Hình ảnh những chiếc xe không kính là một sáng tạo độc đáo của Phạm Tiến Duật bởi xưa nay hình ảnh tàu xe đi vào thơ ca đều được lãng mạn hóa, mỹ lệ hóa nhưng Phạm Tiến Duật lại không ngần ngại đưa vào thơ của mình hình ảnh trần trụi, thực tế “những chiếc xe không kính”.

Hình ảnh những chiếc xe không kính là nhân chứng hùng hồn, chân thực cho hiện thực chiến tranh khốc liệt lúc bấy giờ.

Với tâm hồn lãng mạn, nhạy cảm cùng với nét tinh nghịch, ngang tàng hình tượng những chiếc xe không kính xuất hiện trong thơ như để thử thách con người, cũng như để khẳng định chất thép, tinh thần dũng cảm, lạc quan coi thường hiểm nguy của những người lính lái xe Trường Sơn.

Ba khổ thơ đầu gợi lên hình ảnh những chiếc xe không kính, và hình ảnh người lính lái xe trên trong tư thế hiên ngang, lạc quan, coi thường nguy hiểm tiến về phía trước.

    - Hình ảnh tàu xe thường được mĩ lệ hóa đưa vào sáng tác nhưng những hình ảnh này càng tăng gấp bội sự dữ dội của cuộc chiến đấu. Bom đạn chiến tranh làm chúng trần trụi hơn, biến dạng hơn. Những hình ảnh có hồn thơ hay nhạy cảm với nét ngang tàng và tinh nghịch, thích cái lạ như Phạm Tiến Duật mới nhận ra được vào thành hình tượng độc đáo của thời chiến tranh chống Mỹ.

Những câu thơ trên trích trong bài thơ Bài thơ về tiểu đội xe không kính của Phạm Tiến Duật.

    - Bài thơ được sáng tác năm 1969 trong thời kì kháng chiến chống Mỹ đang diễn ra ác liệt trên tuyến đường chiến lược.

    - Bài thơ đạt giải nhất cuộc thi báo Văn nghệ 1969 và được đưa vào tập “Vầng trăng quầng lửa” của tác giả.

Tham khảo:

 Đoạn trích trên nằm trong tác phẩm "Bài thơ về tiểu đội xe không kính", đoạn trích đã khắc họa rõ nét những cảm giác khi điều khiển chiếc xe không kính của những người chiến sĩ. Trước hết, vì xe không có kính chắn gió nên gió cứ lùa thẳng vào buồng lái.  Nó làm cho người lái xe có cảm giác mắt trở nên khó chịu " gió vào xoa mắt đắng". Nhưng người lính lái xe đâu có thấy đau và nhàm chán. Người chiến sĩ thấy giữa mình và con đường không còn sự cách ngăn. Con đường vì miền Nam phía trước chạy thẳng vào tim. Dường như không gì có thể ngăn cách được tất cả tình yêu của người lính với Tổ Quốc. Con đường đến với niềm Nam máu thịt như hiện ra trước mắt người lính. Ngoài ra,  thiên nhiên rộng lớn ở bên ngoài cũng trở nên rõ nét với người lính. Họ thấy cả ánh sao hay thấy cả những con chim ngoài trời. Tâm hồn của người lính phải lãng mạn biết bao mới có được những cảm nhận tinh tế như vậy. 

Phép thế: Những từ gạch chân

Trong bom đạn chiến tranh hình ảnh những chiếc xe không kính làm nổi bật hình ảnh những chiến sĩ lái xe Trường Sơn. Thiếu đi những phương tiện vật chất tối thiểu không làm khuất phục được ý chí chiến đấu lại khiến người lính lái xe bộc lộ được những phẩm chất cao đẹp, sức mạnh tinh tế lớn lao của họ đặc biệt là lòng dũng cảm, vượt qua mọi khó khăn. Họ chính là chủ nhân của những chiếc xe không kính nên khi miêu tả, tác giả đã khắc họa những ấn tượng sinh động khi đang ngồi trên những chiếc xe không kính trong tư thế “nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng” qua khung cửa xe đã bị bom đạn làm mất kính. Những câu thơ tả thực tới từng điểm diễn tả cảm giác về tốc độ của những chiếc xe đang lao nhanh ra đường:

Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng

Thấy con đường chạy thẳng vào tim

Thấy sao trời và đột ngột cánh chim

Như sa như ùa vào buồng lái

Những hình ảnh thực như gió, con đường, sao trời, cánh chim vừa thực vừa thơ, lại cái thi vị nảy sinh trên những con đường bom rơi đạn nổ. Dù trải qua hiện thực chiến tranh khốc liệt những người lính vẫn hướng về phía trước, xem thường mọi hiểm nguy với tinh thần thể hiện cái hiên ngang, trẻ trung của tuổi trẻ.

Bài thơ độc đáo ngay từ nhan đề tác phẩm.

Nhan đề tưởng dài, tưởng như có chỗ thừa nhưng thu hút người đọc bởi vẻ độc đáo, lạ lẫm của nó.

Bài thơ làm nổi bật hình ảnh độc đáo: Những chiếc xe không kính.

