngấy,
Nửa đêm không rẽ chia đôi ta.

Sầu lắm, Nhi-na: con đường của tôi tẻ ngắt,
Bác xà ích của tôi lặng yên thiu thiu ngủ,
Lục lạc đơn điệu,
Khuôn trăng mờ sương.

Dịch thơ

Xuyên những làn sương gợn sóng
Mảnh trăng mờ ảo chiếu qua,
Buồn rải ánh vàng lai láng
Lên cánh đồng buồn giăng xa.

Trên đường mùa đông vắng vẻ
Cỗ xe tam mã băng đi
Nhạc ngựa đều đều buồn tẻ
Đều đều khắc khoải lòng quê.

Bài ca của người xà ích
Có gì phảng phất thân yêu:
Như niềm vui mừng khôn xiết,
Như nỗi buồn nặng đìu hiu.

Không một mái lều, ánh lửa...
Tuyết trắng và rừng bao la...
Chỉ những cột dài cây số
Bên đường sừng sững chào ta.

Ôi buồn đau, ôi cô lẻ...
Trở về với em ngày mai
Nhi-na, bên lò lửa đỏ
Ngắm em, ngắm mãi không thôi.

Kim đồng hồ kêu tích tắc
Xoay đủ những vòng nhịp nhàng,
Và xua lũ người tẻ ngắt
Để ta bên nhau trong đêm.

Sầu lắm, Nhi-na: đường xa vắng,
Ngủ quên bác xà ích lặng im
Nhạc ngựa đều đều buông xa thẳm,
Sương mờ che lấp ánh trăng nghiêng.

1826

(Thuý Toàn dịch, A-lếch-xan-đrơ Pu-skin,
Tuyển tập tác phẩm − Thơ, Trường ca, NXB Văn học − Trung tâm Văn hoá
và ngôn ngữ Đông Tây, Hà Nội, 1999, tr.64 − 65)

CON ĐƯỜNG MÙA ĐÔNG

Dịch nghĩa

Xuyên qua những lớp sương mù gợn sóng
Mặt trăng nhô ra,
Nó buồn bã dội ánh sáng
Lên những khoảng trống u buồn.

Trên con đường mùa đông, buồn tẻ
Xe tam mã lao nhanh,
Lục lạc đơn điệu
Mệt mỏi rung lên.

Nghe có gì thân thuộc
Trong những khúc ca ngân dài của người xà ích:
Lúc là trẩy hội tưng bừng,
Lúc là nỗi buồn tâm tình...

Không một ánh lửa, không một mái lều thẫm đen...
Rừng sâu và tuyết... Ngược chiều tôi
Chỉ những cột sọc chỉ đường
Đơn độc rơi vào tầm mắt.

Buồn tẻ, sầu đau... Ngày mai, Nhi-na (Nhina),
Ngày mai, về với em yêu thương,
Tôi sẽ được quên mình nơi lò sưởi,
Được ngắm nhìn em không chán mắt.

Kim đồng hồ vang tiếng
Sẽ hoàn tất vòng quay đều đặn của mình,
Và, xua đi xa lũ người phát ngấy,
Nửa đêm không rẽ chia đôi ta.

Sầu lắm, Nhi-na: con đường của tôi tẻ ngắt,
Bác xà ích của tôi lặng yên thiu thiu ngủ,
Lục lạc đơn điệu,
Khuôn trăng mờ sương.

Dịch thơ

Xuyên những làn sương gợn sóng
Mảnh trăng mờ ảo chiếu qua,
Buồn rải ánh vàng lai láng
Lên cánh đồng buồn giăng xa.

Trên đường mùa đông vắng vẻ
Cỗ xe tam mã băng đi
Nhạc ngựa đều đều buồn tẻ
Đều đều khắc khoải lòng quê.

Bài ca của người xà ích
Có gì phảng phất thân yêu:
Như niềm vui mừng khôn xiết,
Như nỗi buồn nặng đìu hiu.

Không một mái lều, ánh lửa...
Tuyết trắng và rừng bao la...
Chỉ những cột dài cây số
Bên đường sừng sững chào ta.

Ôi buồn đau, ôi cô lẻ...
Trở về với em ngày mai
Nhi-na, bên lò lửa đỏ
Ngắm em, ngắm mãi không thôi.

Kim đồng hồ kêu tích tắc
Xoay đủ những vòng nhịp nhàng,
Và xua lũ người tẻ ngắt
Để ta bên nhau trong đêm.

Sầu lắm, Nhi-na: đường xa vắng,
Ngủ quên bác xà ích lặng im
Nhạc ngựa đều đều buông xa thẳm,
Sương mờ che lấp ánh trăng nghiêng.

1826

(Thuý Toàn dịch, A-lếch-xan-đrơ Pu-skin,
Tuyển tập tác phẩm − Thơ, Trường ca, NXB Văn học − Trung tâm Văn hoá
và ngôn ngữ Đông Tây, Hà Nội, 1999, tr.64 − 65)

CON ĐƯỜNG MÙA ĐÔNG

Dịch nghĩa

Xuyên qua những lớp sương mù gợn sóng
Mặt trăng nhô ra,
Nó buồn bã dội ánh sáng
Lên những khoảng trống u buồn.

Trên con đường mùa đông, buồn tẻ
Xe tam mã lao nhanh,
Lục lạc đơn điệu
Mệt mỏi rung lên.

Nghe có gì thân thuộc
Trong những khúc ca ngân dài của người xà ích:
Lúc là trẩy hội tưng bừng,
Lúc là nỗi buồn tâm tình...

