Hãy nhập câu hỏi của bạn vào đây, nếu là tài khoản VIP, bạn sẽ được ưu tiên trả lời.
Từ “lận đận” là từ láy tượng hình, cuộc đời bà là cuộc đời đầy truân chuyên, vất vả, nhiều gian khổ, chênh vênh.
+ Bà đối mặt và vượt qua mọi “mưa nắng” cuộc đời để trở thành chỗ dựa cho con cái.
→ Hình ảnh bà chính là hình ảnh người phụ nữ Việt Nam tần tảo, giàu đức hi sinh dù gian truân nhưng vẫn sáng lên tình yêu thương.
Từ “nhóm” là động từ được lặp lại bốn lần trong khổ thơ thứ sáu và mang nhiều ý nghĩa khác nhau.
+ Từ “nhóm” trong “nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm” được sử dụng với nghĩa gốc thể hiện hành động làm cho lửa bén tạo ra nhiệt, để đun nấu, đây là bếp lửa thực tế, có thể cảm nhận bằng thị giác, xúc giác.
+ Ba từ “nhóm” còn lại mang ý nghĩa ẩn dụ.
Người bà khơi dậy trong lòng đứa cháu những yêu thương, kí ức đẹp có giá trị trong lòng bà đã nhóm lên, đã khơi dậy niềm yêu thương, những kí ức đẹp, có giá trị trong cuộc đời mỗi người.
+ Bà là người truyền hơi ấm, tình yêu thương, khơi dậy trong lòng đứa cháu những điều tốt đẹp về tình cảm gia đình, niềm lạc quan với cuộc sống.
+ Hình ảnh bếp lửa cũng từ đó in đậm, làm sống dậy những kỉ niệm tuổi thơ trong lòng đứa cháu, nhắc nhở đứa cháu nhớ về nguồn cội, về quê hương.
Tham khảo nhé !
Trong cuộc đời mỗi con người khi sinh ra ai cũng có người thân, gia đình và những kỉ niệm ấm áp bên họ. Tác giả Bằng Việt cũng vậy, ông đã có quãng thời gian rất hạnh phúc bên người bà thân thương của mình. Hình ảnh in sâu trong tâm chí ông chính là hình ảnh chiếc bếp lửa cùng ngọn lửa của tình thương nơi bà thân yêu của ông. Bài thơ Bếp lửa là tình cảm sâu đậm của hai bà cháu dành cho nhau. Trong đó đoạn trích trên đã diễn tả rất chi tiết sự chiêm nghiệm và tình cảm của cháu dành cho bà- ngọn lửa sáng rực trong tim của cháu.
Nhà thơ Bằng Việt là một trong những nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Mĩ. Bài thơ Bếp lửa được ông sáng tác năm 1963 lúc 19 tuổi và đang đi du học ở Liên Xô. Đoạn thơ nằm ở khổ 5, 6 của bài thơ, thể hiện lòng kính yêu, trân trọng và biết ơn của người cháu với bà nói riêng và với gia đình, quê hương, đất nước nói chung.
Sau khi đưa ra hình ảnh bếp lửa đẻ khơi nguồn cho dòng suy nghĩ về bà, sau đó tác giả đã khẳng định phẩm chất cao quí của bà:
Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Ôi kì lạ và thiêng liêng - bếp lửa!
Cuộc đời của bà phải trải qua rất nhiều khó khăn, gian khổ, nhwunxg sự thử thách của thiên tai cũng như xã hội dường nhưu đã trở thành một điều xảy ra bình thường với bà. Trong hoàn cảnh khó khăn ấy thì bà vẫn sáng lên những phẩm chất đáng quý của một người phụ nữ Việt Nam. Điệp từ "nhóm" đã càng nhấn mạnh những hi sinh và hình ảnh tuyệt vời của bà. Bà tần tảo, nhẫn lại và đầy lòng yêu thương. Bà là người nhóm lửa và cũng là người giữ cho ngọn lửa đó luôn tỏa sáng trong mọi hoàn cảnh. Bà đã nhóm lên sự sống cũng như tình yêu thương dành cho mọi người. Bếp lửa trở nên thiêng liêng hơn bao giờ hết "Ôi kì lạ và thiêng liêng - bếp lửa!". Từ cảm thán "Ôi" kết hợp với nghệ thuật đảo ngữ thể hiện sự ngạc nhiên, ngỡ ngàng như phát hiện ra một chân lí, điều kì diệu giữa cuộc sống đời thường. Bếp lửa và bà như hóa thân vào làm một, luôn rỡ cháy, bất tử trong lòng củ người cháu.
Giờ đây, tác giả đã sống xa quê, đã rời xa vòng tay người bà. Cuộc sống đầy đủ vật chất hơn, nhưng hình ảnh bà mãi là một dấu ấn khó phai. Tình cảm ấy đã trở thành bất tử trong tâm hồn tác giả.
Tác giả rất yêu thương và kính trọng bà. Nhớ đến bà là nhớ đến quê hương. Nhớ quê hương ở nơi xứ lạ, đó chính là tình yêu Tổ Quốc! Tình yêu thương và lòng biết ơn bà chính là biểu hiện sâu sắc nhất của lòng yêu thương , gắn bó với gia đình và đất nước. Đây cũng là khởi đầu của tình yêu đất nước, con người Việt Nam.
Tác giả đã sử dụng rất sáng tạo hình ảnh cái bếp lửa và ngọn lửa để biểu tượng cho tình yeu vô bờ bến của bà dành cho người cháu. Ngoài ra việc sử dụng linh hoạt tự sự, miêu tả và biểu cảm đã càng tăng thêm sự xúc cảm cho bài thơ và biểu lộ cảm xúc của tác giả chân thực, rõ nét hơn. Tóm lại qua đoạn thơ trên ta lại càng hiểu hơn về hình ảnh người bà cũng như là nhưng phẩm chất thiêng liêng cao quý của người phụ nữ Việt. Bà mãi mãi là tín ngưỡng đẹp nhất trong tâm hồn người cháu.
Trong bài thơ Bếp lửa, nhà thơ Bằng Việt đã thăng hoa đến tuyệt mỹ để viết nên những câu thơ tỏa sáng tâm hồn. Ngôn ngữ tác giả sử dụng không cầu kỳ trau chuốt nhưng gợi cảm đến không ngờ. Chất thơ cứ lan tỏa từ những gì bình dị nhất:Lận đận đời bà biết mấy nắng mưaMấy chục năm rồi đến tận bây giờBà vẫn giữ thói quen dậy sớmNhóm bếp lửa ấm iu nồng đượm...
Những kỷ niệm tuổi thơ lắng dần. Nếu những khổ thơ đầu là cảm xúc nhớ thương của đứa cháu nhỏ đối với bà thì đến đây, nó đã chuyển sang những suy nghĩ sâu sắc về bà. Từ láy “ lận đận” đặt ở đầu câu cùng biện pháp đảo ngữ gợi lên bao nhọc nhằn, khó khăn và gian truân mà bà đã phải trải qua. Thói quen của bà in hình vào bếp lửa sớm hôm tần tảo để lo cho con, cho cháu. Bà sống âm thầm mà giàu đức hy sinh. Viết được thơ hay như thế, tác giả phải là người cháu có tấm lòng thơm thảo, thấu hiểu và hàm ơn công lao của bà. Nếu có một bếp lửa quê nhà vẫn “ chờn vờn sương sớm” thì cũng có một ngọn lửa tình bà “ ấp iu nồng đượm”. Có lúc hai thứ lửa cùng tách ra, có khi lại hợp cùng nhau. Khi tách ra nó gợi về những kỷ niệm : kỷ niệm về bếp lửa củi rơm,( khói hun nhèm mắt cháu, sống mũi còn cay), kỷ niệm về bếp lửa tình bà. Nhưng khi đã hòa hợp với nhau nó trở thành một thứ tình cảm lạ kỳ. Sống mũi còn cay là cảm giác thực của ngày xưa ngồi bên cạnh bếp lửa bến bà và vẫn là cảm xúc thực hôm nay...Điệp từ “ nhóm” được nhắc lại 4 lần trong đoạn thơ mang cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng, gợi lại hình ảnh, cảm xúc hiện dần tỏa sáng dần dần. Ngoài gợi tả sự khéo léo làm cho lửa và chất đốt bén vào nhau, cháy lên, từ “ nhóm” còn gợi sự chi chút của tấm lòng người bà. Như một nốt nhấn trong dòng cảm xúc, nó làm vỡ òa ra bao ý nghĩa, bao hồi tưởng. Bà nhóm ngọn lửa ấm áp của đời sống vật chất và thường nhật trong không gian gia đình ấm cúng. Bà nhóm lửa của “ niềm yêu thương”, của “ nồi xôi gạo mới”, của tình đoàn kết, nghĩa xóm làng.Bà mở rộng tấm lòng nhóm lên ngọn lửa của tình yêu quê hương, đất nước. Ngôn ngữ tuy giản đơn nhưng nó lại gợi ra một điều sâu sắc rằng: Bếp lửa được bà nhen lên không chỉ bằng nguyên liệu bên ngoài mà còn là từ ngọn lửa trong lòng bà - ngọn lửa của sự sống, lòng yêu thương và niềm tin. Vì thế, bà mới có thể “ nhóm dậy” , khơi dậy ký ức tuổi thơ ngọt ngào nơi người cháu. Bà đã thức tỉnh tâm hồn và sức sống thanh xuân thời thơ ấu để đứa cháu khôn lớn nên người. Bà nhóm ngọn lửa tâm hồn, nhóm lửa cuộc đời để cho cháu sức mạnh trưởng thành. Hình ảnh bà vụt tỏa sáng, lung linh vẻ đẹp của người phụ nữ Việt Nam bên bếp lửa mang đậm bản sắc văn hóa Việt, để cháu phải thốt lên rằng:Ôi, kỳ lạ thiêng liêng bếp lửaCâu cảm tác giả sử dụng giúp bộc lộ một cảm xúc trào dâng mãnh liệt đến tận cùng. Cảm xúc trong trái tim tác giả dường như vỡ òa, không thể kìm nén. Từ ngữ được dùng hết sức biểu cảm, từ Bếp lửa được đặt ở cuối câu tạo nên một ấn tượng mạnh, gợi lên bao cảm xúc trong tâm hồn người đọc. “ Kỳ lạ và thiêng liêng” là những từ giàu ý nghĩa biểu tượng và đặc sắc. Bếp lửa “ kì lạ” vì không có gì có thể dập tắt được, nó cháy lên trong mọi hoàn cảnh, luôn sưởi ấm và tỏa sáng bất diệt. Và đặc biệt bếp lửa bé nhỏ đơn sơ như vậy nhưng ánh sáng của nó lại có thể soi đường , thắp sáng, nuôi dưỡng những ước mơ cao đẹp cho cháu. Bếp lửa “ thiêng liêng”, vì nơi ấy ấp ủ và sáng lên mãi tình cảm bà cháu, là bếp lửa của lòng bà, của tình yêu mà bà luôn giữ trọn , gửi trọn cho cháu., cho quê hương và cho đất nước. Đó là bếp lửa hội tụ tất cả những gì đẹp đẽ nhất , là tình bà ấm nồng , tình đất nước , không khí thời đại và văn hóa dân tộc. Nhớ về bà là nhớ về bếp lửa, là nhớ về tình yêu quê hương đất nước, đó là tình yêu quê hương, yêu đất nước nồng nàn của tác giả và cũng là vẻ đẹp nhân văn của tác phẩm. Trong đoạn thơ ta không bắt gặp từ “ nhớ”, “ thương” nào nhưng vẫn cảm nhận được xúc cảm rưng rưng của tác giả. Đó chính là tính biểu cảm , gợi cảm mà ngôn ngữ thơ làm được.Bài thơ Bếp lửa gợi lại những kỷ niệm đầy xúc động về bà và tình bà cháu, đồng thời thể hiện lòng kính yêu, trân trọng và biết ơn của người cháu đối với bà và cũng là đối với gia đình, quê hương và đất nước. Bài thơ kết hợp nhuần nhuyễn giữa biểu cảm với kể chuyện, miêu tả và bình luận. Thành công của Bếp lưả còn ở sự sáng tạo hình ảnh bếp lửa gắn liền với hình ảnh người bà, để làm điểm tựa khơi gợi mọi kỷ niệm cảm xúc. Qua sự rung cảm mà từ ngữ đem đến, tác giả nhắc nhở chúng ta bài học nhân sinh sâu sắc. Đó là bài học “ Uống nước nhớ nguồn” và triết lý : kỉ niệm dẫu nhọc nhằn, vất vả vẫn sẽ là hành trang nâng bước ta đi trên con đường dài rộng của cuộc đời.Gấp trang thơ lại , bài thơ kết thúc nhưng lòng ta dấy lên bao cảm xúc tốt đẹp : yêu bà, yêu gia đình và yêu quê hương đất nước. Chúng ta càng cảm phục trước một Bằng Việt khéo léo và tinh tế trong cách sử dụng từ ngữ . Các câu thơ đặc sắc sẽ sáng mãi , ngân mãi trong lòng bạn đọc
Trong bài thơ Bếp lửa, nhà thơ Bằng Việt đã thăng hoa đến tuyệt mỹ để viết nên những câu thơ tỏa sáng tâm hồn. Ngôn ngữ tác giả sử dụng không cầu kỳ trau chuốt nhưng gợi cảm đến không ngờ. Chất thơ cứ lan tỏa từ những gì bình dị nhất:Lận đận đời bà biết mấy nắng mưaMấy chục năm rồi đến tận bây giờBà vẫn giữ thói quen dậy sớmNhóm bếp lửa ấm iu nồng đượm...
