Con trai

Ở con trai khi phát triển thành người đàn ông, cơ thể nói chung cao lớn, nặng cân hơn, hệ cơ xương phát triển nhiều hơn, vú không to ra, khung xương chậu không phát triển theo bề rộng, lớp mỡ dưới da ít hơn

Đến tuổi trưởng thành, thanh quản (cơ quan phát âm) to rộng ra hơn nên tiếng nói trở nên trầm đục; hệ thống lông phát triển nhiều hơn,có ria mép và mọc râu, có khi còn là râu quai nón.

Về tính nết, con trai thường chủ động, hoạt động năng nổ, thích quan hệ rộng rãi với bên ngoài.

Con gái

Con gái khi phát triển thành phụ nữ cơ thể nhỏ nhắn, thấp bé, nhẹ cân hơn, từ tuổi dậy thì vú phát triển to ra, khung xương chậu phát triển rộng hơn, lớp mỡ dưới da phát triển nhiều hơn

Thanh quản không phát triển nhiều như nam giới và giọng nói vẫn thanh, trong. Hệ thống lông trên cơ thể phát triển ít hơn, không có râu và ria mép.

Về tính nết, con gái thường nhu mì, dịu dàng, tình cảm, hay e thẹn, dễ bị động, quan hệ thường không rộng nhưng tình cảm với gia đình và bạn bè thường sâu đậm.

Vai trò của hoocmon sinh dục đối với tuổi dậy thì

Đối với trẻ trai: Các hormone này di chuyển qua máu và phát tín hiệu đến tinh hoàn ﴾2 tuyến có hình dạng quả trứng, nằm trong bìu, ở gốc dương vật﴿ để sản sinh testosterone và tinh trùng. Testosterone là hormone gây ra hầu hết các thay đổi trong cơ thể của trẻ trai ở giai đoạn tuổi dậy thì như bể giọng, mọc lông và râu, cơ thể săn chắc hơn, cơ quan sinh dục phát triển và sx tinh trùng

Đối với trẻ gái

FSH và LH tác động đến hai buồng trứng ﴾2 tuyến nhỏ nằm trong khung xương chậu﴿, nơi trứng đã có từ khi mới ra đời. Các hormone này kích thích sản sinh các hormone giới tính của buồng trứng là estrogen và progesterone, bắt đầu thay đổi cơ thể của trẻ gái, như: phát triển ngực, hông và đùi, lông vùng kín và lông nách phát triển, buồng trứng sản xuất trứng, xuất hiện kinh nguyệt. Những đặc điểm này làm cho cơ thể trẻ gái trưởng thành và chuẩn bị cho việc mang thai. Trong giai đoạn dậy thì, các hormone cũng góp phần làm xuất hiện mụn và mùi cơ thể

a) Tuyến trên thận gồm phần vỏ và phần tủy .Phần vỏ tiết ra hoocmon có tác dụng điều hòa đương huyết , điều hòa muối natri , kali trong máu và làm thay đổi các đặc tính sinh dục nam . Phần tủy tiết ra ađrênalin và norađrênalin có tác dụng điều hòa hoạt động tim mạch và hô hấp góp phần cùng glucagon điều chỉnh lượng đường trong máu.

b) - Nguyên nhân:

U vỏ thượng thận (u lành hoặc ác tính) một hoặc hai bên. Cường sản vỏ thượng thận một hoặc 2 bên. U tuyến yên (u lành hoặc ác tính thùy trước tuyến yên gây tăng tiết ACTH). Điều trị corticoid liều cao kéo dài. Ung thư nhau thai, ung thư buồng trứng, ung thư tế bào ở phổi, khối u ở đại tràng, u tuyến ức mà bản thân các khối u này tiết một chất giống ACTH (hormon like). Bệnh tuy có nhiều nguyên nhân nhưng hậu quả là gây cường tiết hormon của vỏ thượng thận, chủ yếu là cortisol, nên lâm sàng chúng ta sẽ gặp bệnh cảnh của hội chứng Cushing ngay khi thăm khám.

