4. Sự phát triển và phân bố các ngành kinh tế

- Vị thế: Vùng kinh tế năng động, đi đầu trong đổi mới sáng tạo, đóng góp lớn vào tăng trưởng kinh tế của cả nước.

- Đóng góp kinh tế: Năm 2024, GRDP của vùng chiếm 31,5% tổng GDP cả nước.

- Cơ cấu kinh tế: Chuyển dịch theo hướng hiện đại hóa.

- Các ngành kinh tế thế mạnh: Công nghiệp, dịch vụ, phát triển cây công nghiệp lâu năm và cây ăn quả, kinh tế biển.

a. Công nghiệp

- Vị thế: Phát triển bậc nhất cả nước, giá trị sản xuất công nghiệp của vùng chiếm 34,9% tổng giá trị sản xuất công nghiệp cả nước.

- Cơ cấu: Đa dạng, nhiều ngành thế mạnh (khai thác dầu khí; sản xuất hóa chất; sản xuất sản phẩm điện tử, máy vi tính; sản xuất ô tô và xe có động cơ khác; sản xuất, chế biến thực phẩm; dệt và sản xuất trang phục; sản xuất giày, dép,...).

Khai thác dầu khí ở thềm lục địa Đông Nam Bộ

- Phân bố: Tập trung chủ yếu ở Thành phố Hồ Chí Minh, thành phố Đồng Nai.

- Xu hướng chuyển dịch: 

+ Ưu tiên phát triển một số ngành công nghệ cao (điện tử - viễn thông, sản xuất rô-bốt, điều khiển từ xa,...)

+ Phát triển công nghiệp xanh, năng lượng sạch, sử dụng năng lượng tái tạo gắn với bảo vệ môi trường.

+ Chuyển dịch nhanh những ngành công nghiệp sử dụng nhiều tài nguyên sang các ngành sử dụng công nghệ cao, có hàm lượng giá trị cao.

b. Dịch vụ

- Rất phát triển, chiếm tỉ trọng ngày càng cao trong cơ cấu GRDP của vùng.

- Hoạt động dịch vụ đa dạng, trong đó phát triển hàng đầu cả nước là thương mại, du lịch, giao thông vận tải, tài chính ngân hàng,...

* Thương mại:

- Hoạt động nội thương: 

+ Vùng đông dân, thu nhập bình quân đầu người đứng đầu cả nước, nhu cầu mua sắm lớn ⇒ nội thương phát triển.

+ Trung tâm thương mại, siêu thị, chợ, cửa hàng bán lẻ phân bố rộng khắp, nhất là Thành phố Hồ Chí Minh.

Chợ Bến Thành - khu chợ đầu mối nổi tiếng

- Hoạt động ngoại thương:

+ Phát triển, trị giá xuất khẩu của vùng chiếm khoảng 33,3% cả nước (năm 2024).

+ Giá trị xuất khẩu hàng đầu trong vùng và cả nước: Thành phố Hồ Chí Minh, thành phố Đồng Nai.

Đông Nam Bộ dẫn đầu cả nước về xuất nhập khẩu

* Du lịch: 

- Tài nguyên du lịch phong phú, cơ sở phục vụ du lịch hiện đại, giao thông thuận tiện, dễ dàng kết nối với các điểm du lịch trong và ngoài vùng ⇒ sức hút lớn đối với khách du lịch trong nước và quốc tế.

- Các sản phẩm du lịch đặc trưng của vùng:

+ Tìm hiểu các di tích lịch sử văn hóa, di tích cách mạng;

+ Hội thảo, hội nghị, sự kiện;

+ Du lịch đô thị gắn với công nghiệp văn hóa;

+ Du lịch nghỉ dưỡng, biển đảo.

- Những điểm và khu du lịch nổi tiếng: Bến Nhà Rồng, Núi Bà Đen, Vũng Tàu, Côn Đảo,...

* Giao thông vận tải:

- Vùng có đủ các loại hình giao thông vận tải, phát triển nhanh và hiện đại ⇒ kết nối các địa phương trong và ngoài vùng, với các nước.

+ Các cảng biển lớn: Thành phố Hồ Chí Minh, Bà Rịa - Vũng Tàu.

+ Các cảng hàng không: Quốc tế (Tân Sơn Nhất và Long Thành), nội địa (Côn Đảo).

Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành dần hoàn thiện

+ Tuyến quốc lộ: 1, 13, 14,... và các tuyến đường cao tốc: Thành phố Hồ Chí Minh - Trung Lương - Mỹ Thuận, Thành phố Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây,...