Những kỷ niệm tuổi thơ lắng dần. Nếu những khổ thơ đầu là cảm xúc nhớ thương của đứa cháu nhỏ đối với bà thì đến đây, nó đã chuyển sang những suy nghĩ sâu sắc về bà. Từ láy “ lận đận” đặt ở đầu câu cùng biện pháp đảo ngữ gợi lên bao nhọc nhằn, khó khăn và gian truân mà bà đã phải trải qua. Thói quen của bà in hình vào bếp lửa sớm hôm tần tảo để lo cho con, cho cháu. Bà sống âm thầm mà giàu đức hy sinh. Viết được thơ hay như thế, tác giả phải là người cháu có tấm lòng thơm thảo, thấu hiểu và hàm ơn công lao của bà. Nếu có một bếp lửa quê nhà vẫn “ chờn vờn sương sớm” thì cũng có một ngọn lửa tình bà “ ấp iu nồng đượm”. Có lúc hai thứ lửa cùng tách ra, có khi lại hợp cùng nhau. Khi tách ra nó gợi về những kỷ niệm : kỷ niệm về bếp lửa củi rơm,( khói hun nhèm mắt cháu, sống mũi còn cay), kỷ niệm về bếp lửa tình bà. Nhưng khi đã hòa hợp với nhau nó trở thành một thứ tình cảm lạ kỳ. Sống mũi còn cay là cảm giác thực của ngày xưa ngồi bên cạnh bếp lửa bến bà và vẫn là cảm xúc thực hôm nay...Điệp từ “ nhóm” được nhắc lại 4 lần trong đoạn thơ mang cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng, gợi lại hình ảnh, cảm xúc hiện dần tỏa sáng dần dần. Ngoài gợi tả sự khéo léo làm cho lửa và chất đốt bén vào nhau, cháy lên, từ “ nhóm” còn gợi sự chi chút của tấm lòng người bà. Như một nốt nhấn trong dòng cảm xúc, nó làm vỡ òa ra bao ý nghĩa, bao hồi tưởng. Bà nhóm ngọn lửa ấm áp của đời sống vật chất và thường nhật trong không gian gia đình ấm cúng. Bà nhóm lửa của “ niềm yêu thương”, của “ nồi xôi gạo mới”, của tình đoàn kết, nghĩa xóm làng.Bà mở rộng tấm lòng nhóm lên ngọn lửa của tình yêu quê hương, đất nước. Ngôn ngữ tuy giản đơn nhưng nó lại gợi ra một điều sâu sắc rằng: Bếp lửa được bà nhen lên không chỉ bằng nguyên liệu bên ngoài mà còn là từ ngọn lửa trong lòng bà - ngọn lửa của sự sống, lòng yêu thương và niềm tin. Vì thế, bà mới có thể “ nhóm dậy” , khơi dậy ký ức tuổi thơ ngọt ngào nơi người cháu. Bà đã thức tỉnh tâm hồn và sức sống thanh xuân thời thơ ấu để đứa cháu khôn lớn nên người. Bà nhóm ngọn lửa tâm hồn, nhóm lửa cuộc đời để cho cháu sức mạnh trưởng thành. Hình ảnh bà vụt tỏa sáng, lung linh vẻ đẹp của người phụ nữ Việt Nam bên bếp lửa mang đậm bản sắc văn hóa Việt, để cháu phải thốt lên rằng:Ôi, kỳ lạ thiêng liêng bếp lửaCâu cảm tác giả sử dụng giúp bộc lộ một cảm xúc trào dâng mãnh liệt đến tận cùng. Cảm xúc trong trái tim tác giả dường như vỡ òa, không thể kìm nén. Từ ngữ được dùng hết sức biểu cảm, từ Bếp lửa được đặt ở cuối câu tạo nên một ấn tượng mạnh, gợi lên bao cảm xúc trong tâm hồn người đọc. “ Kỳ lạ và thiêng liêng” là những từ giàu ý nghĩa biểu tượng và đặc sắc. Bếp lửa “ kì lạ” vì không có gì có thể dập tắt được, nó cháy lên trong mọi hoàn cảnh, luôn sưởi ấm và tỏa sáng bất diệt. Và đặc biệt bếp lửa bé nhỏ đơn sơ như vậy nhưng ánh sáng của nó lại có thể soi đường , thắp sáng, nuôi dưỡng những ước mơ cao đẹp cho cháu. Bếp lửa “ thiêng liêng”, vì nơi ấy ấp ủ và sáng lên mãi tình cảm bà cháu, là bếp lửa của lòng bà, của tình yêu mà bà luôn giữ trọn , gửi trọn cho cháu., cho quê hương và cho đất nước. Đó là bếp lửa hội tụ tất cả những gì đẹp đẽ nhất , là tình bà ấm nồng , tình đất nước , không khí thời đại và văn hóa dân tộc. Nhớ về bà là nhớ về bếp lửa, là nhớ về tình yêu quê hương đất nước, đó là tình yêu quê hương, yêu đất nước nồng nàn của tác giả và cũng là vẻ đẹp nhân văn của tác phẩm. Trong đoạn thơ ta không bắt gặp từ “ nhớ”, “ thương” nào nhưng vẫn cảm nhận được xúc cảm rưng rưng của tác giả. Đó chính là tính biểu cảm , gợi cảm mà ngôn ngữ thơ làm được.Bài thơ Bếp lửa gợi lại những kỷ niệm đầy xúc động về bà và tình bà cháu, đồng thời thể hiện lòng kính yêu, trân trọng và biết ơn của người cháu đối với bà và cũng là đối với gia đình, quê hương và đất nước. Bài thơ kết hợp nhuần nhuyễn giữa biểu cảm với kể chuyện, miêu tả và bình luận. Thành công của Bếp lưả còn ở sự sáng tạo hình ảnh bếp lửa gắn liền với hình ảnh người bà, để làm điểm tựa khơi gợi mọi kỷ niệm cảm xúc. Qua sự rung cảm mà từ ngữ đem đến, tác giả nhắc nhở chúng ta bài học nhân sinh sâu sắc. Đó là bài học “ Uống nước nhớ nguồn” và triết lý : kỉ niệm dẫu nhọc nhằn, vất vả vẫn sẽ là hành trang nâng bước ta đi trên con đường dài rộng của cuộc đời.Gấp trang thơ lại , bài thơ kết thúc nhưng lòng ta dấy lên bao cảm xúc tốt đẹp : yêu bà, yêu gia đình và yêu quê hương đất nước. Chúng ta càng cảm phục trước một Bằng Việt khéo léo và tinh tế trong cách sử dụng từ ngữ . Các câu thơ đặc sắc sẽ sáng mãi , ngân mãi trong lòng bạn đọc
"Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm”.
Cảm xúc dâng trào khi nhà thơ nghĩ về bà, về bếp lửa, và việc bà nhóm lửa. Một sự tổng kết và ngợi ca về đời bà, tình bà. Bà là suối nguồn của ấm no và hạnh phúc, là tình thương của tuổi thơ. Bếp lửa mà bà nhen nhóm một đời người là ngọn lửa “kì lạ vù thiêng liêng”. Điệp ngữ: “nhóm bếp lửa”, “nhóm niềm yêu thương”, “nhóm nồi xôi gạo mới”, “nhóm dậy cả những tâm tình”… bốn lần vang lên qua vần thơ cảm thán đã khắc sâu hình ảnh người bà, tiêu biểu cho những phẩm chất cao quý của người phụ nữ Việt Nam, biểu lộ niềm tôn kính và biết ơn vô han.. Ý tưởng sâu sắc đẹp đẽ. Ngôn từ biểu cảm. Hình tượng người bà và bếp lửa kì vĩ, tráng lệ:
“Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm đậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Ôi kì lạ và thiêng liêng – bếp lửa!’
Các từ ngữ “ấp iu nồng‘đượm”, “yêu thương”, “ngọt bùi”, “chung vui” thể hiện sự tinh luyện của một ngòi bút nghệ thuật, đã diễn tả thật hay tình thương, niềm vui, sự no ấm hạnh phúc mà bà đã mang lại cho con cháu. Bà đã “nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ”, nuôi dưỡng và làm bừng sáng những ước mơ, những khát vọng của đàn cháu nhỏ. Bếp lửa được bà nhóm lên ngọn lửa của tình thương ấm áp. Nhà thơ sung sướng tự hào thốt lên: “Ôi kì lạ và thiêng liêng – bếp lửa!”.
Đã có nhiều thơ ca viết thật hay về người mẹ hiền. Nhưng chưa có nhiều nhà thơ viết về bà mà đạt tới độ đặc sắc như bài thơ “Bếp lửa” của Bằng Việt.
Hình ảnh người bà đôn hậu được thể hiện qua hình tượng “bếp lửa”, “nhóm lửa” và “ngọn lửa” rất gần gũi với tâm hồn mỗi chúng la. Bà thương cháu bao nhiêu thì cháu lại kính ơn và biết ơn bà bấy nhiêu.
Bằng Việt thuộc thế hệ nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Mĩ. Bài thơ “Bếp lửa” được ông sáng tác năm 1963 lúc 19 tuổi và đang đi du học ở Liên Xô. Bài thơ đã gợi lại những kỉ niệm đầy xúc động về người bà và tình bà cháu, đồng thời thể hiện lòng kính yêu, trân trọng và biết ơn của người cháu với bà, với gia đình, quê hương, đất nước.
Tình cảm và những kỉ niệm về bà được khơi gợi từ hình ảnh bếp lửa. Ở nơi đất khách quê người, bắt gặp hình ảnh bếp lửa, tác giả chợt nhớ về người bà:
Một bếp lửa chờn vờn sương sớm
Một bếp lửa ấp iu nồng đượm
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa.
Hình ảnh “chờn vờn” gợi lên những mảnh kí ức hiện về trong tác giả một cách chập chờn như khói bếp. Bếp lửa được thắp lên, nó hắt ánh sáng lên mọi vật và toả sáng tâm hồn đứa cháu thơ ngây. Bếp lửa được thắp lên đó cũng là bếp lửa của cuộc đời bà đã trải qua “biết mấy nắng mưa”. Từ đó, hình ảnh người bà hiện lên. Dù đã cách xa nửa vòng trái đất nhưng dường như Bằng Việt vẫn cảm nhận được sự vỗ về, yêu thương, chăm chút từ đôi tay kiên nhẫn và khéo léo của bà. Trong cái khoảnh khắc ấy, trong lòng nhà thơ lại trào dâng một tình yêu thương bà vô hạn. Tình cảm bà cháu thiêng liêng ấy cứ như một dòng sông với con thuyền nhỏ chở đầy ắp những kỉ niệm mà suốt cuộc đời này chắc người cháu không bao giờ quên được và cũng chính từ đó, sức ấm và ánh sáng của tình bà cháu cũng như của bếp lửa lan toả toàn bài thơ.
Chính “mùi khói” đã xua đi cái mùi tử khí trên khắp các ngõ ngách. Cũng chính cái mùi khói ấy đã quện lại và bám lấy tâm hồn đứa trẻ. Dù cho tháng năm có trôi qua, những kí ức ấy cũng sẽ để lại ít nhiều ấn tượng trong lòng đứa cháu để rồi khi nghĩ lại lại thấy “sống mũi còn cay”. Là mùi khói làm cay mắt người người cháu hay chính là tấm lòng của người bà làm đứa cháu không cầm được nước mắt? Cháu cùng bà nhóm lửa, nhóm lên ngọn lửa của sự sống và của tình yêu bà cháy bỏng của một cậu bé hồn nhiên, trong trắng như một trang giấy. Chính hình ảnh bếp lửa quê hương, bếp lửa của tình bà cháu đó đã gợi nên một liên tưởng khác, một hồi ức khác trong tâm trí thi sĩ thuở nhỏ.
Hình ảnh ngọn lửa toả sáng trong câu thơ, nó có sức truyền cảm mạnh mẽ. Ngọn lửa của tình yêu thương, ngọn lửa của niềm tin, ngọn lửa ấm nồng như tình bà cháu, ngọn lửa đỏ hồng soi sáng cho con đường đứa cháu. Bà luôn nhắc cháu rằng: nơi nào có ngọn lửa, nơi đó có bà, bà sẽ luôn ở cạnh cháu. Nhóm lên bếp lửa ấy, người bà đã truyền cho đứa cháu một tình yêu thương những người ruột thịt và nhắc cháu rằng không bao giờ được quên đi những năm tháng nghĩa tình, những năm tháng khó khăn. Đứa cháu sẽ không bao giờ quên và chẳng thể nào quên được vì đó chính là nguồn cội, là nơi mà tuổi thơ của đứa cháu đã được nuôi dưỡng để lớn lên từ đó.
Bài thơ Bếp lửa của Bằng Việt đã đem đến cho người đọc cảm giác thật ấm áp. Bếp lửa của nhà thơ là bếp lửa của tình yêu thương, của niềm tin, của sức mạnh, là cội nguồn nâng đỡ con người trên hành trình dài rộng của cuộc đời. Bài thơ làm xúc động lòng người trong từng con chữ, làm ấm lên tình bà cháu trong ánh lửa ấp iu nồng đượm. Và thật tự nhiên, bếp lửa của Bằng Việt đã gợi nhắc trong ta bao nỗi nhớ về những bếp lửa, những vùng trời kỉ niệm của riêng mình. Để rồi, ta càng thấy yêu thương hơn biết bao những con người thân yêu, những sự vật quen thuộc, gần gũi hằng ngày quanh ta. Bếp lửa của Bằng Việt vì thế càng trở nên kì diệu!
Những nỗi nhớ đó thể hiện sâu sắc với hình ảnh trong người bà và tác giả mong ước sẽ được quay trở lại những ngày đó sự mong ước của tác giả lớn lao và nó khắc họa sâu sắc trong trái tim của tác giả, những sự thấu hiểu và niềm vui khi được sống bên bà những hình ảnh đó mang những giá trị to lớn và vô cùng sâu sắc, niềm vui và những sự thấu hiểu đó đã gắn bó và khắc sâu trong tâm trí của tác giả, những nỗi niềm đó, những sự thấu hiểu và khắc khoải trong trái tim của ông, những nỗi niềm mong ước mong được sống những ngày ấm áp bên bà và ấm đượm trong những hình ảnh bếp lửa đó, hình ảnh mang những đặc trưng sâu sắc.
Hình ảnh bếp lửa đã thể hiện được sự gắn bó của người cháu với bà của mình, tình yêu thương đó ngày càng được ấm đượm và nó thể hiện những nỗi nhớ thương sâu sắc đối với những người bà của mình, những hình ảnh gợi tả những nỗi nhớ mong và sâu sắc vô tận.
Phân tích khổ thơ sau:
"Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Ôi kì lạ và thiêng liêng – bếp lửa !"
Hai khổ thơ cuối bài thơ Bếp lửa là sự tái hiện những hồi ức về người bà tần tảo của một thời tuổi thơ hiện hữu về trong tâm trí người cháu với những gian khó, vất vả. Hình ảnh người bà đã trở thành một phần ký ức trong cháu, là mảnh ghép trong tâm hồn cháu để rồi cho đến mãi sau này khi đã trưởng thành và phải sống xa nhà thì hồi ức về sự hy sinh của bà đã nhắc nhở người cháu không được quên những tận tụy và tình cảm ấm áp của bà, không quên hình ảnh thân thuộc của quê hương.
Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ
.........
"Giờ cháu đã đi xa. Có ngọn khói trăm tàu
Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả
Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở:
- Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa?..."
Trong cuộc đời ai cũng có riêng cho mình những kỉ niệm của một thời ấu thơ hồn nhiên, trong sáng. Những kỉ niệm ấy là những điều thiêng liêng, thân thiết nhất, nó có sức mạnh phi thường nâng đỡ con người suốt hành trình dài và rộng của cuộc đời. Bằng Việt cũng có riêng ông một kỉ niệm, đó chính là những tháng năm sống bên bà, cùng bà nhóm lên cái bếp thân thương. Ko chỉ thế, điều in đậm trong tâm trí Bằng Việt còn là tình cảm sâu đậm của 2 bà cháu. Chúng ta có thể cảm nhận điều đó qua bài thơ "Bếp lửa" của ông.
Giờ đây, khi đang ở xa bà nửa vòng Trái Đất, Bằng Việt vẫn luôn hướng lòng mình về bà:
"Giờ cháu đã đi xa. Có ngọn khói trăm tàu
Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả
Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhớ:
- Sớm mai này bà nhóm lửa lên chưa?..."
Xa vòng tay chăm chút của bà để đến với chân trời mới, chính tình cảm của 2 bà cháu đã sưởi ấm lòng tác giả trong lòng vẫn luôn đinh ninh nhớ về góc bếp nơi nắng mưa 2 bà cháu có nhau. Đứa cháu sẽ ko bao giờ quên được vì đó chính là cội nguồn, là nơi mà tuổi thơ của đứa cháu được nuôi dưỡng để lớn lên từ đó.
