Đây là cuộc thi tìm kiếm và trao tặng danh hiệu Đại sứ Văn hóa đọc cho thiếu nhi lần đầu tiên được tổ chức tại Thủ đô Hà Nội nói riêng và cả nước nói chung. Từ Hà Nội, cuộc thi sẽ lan rộng ra nhiều tỉnh thành để tìm kiếm các đại sứ văn hóa đọc khắp các miền, góp phần xây dựng, giáo dục và nuôi dưỡng tình yêu sách cho các em thiếu nhi trong thời đại hội nhập phát triển.

Diễn ra từ 1/6 đến 15/9/2016, cuộc thi đã được hơn mười ngàn học sinh Hà Nội tham dự ở cấp trường và cấp phòng GD&ĐT. Một số Phòng GD&ĐT đã tích cực triển khai cuộc thi cấp cơ sở, nộp bài đúng hạn và có nhiều thí sinh được lựa chọn vào vòng chung kết như: PGD&ĐT Hoàn Kiếm, Hoàng Mai, Bắc Từ Liêm, Nam Từ Liêm, Phú Xuyên, Thanh Oai, Sơn Tây…Sự hưởng ứng tích cực này là minh chứng cho thấy sách và văn hóa đọc đã có sức ảnh hưởng to lớn đến độc giả nhỏ tuổi – thế hệ đang và sẽ làm nên tương lai của Việt Nam. Tại vòng thi Thành phố,  BTC đã nhận được 1219 bài dự thi với 858 bài tiếng Việt, 361 bài tiếng Anh. Trong đó, có 1019 bài hợp lệ và 200 bài không hợp lệ do gửi bài chậm hơn thời hạn. BTC đã chấm và chọn được 40 bài thi tiếng Việt và 9 bài tiếng Anh vào vòng chung khảo.  

Ảnh 1: Các đại sứ văn hóa đọc đầu tiên của Cuộc thi

Tại Vòng chung khảo, BTC đã chấm và lựa chọn được 20 Đại sứ Văn hóa đọc Thủ đô phần tiếng Việt, cùng 5 Đại sứ Văn hóa đọc Thủ đô phần tiếng Anh. Những bài thi được chọn vào vòng chung khảo đều thể hiện sự xuất sắc trong ý tưởng, cách chọn sách, nội dung, kỹ thuật viết và khả năng sáng tạo. Các em đã thể hiện niềm say mê thực thụ đối với sách, trải lòng mình trong từng trang viết và dành trọn tâm huyết của mình để thực hiện bài dự thi. Hai thí sinh có bài viết thể hiện xuất sắc nhất và thực hiện tốt nhất trong vòng phỏng vấn trực tiếp với ban giám khảo đã được lựa chọn là 2 Đại sứ Văn hóa đọc Tiêu biểu của Thủ đô.

Ảnh 2. Hai đại sứ Văn hóa đọc Tiêu biểu của Thủ đô

Ban giám khảo đã vô cùng bất ngờ trước sự chững chạc trong lối viết, sự sâu sắc trong suy nghĩ và sự hồn nhiên trong cảm nhận của các em.

Đó là em Lê Hà Thanh (sinh năm 2002, huyện Phú Xuyên). Em làm bài thi bằng cả tiếng Anh và tiếng Việt về cuốn tiểu thuyết “Nanh trắng” của Jack London theo mô hình sách 3D thủ công đầy ấn tượng. Yêu thích đọc sách, ham học và khéo tay, em tự hào về gia đình yêu sách của mình và đã gửi niềm yêu thích ấy,  tâm huyết ấy vào bài dự thi của mình.