- Các triệu chứng thường gặp:

+ Mặt tròn đỏ: 100%

+ Mệt mỏi, yếu cơ: 100%

+ Thay đổi hình thể: 96,7%

+ Tăng cân: 86,7%

+ Rối loạn tình dục: 83,3%

+ Rậm lông: 80%

+ Vết rạn đa: 13,3%

+ Trứng cá: 73,3%

+ Teo cơ: 66,7%

+ Tăng huyết áp: 60%

+ Rối loạn tâm thần: 53,3%

Sơ đồ nói lên:

Tuyến thùy trước gồm: ACTH-> Tuyến trên thận; GH-> Cơ, xương; MSH; TSH -> tuyến giáp; Protactin-> Vú; Gonadoiropins(FSH; LH)->buồng trứng hoặc tinh hoàn.

Tuyến thùy sau gồm:ADH-> thận; Oxitocin-> Vú

Trong trường hợp tỉ lệ đường huyết giảm so với bình thường sẽ kích thích các tế bào a tiết ra glucagôn, có tác dụng ngược lại với insulin, biến glicôgen thành glucôzơ để nâng tỉ lệ đường huyết trở lại bình thường.
Nhờ có tác dụng đối lập của hai loại hoocmôn trên của các tế bào đảo tuy mà tỉ lệ đường huyết luôn ổn định.
Sự rối loạn trong hoạt động nội tiết của tuyến tụy sẽ dẫn tới tình trạng bệnh lí : bệnh tiểu đường hoặc chứng hạ đường huyết.

b) Growth hormone (GH) còn được gọi là somatotropic hormone (SH) hay somatotropin là một protein có kích thước nhỏ với 191 a.a. tạo thành chuỗi đơn có khối lượng phân tử 22,005. Hormon kích thích tăng trưởng của tế bào (cả tăng về kích thước và kích thích quá trình phân bào). Thí nghiệm tiêm GH cho chuột chưa trưởng thành thấy tất cả các cơ quan tăng kích thước so với đối chứng. Khi đến tuổi trưởng thành chuột được tiêm GH không phát triển hơn về chiều dài xương nhưng tất cả các mô khác vẫn tiếp tục phát triển. Thí nghiệm này cũng cho thấy khi đĩa sinh trưởng của xương dài gắn với cán xương, xương sẽ không phát triển được thêm về chiều dài nhưng hầu hết các mô khác của cơ thể vẫn có thể tiếp tục tăng trưởng trong suốt cuộc đời.

a) * Cách phòng bệnh bướu cổ do thiếu i-ốt là :

- Ăn muối I- ốt và 1 số thức ăn có chứa nhiều I-ốt như hải sản , trứng, sữa... Không dùng kéo dài các thuốc , thức ăn ức chế hấp thu i-ốt

- Bổ sung i-ốt hằng ngày thông qua sử dụng muối i-ốt.

* Nguyên nhân gây bệnh ưu năng tuyến giáp là:

- rối loạn hệ miễn dịch

-thiếu iod

- nhiễm xạ

-di truyền

-thay đổi hoocmon

Và vai trò của chuyển hóa vật chất và năng lượng của cơ thế ?

Chuyển hoá vật chất là biểu hiện của sự sống. Nhờ chuyển hoá vật chất mà sinh vật luôn luôn lấy được chất mới làm cơ thể lớn lên và phát triển. Nếu sự chuyển hoá ngừng thì cơ thể chết. Những chất mà cơ thể sống trao đổi với môi trường thuộc hai loại: loại cung cấp chất kiến tạo lẫn năng lượng là protid, lipid và glucid; loại chỉ cung cấp chất kiến tạo là nước, muối khoáng và vitamin.

Dậy thì ở con gái:

Vóc dáng cơ thể: Từ một em gái nhỏ, cơ thể bạn bắt đầu có vóc dáng thiếu nữ. Trong vài năm trước khi có hành kinh, chiều cao bạn tăng lên khá nhiều. Mông tự nhiên nở to ra, mô mỡ dưới da dày lên làm cơ thể bạn mềm mại và giàu nữ tính.
Vú phát triển: Tuyến vú phát triển, lớp mỡ ngực dầy lên làm cho đôi vú nhú lên và ngày càng đầy đặn. Dấu hiệu phát triển đầu tiên thường là quầng vú (vùng sẫm quanh núm vú). Núm vú to ra tương ứng với một quầng sắc tố bao quanh. Sau đó là bầu vú nhú lên, vú lớn dần và tròn trịa dần. Trong thời gian này, vú bạn có thể ngứa hoặc hơi đau tức một chút.
Mọc lông: Cơ thể bạn gái bắt đầu xuất hiện nhiều lông, cơ bản là lông mu xung quanh cơ quan sinh dục. Lúc đầu chỉ lơ thơ mấy sợi, sau nhiều hơn, có thể quăn. Tiếp đến mọc lông nách.
Cơ quan sinh dục phát triển: Trong thời kỳ dậy thì, cơ quan sinh dục bạn gái phát triển mạnh. Tất cả các bộ phận môi lớn và môi bé, âm vật... của cơ quan sinh dục ngoài cũng phát triển to và dày lên, màu sắc âm hộ sẫm hơn trước. Bên trong bộ phận sinh dục nữ ở tuổi dậy thì cũng diễn ra những biến đổi lớn mà mắt ta không nhìn thấy được như âm đạo, tử cung đều lớn lên. Hai buồng trứng bắt đầu chức năng tiết hormon sinh dục nữ và phóng noãn (rụng trứng). Niêm mạc tử cung bắt đầu tăng trưởng và tự thải theo chu kỳ cùng với một lượng máu ra theo mà người ta gọi là chu kỳ kinh nguyệt. Đó chính là dấu hiệu đánh dấu dậy thì thực sự. Từ đây, người con gái bắt đầu có khả năng thụ thai và sinh con.

Tuổi dậy thì ở con trai:

Vóc dáng cơ thể: Từ dáng hình một cậu bé, cơ thể bạn có nhiều đổi thay. Chiều cao tăng lên đáng kể, vai nở ra, bụng và mông thon lại, cơ bắp to lên trông thấy, dần dần bạn sẽ có dáng vóc của một chàng trai.
Lông và râu: Lông mu thường bắt đầu mọc trước tiên. Ban đầu, quanh cơ quan sinh dục xuất hiện vài ba sợi, sau nhiều thêm, quăn hơn. Có người chỉ có một dúm lông nhỏ, nhưng cũng có người lông dày và mọc cả lên phía bụng và xuống đùi, hậu môn. Ngoài ra, bạn cũng mọc lông nách, lông chân, thậm chí cả lông ngực. Ria và râu thường mọc sau lông mu khoảng 1-2 năm.
Nổi cục yết hầu: Cục yết hầu là sụn tuyến giáp. Hormon nam ở tuổi dậy thì khiến bộ phận này thay đổi, do vậy, bạn thấy cục yết hầu nhô to ra.
Vỡ giọng: Giọng các em bé trai và giọng người lớn khác hẳn nhau. Chính thời gian dậy thì là khi giọng chuyển. Thanh quản rộng ra, dây thanh đới dày lên và dài ra. Giọng bạn trầm xuống. Việc chuyển giọng có thể đột ngột, có thể dần dần. Thường ta ít để ý quá trình đó, nhưng có một số bạn phải bối rối vì biến cố “vỡ giọng”, nhưng đây chỉ là một hiện tượng nhất thời thôi, sau đó bạn sẽ có được “chất giọng ấm áp của đàn ông”.
Cơ quan sinh dục phát triển: Lúc dậy thì là cơ quan sinh dục phát triển nhiều nhất. Bao tinh hoàn (bìu) to ra, sậm màu hơn, hai tinh hoàn cũng lớn lên theo. Nhưng quan trọng nhất là chuyện mộng tinh. Cậu bé ngủ say thấy mộng mị ngọt ngào rồi xuất tinh cả ra quần rất xấu hổ để lại những ấn tượng kỳ lạ đầu tiên trong đời. Hiện tượng này chứng tỏ bộ phận sinh dục của cậu bé hoạt động bình thường. Các hormon đã vào việc, tinh trùng bắt đầu được sản xuất. Dương vật dài ra, to ra, có độ cứng lớn khi bị kích thích cơ học bằng tay (thủ dâm). Ngược lại, nếu trong suốt những năm tuổi dậy thì không một lần mộng tinh, dương vật không phản ứng linh hoạt và mạnh mẽ thì sự phát triển tính dục không bình thường.

Kẻ bảng cho khoa học