Bài thơ kết hợp nhuần nhuyễn giữa biểu cảm với miêu tả, tự sự và bình luận. Thành công của bài thơ là sự sáng tạo hình ảnh bếp lửa gắn liền với hình ảnh người bà, làm điểm tựa khơi gợi mọi kỉ niệm, cảm xúc và suy nghĩ về bà và tình bà cháu. Đồng thời thể hiện lòng kính yêu trân trọng và biết ơn của người bà và cũng là đối với gia đình, quê hương, đất nước.
Đọc xong bài thơ, nhắm mắt lại tưởng tượng, bạn sẽ hình dung thấy ngay hình ảnh bếp lửa hồng và dáng người bà lặng lẽ ngồi bên. "Hình ảnh có tính sóng đôi này hiện lên thật sống động, rõ ràng như thể nét khắc, nét chạm vậy ....."
Bài thơ Bếp lửa sẽ sống mãi trong lòng bạn đọc nhờ sức truyền cảm sâu sắc của nó, bởi nơi đây đã khơi dậy trong lòng chúng ta một tình cảm cao đẹp đối với gia đình, với những người đã tô màu lên tuổi thơ trong sáng của ta.
1/ Giới thiệu chung:
- Bằng Việt thuộc thế hệ nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Mĩ. Thơ Bằng Việt cuốn hút người đọc bằng những cảm xúc trong sáng, chân thành và lối viết giản dị, tự nhiên.
- Ông viết bài thơ "Bếp lửa" vào tuổi 19, đó là năm 1963 khi còn là sinh viên đang học Đại học ở nước ngoài.
- Đoạn thơ là khổ 6, gần cuối bài, bộc lộ những suy ngẫm sâu sắc và tình cảm biết ơn chân thành của người cháu đối với bà.
2/ Phân tích:
- Nhà thơ đã khái quát về cuộc đời bà:
"Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ"
Các từ ngữ "lận đận", "mấy nắng mưa", "mấy chục năm rồi" và kết cấu đảo ngữ ở câu đầu đã cho thấy cả cuộc đời bà là vất vả, nhọc nhằn, lam lũ. Chan chứa trong hai câu thơ là tình thương và niềm biết ơn vô hạn của cháu.
- Hình ảnh người bà với vẻ đẹp ân cần, ấm áp, cần mẫn lo toan, chịu thương chịu khó, hết lòng hi sinh vì con vì cháu:
"Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ"
+ Bà luôn giữ thói quen thức khuya dậy sớm suốt mấy chục năm trời để nhóm bếp lửa, chăm lo cho con cháu từng bữa ăn. Không chỉ vậy, bà còn "nhóm" lên ngọn lửa tâm hồn cháu để cháu biết yêu thương khoai sắn ngọt bùi, cháu biết vui trước những niềm vui bình dị nhất.
+ Bà không chỉ nhóm bếp lửa bằng đôi bàn tay già nua gầy guộc, mà là bằng tất cả tấm lòng đôn hậu "ấp iu nồng đượm", nhóm lên ngọn lửa của tình người nồng ấm giữa cuộc đời thiếu thốn.
+ Bà đã nhen nhóm, nuôi dưỡng bao ước mơ hoài bão, khát vọng tuổi thơ.
=> Điệp từ “nhóm”: gợi nhịp bập bùng của bếp lửa và sự bền bỉ của lòng bà.
- Bà tạo nên sự chuyển hóa bất ngờ của bếp lửa: “Ôi kì lạ…”
+ Từ "Ôi" + dấu “!”: sự mãnh liệt của cảm xúc.
+ "Kì lạ": Bếp lửa là biểu hiện của tình bà, là sức mạnh của niềm tin, nghị lực. Bếp lửa thắp sáng tâm hồn cháu, giữ cho cháu một tuổi thơ vẹn nguyên, hạnh phúc.
+ "Thiêng liêng": Bếp lửa là tổ ấm, là cội nguồn gia đình, là cội nguồn quê hương đất nước.
=> Câu thơ cuối cho thấy tình yêu sâu sắc mà cháu dành cho bà và niềm cảm phục của cháu trước cuộc đời và sự cao cả phi thường của bà.
3/ Đánh giá chung:
- Bằng sự kết hợp hài hòa giữa các phương thức tự sự, biểu cảm, miêu tả, hình ảnh vừa chân thực vừa giàu ý nghĩa biểu tượng, nhà thơ đã thể hiện rất chân thành, cảm động về tình cảm bà cháu thiêng liêng, ấm áp.
- Đồng thời, nhà thơ cũng gửi đến người đọc một thông điệp ý nghĩa: kỉ niệm tuổi thơ luôn tỏa sáng và nâng đỡ con người trên hành trình cuộc sống. Tình cảm gia đình là cơ sở, là cội nguồn cho tình yêu quê hương, đất nước.
Bằng Việt thuộc thế hệ các nhà thơ trưởng thành trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước. Thơ Bằng Việt có giọng điệu tâm tình, trầm lắng, cảm xúc tinh tế, do đó tạo được sức lôi cuốn với bạn đọc. Bài thơ "Bếp lửa" được sáng tác năm 1963, khi tác giả đang là sinh viên học ngành Luật ở nước ngoài, đã thể hiện tình cảm bà cháu tha thiết qua những dòng hồi tưởng của tác giả chân thành và cảm động. Điều này được bộc lộ rõ nét qua hai khổ cuối của bài.
Khổ thơ đầu là những suy ngẫm sâu sắc của nhà thơ, của đứa cháu về cuộc đời của bà:
Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Một lần nữa, tác giả khẳng định cuộc sống của bà còn nhiều vất vả, thiếu thốn “lận đận, biết mấy nắng mưa”. Bà cần mẫn, chịu thương chịu khó, thức khuya “dậy sớm” vì con vì cháu. Những vần thơ chan chứa bao nghĩa nặng tình sâu của đứa cháu đối với bà. Bà quen dậy sớm để tiếp tục nhóm lên ngọn lửa:
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Điệp từ “nhóm” được nhắc lại bốn lần gắn với hành động nhóm bếp, nhóm lửa của bà. Bà nhóm lên những gì? Đầu tiên là nhóm bếp lửa “ấp iu nồng đượm” để sưởi ấm cho bà cháu qua cái lạnh của sương sớm. Bà nhóm bếp luộc khoai luộc sắn cho cháu ăn đỡ đói lòng, đem đến cho đứa cháu nhỏ cái ngọt bùi của sắn khoai, của tình thương yêu vô hạn. Rồi “nồi xôi gạo mới sẻ chung vui” của bà thay lời dạy cháu phải biết mở lòng với mọi người xung quanh, phải biết đoàn kết, gắn bó với xóm làng. Cuối cùng, “nhóm dậy tâm tình tuổi nhỏ” – bà không chỉ là người chăm lo cho cháu đầy đủ về vật chất mà còn là người làm cho tuổi thơ của cháu thêm đẹp, thêm lung linh huyền ảo. Theo mạch suy ngẫm đó, nhà thơ đi đến khái quát rất tự nhiên và hợp lí:
Ôi kì lạ và thiêng liêng - bếp lửa!
Đúng vậy. Bếp lửa thật giản dị, phổ biến trong mỗi gia đình Việt Nam, nhưng bếp lửa cũng thật cao quý, kì diệu và thiêng liêng vì nó luôn gắn liền với bà – người giữ lửa, nhóm lửa, truyền lửa, người tạo nên tuổi thơ của cháu. Bếp lửa nhóm lên không chỉ bằng nhiên liệu bên ngoài mà được nhóm lên từ chính ngọn lửa trong lòng bà. Bếp lửa trở thành một mảnh tâm hồn, một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của cháu. Hơn thế, qua bếp lửa của bà, người đọc cảm nhận thật sâu sắc linh hồn của một dân tộc vất vả gian lao mà tình nghĩa.
Trong bài thơ, mười lần xuất hiện bếp lửa là mười lần tác giả nhắc tới bà. Người bà đã, đang và sẽ mãi mãi là người quan trọng nhất đối với cháu dù ở bất kì phương trời nào. Bốn câu kết thể hiện một cách xúc động tình thương nhớ, niềm kính yêu và biết ơn của đứa cháu bé bỏng nay đã đi xa:
Giờ cháu đã đi xa. Có ngọn khói trăm tà
Có lửa trăm nhà, tiền vui trăm ngả
Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở.
Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa?
Cháu đã lớn khôn, đã được sống trong cuộc đời mới thật vui thật đẹp, giữa ngọn khói trăm tàu lửa trăm nhà. Nhưng cháu vẫn không thể quên bếp lửa đơn sơ ấm áp của bà để rồi mỗi ngày đều tự hỏi: “Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa?". Câu hỏi mà cũng là lời khẳng định: Cháu sẽ không bao giờ quên và chẳng thể nào quên được bà và bếp lửa vì đó chính là nguồn cội, là nơi mà tuổi thơ cháu đã được nuôi dưỡng và lớn lên từ đó. Chúng ta biết rằng bài thơ này được viết khi tác giả đang là sinh viên du học tại Liên Xô. Ở nơi xứ lạ xa xôi, tác giả nhớ về bếp lửa về bả cũng đồng nghĩa nhở về tổ ấm gia đình với niềm vui sum họp, nhớ thương quê hương đất nước. Như nhà thơ I - li - a Ê - ren - bua đã viết : “Lòng yêu nhà yêu làng xóm yêu miền quê ... trở lên lòng yêu tổ quốc.
“Bếp lửa” là một bài thơ hay, kết hợp nhuần nhuyễn giữa yếu tố biểu cảm, tự sự và trữ tình, nhiều hình ảnh ẩn dụ đặc sắc. Tình bà cháu trong bài thơ là tình cảm thiêng liêng, cảm động. Bà dành cho cháu những hi sinh thành lặng. Bà là mái ấm chở che, bao bọc tuổi thơ dại khổ của cháu trước những mất mát, đau thương của cuộc sống Vì người cháu dù lớn khối, xa vòng tay bà vẫn nhớ đến bà với lòng tin yêu và biết ơn sâu sắc. Ngọn lửa bà trao cho, cháu được cháu giữ vẹn nguyên để trở thành ngọn lửa trường tồn bất diệt. Bài thơ đã khơi dậy trong lòng người đọc một tình cảm đẹp đối với gia đình, quê hương, đất nước.
Tình cảm gia đình là một nguồn cảm hứng bất tận đối với các thi sĩ, đã có rất nhiều tác phẩm làm xúc động lòng người khi viết về đề tài thiêng liêng này. Bài thơ “Bếp lửa” của tác giả Bằng Việt cũng viết về đề tài này, thắp sáng tình cảm gia đình bằng hơi ấm thấm đượm tình bà cháu nồng nàn. Bằng những vầng thơ theo dòng hồi tưởng, gợi nhớ về tuổi thơ của đứa cháu xa nhà, bài thơ “Bếp lửa” đã ca ngợi đức hi sinh, sự tần tảo và tình thương bao la của bà, đồng thời thể hiện sự kính yêu và lòng biết tha thiết của cháu đối với bà. Qua hình ảnh người bà đôn hậu với hình ảnh bếp lửa là 2 nét biểu cảm của 1 hồn thơ đẹp được thể hiện qua các câu thơ:
“ Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
…………………………………
Ôi kì lạ và thiêng liêng bếp lửa”
Những câu thơ đúc rút suy ngẫm về cuộc đời bà,người cháu thấy bà có 1 cuộc đời rất vất vả gian nan ‘biết mấy nắng mưa”,điệp ngữ xuất hiện lần thứ 2 biểu thị 1 ý khác nhưng đều sáng lên tình yêu thương lớn lao của đứa cháu dành cho bà.Bà đã giữ sự bền bỉ vất vả,chịu thương chịu khó mấy chục năm qua.Bây giờ cháu mới thực sự hiểu được sự kì diệu của bà.Bà là mái ấm tình thương,là chỗ dựa tinh thần của cháu.Bà không chỉ là người nhóm bếp bằng đôi bàn tay già nua gầy guộc mà bà đã nhóm lên bằng cả tấm lòng đôn hậu,ấp iu nồng đượm.Chữ “nhóm” được lặp đi lặp lại 4 lần đan kết với những chi tiết tả thực đã thể hiện 1 cách rõ nhất những suy ngẫm sâu sắc của người cháu về bà.Vị ngọt bùi của khoai sắn,hương thơm nghi ngút của nồi xôi gạo mới,bếp lửa ấp iu…đều từ bàn tay già nua tần tảo của người bà đã nhóm lên.Bà nhen nhóm nuôi dưỡng trong lòng cháu bao giấc mơ hoài bão,bao niềm vui tình yêu thương và đặc biệt hơn bà đã nhóm lên trong lòng cháu không chỉ là những kỉ niệm mà còn là niềm tin lẽ sống kì diệu.nâng bước cháu trên con đường đời.Qua đây ta thấy bà không chỉ là người nhóm lửa,giữ lửa mà còn là người truyền lửa
Ánh sáng bếp lửa đã hiện lên bức tranh về người bà kình yêu,vĩ đại .1 sự kì diệu mà gần gũi thân thương .Trong kí ức tâm hòn của người cháu,người bà phất phảng sắc màu cổ tích.Suy nghĩ về bà,suy nghĩ về bếp lửa Bằng Việt không dồn nén được cảm xúc của mình đã thốt lên bằng tất cả tình cảm dành cho mái ấm tình thương:
“Ôi kì lạ và thiêng liêng bếp lửa”
Hình ảnh người bà và hình ảnh bếp lửa giản dị mà vô cùng thiêng liêng ,nó cháy mãi không bao giờ dập tắt trong mọi hoàn cảnh.Nơi ấy ấp ủ sáng lên mãi tình cảm bà cháu luôn tỏa sáng trong lòng mỗi con người.
Đúng vậy,bài thơ bếp lửa là bản tình ca xúc động về nét đẹp trong gia đình.trong truyền thống dân tộc và đặc biệt là trong tâm hồn mỗi con người chúng ta,Chính vì thế mỗi lúc lật dở từng trang sách,độc giả không khỏi xúc động bùi ngùi.Và cho đến giờ phút này bài thơ vẫn có sức lan tỏa lớn trong lòng mỗi độc giả.
Từ những hồi tưởng về tuổi thơ, người cháu đã suy ngẫm về cuộc đời của bà. Bà đã hi sinh cả đời mình để nhóm bếp lửa và giữ cho ngọn lửa luôn ấm áp, tỏa sáng trong gia đình:
Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm.
Bà là người phụ nữ tần tảo, giàu đức hi sinh. Bếp lửa bà nhen mỗi sớm mai không chỉ bằng rơm rạ mà còn được nhen lên bằng chính ngọn lửa trong lòng bà, ngọn lửa của sự sống, lòng yêu thương và niềm tin tưởng. Từ bếp lửa bình dị, quen thuộc, người cháu nhận ra bao điều “kì diệu” và “thiêng liêng”. Ngọn lửa được nhóm lên từ chính bàn tay bà đã nuôi lớn tuổi thơ cháu: “Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi thơ”. Bà lặng lẽ chịu đựng, hi sinh để: “Bố ở chiến khu, bố còn việc bố”. Chính vì thế, đứa cháu đã cảm nhận được trong bếp lửa bình dị mà thân thuộc có nỗi vất vả, gian lao của người bà.