Không một ánh lửa, không một mái lều thẫm đen...
Rừng sâu và tuyết... Ngược chiều tôi
Chỉ những cột sọc chỉ đường
Đơn độc rơi vào tầm mắt.

Buồn tẻ, sầu đau... Ngày mai, Nhi-na (Nhina),
Ngày mai, về với em yêu thương,
Tôi sẽ được quên mình nơi lò sưởi,
Được ngắm nhìn em không chán mắt.

Kim đồng hồ vang tiếng
Sẽ hoàn tất vòng quay đều đặn của mình,
Và, xua đi xa lũ người phát ngấy,
Nửa đêm không rẽ chia đôi ta.

Sầu lắm, Nhi-na: con đường của tôi tẻ ngắt,
Bác xà ích của tôi lặng yên thiu thiu ngủ,
Lục lạc đơn điệu,
Khuôn trăng mờ sương.

Dịch thơ

Xuyên những làn sương gợn sóng
Mảnh trăng mờ ảo chiếu qua,
Buồn rải ánh vàng lai láng
Lên cánh đồng buồn giăng xa.

Trên đường mùa đông vắng vẻ
Cỗ xe tam mã băng đi
Nhạc ngựa đều đều buồn tẻ
Đều đều khắc khoải lòng quê.

Bài ca của người xà ích
Có gì phảng phất thân yêu:
Như niềm vui mừng khôn xiết,
Như nỗi buồn nặng đìu hiu.

Không một mái lều, ánh lửa...
Tuyết trắng và rừng bao la...
Chỉ những cột dài cây số
Bên đường sừng sững chào ta.

Ôi buồn đau, ôi cô lẻ...
Trở về với em ngày mai
Nhi-na, bên lò lửa đỏ
Ngắm em, ngắm mãi không thôi.

Kim đồng hồ kêu tích tắc
Xoay đủ những vòng nhịp nhàng,
Và xua lũ người tẻ ngắt
Để ta bên nhau trong đêm.

Sầu lắm, Nhi-na: đường xa vắng,
Ngủ quên bác xà ích lặng im
Nhạc ngựa đều đều buông xa thẳm,
Sương mờ che lấp ánh trăng nghiêng.

1826

(Thuý Toàn dịch, A-lếch-xan-đrơ Pu-skin,
Tuyển tập tác phẩm − Thơ, Trường ca, NXB Văn học − Trung tâm Văn hoá
và ngôn ngữ Đông Tây, Hà Nội, 1999, tr.64 − 65)

CON ĐƯỜNG MÙA ĐÔNG

Dịch nghĩa

Xuyên qua những lớp sương mù gợn sóng
Mặt trăng nhô ra,
Nó buồn bã dội ánh sáng
Lên những khoảng trống u buồn.

Trên con đường mùa đông, buồn tẻ
Xe tam mã lao nhanh,
Lục lạc đơn điệu
Mệt mỏi rung lên.

Nghe có gì thân thuộc
Trong những khúc ca ngân dài của người xà ích:
Lúc là trẩy hội tưng bừng,
Lúc là nỗi buồn tâm tình...

Không một ánh lửa, không một mái lều thẫm đen...
Rừng sâu và tuyết... Ngược chiều tôi
Chỉ những cột sọc chỉ đường
Đơn độc rơi vào tầm mắt.

Buồn tẻ, sầu đau... Ngày mai, Nhi-na (Nhina),
Ngày mai, về với em yêu thương,
Tôi sẽ được quên mình nơi lò sưởi,
Được ngắm nhìn em không chán mắt.

Kim đồng hồ vang tiếng
Sẽ hoàn tất vòng quay đều đặn của mình,
Và, xua đi xa lũ người phát ngấy,
Nửa đêm không rẽ chia đôi ta.

Sầu lắm, Nhi-na: con đường của tôi tẻ ngắt,
Bác xà ích của tôi lặng yên thiu thiu ngủ,
Lục lạc đơn điệu,
Khuôn trăng mờ sương.

Dịch thơ

Xuyên những làn sương gợn sóng
Mảnh trăng mờ ảo chiếu qua,
Buồn rải ánh vàng lai láng
Lên cánh đồng buồn giăng xa.

Trên đường mùa đông vắng vẻ
Cỗ xe tam mã băng đi
Nhạc ngựa đều đều buồn tẻ
Đều đều khắc khoải lòng quê.

Bài ca của người xà ích
Có gì phảng phất thân yêu:
Như niềm vui mừng khôn xiết,
Như nỗi buồn nặng đìu hiu.

Không một mái lều, ánh lửa...
Tuyết trắng và rừng bao la...
Chỉ những cột dài cây số
Bên đường sừng sững chào ta.

Ôi buồn đau, ôi cô lẻ...
Trở về với em ngày mai
Nhi-na, bên lò lửa đỏ
Ngắm em, ngắm mãi không thôi.

Kim đồng hồ kêu tích tắc
Xoay đủ những vòng nhịp nhàng,
Và xua lũ người tẻ ngắt
Để ta bên nhau trong đêm.

Sầu lắm, Nhi-na: đường xa vắng,
Ngủ quên bác xà ích lặng im
Nhạc ngựa đều đều buông xa thẳm,
Sương mờ che lấp ánh trăng nghiêng.

1826

(Thuý Toàn dịch, A-lếch-xan-đrơ Pu-skin,
Tuyển tập tác phẩm − Thơ, Trường ca, NXB Văn học − Trung tâm Văn hoá
và ngôn ngữ Đông Tây, Hà Nội, 1999, tr.64 − 65)