"Bầu ơi thương lấy bí cùng

Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn"

Bài làm

   Ca dao dân ca là cây đàn muôn điệu. Tiếng đàn ngọt ngào và sâu lắng ấy đã diễn tả đời sống tâm tình của con người Việt Nam từ bao đời nay. Ca dao dân ca có sức mạnh lớn lao, nó cho ta bao bài học về tình thương, đạo lí. Trên chặng đường lịch sử mấy ngàn năm dựng nước và giữ nước vẻ vang, ông cha ta luôn luôn nhắc nhở con cháu:

"Bầu ơi thương lấy bí cùng,
Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn"

   Bầu và bí là hai loại cây thân thuộc của mỗi vườn quê, của mỗi gia đình nông dân Việt Nam. Là loại cây leo, nhưng bầu và bí lại "khác giống ". Hoa bí vàng, hoa bầu trắng nhạt. Quả bí thì dài, quá bầu thì tròn. Bầu chớ ngại bí nhám hơn bầu mà cách biệt nhau. Tuy "khác giống", nhưng bí và bầu lại "chung giàn" nghĩa là chung cảnh ngộ, chung điều kiện sống, gần gũi bên nhau, chở che nhau để mình tươi tồn tại. Khi trời ấm áp mùa xuân, mưa nắng thuận hoà mùa hạ, đất màu tươi tốt, thì bí bầu chung hưởng, hoa trái trĩu cành. Gặp lúc nắng hạn bão tố, sâu bệnh, giàn đổ "lá gãy cành rơi" thì bí và bầu cùng chung hoạn nạn, cay đắng ngọt bùi có nhau. Cho nên thật tự nhiên và giản dị "Bầu ơi thương lấy bí cùng".

   Bầu và bí là hai biểu tượng để nói về tình người và tình đời. Dưới hình thức ẩn dụ, nhân hoá và cảm thán, giọng thơ vang lên ngọt ngào, thấm thìa, câu ca dao nêu lên một lời khuyên vừa nhẹ nhàng tế nhị vừa sâu sắc chân thành cho mỗi chúng ta.

   Chín mươi triệu người Việt Nam tuy "khác giống", là Kinh, Thượng hay Mán, Mường, v.v..., là miền Bắc hay miền Nam, ở miền xuôi hay miền ngược, chúng ta có chung một Tổ quốc, một lịch sử, một nền văn hoá, một cơ đồ Việt Nam,… Chúng ta có thể khác nhau về gia đình, về cảnh ngộ, điều kiện sống, về trình độ văn hoá… nhưng lại đang tồn tại bên nhau, đang sống, học tập và làm ăn trong chế độ xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Trong cộng đồng người Việt, chúng ta có bao cái "chung" như bí và bầu "chung một giàn" vậy. Chung Tổ quốc, ấy là nghĩa đồng bào. "Một giọt máu đào hơn ao nước lã". Chung làng xóm, phố phường, ấy là tình đồng hương. Chung trường, lớp, ấy là tình đồng học, bạn đồng môn. Ta còn có tình đồng nghiệp, tình đồng cảnh cùng chung ước mơ, hoài bão, v.v... Những nét "chung" ấy đã gắn bó mọi tâm hồn Việt Nam, xây nên tình yêu thương nhân dân đất nước.

   Tóm lại, câu ca dao đã nêu lên bài học tình thương, đạo lí, nhắc nhở chúng ta biết yêu thương, đùm bọc, chở che, giúp đỡ lẫn nhau để xây dựng cuộc sống ấm lo, hạnh phúc lâu dài.

   Tại sao phải biết sống trong tình yêu thương đùm bọc? Vì sự tồn tại mà mỗi con người Việt nam luôn luôn đặt tình Tổ quốc, nghĩa đồng bào lên trên hết, trước hết, thiêng liêng, cao cả lắm. Vì cuộc sống mà mọi thành viên trong cộng đồng người Việt gắn bó với nhau, vinh nhục, đau khổ, khát khao lo toan, yêu thương, hận thù, cay đắng ngọt bùi cùng chung chịu và chia sẻ. Bị ngoại bang xâm lăng, nước mất nhà tan, sống trong cảnh trâu ngựa, mọi con người Việt Nam đoàn kết yêu thương, cùng quyết tâm đuổi giặc, cứu nước.

   Không ai có thể sống trong cô độc mà được hạnh phúc? Cuộc sống biến động, thiên tai địch họa triền miên, chỉ có tình thương yêu mới cho ta sức mạnh để vượt qua mọi thử thách và chiến thắng. Tình thương yêu, chở che… còn cho ta niềm tin để "Đi tới và làm nên thắng trận", hướng tới một ngày mai ca hát: "Còn non, còn nước, còn người ...". Một nghìn năm Bắc thuộc, một thế kỉ bị thực dân Pháp thống trị, lịch sử đã cho ta bài học về tình thương yêu đoàn kết dân tộc.

   Đạo lí dân tộc ta coi trọng tình yêu thương, giúp đỡ lẫn nhau. "Anh em như thể chân tay ... Người trong một nước thì thương nhau cùng... Một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ", v.v... . Bằng máu, mồ hôi và nước mắt, bằng kinh nghiệm sống qua bốn nghìn năm lao động và chiến đấu, nhân dân ta đã lấy tình thương để tạo nên bản sắc dân tộc, bản lĩnh giống nòi. Chúng ta tự hào về truyền thống nhân nghĩa, nhân ái cao đẹp đã hun đúc nên sức mạnh Việt Nam.