Nhóm niềm yêu thương khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui.
Trong bài thơ có tới mười lần người bà hiện diện cùng bếp lửa với vẻ đẹp tần tảo, hi sinh, yêu thương con cháu. Và từ “bếp lửa”, tác giả đã đi đến hình ảnh “ngọn lửa”:
Rồi sớm chiều lại bếp lửa bà nhen
Một ngọn lửa, lòng bà luôn ủ sẵn
Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng…
Người cháu năm xưa giờ đã trưởng thành, đi xa. Trước mắt có những “niềm vui trăm ngả”, “có khói trăm tàu”, “có lửa trăm nhà”, một thế giới rộng lớn với bao điều mới mẻ được hiện ra. Nhưng đứa cháu vẫn không ngừng hỏi: “Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa?”. Mỗi ngày đều tự hỏi “Sớm mai này” là mỗi ngày cháu đều nhớ về bà, Hình ảnh người bà luôn làm ấm lòng và nâng đỡ cháu trên bước đường đi tới.
Bằng Việt đã sáng tạo hình tượng “bếp lửa” vừa mang ý nghĩa thực vừa mang ý nghĩa tượng trưng. Giọng điệu tâm tình trầm lắng, giàu chất suy tư đã làm say lòng người đọc. Và bài thơ Bếp lửa của Bằng Việt như một triết lí thầm kín. Những gì đẹp đẽ của tuổi thơ đáng được trân trọng và nó sẽ nâng đỡ con người suốt hành trình dài rộng của cuộc đời. Bằng Việt đã thể hiện lòng yêu thương, biết ơn bà sâu sắc. Lòng biết ơn chính là biểu hiện cụ thể của tình yêu quê hương, đất nước khi đã đi xa.
Bằng Việt thuộc thế hệ các nhà thơ trưởng thành trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước. Thơ Bằng Việt có giọng điệu tâm tình, trầm lắng, cảm xúc tinh tế, do đó tạo được sức lôi cuốn với bạn đọc. Bài thơ "Bếp lửa" được sáng tác năm 1963, khi tác giả đang là sinh viên học ngành Luật ở nước ngoài, đã thể hiện tình cảm bà cháu tha thiết qua những dòng hồi tưởng của tác giả chân thành và cảm động. Điều này được bộc lộ rõ nét qua hai khổ cuối của bài.
Khổ thơ đầu là những suy ngẫm sâu sắc của nhà thơ, của đứa cháu về cuộc đời của bà:
Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Một lần nữa, tác giả khẳng định cuộc sống của bà còn nhiều vất vả, thiếu thốn “lận đận, biết mấy nắng mưa”. Bà cần mẫn, chịu thương chịu khó, thức khuya “dậy sớm” vì con vì cháu. Những vần thơ chan chứa bao nghĩa nặng tình sâu của đứa cháu đối với bà. Bà quen dậy sớm để tiếp tục nhóm lên ngọn lửa:
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Điệp từ “nhóm” được nhắc lại bốn lần gắn với hành động nhóm bếp, nhóm lửa của bà. Bà nhóm lên những gì? Đầu tiên là nhóm bếp lửa “ấp iu nồng đượm” để sưởi ấm cho bà cháu qua cái lạnh của sương sớm. Bà nhóm bếp luộc khoai luộc sắn cho cháu ăn đỡ đói lòng, đem đến cho đứa cháu nhỏ cái ngọt bùi của sắn khoai, của tình thương yêu vô hạn. Rồi “nồi xôi gạo mới sẻ chung vui” của bà thay lời dạy cháu phải biết mở lòng với mọi người xung quanh, phải biết đoàn kết, gắn bó với xóm làng. Cuối cùng, “nhóm dậy tâm tình tuổi nhỏ” – bà không chỉ là người chăm lo cho cháu đầy đủ về vật chất mà còn là người làm cho tuổi thơ của cháu thêm đẹp, thêm lung linh huyền ảo. Theo mạch suy ngẫm đó, nhà thơ đi đến khái quát rất tự nhiên và hợp lí:
Ôi kì lạ và thiêng liêng - bếp lửa!
Đúng vậy. Bếp lửa thật giản dị, phổ biến trong mỗi gia đình Việt Nam, nhưng bếp lửa cũng thật cao quý, kì diệu và thiêng liêng vì nó luôn gắn liền với bà – người giữ lửa, nhóm lửa, truyền lửa, người tạo nên tuổi thơ của cháu. Bếp lửa nhóm lên không chỉ bằng nhiên liệu bên ngoài mà được nhóm lên từ chính ngọn lửa trong lòng bà. Bếp lửa trở thành một mảnh tâm hồn, một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của cháu. Hơn thế, qua bếp lửa của bà, người đọc cảm nhận thật sâu sắc linh hồn của một dân tộc vất vả gian lao mà tình nghĩa.
Trong bài thơ, mười lần xuất hiện bếp lửa là mười lần tác giả nhắc tới bà. Người bà đã, đang và sẽ mãi mãi là người quan trọng nhất đối với cháu dù ở bất kì phương trời nào. Bốn câu kết thể hiện một cách xúc động tình thương nhớ, niềm kính yêu và biết ơn của đứa cháu bé bỏng nay đã đi xa:
Giờ cháu đã đi xa. Có ngọn khói trăm tà
Có lửa trăm nhà, tiền vui trăm ngả
Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở.
Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa?
Cháu đã lớn khôn, đã được sống trong cuộc đời mới thật vui thật đẹp, giữa ngọn khói trăm tàu lửa trăm nhà. Nhưng cháu vẫn không thể quên bếp lửa đơn sơ ấm áp của bà để rồi mỗi ngày đều tự hỏi: “Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa?". Câu hỏi mà cũng là lời khẳng định: Cháu sẽ không bao giờ quên và chẳng thể nào quên được bà và bếp lửa vì đó chính là nguồn cội, là nơi mà tuổi thơ cháu đã được nuôi dưỡng và lớn lên từ đó. Chúng ta biết rằng bài thơ này được viết khi tác giả đang là sinh viên du học tại Liên Xô. Ở nơi xứ lạ xa xôi, tác giả nhớ về bếp lửa về bả cũng đồng nghĩa nhở về tổ ấm gia đình với niềm vui sum họp, nhớ thương quê hương đất nước. Như nhà thơ I - li - a Ê - ren - bua đã viết : “Lòng yêu nhà yêu làng xóm yêu miền quê ... trở lên lòng yêu tổ quốc.
“Bếp lửa” là một bài thơ hay, kết hợp nhuần nhuyễn giữa yếu tố biểu cảm, tự sự và trữ tình, nhiều hình ảnh ẩn dụ đặc sắc. Tình bà cháu trong bài thơ là tình cảm thiêng liêng, cảm động. Bà dành cho cháu những hi sinh thành lặng. Bà là mái ấm chở che, bao bọc tuổi thơ dại khổ của cháu trước những mất mát, đau thương của cuộc sống Vì người cháu dù lớn khối, xa vòng tay bà vẫn nhớ đến bà với lòng tin yêu và biết ơn sâu sắc. Ngọn lửa bà trao cho, cháu được cháu giữ vẹn nguyên để trở thành ngọn lửa trường tồn bất diệt. Bài thơ đã khơi dậy trong lòng người đọc một tình cảm đẹp đối với gia đình, quê hương, đất nước.
Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Giọng thơ nhẹ nhàng, sâu lắng cùng từ láy "lận đận" goiwjh tả cuộc đời bà lam lũ, vất vả, phải trải qua biết bao mùa nắng mưa khó nhọc. Trong hoàn cảnh ấy, bà vẫn cần mẫn, lo toan thức khuay dậy siwms nhóm lên bếp lửa hồng. Từ ngữ chỉ thời gian "mấy chục năm- tận bây giờ" cùng cử chỉ "thói quen dậy sớm" là lời ngợi ca bà là người phụ nữ tần tảo, cần mẫn, chịu thương chịu khó, giàu đức hi sinh.
Bà đã nhóm lên bếp lửa trong một thời gian dài:
Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi,
Nhóm niềm xôi gạo mới, sẻ chung vui,
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ...
Bếp lửa của bà thật kỳ diệu, nhóm lên những hơi ấm của tình người nồng đượm đã xua đi cái giá lạnh của không gian. Cử chỉ "ấp iu" một lần nữa gợi tả đôi bàn tay kiên nhẫn, kheo léo. Bếp lửa của bà còn nhóm lên sự sống, nhóm lên tình đoàn kết xóm làng chia nhọt sẻ bùi. Không chỉ vậy, bếp lửa của bà còn nhóm dậy, khơi lên cả những ước mơ, hoài bão giúp cháu khôn lớn, trưởng thành. Đặc sắc trong những câu thơ là nghệ thuật ẩn dụ, điệp nhữ "nhóm" được điệp đi ddiepj lại taoh cho giọn thơ thêm dồn dập tha thiết và nhấn mạnh thêm một lần nữa bà không chỉ là người nhóm lửa mà còn là người truyền lửa. Ánh sáng của bếp luawrthaatj vĩ đại, nó đã chiếu lên bức chân dung người bà để cháu cảm phục, ngợi ca:
Bếp lửa của bà kỳ lạ bởi nó hchays mãi không bao giờ tắt. Bếp lửa vừa thiêng liêng vì nó chứa đựng biết bao yêu thương, sự sống, niềm tin, vẻ đẹp của tình bà cháu. Chính vì vậy mà cảm xúc của cháu bật lên thật mãnh liệt. Đây là cảm xúc vừa ngõ ngàng, vừa xúc động nghẹn ngào, trào dâng mãnh liệt trong tâm hồn cháu. Cảm xúc ấy cũng chính là lòng cảm phục, kính yêu bà sâu sắc.
BL
Đoạn trích trên trích trong văn bản ''bếp lửa'' của bằng việt đoạn trích rất thành công trong việc nêu nên sự tần tảo và đức hi sinh chăm lo cho người cháu của bà.Cuộc đời bà là một cuộc đời đầy gian truân vất vả nhiều lận đận trải qua nhiều nắng mưa . Hình ảnh của bà còn là những hình ảnh của biết bao nhiêu người phụ nữ việt giàu đức hi sinh . điệp từ nhóm được nhắc lại 4 lần và mang những ý nghĩa khác nhau ,nói lên ý nghĩa cao cả của công việc mà bà vẫn làm mỗi sớm sớm chiều chiều bà là người nhóm lửa và cũng là người dữ cho ngọn lửa ấm nóng tỏa sáng trong gia đình. từ ấp iu gợi tả công việc nhóm bếp và ngọn lửa luôn đợm than hồng .bà còn nhóm lên cả niềm yêu thương sự chia sẻ và tâm tình của cháu.từ cảm thán ôi kết hợp với nghệ thuật đảo ngữ thể hiện sự ngạc nhiên như khám phá ra 1 điều kì diệu.tóm lại nhà thơ đã thể hiện sâu sắc về sự vất vả của bà và tình cảm bà cháu.
Bằng Việt thuộc thế hệ nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Mĩ. Thơ Bằng Việt cuốn hút người đọc bằng những cảm xúc trong sáng, chân thành và lối viết giản dị, tự nhiên. Ông viết bài thơ "Bếp lửa" vào tuổi 19, đó là năm 1963 khi còn là sinh viên đang học Đại học ở nước ngoài.Đoạn thơ là khổ 6, gần cuối bài, bộc lộ những suy ngẫm sâu sắc và tình cảm biết ơn chân thành của người cháu đối với bà.
Nhà thơ đã khái quát về cuộc đời bà:
"Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ"
Các từ ngữ "lận đận", "mấy nắng mưa", "mấy chục năm rồi" và kết cấu đảo ngữ ở câu đầu đã cho thấy cả cuộc đời bà là vất vả, nhọc nhằn, lam lũ. Chan chứa trong hai câu thơ là tình thương và niềm biết ơn vô hạn của cháu. Hình ảnh người bà với vẻ đẹp ân cần, ấm áp, cần mẫn lo toan, chịu thương chịu khó, hết lòng hi sinh vì con vì cháu:
"Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ"
Bà luôn giữ thói quen thức khuya dậy sớm suốt mấy chục năm trời để nhóm bếp lửa, chăm lo cho con cháu từng bữa ăn. Không chỉ vậy, bà còn "nhóm" lên ngọn lửa tâm hồn cháu để cháu biết yêu thương khoai sắn ngọt bùi, cháu biết vui trước những niềm vui bình dị nhất.Bà không chỉ nhóm bếp lửa bằng đôi bàn tay già nua gầy guộc, mà là bằng tất cả tấm lòng đôn hậu "ấp iu nồng đượm", nhóm lên ngọn lửa của tình người nồng ấm giữa cuộc đời thiếu thốn. Bà đã nhen nhóm, nuôi dưỡng bao ước mơ hoài bão, khát vọng tuổi thơ. Điệp từ “nhóm”: gợi nhịp bập bùng của bếp lửa và sự bền bỉ của lòng bà.
Bà tạo nên sự chuyển hóa bất ngờ của bếp lửa: “Ôi kì lạ…” Từ "Ôi" + dấu “!”: sự mãnh liệt của cảm xúc. "Kì lạ": Bếp lửa là biểu hiện của tình bà, là sức mạnh của niềm tin, nghị lực. Bếp lửa thắp sáng tâm hồn cháu, giữ cho cháu một tuổi thơ vẹn nguyên, hạnh phúc. "Thiêng liêng": Bếp lửa là tổ ấm, là cội nguồn gia đình, là cội nguồn quê hương đất nước. Câu thơ cuối cho thấy tình yêu sâu sắc mà cháu dành cho bà và niềm cảm phục của cháu trước cuộc đời và sự cao cả phi thường của bà.Bằng sự kết hợp hài hòa giữa các phương thức tự sự, biểu cảm, miêu tả, hình ảnh vừa chân thực vừa giàu ý nghĩa biểu tượng, nhà thơ đã thể hiện rất chân thành, cảm động về tình cảm bà cháu thiêng liêng, ấm áp. Đồng thời, nhà thơ cũng gửi đến người đọc một thông điệp ý nghĩa: kỉ niệm tuổi thơ luôn tỏa sáng và nâng đỡ con người trên hành trình cuộc sống. Tình cảm gia đình là cơ sở, là cội nguồn cho tình yêu quê hương, đất nước.1/ Giới thiệu chung:
- Bằng Việt thuộc thế hệ nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Mĩ. Thơ Bằng Việt cuốn hút người đọc bằng những cảm xúc trong sáng, chân thành và lối viết giản dị, tự nhiên.
- Ông viết bài thơ "Bếp lửa" vào tuổi 19, đó là năm 1963 khi còn là sinh viên đang học Đại học ở nước ngoài.
- Đoạn thơ là khổ 6, gần cuối bài, bộc lộ những suy ngẫm sâu sắc và tình cảm biết ơn chân thành của người cháu đối với bà.
2/ Phân tích:
- Nhà thơ đã khái quát về cuộc đời bà:
"Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ"
Các từ ngữ "lận đận", "mấy nắng mưa", "mấy chục năm rồi" và kết cấu đảo ngữ ở câu đầu đã cho thấy cả cuộc đời bà là vất vả, nhọc nhằn, lam lũ. Chan chứa trong hai câu thơ là tình thương và niềm biết ơn vô hạn của cháu.
