Tham khảo:

- Cuộc Duy tân Minh trị của Nhật Bản (1868) được thực hiện trên tất cả các mặt: chính trị, kinh tế, quân sự, giáo dục. Thông qua cuộc cải cách này đã đưa Nhật Bản chuyển sang giai đoạn chủ nghĩa đế quốc.

- Để có được sự thành công này nhân tố quan trọng nhất là có sự đoàn kết của toàn dân tộc và tinh thần tự cường của quốc gia. Nhân dân đoàn kết vì mục tiêu chung là sức mạnh để cuộc cải cách thực hiện thành công và thúc đẩy đất nước phát triển.

- Việt Nam hiện nay trong công cuộc xây dựng đất nước cần học tập Nhật Bản, đoàn kết toàn dân thực hiện vì một mục tiêu chung, phát huy tinh thần tự lực tự cường của dân tộc.

1. Những bài học lịch sử rút ra được

Từ thực tiễn của các quốc gia này, chúng ta có thể rút ra 4 bài học "xương máu":

• Bài học về sự nhạy bén với thời đại (Mở cửa):
• • Nhật Bản (Duy tân Minh Trị) và Xiêm (Cải cách của Rama V) đã chủ động mở cửa, đón nhận tinh hoa khoa học, kỹ thuật của phương Tây.
  • Ngược lại: Trung Quốc và Việt Nam đóng cửa, bảo thủ, coi phương Tây là "man di", dẫn đến lạc hậu.
• Bài học về tinh thần quyết liệt trong cải cách:
• • Cải cách phải toàn diện: Từ kinh tế, chính trị đến giáo dục và quân sự.
  • Thất bại của cuộc Duy Tân 1898 (Trung Quốc) cho thấy: Nếu cải cách nửa vời, không có thực quyền (vua Quang Tự bị Từ Hi Thái hậu ngăn cản) thì chắc chắn sẽ thất bại.
• Bài học về đoàn kết dân tộc và vai trò lãnh đạo:
• • Phải có sự đồng lòng giữa triều đình và nhân dân. Ở Nhật Bản, tầng lớp võ sĩ Samurai cấp tiến đã đồng lòng ủng hộ Thiên hoàng. Ở Xiêm, nhà vua có thực quyền và khéo léo sử dụng ngoại giao "cây tre".
• Bài học về việc giữ vững độc lập trong khi hội nhập:
• • Xiêm đã rất khéo léo dùng chính sách "lấy độc trị độc", dùng nước này kiềm chế nước kia để không bị biến thành thuộc địa hoàn toàn.
  • 2. Liên hệ với tình hình Việt Nam thời kỳ đó

  Thời kỳ cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, Việt Nam ở trong một hoàn cảnh rất đáng tiếc:

  • Sự bảo thủ của triều đình nhà Nguyễn:
  • • Dưới thời vua Tự Đức, mặc dù có những người có tư tưởng tiến bộ như Nguyễn Trường Tộ gửi lên rất nhiều bản điều trần (đề nghị mở cửa cảng, mời chuyên gia nước ngoài, đổi mới giáo dục...), nhưng triều đình đều khước từ vì sự ích kỷ của giai cấp phong kiến và sự lạc hậu về tư duy.
  • Lỡ mất cơ hội vàng:
  • • Nếu Việt Nam thực hiện cải cách sớm (như Nhật Bản năm 1868), chúng ta đã có thể xây dựng được một nền kinh tế mạnh và quân đội hiện đại để đối phó với thực dân Pháp khi chúng bắt đầu xâm lược năm 1858.
  • Hệ quả đau xót:
  • • Chính vì sự chậm trễ này, Việt Nam đã rơi vào cảnh "trong héo ngoài tươi": kinh tế suy sụp, quân sự yếu kém (súng kíp đấu với đại bác), dẫn đến việc mất nước hoàn toàn vào tay thực dân Pháp sau Hiệp ước Patenôtre (1884).

  ---

  3. Ý nghĩa thực tiễn đối với ngày nay

  Câu hỏi này vẫn còn nguyên giá trị cho đến tận bây giờ. Bài học về "Đổi mới hay là chết" luôn đúng. Việt Nam hiện nay đang thực hiện chính sách mở cửa, hội nhập quốc tế chính là đang áp dụng bài học lịch sử từ những thành công của Nhật Bản và Xiêm năm xưa để xây dựng đất nước mạnh giàu, không để bị tụt hậu.

Cuộc Duy tân Minh Trị được tiến hành trên các lĩnh vực: chính trị, kinh tế, quân sự, văn hóa - giáo dục,…

Đáp án cần chọn là: C

Đáp án D

1.  Điểm giống và khác nhau giữa cuộc Duy Tân Minh trị  ở Nhật Bản với cuộc cải cách Rama V ở Xiêm năm 1868.

Điểm giống nhau cơ bản giữa Duy tân Minh Trị và cuộc cải cách của vua Rama V đều mang tính chất của các cuộc cách mạng tư sản không triệt để. Vì nó được giai cấp phong kiến tiến hành nhằm bảo vệ nền độc lập dân tộc, xóa bỏ rào cản phong kiến mở đường cho kinh tế Tư bản chủ nghĩa. Tuy nhiên các cuộc cải cách này không xóa bỏ chế độ phong kiến trên cả lĩnh vực chính trị và kinh tế.

4. Hậu quả của chiến tranh thế giới thứ nhất:

- Chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc với sự thất bại của phe Liên minh, gây nên thiệt hại nặng nề về người và của:

+ Nhiều thành phố, làng mạc, đường sá, cầu cống, nhà máy bị phá hủy. Chiến phí lên tới 85 tỉ đôla.

+ 10 triệu người chết, hơn 20 triệu người bị thương.

+ Các nước Châu Âu trở thành con nợ của Mĩ.

- Bản đồ thế giới được chia lại: Đức mất hết thuộc địa; Anh, Pháp, Mĩ mở rộng thêm thuộc địa của mình.

- Từ trong cuộc chiến tranh, cách mạng tháng Mười Nga thành công đánh dấu bước chuyển lớn trong cục diện chính trị thế giới.

* Vai trò của bản thân trong việc góp phần bảo vệ thế giới: 

- Học hỏi những điều hay của người khác.
- Chung sống thân ái, khoan dung với các bạn và mọi người xung quanh.
- Khi có xích mích thì chủ động gặp nhau trao đổi để hiểu nhau.
- Tôn trọng nền văn hóa của các dân tộc, quốc gia khác.
- Giao lưu với thanh niên, thiếu niên quốc tế .
- Viết thư , gửi quà ủng hộ trẻ em và nhân dân các vùng có chiến tran