1. Những bài học lịch sử rút ra được

Từ thực tiễn của các quốc gia này, chúng ta có thể rút ra 4 bài học "xương máu":

• Bài học về sự nhạy bén với thời đại (Mở cửa):
• • Nhật Bản (Duy tân Minh Trị) và Xiêm (Cải cách của Rama V) đã chủ động mở cửa, đón nhận tinh hoa khoa học, kỹ thuật của phương Tây.
  • Ngược lại: Trung Quốc và Việt Nam đóng cửa, bảo thủ, coi phương Tây là "man di", dẫn đến lạc hậu.
• Bài học về tinh thần quyết liệt trong cải cách:
• • Cải cách phải toàn diện: Từ kinh tế, chính trị đến giáo dục và quân sự.
  • Thất bại của cuộc Duy Tân 1898 (Trung Quốc) cho thấy: Nếu cải cách nửa vời, không có thực quyền (vua Quang Tự bị Từ Hi Thái hậu ngăn cản) thì chắc chắn sẽ thất bại.
• Bài học về đoàn kết dân tộc và vai trò lãnh đạo:
• • Phải có sự đồng lòng giữa triều đình và nhân dân. Ở Nhật Bản, tầng lớp võ sĩ Samurai cấp tiến đã đồng lòng ủng hộ Thiên hoàng. Ở Xiêm, nhà vua có thực quyền và khéo léo sử dụng ngoại giao "cây tre".
• Bài học về việc giữ vững độc lập trong khi hội nhập:
• • Xiêm đã rất khéo léo dùng chính sách "lấy độc trị độc", dùng nước này kiềm chế nước kia để không bị biến thành thuộc địa hoàn toàn.
  • 2. Liên hệ với tình hình Việt Nam thời kỳ đó

  Thời kỳ cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, Việt Nam ở trong một hoàn cảnh rất đáng tiếc:

  • Sự bảo thủ của triều đình nhà Nguyễn:
  • • Dưới thời vua Tự Đức, mặc dù có những người có tư tưởng tiến bộ như Nguyễn Trường Tộ gửi lên rất nhiều bản điều trần (đề nghị mở cửa cảng, mời chuyên gia nước ngoài, đổi mới giáo dục...), nhưng triều đình đều khước từ vì sự ích kỷ của giai cấp phong kiến và sự lạc hậu về tư duy.
  • Lỡ mất cơ hội vàng:
  • • Nếu Việt Nam thực hiện cải cách sớm (như Nhật Bản năm 1868), chúng ta đã có thể xây dựng được một nền kinh tế mạnh và quân đội hiện đại để đối phó với thực dân Pháp khi chúng bắt đầu xâm lược năm 1858.
  • Hệ quả đau xót:
  • • Chính vì sự chậm trễ này, Việt Nam đã rơi vào cảnh "trong héo ngoài tươi": kinh tế suy sụp, quân sự yếu kém (súng kíp đấu với đại bác), dẫn đến việc mất nước hoàn toàn vào tay thực dân Pháp sau Hiệp ước Patenôtre (1884).

  ---

  3. Ý nghĩa thực tiễn đối với ngày nay

  Câu hỏi này vẫn còn nguyên giá trị cho đến tận bây giờ. Bài học về "Đổi mới hay là chết" luôn đúng. Việt Nam hiện nay đang thực hiện chính sách mở cửa, hội nhập quốc tế chính là đang áp dụng bài học lịch sử từ những thành công của Nhật Bản và Xiêm năm xưa để xây dựng đất nước mạnh giàu, không để bị tụt hậu.

Bất kì một cuộc cải cách nào muốn thành công bên cạnh những nền tảng về cơ sở kinh tế - xã hội, thì bản thân người muốn tiến hành cải cách phải nắm được quyền lực tuyệt đối. Đây chính là nguyên nhân quyết định sự thành - bại của 1 cuộc cải cách. Ở Trung Quốc cuối thế kỉ XIX, toàn bộ quyền lực đều nằm trong tay Từ Hi thái hậu, vua Quang Tự chỉ là bù nhìn nên dù có muốn tiến hành cải cách cũng không thể thực hiện được. Trong khi đó, ở Nhật Bản, sau phong trào “Đảo mạc”, Thiên hoàng đã giành lại được quyền lực tuyệt đối để tiến hành cuộc Minh Trị duy tân từ năm 1868.