- Hình ảnh người bà với vẻ đẹp ân cần, ấm áp, cần mẫn lo toan, chịu thương chịu khó, hết lòng hi sinh vì con vì cháu:
"Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ"
+ Bà luôn giữ thói quen thức khuya dậy sớm suốt mấy chục năm trời để nhóm bếp lửa, chăm lo cho con cháu từng bữa ăn. Không chỉ vậy, bà còn "nhóm" lên ngọn lửa tâm hồn cháu để cháu biết yêu thương khoai sắn ngọt bùi, cháu biết vui trước những niềm vui bình dị nhất.
+ Bà không chỉ nhóm bếp lửa bằng đôi bàn tay già nua gầy guộc, mà là bằng tất cả tấm lòng đôn hậu "ấp iu nồng đượm", nhóm lên ngọn lửa của tình người nồng ấm giữa cuộc đời thiếu thốn.
+ Bà đã nhen nhóm, nuôi dưỡng bao ước mơ hoài bão, khát vọng tuổi thơ.
=> Điệp từ “nhóm”: gợi nhịp bập bùng của bếp lửa và sự bền bỉ của lòng bà.
- Bà tạo nên sự chuyển hóa bất ngờ của bếp lửa: “Ôi kì lạ…”
+ Từ "Ôi" + dấu “!”: sự mãnh liệt của cảm xúc.
+ "Kì lạ": Bếp lửa là biểu hiện của tình bà, là sức mạnh của niềm tin, nghị lực. Bếp lửa thắp sáng tâm hồn cháu, giữ cho cháu một tuổi thơ vẹn nguyên, hạnh phúc.
+ "Thiêng liêng": Bếp lửa là tổ ấm, là cội nguồn gia đình, là cội nguồn quê hương đất nước.
=> Câu thơ cuối cho thấy tình yêu sâu sắc mà cháu dành cho bà và niềm cảm phục của cháu trước cuộc đời và sự cao cả phi thường của bà.
3/ Đánh giá chung:
- Bằng sự kết hợp hài hòa giữa các phương thức tự sự, biểu cảm, miêu tả, hình ảnh vừa chân thực vừa giàu ý nghĩa biểu tượng, nhà thơ đã thể hiện rất chân thành, cảm động về tình cảm bà cháu thiêng liêng, ấm áp.
- Đồng thời, nhà thơ cũng gửi đến người đọc một thông điệp ý nghĩa: kỉ niệm tuổi thơ luôn tỏa sáng và nâng đỡ con người trên hành trình cuộc sống. Tình cảm gia đình là cơ sở, là cội nguồn cho tình yêu quê hương, đất nước
Trong bài thơ Bếp lửa, nhà thơ Bằng Việt đã viết nên những câu thơ toả sáng tâm hồn, tình cảm bà cháu. Ngôn ngữ tác giả sử dụng không cầu kì nhưng gợi cảm đến không ngờ.
Khổ thơ đầu là những suy ngẫm sâu sắc của nhà thơ, của đứa cháu về cuộc đời của bà:
Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Một lần nữa, tác giả khẳng định cuộc sống của bà còn nhiều vất vả, thiếu thốn “lận đận, biết mấy nắng mưa”. Bà cần mẫn, chịu thương chịu khó, thức khuya “dậy sớm” vì con vì cháu. Những vần thơ chan chứa bao nghĩa nặng tình sâu của đứa cháu đối với bà. Bà quen dậy sớm để tiếp tục nhóm lên ngọn lửa:
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Điệp từ “nhóm” được nhắc lại bốn lần gắn với hành động nhóm bếp, nhóm lửa của bà. Bà nhóm lên những gì? Đầu tiên là nhóm bếp lửa “ấp iu nồng đượm” để sưởi ấm cho bà cháu qua cái lạnh của sương sớm. Bà nhóm bếp luộc khoai luộc sắn cho cháu ăn đỡ đói lòng, đem đến cho đứa cháu nhỏ cái ngọt bùi của sắn khoai, của tình thương yêu vô hạn. Rồi “nồi xôi gạo mới sẻ chung vui” của bà thay lời dạy cháu phải biết mở lòng với mọi người xung quanh, phải biết đoàn kết, gắn bó với xóm làng. Cuối cùng, “nhóm dậy tâm tình tuổi nhỏ” – bà không chỉ là người chăm lo cho cháu đầy đủ về vật chất mà còn là người làm cho tuổi thơ của cháu thêm đẹp, thêm lung linh huyền ảo.
Âm điệu câu thơ dạt dào, lan tỏa như lửa ẩm hay đó chính là cảm xúc đang dâng trào trong trái tim để rồi nhà thơ phải thốt lên:
"Ôi kì lạ và thiêng liêng - bếp lửa!"
Câu thơ chỉ có tám chữ mà có sức khái quát cả suy nghĩ lẫn tình cảm của tác giả dành cho hình ảnh bếp lửa gắn liền với hình ảnh người bà - người giữ lửa, nhóm lửa, truyền lửa, người xây đắp nên tuổi thơ cho cháu. Bà và bếp lửa đã trở thành một mảnh tâm hồn, một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của tác giả dù cho lúc này, hai bà cháu đang chia xa. Trong bài thơ, mười lần nhắc đến bếp lửa là mười lần tác giả nhắc tới bà. Người bà đã, đang và sẽ mãi mãi là người quan trọng nhất đối với cháu dù ở bất kì phương trời nào
Đoạn thơ trên trích trong văn bản bếp lửa của tác giả Nguyễn bằng Việt. Trong đoạn thơ có viết:
"Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Ôi kì lạ và thiêng liêng – bếp lửa !"
cuộc đời bà làm một cuộc đời đầy gian truân, vất vả, nhiều lận đận, trải qua nhiều nắng mưa tưởng như không bao giờ dứt. Hình ảnh của bà cũng là hình ảnh của bao người phụ nữ Việt Nam dầu đức hy sinh dù gian truân vất vả cũng sáng lên tình yêu thương. Trong khổ thơ thứ sáu điệp từ "nhóm"Được nhắc đi nhắc lại tối những bốn lần và mang ý nghĩa khác nhau. Nó cứ bồi đắp cao dần những nét đẹp kỳ lạ và thiêng liêng của bếp lửa. Từ "nhóm" đầu tiên:"nhóm bếp lửa ấp yêu nồng đượm" nhóm là động từ thể hiện một hành động làm cho bếp lửa, cháy lên một ngọn lửa và bếp lửa hoàn toàn có thật có thể hiện cảm nhận bằng mắt thường để xua tan đi cái giá lạnh của mùa đông khắc nghiệt để nấu chín thức ăn và đó là bếp lửa rất bình dị có ở mọi không gian bếp của làng quê Việt Nam. Thế nhưng từ " nhóm" trong những câu thơ sau:" nhóm niềm yêu thương khoan khoái sắc ngọt bùi..." thì từ nhóm lại mang ý nghĩa ẩn dụ. Có nghĩa là bà đã nhóm lên, đã khơi dậy niềm yêu thương, những ký ức đẹp vậy có giá trị trong cuộc đời mỗi con người. Bà đã truyền đạt hơi ấm tình người, khơi dậy trong tâm hồn cháu tình yêu thương ruột thịt, tình cảm Sẻ chia tình đoàn kết với hàng xóm láng giềng và rộng ra nữa là tình yêu quê hương đất nước. Và cũng chính từ những hình ảnh bếp lửa, bà khơi dậy cả những ký ức, kỷ niệm tuổi ấu thơ trong cháu để cháu luôn nhớ về nó cũng có nghĩa là nhớ về cội nguồn, nhớ về đất nước quê hương, nhớ về dân tộc của chính mình. Và như vậy hình ảnh bếp lửa đơn sơ giản dị nhưng mang ý nghĩa khái quát trở thành ngọn lửa trong trái tim, một ngọn lửa chứa niềm tin và sức sống thật mãnh liệt của con người. Cuộc sống của con người đang hòa mình vào những ổn ào, su bò. Mùi của khói bụi, những đen ngòm của cuộc đời làm chúng ta khao khát về chốn Yên Bình. Không đợi những thực tại của thế kỷ 21, tác giả Nguyễn bằng Việt đã sớm nhìn ra vẻ đẹp của chốn yên bình được thể hiện thành công trong khổ thơ thứ hai của tác phẩm bếp lửa.
Tình cảm gia đình là một nguồn cảm hứng bất tận đối với các thi sĩ, đã có rất nhiều tác phẩm làm xúc động lòng người khi viết về đề tài thiêng liêng này. Bài thơ “Bếp lửa” của tác giả Bằng Việt cũng viết về đề tài này, thắp sáng tình cảm gia đình bằng hơi ấm thấm đượm tình bà cháu nồng nàn. Bằng những vầng thơ theo dòng hồi tưởng, gợi nhớ về tuổi thơ của đứa cháu xa nhà, bài thơ “Bếp lửa” đã ca ngợi đức hi sinh, sự tần tảo và tình thương bao la của bà, đồng thời thể hiện sự kính yêu và lòng biết tha thiết của cháu đối với bà. Qua hình ảnh người bà đôn hậu với hình ảnh bếp lửa là 2 nét biểu cảm của 1 hồn thơ đẹp được thể hiện qua các câu thơ:
“ Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
…………………………………
Ôi kì lạ và thiêng liêng bếp lửa”
Những câu thơ đúc rút suy ngẫm về cuộc đời bà,người cháu thấy bà có 1 cuộc đời rất vất vả gian nan ‘biết mấy nắng mưa”,điệp ngữ xuất hiện lần thứ 2 biểu thị 1 ý khác nhưng đều sáng lên tình yêu thương lớn lao của đứa cháu dành cho bà.Bà đã giữ sự bền bỉ vất vả,chịu thương chịu khó mấy chục năm qua.Bây giờ cháu mới thực sự hiểu được sự kì diệu của bà.Bà là mái ấm tình thương,là chỗ dựa tinh thần của cháu.Bà không chỉ là người nhóm bếp bằng đôi bàn tay già nua gầy guộc mà bà đã nhóm lên bằng cả tấm lòng đôn hậu,ấp iu nồng đượm.Chữ “nhóm” được lặp đi lặp lại 4 lần đan kết với những chi tiết tả thực đã thể hiện 1 cách rõ nhất những suy ngẫm sâu sắc của người cháu về bà.Vị ngọt bùi của khoai sắn,hương thơm nghi ngút của nồi xôi gạo mới,bếp lửa ấp iu…đều từ bàn tay già nua tần tảo của người bà đã nhóm lên.Bà nhen nhóm nuôi dưỡng trong lòng cháu bao giấc mơ hoài bão,bao niềm vui tình yêu thương và đặc biệt hơn bà đã nhóm lên trong lòng cháu không chỉ là những kỉ niệm mà còn là niềm tin lẽ sống kì diệu.nâng bước cháu trên con đường đời.Qua đây ta thấy bà không chỉ là người nhóm lửa,giữ lửa mà còn là người truyền lửa
Ánh sáng bếp lửa đã hiện lên bức tranh về người bà kình yêu,vĩ đại .1 sự kì diệu mà gần gũi thân thương .Trong kí ức tâm hòn của người cháu,người bà phất phảng sắc màu cổ tích.Suy nghĩ về bà,suy nghĩ về bếp lửa Bằng Việt không dồn nén được cảm xúc của mình đã thốt lên bằng tất cả tình cảm dành cho mái ấm tình thương:
“Ôi kì lạ và thiêng liêng bếp lửa”
Hình ảnh người bà và hình ảnh bếp lửa giản dị mà vô cùng thiêng liêng ,nó cháy mãi không bao giờ dập tắt trong mọi hoàn cảnh.Nơi ấy ấp ủ sáng lên mãi tình cảm bà cháu luôn tỏa sáng trong lòng mỗi con người.
Đúng vậy,bài thơ bếp lửa là bản tình ca xúc động về nét đẹp trong gia đình.trong truyền thống dân tộc và đặc biệt là trong tâm hồn mỗi con người chúng ta,Chính vì thế mỗi lúc lật dở từng trang sách,độc giả không khỏi xúc động bùi ngùi.Và cho đến giờ phút này bài thơ vẫn có sức lan tỏa lớn trong lòng mỗi độc giả.
Mấy chục năm trôi qua , cháu đã trưởng thành bà vẫn giữ thói quen dậy sớm «nhóm lửa » . Bà vẫn tiếp tục tục nhóm lên những ngọn lửa yêu thương , ngọn lửa đầy sức sống lan toả , sẻ chia ấm áp . Đó là bếp lửa "ấm iu nồng đượm " mà bà đã "nhóm niềm yêu thương" nhóm cả "khoai sắn ngọt Bùi" . Động từ " nhóm" xuất hiện với tần số dày đặc như cảm xúc đang dâng trào trong tâm hồn nhà thơ . Bếp lửa không chỉ mang lại cái ấm no cho cháu mà còn nhóm lên trong cháu cả "tâm tình tuổi nhỏ" mà nay đã trưởng thành , xa bà , cháu nào có nguôi quên . Nhà thơ phải thốt lên " ôi kì lạ và thiêng liêng - bếp lửa" . Những ân tình đó đã đi theo xuống cuộc đời nhà thơ . Vậy đoạn thơ này đã cho ta thấy được tình cảm bà cháu thiêng liêng trong đoạn thơ
Câu thơ trên nằm trong bài thơ “Bếp Lửa” được sáng tác bởi Bằng Việt, ông là một trong những nhà thơ trưởng thành từ thời kì kháng chiến chống Mĩ. Sự tần tảo và đức hy sinh chăm lo cho người cháu của bà đều được tác giả thể hiện rõ ràng trong đoạn trích trên .
“Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm” Cuộc đời của bà đầy gian truân, vất vả, nhiều lần đận , trải qua nhiều nắng mưa tưởng như không bao giờ dứt. Hình ảnh của bà cũng là hình ảnh của bao người phụ nữa Việt nam giàu đức hy sinh dù gian truân vất vả vẫn sáng lên tình yêu thương.
Điệp từ “nhóm” được nhắc lại bốn lần, mỗi lần lại mang những ý nghĩa khác nhau, nó cứ bồi đắp cao dần những nét kỳ lạ và thiêng liêng của bếp lửa. Từ “nhóm” đầu tiên trong câu “ Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm” là động tùe thể hiện một hành động làm cho lửa bén, cháy lên ngọn lửa và một bếp lửa hoàn toàn có thật có thể cảm nhận bằng giác quan thông thường, ngọn lửa để xua tan đi cái giá lạnh của mùa đông khắc nghiệt để nấu chín thức ăn và đó là một bếp lửa rất bình dị có ở mọi gian bếp của làng quê Việt nam xưa. Thế nhưng từ “nhóm” trong những câu thơ:
“Nhóm niềm yêu thương khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ” thì mang lại ý nghĩa ẩn dụ. Chính bà là người đã nhóm lên, đã khơi dậy nhiềm yêu thương, những kí ức đẹp, có giá trị trong cuộc đời mỗi con người. Bà đã truyền hơi ấm tình người, khơi dậy trong tâm hồn cháu tình yêu thương ruột thịt, tình cảm sẻ chia đoàn kết với hàng xóm lamgs giềng và rộng ra nữa là tình yêu quê hương đất nước. Và cũng chính hình ảnh bếp lửa, bà khơi dậy cả những kí ức, ký niệm tuổi thơ trong lòng cháu luôn nhớ về nó cũng có nghĩa là nhứo về cội nguồn, nhớ về đất nước quê hương, nhớ về dân tọc mình. Và như vậy hình ảnh bếp lừa đơn sơ giản dị đã mang ý nghĩa khái quát trở thành ngọn lửa trong trái tim cháu, một ngọn lửa ẩn chứa niềm tin và sức sống của con người.