    - Hai chữ bài thơ thêm vào cho thấy lăng kính nhìn hiện thực khốc liệt của chiến tranh, chất thơ của tuổi trẻ, hiên ngang, bất khuất, dũng cảm vượt qua thiếu thốn, gian khổ nguy hiểm của thời chiến.

Đoạn thơ này mang đến cho người đọc một cảm nhận mạnh mẽ về sự căng thẳng và nguy hiểm trong một tình huống chiến tranh. Từ ngữ và hình ảnh được sử dụng tạo nên một bầu không khí đầy áp lực và lo lắng.

Đầu tiên, đoạn thơ mô tả về việc không có kính trên xe, tạo ra một tình huống nguy hiểm khi bom giật và bom rung làm vỡ kính. Tuy nhiên, người lái xe vẫn phải ung dung ngồi trong buồng lái, nhìn thẳng và đối mặt với tất cả những gì xảy ra xung quanh.

Hình ảnh gió xoa mắt đắng và con đường chạy thẳng vào tim tạo ra một cảm giác mạnh mẽ về sự khắc nghiệt và đau đớn của cuộc sống trong chiến tranh. Người đọc có thể cảm nhận được sự tương phản giữa vẻ đẹp của sao trời và cánh chim và sự tàn phá, đột ngột của chiến tranh.

Tổng thể, đoạn thơ này tạo nên một cảm giác sâu sắc về sự hy sinh và sự kiên cường trong môi trường chiến tranh. Nó thể hiện sự tương phản giữa vẻ đẹp và tàn phá, sự bất ngờ và sự kiên nhẫn.

Cảm nhận của em về đoạn thơ:                                                                                                             "Không có kính không phải vì xe không có kính
Bom giật, bom rung kính vỡ đi rồi
Ung dung buồng lái ta ngồi,
Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng.

Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng
Nhìn thấy con đường chạy thẳng vào tim
Thấy sao trời và đột ngột cánh chim
Như sa, như ùa vào buồng lái"

Những chiếc xe không kính ấy là một hình ảnh quen thuộc trên tuyến đường Trường Sơn trong những năm thắng kháng chiến chống Mĩ.Chúng được khắc họa rõ nét hơn qua thơ ca, chất hiện thực của cuộc chiến như được phát họa qua những nét vẽ chân thực. Lời thơ tự nhiên như lời phân bua của các chàng trai lái xe, lạc quan và vui tươi biết nhường nào.Bởi lẽ, họ đã sẵn sàng gác bút nghiên để có thể cống hết hết sức mình vì tổ quốc thấy yêu.

Không có kính, không được che chắn, không được an toàn nhưng đối với các anh không gì là không thể. Xe vẫn chạy và tuyến đường vẫn thông suốt. Tuyến đường ấy như chạy thẳng vào trong tim những người chiến sĩ ấy thể hiện tinh thần đồng lòng yêu nước quyết tử vì tổ quốc quyết sinh của các anh. Làm cho chúng ta không khỏi xúc động vì tinh thần yêu nước của các anh, họ không để lợi ích của riêng của mình lên trên lợi ích chung của toàn dân tộc.

Cái mùi thuốc súng, mùi khói của lửa, đạn bom ấy ngày đêm bủa vây trên tuyến đường Trường sơn thế nhưng, họ vẫn "ung dung" tiến về phía trước nhìn thấy đâu cũng là bom, là đạn nhưng họ chẳng hề nao núng sợ hãi mà chùn bước. Các anh vẫn đi với một tâm trạng vui vẻ ngắm "nhìn đất","nhìn trời" họ như hòa vào chúng vậy cứ thản nhiên mà di chuyển.

Không có kính chắn gió, bao nhiêu tác động đã đến với các anh nhưng các anh vẫn lạc quan, yêu đời đến lạ. Dẫu "mắt đắng" nhưng cái nhìn, cái cảm của các anh thật dễ thương, đáng yêu, cảm thấy "gió vào xoa" đôi mắt nhiều đêm không ngủ của các anh, làn gió ấy như đôi tay dịu dàng  của người mẹ đang xoa vào mắt đứa con của mình vậy nhẹ nhàng và tình cảm. 

Sao trời, cánh chim, thiên nhiên, vạn vật dường như cũng bay theo ra chiến trường.Điệp từ "thấy" kết hợp với biên pháp tu từ liệt kê "như sa","như ùa" làm nhịp thơ trở nên nhanh hơn và sôi nổi thể hiện tâm hồn của người lính như đang hòa vào với thiên nhiên vậy. Các anh đã chiến thắng được nỗi sợ trước mưa bom bão đạn bằng cái nhìn bình thản ung dung tự tại.

Qua đó, chúng ta thấy được các anh đã phải chịu những khó nhọc, gian khổ biết nhường nào để có thể giành được độc lập, tự do cho chúng ta hiện nay. Để rồi chúng ta có thể tự hào hát lên khúc tráng ca hào hùng của dân tộc trước toàn thế giới. Và chúng ta cũng phải biết đền đáp công ơn của các anh, những người học sinh còn ngồi trên ghế nhà trường này hãy cố gắng học tập để sau này có thể xây dựng đất nước phát triển hơn để không khỏi phụ lòng những người đã đổ máu thề chết để chúng ta có một cuộc sống yên bình như hiện nay.