Nguyễn Vân Thùy Linh (sinh năm 2002, quận Hoàn Kiếm) lại thể hiện cảm nhận về cuốn sách có ý nghĩa nhất với mình bằng cách khác. Ngay trang đầu bài thi về cuốn tiểu thuyết lịch sử “Hồ Quý Ly” của nhà văn Nguyễn Xuân Khánh, em đã vẽ bức tranh nhân vật Hồ Nguyên Trừng đứng tựa gốc cây nhìn xa xăm. Thùy Linh cảm nhận sâu sắc về tác phẩm này, cuốn sách đã nuôi dưỡng trong em niềm yêu thích đối với lịch sử Việt Nam, giúp em hiểu và yêu hơn mỗi góc phố, mỗi con đường của thủ đô Hà Nội và mong muốn lan tỏa tình yêu sách tới mọi người.

Một trong những thí sinh nhỏ tuổi nhất tham dự cuộc thi là em Nguyễn Cảnh Thắng (sinh năm 2007, Q. Bắc Từ Liêm) nhưng em đã sớm có suy nghĩ chững chạc hơn các bạn cùng lứa khi tâm đắc với cuốn sách “7 thói quen để trẻ trưởng thành” (tác giả Sean Covey) và ý tưởng thú vị: hợp tác với bác tổ trưởng tổ dân phố ở khu chung cư để góp phần xây dựng thói quen đọc sách cho từng hộ gia đình.

 Nguyễn Như Tiến Hưng (sinh năm 2002, Q.Hoàn Kiếm) đã khiến BTC ấn tượng vì hiểu biết và niềm đam mê khoa học. Trần Phương Thảo (sinh năm 2007, quận Bắc Từ Liêm), bày tỏ đã “xúc động mạnh mẽ” với tác phẩm “Dế Mèn phiêu lưu ký” của nhà văn Tô Hoài và vẽ nhiều bức tranh sinh động minh họa cho bài dự thi. Cô gái nhỏ Tạ Nữ Quỳnh Trang (sinh năm 2002, quận Hoàng Mai) đã viết bài dự thi dưới hình thức một bức thư gửi cho người bạn về cuốn sách “Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ” - “người bạn có ý nghĩa nhất” với Trang trong những năm tháng qua.

Trong phần dự thi tiếng Anh, em Cao Mỹ Duyên (học sinh lớp 5A1 Trường Tiểu Học Lý Thái Tổ, quận Cầu Giấy) đã mong muốn theo tấm gương của chú Nguyễn Quang Thạch lan toả tình yêu đọc sách tới những người khác. Em Trần Mai Phương (học sinh lớp 8A5 Trường THCS Lê Lợi, Quận Hà Đông) viết cuốn sách “Nobody’s Boy”  làm cho em thêm hiểu và yêu thương gia đình. Em Nguyễn Hoàng Nghĩa (học sinh lớp 9H Trường THCS Xuân Đỉnh, Bắc Từ Liêm) đã thể hiện tình yêu với cuốn sách “Cuộc sống không giới hạn” về chàng trai đặc biệt Nick Vujicic. Bài dự thi của các em trình bày sáng tạo, minh họa hấp dẫn với ngôn ngữ tiếng Anh lưu loát và sử dụng vốn từ vựng phong phú.

Các thí sinh khác có tên trong vòng chung khảo như Lê Ngọc Hân, Đỗ Thị Vui, Vũ Bích Hà, Nguyễn Quang Linh, Tăng Minh Khanh, Trương Thu Phương, Hoàng Phạm Hải Anh, Nguyễn Thị Ánh Dương, Nguyễn Trà My, Khúc Minh Hà, Nguyễn Khánh Linh, Nguyễn Ngọc Đan Linh, Đỗ Hùng Nam, Võ Minh Hạnh, Điều Gia Linh.. có bài dự thi ấn tượng với những cuốn sách có ý nghĩa sâu sắc với các em, những giải pháp lan tỏa tình yêu sách và trình bày bài dự thi ấn tượng, công phu, sáng tạo.