“Ôi kì lạ và thiêng liêng - bếp lửa” câu thơ cảm thán với cấu trúc đảo thể hiện sự ngạc nhiên, ngỡ ngàng như một khóm phá kì diệu giữa cuộc đời bình din. Từ ngọn lửa của bà, cháu nhận ra cả một niềm tin dai dẳng về ngày mai, cháu hiểu được linh hồn của một dân tộc vất vả, gian lao mà tình nghĩa.
Khi con người sống xa gia đình, xa người thân thì những ký ức mới hay trở về. Và với tác giả cũng vậy. Dù giờ đây, tuy không được ở gần bên bà, ở gần quê hương nhưng tâm hồn của người cháu vẫn luôn hướng về mảnh đất chôn nhau cắt rốn, nơi có người bà lặng lẽ, cô đơn.
Bao năm dài đằng đẵng trôi qua. Đứa cháu năm xưa nay đã khôn lớn, được bà và tình yêu thương của bà vun vén lên nguuwofi nhưng hình ảnh bếp lửa và người mà năm xưa vẫn vẹn nguyên trong trí óc của người cháu.
Bằng Việt thuộc thế hệ nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Mĩ. Thơ Bằng Việt cuốn hút người đọc bằng những cảm xúc trong sáng, chân thành và lối viết giản dị, tự nhiên. Đoạn thơ thứ 6 trong bài thơ Bếp lửa của ông đã bộc lộ những suy ngẫm sâu sắc và tình cảm biết ơn chân thành của người cháu đối với bà. Các từ ngữ "lận đận", "mấy nắng mưa", "mấy chục năm rồi" và kết cấu đảo ngữ ở câu đầu đã cho thấy cả cuộc đời bà là vất vả, nhọc nhằn, lam lũ. Chan chứa trong hai câu thơ là tình thương và niềm biết ơn vô hạn của cháu. Bà đã nhóm bếp lửa trong suốt cuộc đời bà, đã trải qua nắng mưa “mấy chục năm rồi”. Bà không chỉ nhóm bếp lửa bằng đôi bàn tay già nua, gầy guộc, mà là bằng tất cả tấm lòng đôn hậu “ấp iu nồng đượm” của bà đối với con cháu.Bà luôn giữ thói quen thức khuya dậy sớm suốt mấy chục năm trời để nhóm bếp lửa, chăm lo cho con cháu từng bữa ăn. Không chỉ vậy, bà còn "nhóm" lên ngọn lửa tâm hồn cháu để cháu biết yêu thương khoai sắn ngọt bùi, cháu biết vui trước những niềm vui bình dị nhất. Điệp từ “nhóm” được nhắc đi nhắc lại 4 lần trong 4 câu thơ đan kết với những chi tiết rất thực… có điểm chung là cùng gắn với hành động nhóm bếp, nhóm lửa của bà nhưng lại khác nhau ở những ý nghĩa cụ thể: khi thì nhóm bếp lửa ấp iu, nồng đượm để sưởi ấm cho bà cháu qua cái lạnh buốt của sương sớm; đến câu tiếp theo thì đã vừa nhóm bếp luộc khoai, luộc sắn cho cháu ăn đỡ đói lòng mà như còn đem đến cho đứa cháu nhỏ cái ngọt bùi của sắn khoai, của tình yêu thương vô hạn của bà. Lòng bà còn mở rộng hơn cùng với nồi xôi gạo mới mùa gặt là tình cảm xóm làng đoàn kết, gắn bó, chia ngọt, sẻ bùi và đến câu thứ tư thì hoàn toàn mang nghĩa trừu tượng: nhóm dậy cả tâm tình tuổi nhỏ. Tình cảm của bà bao la giản dị như khoai sắn và cũng đậm đà như khoai sắn.Các từ ngữ “ấp iu nồng đượm”, “yêu thương”, “ngọt bùi”, “chung vui” thể hiện sự tinh luyện của một ngòi bút nghệ thuật, đã diễn tả thật hay tình thương, niềm vui, sự no ấm, hạnh phúc mà bà đã mang lại cho con cháu. Bà đã “nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ”, nuôi dưỡng và làm bừng sáng những ước mơ, những khát vọng của đàn cháu nhỏ. Từ "Ôi" + dấu “!” đã diễn tả sự mãnh liệt của cảm xúc "Kì lạ"- Bếp lửa là biểu hiện của tình bà, là sức mạnh của niềm tin, nghị lực. Bếp lửa thắp sáng tâm hồn cháu, giữ cho cháu một tuổi thơ vẹn nguyên, hạnh phúc."Thiêng liêng"- Bếp lửa là tổ ấm, là cội nguồn gia đình, là cội nguồn quê hương đất nước.Câu thơ cuối cho thấy tình yêu sâu sắc mà cháu dành cho bà và niềm cảm phục của cháu trước cuộc đời và sự cao cả phi thường của bà . Bằng sự kết hợp hài hòa giữa các phương thức tự sự, biểu cảm, miêu tả, hình ảnh vừa chân thực vừa giàu ý nghĩa biểu tượng, nhà thơ đã thể hiện rất chân thành, cảm động về tình cảm bà cháu thiêng liêng, ấm áp.Đồng thời, nhà thơ cũng gửi đến người đọc một thông điệp ý nghĩa: kỉ niệm tuổi thơ luôn tỏa sáng và nâng đỡ con người trên hành trình cuộc sống. Tình cảm gia đình là cơ sở, là cội nguồn cho tình yêu quê hương, đất nước
Khổ thơ trên được trích trong bài thơ Bếp Lửa của tác giả Bằng Việt đã miêu tả rất thành công về hình ảnh cuộc đời bà và suy ngẫm của cháu về bà. Đoạn thơ có giọng điệu da diết ,cảm xúc chân thành ,cách sử dụng từ ngữ hình ảnh giàu ý nghĩa. Từ láy "lận đận" và hình ảnh ẩn dụ "biết mấy nắng mưa"đã gợi ra hình ảnh bà giàu đức hi sinh ,tần tảo nhưng vẫn kiên trì vượt qua mọi thử thách khó khăn .Cháu thấu hiểu sự vất vả hi sinh của bà nên càng thương và biết ơn bà sâu sắc .Điệp từ "nhóm" được sử dụng bốn lần với những ý nghĩa khác nhau. Từ "nhóm" đầu tiên mang ý nghĩa tả thực hành động nhóm lửa quen thuộc hàng ngày. Một bếp lửa có thật trong mỗi gia đình Việt Nam xưa đẻ giúp xua tan cái giá rét của mùa đông để nấu chín thức ăn. Từ "nhóm" trong ba câu thơ tiếp theo mang ý nghĩa ẩn dụ chỉ bếp lửa của bà đã khơi dậy trong tâm hồn cháu tình yêu thương ruột thịt ,tình cảm xóm giềng đoàn kết ,xa hơn là tình yêu quê hương đất nước. Đặc biệt, bếp lửa của bà khơi dậy trong lòng cháu những kí ức đẹp về tuổi thơ ấu trong cháu để cháu luôn nhớ về nó cững có nghĩa là nhớ về cội nguồn, nhớ về quê hương đất nước, dân tộc mình. Bếp lửa kì lạ vì nó không nhen lên từ củi, rơm, từ nhiên liệu bên ngoài mà nhen lên từ tình yêu thương, sức sống niềm tin, ý chí nghị lực của bà và bếp lửa ấy không bao giờ tắt .Nó cháy mãi trong lòng bà và cháy mãi trong lòng thế hệ mai sau. Bếp lauwr thiêng liêng ví nó là biểu tượng cho tình bà ấm áp, biểu tượng cho hình ảnh quê hương đất nước trong trái tim của người con xa xứ. Từng ngọn lửa của bà cháu đã nhân ra linh hồn dân tộc nên cháu ngỡ ngàng xục động.
Hình ảnh người bà hiền hậu và bếp lửa quê hương là hình ảnh trung tâm của nỗi nhớ, có sức lan tỏa và đọng lại trong những suy ngẫm của người cháu trong bài thơ. Chính hình ảnh bếp lửa đã khơi nguồn cho dòng hồi tưởng, cảm xúc về bà
Có thể thấy, từ hình ảnh bếp lửa cụ thể, bài thơ đã gợi đến ngọn lửa với ý nghĩa trừu tượng, khái quát. Bà không chỉ là người nhóm lửa, giữ lửa mà còn là người truyền lửa – ngọn lửa của sự sống, niềm tin cho các thế hệ nối tiếp. Sự tần tảo và đức hy sinh chăm lo cho người của bà được tác giả thể hiện trong một chi tiết rất tiêu biểu:
“Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ”.
Cụm từ chỉ thời gian “đời bà”, “mấy chục năm”, từ láy tượng hình “lận đận”, hình ảnh ẩn dụ “nắng mưa” diễn tả cảm nhận của nhà thơ về cuộc đời gian nan, vất vả và sự tần tảo, đức hi sinh, chịu thương, chịu khó của bà. Cuộc đời bà là một cuộc đời đầy gian truân, vất vả, nhiều lận đận, trải qua nhiều nắng mưa tưởng như không bao giờ dứt. Hình ảnh của bà cũng là hình ảnh của bao người phụ nữ Việt Nam giàu đức hy sinh dù gian truân vất vả vẫn sáng lên tình yêu thương. Tình thương yêu tác giả dành cho bà được thể hiện trong từng câu chữ. Tình cảm ấy giản dị, chân thành mà thật sâu nặng thiết tha.
Suốt cuộc đời, bà luôn chăm chút cho cháu cả về vật chất và tinh thần để cháu lớn lên. Bà là người nhóm lửa, cũng là người luôn giữ cho ngọn lửa luôn ấm nóng, tỏa sáng trong gia đình. Để khắc họa đậm nét hình ảnh ấy, trong khổ thơ thứ sáu, điệp từ “nhóm” được nhắc đi nhắc lại tới bốn lần và mang những ý nghĩa khác nhau. Nó cứ bồi đắp cao dần những nét kỳ lạ và thiêng liêng của bếp lửa.
Từ “nhóm” đầu tiên: “Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm” nhóm là động từ thể hiện một hành động làm cho lửa bén, cháy lên ngọn lửa và một bếp lửa hoàn toàn có thật có thể cảm nhận bằng mắt thường để xua tan đi cái giá lạnh của mùa đông khắc nghiệt để nấu chín thức ăn và đó là một bếp lửa rất bình dị có ở mọi gian bếp của làng quê Việt Nam. Thế nhưng từ “nhóm” trong những câu thơ sau : “Nhóm niềm yêu thương khoai sắn ngọt bùi – Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui – Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ” thì từ nhóm lại mang ý nghĩa ẩn dụ. Có nghĩa là bà đã “nhóm” lên, đã khơi dậy niềm yêu thương, những ký ức đẹp, có giá trị trong cuộc đời mỗi con người. Bà đã truyền hơi ấm tình người, khơi dậy trong tâm hồn cháu tình yêu thương ruột thịt, tình cảm sẻ chia tình đoàn kết với hàng xóm láng giềng và rộng ra nữa là tình yêu quê hương đất nước
Nhờ ngọn lửa mà bà “ủ”, bà “nhen”, bà “giữ”, cháu biết cách sống ân nghĩa, thủy chung, biết mở lòng ra với mọi người xung quanh, biết sẻ chia, gắn bó với xóm làng. Người cháu yêu bà, nhờ hiểu bà mà thêm hiểu, thêm yêu dân tộc mình, nhân dân mình.
Và cũng chính từ hình ảnh bếp lửa, bà khơi dậy cả những ký ức, kỷ niệm tuổi ấu thơ trong cháu để cháu luôn nhớ về nó cũng có nghĩa là nhớ về cội nguồn, nhớ về đất nước quê hương, nhớ về dân tộc mình. Và như vậy hình ảnh bếp lửa đơn sơ giản dị đã mang ý nghĩa khái quát trở thành ngọn lửa trong trái tim – một ngọn lửa ẩn chứa niềm tin và sức sống của con người.
Trong tâm trí nhà thơ, bếp lửa và bà là những gì tuy thật bình dị, song ẩn giấu điều cao quý thiêng liêng. Cảm xúc dâng trào, tác giả đã phải thốt lên: “Ôi kì lạ và thiêng liêng – bếp lửa!”. Hình ảnh bà và hình ảnh bếp lửa lúc nào cũng sáng đẹp lung linh trong tâm hồn nhà thơ. Câu thơ cảm thán với cấu trúc đảo thể hiện sự ngạc nhiên, ngỡ ngàng như một khám phá ra một điều kỳ diệu giữa cuộc đời bình dị. Từ ngọn lửa của bà, cháu nhận ra cả một niềm tin dai dẳng về ngày mai, cháu hiểu được linh hồn của một dân tộc vất vả, gian lao mà tình nghĩa.
Chắc chắn, cháu sẽ không bao giờ quên và chẳng thể nào quên được vì đó chính là nguồn cội, là nơi mà tuổi thơ của cháu được nuôi dưỡng để lớn lên từ đó. Bà và quê hương yêu dấu là điểm tựa, là chỗ dựa tinh thần vững chắc cho cháu trên mỗi bước đường đời.
“Bếp lửa” của Bằng Việt là những hồi tưởng và suy ngẫm của người cháu đã trưởng thành, nhớ lại những kỉ niệm đầy xúc động về người bà và tình bà cháu. Qua đó, bộc lộ những tình cảm sâu nặng đối với gia đình, quê hương, đất nước. Từ những suy ngẫm của người cháu, bài thơ biểu hiện một triết lí sâu sắc: Những gì thân thiết nhất của tuổi thơ mỗi người đều có sức tỏa sáng, nâng bước con người trong suốt hành trình dài rộng của cuộc đời. Tình yêu đất nước bắt nguồn từ lòng yêu quý ông bà, cha mẹ, từ những gì gần gũi và bình dị nhất.
Bằng Việt thuộc thế hệ các nhà thơ trưởng thành trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước. Thơ Bằng Việt có giọng điệu tâm tình, trầm lắng, cảm xúc tinh tế, do đó tạo được sức lôi cuốn với bạn đọc. Bài thơ "Bếp lửa" được sáng tác năm 1963, khi tác giả đang là sinh viên học ngành Luật ở nước ngoài, đã thể hiện tình cảm bà cháu tha thiết qua những dòng hồi tưởng của tác giả chân thành và cảm động. Điều này được bộc lộ rõ nét qua hai khổ cuối của bài.