+ Tuyến đường sắt: Thống Nhất.

- Các cảng biển, cảng hàng không, đường cao tốc, đường sắt... tiếp tục được nâng cấp, xây dựng mới để đáp ứng nhu cầu vận chuyển hàng hóa và đi lại của người dân cũng như hội nhập quốc tế.

- Khối lượng hàng hóa và số lượt hành khách vận chuyển ở Đông Nam Bộ đứng đầu cả nước.

- Thành phố Hồ Chí Minh là đầu mối giao thông vận tải lớn nhất, quan trọng nhất của vùng và cả nước.

* Tài chính ngân hàng: 

- Hoạt động tài chính ngân hàng rất phát triển.

- Vùng có trung tâm tài chính quốc tế Thành phố Hồ Chí Minh và nhiều ngân hàng, sàn giao dịch chứng khoán, công ty bảo hiểm,...

* Các hoạt động dịch vụ khác:

Bưu chính viễn thông, tư vấn đầu tư, chuyển giao công nghệ, logistics,... đang ngày càng phát triển.

c) Phát triển cây công nghiệp lâu năm và cây ăn quả

* Cây công nghiệp lâu năm

- Là một trong những vùng chuyên canh cây công nghiệp lâu năm lớn ở nước ta (Năm 2024, diện tích đạt 773,4 nghìn ha, chiếm 35,7% cả nước).

- Các cây quan trọng: Cao su, điều, hồ tiêu, cà phê,... Trong đó cao su và điều có diện tích lớn nhất.

Rừng cây cao su ở Đông Nam Bộ

* Cây ăn quả

- Vùng có thế mạnh mạnh trồng cây ăn quả (Năm 2024, diện tích đạt 176,1 nghìn ha, chiếm 13,6% cả nước).

- Các cây chủ yếu: Chôm chôm, sầu riêng, bưởi, xoài, mít,... trồng quy mô lớn theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP. Đồng Nai có diện tích cây ăn quả lớn nhất vùng.

d) Kinh tế biển, đảo

Là thế mạnh của vùng và đang được đẩy mạnh phát triển với 4 ngành trọng điểm:

- Khai thác khoáng sản biển:

+ Vùng có trữ lượng dầu khí lớn bậc nhất cả nước. Sản lượng khai thác dầu thô và khí tự nhiên của nước ta chủ yếu ở vùng này.

+ Việc khai thác dầu khí thú đẩy phát triển mạnh công nghiệp chế biến dầu khí, công nghiệp hỗ trợ và các dịch vụ ngành dầu khí.

- Khai thác và nuôi trồng hải sản:

+ Đẩy mạnh khai thác xa bờ tuân thủ các quy định của pháp luật.

+ Nuôi trồng hải sản giá trị cao gắn với công nghiệp chế biến.

- Giao thông vận tải biển:

Có các cảng biển lớn và hiện đại bậc nhất cả nước: TP. Hồ Chí Minh, Bà Rịa - Vũng Tàu), đóng vai trò quan trọng trong vận chuyển hàng hoá trong và ngoài nước.

- Du lịch biển, đảo:

Nhiều bãi tắm đẹp hút khách (Vũng Tàu, Côn Đảo,...), hoạt động quanh năm mang lại thu nhập lớn.

5. Vị thế của Thành phố Hồ Chí Minh

- Tính chất: Là đô thị đặc biệt; trung tâm lớn về kinh tế, tài chính, thương mại, văn hoá, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, giáo dục - đào tạo của cả nước.

- Quy mô kinh tế (Năm 2024):

+ Siêu đô thị lớn nhất cả nước về diện tích, dân số và quy mô kinh tế.

+ Đóng góp khoảng 74,4% GRDP của vùng Đông Nam Bộ và 23,6% GDP cả nước.

- Sức hút & lan tỏa:

+ Đứng đầu cả nước về thu nhập bình quân đầu người, số dự án và tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài.

+ Địa phương có ngành công nghiệp, dịch vụ phát triển hàng đầu.

+ Có sức lan toả lớn, thúc đẩy kinh tế của cả vùng Đông Nam Bộ và cả nước phát triển.

- Mục tiêu tương lai hướng tới trở thành trung tâm kinh tế, tài chính, dịch vụ của châu Á.

Khu công nghiệp Hiệp Phước - khu công nghiệp lớn nhất Thành phố Hồ Chí Minh