I. CHUYỂN ĐỘNG NÉM NGANG

1. Khái niệm chuyển động ném ngang

Chuyển động ném ngang là chuyển động có vận tốc ban đầu theo phương nằm ngang và chuyển động dưới tác dụng của trọng lực.

2. Thí nghiệm

vật lí, lớp 10, thí nghiệm

Thí nghiệm về chuyển động ném ngang

Bi B được thanh thép đàn hồi ép vào vật đỡ. Khi dùng búa đập nhẹ vào thanh thép, thanh thép không ép vào bi B nữa làm bi B rơi tự do, đồng thời đẩy bi A theo phương nằm ngang khỏi giá đỡ với vận tốc $\text{v}_0$. Cả hai viên bi đều chạm đất cùng một lúc.

vật lí, lớp 10, ảnh hoạt nghiệm

Ảnh chụp hoạt nghiệm chuyển động của hai viên bi A và B

Phân tích ảnh chụp hoạt nghiệm trên giúp so sánh chuyển động rơi tự do của bi B với vận tốc ban đầu $\text{v}_{0y}$ với sự thay đổi vị trí theo phương thẳng đứng của viên bi A bị ném ngang với vận tốc ban đầu theo phương nằm ngang $\text{v}_{0x}=\text{v}_0$.

Câu hỏi:

@200123204307@

3. Phân tích kết quả thí nghiệm

Phân tích chuyển động của vật bị ném ngang thành hai chuyển động thành phần độc lập với nhau: chuyển động thành phần theo phương thẳng đứng và chuyển động thành phần theo phương nằm ngang.

vật lí, lớp 10, phân tích chuyển động

a. Thành phần chuyển động theo phương thẳng đứng

Khi bỏ qua sức cản của không khí thì chuyển động thành phần theo phương thẳng đứng của vật là chuyển động rơi tự do với vận tốc ban đầu bằng 0.

Chọn chiều dương là chiều từ trên xuống, gọi $H$ là độ cao của vật khi bị ném ngang thì:

$H=\dfrac{1}{2}.g.t^2\Rightarrow t=\sqrt{\dfrac{2H}{g}}$

Công thức trên cho thấy:

- Thời gian rơi của vật bị ném ngang chỉ phụ thuộc độ cao $H$ của vật khi bị ném, không phụ thuộc vận tốc ném.

- Nếu đồng thời ném ngang các vật khác nhau từ cùng một độ cao, với các vận tốc khác nhau thì chúng đều rơi xuống đất cùng một lúc.

b. Thành phần chuyển động theo phương nằm ngang

vật lí, lớp 10, phân tích chuyển động

Chọn chiều dương là chiều ném viên bi, độ dịch chuyển trong chuyển động thành phần nằm ngang là:

$d_{x}=\text{v}_{x}.t=\text{v}_0.t$ 

Tầm xa $L$ của chuyển động ném ngang là giá trị cực đại của độ dịch chuyển trong chuyển động thành phần nằm ngang:

$L=d_{xmax}=\text{v}_0.t_{max}$, với $t_{max}$ là thời gian rơi của vật

Do đó: $L=\text{v}_0\sqrt{\dfrac{2.H}{g}}$.

Công thức trên cho thấy:

- Tầm xa của vật bị ném ngang phụ thuộc vào độ cao $H$ của vật khi bị ném và vận tốc ném. Nếu ta ném các vật từ cùng một độ cao nhưng với vận tốc khác nhau, thì vật có vận tốc ném lớn hơn sẽ có tầm xa lớn hơn.

- Nếu các vật được ném ngang với cùng một vận tốc nhưng từ những độ cao khác nhau, thì vật được ném từ độ cao lớn hơn sẽ có tầm xa lớn hơn.

Thời gian rơi: $t=\sqrt{\dfrac{2H}{g}}$.
Tầm xa: $L=\text{v}_0\sqrt{\dfrac{2.H}{g}}$.

Câu hỏi:

@200123207602@ @200123210882@

II. CHUYỂN ĐỘNG NÉM XIÊN

Khi đá một quả bóng lên cao theo phương xiên góc với phương nằm ngang, người ta thấy quả bóng bay lên rồi rơi xuống theo một quỹ đạo có dạng hình parabol. Chuyển động của quả bóng trong trường hợp này gọi là chuyển động của vật bị ném xiên, gọi tắt là chuyển động ném xiên.

1. Phân tích chuyển động ném xiên

vật lí, lớp 10, phân tích chuyển động

Phân tích chuyển động ném xiên thành hai chuyển động thành phần: chuyển động thành phần theo phương thẳng đứng và chuyển động thành phần theo phương nằm ngang.

2. Công thức xác định tầm cao và tầm xa của chuyển động ném xiên

Tầm cao: $H=d_{ymax}=\dfrac{\text{v}_0^2sin^2\alpha}{2.g}$.
Tầm xa: $L=d_{xmax}=\dfrac{\text{v}_0^2.sin2\alpha}{g}$.

Bài liên quan

Chuẩn bị cho kỳ thi giữa HK1 cùng OLM