Khổ thơ đầu là những suy ngẫm sâu sắc của nhà thơ, của đứa cháu về cuộc đời của bà:
Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Một lần nữa, tác giả khẳng định cuộc sống của bà còn nhiều vất vả, thiếu thốn “lận đận, biết mấy nắng mưa”. Bà cần mẫn, chịu thương chịu khó, thức khuya “dậy sớm” vì con vì cháu. Những vần thơ chan chứa bao nghĩa nặng tình sâu của đứa cháu đối với bà. Bà quen dậy sớm để tiếp tục nhóm lên ngọn lửa:
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Điệp từ “nhóm” được nhắc lại bốn lần gắn với hành động nhóm bếp, nhóm lửa của bà. Bà nhóm lên những gì? Đầu tiên là nhóm bếp lửa “ấp iu nồng đượm” để sưởi ấm cho bà cháu qua cái lạnh của sương sớm. Bà nhóm bếp luộc khoai luộc sắn cho cháu ăn đỡ đói lòng, đem đến cho đứa cháu nhỏ cái ngọt bùi của sắn khoai, của tình thương yêu vô hạn. Rồi “nồi xôi gạo mới sẻ chung vui” của bà thay lời dạy cháu phải biết mở lòng với mọi người xung quanh, phải biết đoàn kết, gắn bó với xóm làng. Cuối cùng, “nhóm dậy tâm tình tuổi nhỏ” – bà không chỉ là người chăm lo cho cháu đầy đủ về vật chất mà còn là người làm cho tuổi thơ của cháu thêm đẹp, thêm lung linh huyền ảo. Theo mạch suy ngẫm đó, nhà thơ đi đến khái quát rất tự nhiên và hợp lí:
Ôi kì lạ và thiêng liêng - bếp lửa!
Đúng vậy. Bếp lửa thật giản dị, phổ biến trong mỗi gia đình Việt Nam, nhưng bếp lửa cũng thật cao quý, kì diệu và thiêng liêng vì nó luôn gắn liền với bà – người giữ lửa, nhóm lửa, truyền lửa, người tạo nên tuổi thơ của cháu. Bếp lửa nhóm lên không chỉ bằng nhiên liệu bên ngoài mà được nhóm lên từ chính ngọn lửa trong lòng bà. Bếp lửa trở thành một mảnh tâm hồn, một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của cháu. Hơn thế, qua bếp lửa của bà, người đọc cảm nhận thật sâu sắc linh hồn của một dân tộc vất vả gian lao mà tình nghĩa.
Trong bài thơ, mười lần xuất hiện bếp lửa là mười lần tác giả nhắc tới bà. Người bà đã, đang và sẽ mãi mãi là người quan trọng nhất đối với cháu dù ở bất kì phương trời nào. Bốn câu kết thể hiện một cách xúc động tình thương nhớ, niềm kính yêu và biết ơn của đứa cháu bé bỏng nay đã đi xa:
Giờ cháu đã đi xa. Có ngọn khói trăm tà
Có lửa trăm nhà, tiền vui trăm ngả
Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở.
Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa?
Cháu đã lớn khôn, đã được sống trong cuộc đời mới thật vui thật đẹp, giữa ngọn khói trăm tàu lửa trăm nhà. Nhưng cháu vẫn không thể quên bếp lửa đơn sơ ấm áp của bà để rồi mỗi ngày đều tự hỏi: “Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa?". Câu hỏi mà cũng là lời khẳng định: Cháu sẽ không bao giờ quên và chẳng thể nào quên được bà và bếp lửa vì đó chính là nguồn cội, là nơi mà tuổi thơ cháu đã được nuôi dưỡng và lớn lên từ đó. Chúng ta biết rằng bài thơ này được viết khi tác giả đang là sinh viên du học tại Liên Xô. Ở nơi xứ lạ xa xôi, tác giả nhớ về bếp lửa về bả cũng đồng nghĩa nhở về tổ ấm gia đình với niềm vui sum họp, nhớ thương quê hương đất nước. Như nhà thơ I - li - a Ê - ren - bua đã viết : “Lòng yêu nhà yêu làng xóm yêu miền quê ... trở lên lòng yêu tổ quốc.
“Bếp lửa” là một bài thơ hay, kết hợp nhuần nhuyễn giữa yếu tố biểu cảm, tự sự và trữ tình, nhiều hình ảnh ẩn dụ đặc sắc. Tình bà cháu trong bài thơ là tình cảm thiêng liêng, cảm động. Bà dành cho cháu những hi sinh thành lặng. Bà là mái ấm chở che, bao bọc tuổi thơ dại khổ của cháu trước những mất mát, đau thương của cuộc sống Vì người cháu dù lớn khối, xa vòng tay bà vẫn nhớ đến bà với lòng tin yêu và biết ơn sâu sắc. Ngọn lửa bà trao cho, cháu được cháu giữ vẹn nguyên để trở thành ngọn lửa trường tồn bất diệt. Bài thơ đã khơi dậy trong lòng người đọc một tình cảm đẹp đối với gia đình, quê hương, đất nước.
Năm 1963, Bằng Việt sáng tác bài thơ Bếp Lửa, một bài thơ có nhiều đặc sắc về giá trị nghệ thuật và nội dung . Đặc biệt có giá trị về mặt nội dung bài thơ, gợi lại những kỉ niệm về người bà, tình cảm bà cháu sâu sắc, thấm thía . Đặc biệt là ở khổ thơ thứ 6 đã cho thấy đức hi sinh tần tảo bền bỉ của người bà kính yêu .
Mấy chục năm rồi đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm "
Có phải đó là lời nhấn mạnh, sự tô đậm những nỗi cơ cực của cuộc đời bà? Cuộc đời người bà gói gọn trong hai chữ "lận đận". Bao nhiêu khó khăn, vất vả, gian nan, "biết mấy nắng mưa", bà âm thầm chịu đựng để được
" Lận đận đời bà biếtlo lắng, chăm sóc cho con cháu.
Đã mấy chục năm rồi, chiến tranh vẫn đi qua, gian khổ nhọc nhằn vẫn chưa vơi bớt, bà vẫn "giữ thói quen dậy sớm". Cuộc đời bà cứ gian nan, vất vả như vậy tưởng chừng như không bao giờ dứt. Bà là người thức khuya dậy sớm, chịu nhiều vất vả nhất trong nhà nhưng bà cũng chính là người nhóm lên trong gia đình ngọn lửa của tình yêu thương :
"Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ".
Từ "nhóm" được lặp đi lặp lại nhiều lần trong khổ thơ như lời khẳng định: bà chính là người nhóm lên trong lòng cháu ngọn lửa của tình yêu thương, của đức hy sinh cao cả. Khi nhóm lên "lửa ấp iu nồng đượm", bà đã dạy cho cháu tình yêu thương những người ruột thịt. Nhóm tình quê "khoai sắn ngọt bùi", bà dạy cháu tình yêu thương xóm làng, yêu mảnh đất quê nghèo. "Nhóm nồi xôi gạo mới mẻ chung vui", bà dạy cháu phải luôn mở lòng ra với mọi người xung quanh.
Bên cạnh đó, bà cũng nhắc nhở cháu rằng không bao giờ được quên đi những năm tháng nghĩa tình, những năm tháng khó khăn mà hai bà cháu đã cùng trải qua. Không chỉ nhóm lên ngọn lửa đó ấm nồng và cháy sáng mãi trong lòng mọi người. Người bà kì diệu ấy đã nhóm dậy, khơi dậy, giáo dục, bồi đắp cho người cháu về cả thể xác lẫn tâm hồn, về ước mơ, lẽ sống của "tâm tình tuổi nhỏ".
Bếp lửa của bà khó khăn, nhọc nhằn, vất vả. Bà nuôi cháu khôn lớn bằng bếp lửa ấy. Vậy mà giờ đây, cháu đã du học tận trời Nga xa xôi, xa bà, xa quê hương, xa Tổ quốc. Cuộc đời của cháu như một câu chuyện cổ tích. Và ở đấy, bà là bà tiên hiền hậu, luôn nâng đỡ từng bước đi của cháu. Cháu đã trưởng thành từ bếp lửa của bà. Từ cuộc sống nghèo khổ, bà ươm mầm ước mơ cho cháu đi du học phương xa. Tất cả những gì cháu có được ngày hôm nay chính là nhờ ngọn lửa trong bà, ngọn lửa ấy chắp cánh cho người cháu tự tin bay vào cuộc đời cao rộng.
Đứa cháu không thể trưởng thành, hay dù trưởng thành về thể xác nhưng tâm hồn cũng chẳng thể lớn khôn nếu không được nuôi dưỡng bằng ngọn lửa, bằng chính tấm lòng của người bà rất đỗi yêu thương. Người bà có một sức mạnh kì diệu từ trái tim, đã nhóm dậy trong tâm hồn đứa cháu biết bao tình cảm cao đẹp, chắp cánh cho ước mơ bay cao, bay xa để mai này cháu khôn lớn thành người.
Âm điệu câu thơ dạt dào, lan tỏa như lửa ấm hay đó chính là cảm xúc đang dâng trào trong trái tim để rồi nhà thơ phải thốt lên:
"Ôi kì lạ và thiêng liêng - bếp lửa!"
Câu thơ chỉ có tám chữ mà có sức khái quát cả suy nghĩ lẫn tình cảm của tác giả dành cho hình ảnh bếp lửa gắn liền với hình ảnh người bà - người giữ lửa, nhóm lửa, truyền lửa, người xây đắp nên tuổi thơ cho cháu. Bà và bếp lửa đã trở thành một mảnh tâm hồn, một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của tác giả dù cho lúc này, hai bà cháu đang chia xa.
Bằng Việt , sinh năm 1941 là một nhà thơ lớn lên trong thời kì kháng chiến chống Mĩ . Thơ của ông rất cuốn hút bởi cách viết dồi dào cảm xúc , trong sáng và giản dị . Trong đó phải kể đén bài thơ "Bếp lửa " (1963) là bài thơ đẹp đẽ nhất xúc động nhất mà ông từng viết . bài thơ chính là những hồi ức của ông về bà của mình , đồng thời là những dòng thơ xúc động về lòng kính yêu trân trọng và biết ơn của nhà thơ đối với bà cũng như quê hương đất nước. Ở khổ thơ thứ sáu nhà thơ đã sử dụng những từ như lận đận , mấy nắng mưa , mấy chục năm rồi và kết cấu đảo ngữ ở đầu khổ thơ cho ta thấy sự vất vả , lam lũ của người bà . cả hai câu thơ ta có thể thấy là tình yêu thương sâu sắc của người cháu với người bà đáng kính luôn sẵn sàng hy sinh chịu khổ để lo cho con cháu . mấy chục năm bà vẫn giữ thói quen dậy sớm để nhóm bếp lửa lo từng bữa ăn cho cháu , bếp lửa tượng trưng cho sự giản dị sự bình yên và bà nhóm lửa để dạy cho người cháu phải biết quý trọng những thứ giản dị , phải biết yêu thương khoai sắn ngọt bùi để có niềm vui bình dị nhất . Bà không chỉ nhóm bếp lửa bằng đôi bàn tay già nua gầy guộc, mà là bằng tất cả tấm lòng đôn hậu "ấp iu nồng đượm", nhóm lên ngọn lửa của tình người nồng ấm giữa cuộc đời thiếu thốn.tác giả đã sử dụng Điệp từ “nhóm" trong bốn câu liên tiếp để gợi nhịp bập bùng của bếp lửa và sự bền bỉ của lòng bà . "ôi kì lạ và thiêng liêng -bếp lửa" tạo nên sự chuyển hóa bất ngờ và sự mãnh liệt của cảm xúc.bếp lửa là tổ ấm, là cội nguồn gia đình, là cội nguồn quê hương đất nước.và cũng là những ấm áp của những kỉ niệm bên người bà kính yêu vì vậy hình ảnh bếp lửa rất thiêng liêng như những kỉ niệm đó vậy. kì lạ vì bếp lửa như có sức mạnh của niềm tin, nghị lực. thắp sáng tâm hồn cháu, giữ cho cháu một tuổi thơ vẹn nguyên, hạnh phúc. Câu thơ cuối cho thấy tình yêu sâu sắc mà cháu dành cho bà và niềm cảm phục của cháu trước cuộc đời và sự cao cả phi thường của bà. Bằng cách kết hợp nhiều phương pháp diễn đạt, nhà thơ đã gửi đến người đọc một thông điệp ý nghĩa: kỉ niệm tuổi thơ luôn tỏa sáng và nâng đỡ con người trên hành trình cuộc sống. Tình cảm gia đình là cơ sở, là cội nguồn cho tình yêu quê hương, đất nước
Bà đã dành cả cuộc đời lận đận của mình để giữ ấm bếp lửa.Mấy chục năm trời,việc dậy sớm nhóm bếp lửa mỗi sớm mai đã trở thành thói quen,nếp sống của bà.Bà nhóm lên ngọn lửa để làm ra cho cháu những bữa cơm no,những niềm vui ấm áp.Nhưng qua đó ta thấy được cuộc đời bà là một cuộc đời đầu gian truân,vất vả,nhiều lận đận,trải qua nhiều nắng mưa tưởng như không bao giờ dứt.Hình ảnh bà là hình ảnh của bao người phụ nữ Việt Nam giàu đức hi sinh,đầy tình yêu thương.Nhờ bếp lửa sáng sớm hôm bà nhóm mà người cháu biết cách sống ân nghĩa,thuỷ chung,biết mở lòng ra với mọi người xung quanh ,biết sẻ chia,gắn bó với mọi người xung quanh.Mỗi ngày,bà nhóm lên những ngọn lửa mang những ý nghĩa khác nhau để rồi hình ảnh bếp lửa đơn sơ giản dị đã mang ý nghĩa khái quát trở thành ngọn lửa trong trái tim.Nó cứ bồi đắp cao dần những nét kì lạ và thiêng liêng của bếp lửa.Từ "nhóm" là động từ thể hiện một hành động làm cho lửa bén ,cháy lên ngọn lửa và một bếp lửa hoàn toàn có thật có thể cảm nhận bằng mắt để xua tan đi cái giá lạnh của mùa đông khắc nghiệt để nấu chín thức ăn và đó là một bếp lửa rất bình dị có ở mọi gian bếp của làng quê Việt Nam.Những từ "nhóm" thứ 2 và 4 lại mang nghĩa ẩn dụ mặc dù có cái tưởng như là thật.Bà đã nhen lên,đã khơi dậy trong tâm hồn cháu tình yêu thương ruột thịt,tình cảm sẻ chia,tình đoàn kết với hàng xóm láng giềng và rộng ra hơn nữa là tình yêu quê hương đất nước.Và cũng chính từ ngọn lửa ấy,và đã khơi dậy cả những kí ức,kỉ niệm tuổi ấu thơ trong cháu để cháu luôn nhớ về nó và cũng có nghĩa là nhớ về cội nguồn,quê hương đất nước,dân tộc mình.Và như vậy hình ảnh bếp lửa đơn sơ giản dị đã mang một ngọn lửa ẩn chứa niềm tin và sức sống của con người "Ôi kì lạ và thiêng liêng-bếp lửa".Câu cảm thán với cấu trúc đảo thể hiện sự ngạc nhiên,ngỡ ngàng như một khám phá ra một điều kỳ diệu giữa cuộc đời bình dị.Từ ngọn lửa của bà ,cháu nhận ra cả một niềm tin dai dẳng về ngày mai ,cháu hiểu được linh hồn của một dân tộc vất vả ,gian lao mà tình nghĩa
Khổ thơ trên được trính trong bài thơ" Bếp lửa" của Bằng Việt đã hiện lên rõ nét sự tầ tảo, đức hy sinh chăm lo cho người cháu của bà. Cuộc đời người bà là cuộc đới đầy những gian truân vất vả, trải qua bao thăng trầm, nắng mưa, sóng gió tưởng chừng chẳng bao giờ dứt. Hình ảnh người bà như tượng trưng cho hình ảnh người phụ nữ Việt Nam giàu lòng hy sinh kể cả có gian truân vất vả đi nữa họ vẫn sáng ngời phẩm chất tốt đẹp giàu lòng yêu thương.Người bà suốt cuộc đời vẫn luôn giữ cho mình một thói quen dậy sớm nhóm lên ánh lửa ấm áp đầy chắt chiu, cẩn thận từng chút một.Chữ "nhóm" được lặp lại bốn lần trong một câu thơ mang nhiều ý nghĩa khác nhau nhưng tất cả đều bồi đắp lên dần những điều thiêng liêng, cao đẹp có ở hình ảnh " Bếp lửa". Đến với chữ" Nhóm" đầu tiên" Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm" đối với mỗi người dân Việt Nam có lẽ nhóm lửa là một điều hết sức quen thuộc, gần gũi và bình dị. "Nhóm bếp lửa" để nấu chín thức ăn, để sưởi ấm đem đông , để soi sáng, đây là điều có thể cảm nhận được bằng mắt thường. Thế nhưng ở chữ " Nhóm" tiếp theo thì lại mang một ý nghĩa khác, một ý nghĩa ẩn dụ đầy sâu sắc.Người bà không chỉ nhóm lên ngọn lửa nồng đượm, luộc cho khoai sắn ngọt bùi, nấu nồi xôi gạo mà bà còn nhóm lên ,khơi dậy lên tình yêu thương , những ký ức đẹp đẽ nhất của người cháu về năm tháng tuổi thơ ở bên bà. Khơi dậy cho người cháu về tình cảm hàng xóm láng giềng sẻ chia, đoàn kết những lúc khó khăn." Nhóm bếp lửa" rộng ra hơn hết chính là khơi lên cho người cháu niềm tin, hy vọng, tiếp sức cho tinh thần, thắp sáng lên tâm hồn người cháu.Để rồi mai này khi đi xa người cháu luôn nhớ về những kỷ niệm, ký ức tuổi ấu thơ mà không quên nhớ về bà, về bếp lửa, về quê hương đất nước cội nguồn.Phải chăng chính những điều mà bà dành cho cháu đã làm lên nhân cách người cháu trở lên tốt đẹp.Từ đó mà nhà thơ đã có sự khái quát về hình ảnh bếp lửa:"Ôi kỳ lạ và thiêng liêng-Bếp lửa!".Với sự kết hợp của biện pháp đảo cấu trúc và câu cảm thán, câu thơ như một phát hiện, về những thứ đẹp đẽ. cao cả, thiêng liêng đến từ một sự bình dị, gần gũi quen thuộc.Đó là Bếp lửa.Giữa cuộc sống hiện thực tàn khốc lúc đó, người cháu đã nhận ra điều kỳ diệu từ ngọn lủa của bà. Cháu nhận ra cả một niềm tin dai dẳng về ngày mai, cháu hiểu được cả linh hồn dân tộc vất vả gian lao mà đầy tình nghĩa.Như vậy, từ khổ thơ trên, Bằng Việt đã làm hiện lên nét đẹp cảu người phụ nữ Việt Nam tần tảo, giàu đức hy sinh cao cả qua hình ảnh người bà. Cũng như những điều mà người bà đã làm khơi gọi cho người cháu về kỷ niệm, kí ức tuổi thơ thăng trầm để không bao giờ quên đi người thân,quê hương, cội nguồn, đất nước nghĩa tình.