Đáp án cần chọn là: A

Lời giải:

♦ Thành tựu tiêu biểu của công cuộc cải cách, mở cửa ở Trung Quốc:

- Về chính trị: thành tựu lớn nhất là Đảng Cộng sản Trung Quốc đã đề ra và xây dựng được hệ thống lí luận về chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc.

- Về kinh tế:

+ Trung Quốc duy trì được tốc độ tăng trưởng kinh tế cao liên tục trong nhiều năm. Giai đoạn 1978 - 2012, tăng trưởng kinh tế bình quân của Trung Quốc đạt 9,6 %, giai đoạn 2013 - 2016 đạt mức 7,2 %.

+ Từ năm 2010, nền kinh tế Trung Quốc vượt qua Nhật Bản và duy trì vị trí thứ hai thế giới (sau Mỹ).

+ Kinh tế Trung Quốc trở thành một trong những nhân tố quan trọng cho sự tăng trưởng của kinh tế thế giới.

+ Dự trữ ngoại tệ của Trung Quốc đứng hàng đầu thế giới.

- Về xã hội:

+ Đời sống nhân dân được cải thiện và nâng cao.

+ Thu nhập bình quân đầu người (GNI) năm 2021 vượt mốc 12.500 USD, số người thoát nghèo ổn định trong giai đoạn 2016 - 2021 đạt hơn 60 triệu người.

- Về khoa học - kĩ thuật:

+ Năm 1992, Trung Quốc thực hiện chương trình thám hiểm không gian. Năm 2003, với việc phóng tàu “Thần Châu 5” vào vũ trụ, Trung Quốc trở thành quốc gia thứ ba trên thế giới (sau Liên Xô, Mỹ) có tàu đưa con người bay vào vũ trụ.

+ Hệ thống tàu cao tốc của Trung Quốc thể hiện sự phát triển nhanh chóng của khoa học - kĩ thuật.

+ Trung Quốc cũng nâng cao năng lực tự chủ về khoa học công nghệ như: trí tuệ nhân tạo (AI), năng lượng sinh học, công nghệ sinh học,...

- Về đối ngoại:

+ Chính sách đối ngoại của Trung Quốc có nhiều thay đổi theo xu thế đa dạng hoá, đa phương hoá trong các mối quan hệ song phương và đa phương. Vai trò và vị thế quốc tế của Trung Quốc ngày càng được nâng cao.

+ Từ năm 1997 đến năm 1999, Hồng Kông và Ma Cao lần lượt trở lại thuộc chủ quyền của Trung Quốc. Hiện nay, đây là hai trung tâm kinh tế, tài chính lớn của quốc gia này.

- Về văn hóa - giáo dục: nền giáo dục quốc dân phát triển mạnh trên quy mô lớn và có nhiều tiến bộ, xuất hiện nhiều trường đại học chất lượng cao.

-

 Về quốc phòng: Trung Quốc cũng trở thành một cường quốc xuất khẩu vũ khí và trang thiết bị quân sự.

♦ Ý nghĩa:

- Những thành tựu trong công cuộc cải cách mở cửa đã khẳng định đường lối cải cách, mở cửa của Đảng Cộng sản Trung Quốc là đúng đắn.

- Nâng cao vị thế của Trung Quốc trên trường quốc tế, đồng thời chứng tỏ sức sống của chủ nghĩa xã hội.

- Những thành tựu trong công cuộc cải cách mở cửa của Trung Quốc cũng để lại nhiều bài học kinh nghiệm cho các nước xã hội chủ nghĩa khác, trong đó có Việt Nam.

B. sự hình thành các công ti độc quyền ở trong nước và việc đẩy mạnh chiến tranh xâm lược và mở rộng thuộc địa.