Ảnh 3. Nhiều bài thi được trình bày rất ấn tượng, sáng tạo

Những chia sẻ đầy xúc động, chân thành trong các bài dự thi đã khiến BTC tin rằng đối với các độc giả nhỏ tuổi, sách là người bạn đồng hành vô cùng thân thiết cùng các em trong suốt cuộc đời. Thành công ngay trong năm đầu tiên tổ chức giúp BTC củng cố niềm tin về ý nghĩa và mục tiêu tốt đẹp của cuộc thi. Cuộc thi sẽ được tiếp tục tổ chức trong các năm tới và mở rộng ra nhiều tỉnh thành để nhân rộng các điểm sáng về văn hóa đọc tại Việt Nam.

Bên cạnh đó, BTC cũng muốn chia sẻ về những cái “nhất” thú vị về cuộc thi.

Tác giả được thí sinh yêu thích nhất là một tên tuổi vô cùng quen thuộc: nhà văn Nguyễn Nhật Ánh. Có 87 bài thi về các tác phẩm của ông như “Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ”, “Kính vạn hoa”, “Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh”, “Ngồi khóc trên cây”, “Mắt biếc”...

Các tác phẩm được thí sinh yêu thích nhất cũng là những tác phẩm mà chúng tôi chắc chắn các bạn đã từng nghe tên: “Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ”, “Dế Mèn phiêu lưu ký”, “Chuyện con mèo dạy hải âu bay”, “Những tấm lòng cao cả”, “Hoàng tử bé”, “Không gia đình”, “Búp sen xanh”, “Những ngày thơ ấu”, “Hạt giống tâm hồn”... với hàng chục bài viết cho mỗi tác phẩm.

Một “cái nhất” thú vị khác là Những tác phẩm “chững chạc” nhất được thí sinh lựa chọn. Đó là những cuốn sách có chủ đề và vấn đề vượt xa lứa tuổi của các em nhưng các em đã tìm đọc và có cảm nhận rất sâu sắc. Chúng tôi có thể kể đến hồi ký “Khúc chiến ca của Mẹ Hổ” của tác giả Amy Chua qua bài dự thi của Bùi Kim Chi, quận Hoàn Kiếm; tiểu thuyết “Hồ Quý Ly” của Nguyễn Xuân Khánh qua bài dự thi của Nguyễn Vân Thùy Linh…

Ảnh 4. Các đại sứ tham gia phần giao lưu trong Lễ trao giải.

Mặc dù vậy, đây là năm đầu tiên cuộc thi được tổ chức nên không tránh khỏi những hạn chế. Bài thi gồm 2 câu nhưng nhiều bạn chưa biết cách phân bổ hợp lý. Có những bài thi đầu tư nội dung, hình ảnh rất tốt cho câu 1 nhưng câu 2 lại không tương xứng hoặc ngược lại. Bên cạnh đó có những bài thi chưa bám sát đúng yêu cầu của cuộc thi. Yêu cầu đặt ra của đề bài là các em cần nói được cuốn sách đó có ý nghĩa như thế nào và đã học hỏi được gì từ đó. Nhưng một số bài thi lạc đề, đi vào phân tích tác phẩm, hoặc sa vào mô tả, giới thiệu về cuốn sách. Đây là một điều thật sự đáng tiếc.

Cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc sẽ được tiếp tục được tổ chức tại Hà Nội trong năm 2017 và các năm tiếp theo. Cuộc thi sẽ phát triển trở thành một danh hiệu đáng tự hào của Hà Nội, nhằm mục đích cổ vũ những độc giả yêu thích sách và mong muốn lan tỏa tình yêu  sách. Bên cạnh đó, cuộc thi sẽ được mở rộng ra nhiều địa phương khác trong cả nước nhằm đưa danh hiệu Đại sứ Văn hóa đọc đến các vùng miền khác nhau với những hoạt động hữu ích, giúp chứng minh rằng: cùng niềm say mê đọc sách, mọi người sẽ xích lại gần nhau và cùng nhau tìm kiếm, chia sẻ tri thức, trưởng thành và thành công trong cuộc sống.