Bằng Việt thuộc thế hệ nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Mĩ. Thơ Bằng Việt cuốn hút người đọc bằng những cảm xúc trong sáng, chân thành và lối viết giản dị, tự nhiên.
Ông viết bài thơ "Bếp lửa" vào tuổi 19, đó là năm 1963 khi còn là sinh viên đang học Đại học ở nước ngoài. Đoạn thơ là khổ 6, gần cuối bài, bộc lộ những suy ngẫm sâu sắc và tình cảm biết ơn chân thành của người cháu đối với bà.Nhà thơ đã khái quát về cuộc đời bà:
"Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ"
Các từ ngữ "lận đận", "mấy nắng mưa", "mấy chục năm rồi" và kết cấu đảo ngữ ở câu đầu đã cho thấy cả cuộc đời bà là vất vả, nhọc nhằn, lam lũ. Chan chứa trong hai câu thơ là tình thương và niềm biết ơn vô hạn của cháu.
Hình ảnh người bà với vẻ đẹp ân cần, ấm áp, cần mẫn lo toan, chịu thương chịu khó, hết lòng hi sinh vì con vì cháu:"Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ"
Bà luôn giữ thói quen thức khuya dậy sớm suốt mấy chục năm trời để nhóm bếp lửa, chăm lo cho con cháu từng bữa ăn. Không chỉ vậy, bà còn "nhóm" lên ngọn lửa tâm hồn cháu để cháu biết yêu thương khoai sắn ngọt bùi, cháu biết vui trước những niềm vui bình dị nhất.
Bà không chỉ nhóm bếp lửa bằng đôi bàn tay già nua gầy guộc, mà là bằng tất cả tấm lòng đôn hậu "ấp iu nồng đượm", nhóm lên ngọn lửa của tình người nồng ấm giữa cuộc đời thiếu thốn. Bà đã nhen nhóm, nuôi dưỡng bao ước mơ hoài bão, khát vọng tuổi thơ. Điệp từ “nhóm”: gợi nhịp bập bùng của bếp lửa và sự bền bỉ của lòng bà. Bà tạo nên sự chuyển hóa bất ngờ của bếp lửa: “Ôi kì lạ…” Từ "Ôi" + dấu “!”: sự mãnh liệt của cảm xúc. "Kì lạ": Bếp lửa là biểu hiện của tình bà, là sức mạnh của niềm tin, nghị lực. Bếp lửa thắp sáng tâm hồn cháu, giữ cho cháu một tuổi thơ vẹn nguyên, hạnh phúc. "Thiêng liêng": Bếp lửa là tổ ấm, là cội nguồn gia đình, là cội nguồn quê hương đất nước. Câu thơ cuối cho thấy tình yêu sâu sắc mà cháu dành cho bà và niềm cảm phục của cháu trước cuộc đời và sự cao cả phi thường của bà. Bằng sự kết hợp hài hòa giữa các phương thức tự sự, biểu cảm, miêu tả, hình ảnh vừa chân thực vừa giàu ý nghĩa biểu tượng, nhà thơ đã thể hiện rất chân thành, cảm động về tình cảm bà cháu thiêng liêng, ấm áp. Đồng thời, nhà thơ cũng gửi đến người đọc một thông điệp ý nghĩa: kỉ niệm tuổi thơ luôn tỏa sáng và nâng đỡ con người trên hành trình cuộc sống. Tình cảm gia đình là cơ sở, là cội nguồn cho tình yêu quê hương, đất nước.Nhà thơ đã khái quát về cuộc đời bà:
"Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ"
Các từ ngữ "lận đận", "mấy nắng mưa", "mấy chục năm rồi" và kết cấu đảo ngữ ở câu đầu đã cho thấy cả cuộc đời bà là vất vả, nhọc nhằn, lam lũ. Chan chứa trong hai câu thơ là tình thương và niềm biết ơn vô hạn của cháu.
- Hình ảnh người bà với vẻ đẹp ân cần, ấm áp, cần mẫn lo toan, chịu thương chịu khó, hết lòng hi sinh vì con vì cháu:
"Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ"
+ Bà luôn giữ thói quen thức khuya dậy sớm suốt mấy chục năm trời để nhóm bếp lửa, chăm lo cho con cháu từng bữa ăn. Không chỉ vậy, bà còn "nhóm" lên ngọn lửa tâm hồn cháu để cháu biết yêu thương khoai sắn ngọt bùi, cháu biết vui trước những niềm vui bình dị nhất.
+ Bà không chỉ nhóm bếp lửa bằng đôi bàn tay già nua gầy guộc, mà là bằng tất cả tấm lòng đôn hậu "ấp iu nồng đượm", nhóm lên ngọn lửa của tình người nồng ấm giữa cuộc đời thiếu thốn.
+ Bà đã nhen nhóm, nuôi dưỡng bao ước mơ hoài bão, khát vọng tuổi thơ.
=> Điệp từ “nhóm”: gợi nhịp bập bùng của bếp lửa và sự bền bỉ của lòng bà.
- Bà tạo nên sự chuyển hóa bất ngờ của bếp lửa: “Ôi kì lạ…”
+ Từ "Ôi" + dấu “!”: sự mãnh liệt của cảm xúc.
+ "Kì lạ": Bếp lửa là biểu hiện của tình bà, là sức mạnh của niềm tin, nghị lực. Bếp lửa thắp sáng tâm hồn cháu, giữ cho cháu một tuổi thơ vẹn nguyên, hạnh phúc.
+ "Thiêng liêng": Bếp lửa là tổ ấm, là cội nguồn gia đình, là cội nguồn quê hương đất nước.
=> Câu thơ cuối cho thấy tình yêu sâu sắc mà cháu dành cho bà và niềm cảm phục của cháu trước cuộc đời và sự cao cả phi thường của bà.
-Nghĩ về bà và công việc nhóm lửa bà người cháu vô cùng biết ơn đã thốt lên:
"Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm"
Nghệ thuật đảo ngữ đưa từ láy "lận đận" Lên đầu câu kết hợp với cụm từ chỉ thời gian" đời bà, mấy chục năm" và hình ảnh ẩn dụ"nắng mưa".Tất cả đã diễn tả sâu sấc về cuộc đời gian khổ của bà. Thời gian trôi có thể thay đổi mọi thư nhưng duy nhât có thư không thay đổi được là suốt cả cuộc đời că cuộc đời bà vất vả nhưng bà vẫn dậy sớm nhóm lửa nấu cơm cho gia đình đòng thời cưng nhóm lên tình yêu thương cho con cháu.Bà nhóm lửa không chỉ bằng tay mà còn nhóm bằng cả tâm hôn.
"Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi sôi gạomới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm hồn tuổi nhỏ"
Điệp từ"nhóm" được nhắc lại 4 lần làm cho âm điệu đoạn thơ thêm gia diết, sâu lắng. Nhịp thơ nhanh còn kết hợp với hình ảnh tả thực mang ý nghĩa biểu tượng. "nhóm bếp lửa, nhóm nồi sôi gạo mới " là hình ảnh bà làm hằng ngày dậy sớm nấu đồ ăn cho cả nhà. "nhóm niềm yêu thương, nhóm dậy cả những tâm tình " là hình ảnh ẩn dụ về những công việc thiêng liêng của bà. Bà đã giúp người chau khơi gợi tình cảm,...Bà còn giúp người cháu khôn lớn trưởng thành.
"ôi kì lạ và thiêng liêng- bếp lửa!"
Suy ngẫm về bà và công việc của bà. Câu thơ cảm thán chứa đựng bao cảm xúc dâng trào trong lòng người cháu. Trong dòng cảm xúc quen thuộc ấy nhưng lại trở nên kì lạ và thiêng liêng. Bởi vì bếp lửa là kỉ niệm đẹp đẽ của những năm tháng ấu thơ trong tâm hồn người cháu không bao giờ phai. Bếp lửa cũng là tấm lòng mà bà dành cho cháu. Bếp còn là tình cảm gia đình, tình yêu dất nước trong lòng người con xa quê.
=> Khổ 6 nhu 1 sự tổng kết khẳng định và ca ngợi bà. Bà là người phụ nữ tần tảo, giàu tình yêu thương, dành cả cuộc đời chăm lo cho cháu.
Khổ thơ còn gián tiếp nói về tình cảm của cháu dành cho bà.
1/ Giới thiệu chung:
- Bằng Việt thuộc thế hệ nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Mĩ. Thơ Bằng Việt cuốn hút người đọc bằng những cảm xúc trong sáng, chân thành và lối viết giản dị, tự nhiên.
- Ông viết bài thơ "Bếp lửa" vào tuổi 19, đó là năm 1963 khi còn là sinh viên đang học Đại học ở nước ngoài.
- Đoạn thơ là khổ 6, gần cuối bài, bộc lộ những suy ngẫm sâu sắc và tình cảm biết ơn chân thành của người cháu đối với bà.
2/ Phân tích:
- Nhà thơ đã khái quát về cuộc đời bà:
"Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ"
Các từ ngữ "lận đận", "mấy nắng mưa", "mấy chục năm rồi" và kết cấu đảo ngữ ở câu đầu đã cho thấy cả cuộc đời bà là vất vả, nhọc nhằn, lam lũ. Chan chứa trong hai câu thơ là tình thương và niềm biết ơn vô hạn của cháu.
- Hình ảnh người bà với vẻ đẹp ân cần, ấm áp, cần mẫn lo toan, chịu thương chịu khó, hết lòng hi sinh vì con vì cháu:
"Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ"
+ Bà luôn giữ thói quen thức khuya dậy sớm suốt mấy chục năm trời để nhóm bếp lửa, chăm lo cho con cháu từng bữa ăn. Không chỉ vậy, bà còn "nhóm" lên ngọn lửa tâm hồn cháu để cháu biết yêu thương khoai sắn ngọt bùi, cháu biết vui trước những niềm vui bình dị nhất.
+ Bà không chỉ nhóm bếp lửa bằng đôi bàn tay già nua gầy guộc, mà là bằng tất cả tấm lòng đôn hậu "ấp iu nồng đượm", nhóm lên ngọn lửa của tình người nồng ấm giữa cuộc đời thiếu thốn.
+ Bà đã nhen nhóm, nuôi dưỡng bao ước mơ hoài bão, khát vọng tuổi thơ.
=> Điệp từ “nhóm”: gợi nhịp bập bùng của bếp lửa và sự bền bỉ của lòng bà.
- Bà tạo nên sự chuyển hóa bất ngờ của bếp lửa: “Ôi kì lạ…”
+ Từ "Ôi" + dấu “!”: sự mãnh liệt của cảm xúc.
+ "Kì lạ": Bếp lửa là biểu hiện của tình bà, là sức mạnh của niềm tin, nghị lực. Bếp lửa thắp sáng tâm hồn cháu, giữ cho cháu một tuổi thơ vẹn nguyên, hạnh phúc.
+ "Thiêng liêng": Bếp lửa là tổ ấm, là cội nguồn gia đình, là cội nguồn quê hương đất nước.
=> Câu thơ cuối cho thấy tình yêu sâu sắc mà cháu dành cho bà và niềm cảm phục của cháu trước cuộc đời và sự cao cả phi thường của bà.
3/ Đánh giá chung:
- Bằng sự kết hợp hài hòa giữa các phương thức tự sự, biểu cảm, miêu tả, hình ảnh vừa chân thực vừa giàu ý nghĩa biểu tượng, nhà thơ đã thể hiện rất chân thành, cảm động về tình cảm bà cháu thiêng liêng, ấm áp.
- Đồng thời, nhà thơ cũng gửi đến người đọc một thông điệp ý nghĩa: kỉ niệm tuổi thơ luôn tỏa sáng và nâng đỡ con người trên hành trình cuộc sống. Tình cảm gia đình là cơ sở, là cội nguồn cho tình yêu quê hương, đất nước.