"Bầu ơi thương lấy bí cùng,
Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn"

   Tiếng gọi thiết tha của cha ông hay lời non nước? Trên hành trình đi tới ngày mai, mỗi con người Việt Nam có nghĩa vụ xây đắp đạo lí tình thương vì một nước Việt Nam giàu đẹp.

Việt Nam là một đất nước từ lâu đời đã có truyền thống tương thân, tương ái, mọi người luôn quan tâm, giúp đỡ lẫn nhau. Truyền thống tốt đẹp đó được phản ánh nhiều trong thơ văn, đặc biệt là trong ca dao – dân ca. Một trong số đó, chúng ta không thể không nhắc đến những câu ca dao đã trở nên quen thuộc với biết bao thế hệ người dân Việt Nam:

"Bầu ơi thương lấy bí cùng,

Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn"

     Thật vậy, ca dao – dân ca là lời ăn tiếng nói hằng ngày của người dân lao động. Qua đây, cha ông ta muốn gửi gắm biết bao bài học nhân sinh quý giá ở đời. Thế nên, ca dao – dân ca luôn có tiếng nói đa nghĩa, ẩn dụ. Hai câu ca dao này cũng vậy. Tầng nghĩa thứ nhất, người đọc có thể hiểu đó là bài ca dao nói về mối quan hệ giữa bầu và bí, hai loại quả quen thuộc trong dân gian. Cả hai đều là họ nhà cây leo. Bầu và bí là hai giống cây khác nhau nhưng thường được người nông dân trồng chung trên một rẻo đất ở bờ ao, góc vườn; thường leo chung trên một giàn. Vì thế bầu và bí trở nên gần gũi, thân thiết. Cùng chung một điều kiện sống, cùng chung số phận, cho nên bầu và bí đừng vì lí do nào đó mà xa rời nhau. Bầu chớ chê bí xấu hơn bầu, bí cũng chớ vì hoa bí thì vàng còn hoa bầu thì trắng, quả bí thì dài, quả bầu thì tròn để rồi ganh ghét, xa lánh nhau. Vì sao vậy? Bầu và bi tuy hai giống khác nhau nhưng cùng chung một họ. Mưa thuận gió hoà, bầu bí chung hưởng. Gặp khi nắng hạn, bầu bi cùng chịu đựng. Nếu chẳng may gặp cơn gió bão, thân bí giập, quả bí rụng, có lẽ nào bầu một mình tươi tốt như xưa?

     Ngoài tầng nghĩa tường minh ấy, bài ca dao có ý nghĩa ẩn dụ sâu sắc. Đó là mượn chuyện bầu bí để nói chuyện con người, chuyện cuộc đời. Ông cha ta đã cho con cháu một lời khuyên chân thành, kín đáo mà thiết tha, tế nhị: Người với người cùng sống trong một xã hội, hít thở một bầu không khí,… thì hãy yêu thương lẫn nhau, đùm bọc lẫn nhau, đoàn kết với nhau.

     Vậy, vì sao phải đoàn kết, yêu thương trong cộng đồng?  Lịch sử dân tộc Việt Nam đã chứng minh rằng là trong các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ khi cả dân tộc ta nắm tay nhau quyết hi sinh tất cả để giành độc lập và bảo vệ non sông nước nhà chúng ta đã chiến thắng mọi thế lực hùng mạnh nhất. Ngày nay, chiến tranh đã lùi xa nhưng những mất mát do chiến tranh và thiên nhiên để lại vẫn luôn luôn cần được mọi người giúp đỡ. Thật vậy, khi cả dân tộc ta hướng về miền Trung, về miền núi hay hải đảo xa xôi thì có rất nhiều những mạnh thường quân, những con người đã không tiếc tiền bạc công sức của mình để chung tay cùng nhau vượt qua khó khăn

    Trong ca dao tục ngữ cũng có nhiều bai khuyên con người phải đoàn kết, yêu thương nhau:

"Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại thành hòn núi cao"

     Quả thực, sức mạnh của tình thương, của sư đoàn kết, gắn bó, giúp đỡ lẫn nhau đã được thực tế chứng minh tính đúng đắn của nó. Dân tộc Việt Nam chúng ta với những truyền thống tốt đẹp đó đã chiến thắng biết bao kẻ thù xâm lược, dành độc lập – tự do và xây dựng được một xã hội văn minh, tốt đẹp như ngày hôm nay.

Yêu thương, đùm bọc, giúp đỡ lẫn nhau là truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta, nhân dân ta và truyền thống này cần phải được phát huy không những ở thế hệ ngày nay mà còn phải duy trì đến tận mai sau vì đây là đạo lí cốt lõi của con người, thể hiện lòng nhân giữa người với người.  Trong thời đại ngày nay, khi xã  hội toàn cầu hóa chúng ta có thể hiểu nghĩa rộng hơn của câu ca dao trên là cũng là loài người sống trên trái đất chúng ta phải biết yêu thương nhau, chia sẻ với nhau  để chiến tranh không còn và xã hội ngày càng phát triển. Câu ca dao là lời dạy ấm áp tình người, khuyên chúng ta biết bỏ đi cái vị kỷ cá nhân để mở rộng tấm lòng yêu thương.

     Vậy, những hành động như thế nào là thể hiện đúng với lời khuyên của bài ca dao? Chúng ta nhận thấy, có biết bao hành động thể hiện tinh thần giúp đỡ tương thân, tương ái, lá lành đùm lá rách trong xã hội cần được phát huy. Đó là quên góp, giúp đỡ đồng bào bị lũ lụt; chương trình kế hoạch nhỏ ủng hộ quần áo, sách vở cho trẻ em nghèo; hay là xây dựng những căn nhà tình thương cho các bà mẹ liệt sĩ, các cụ già neo đơn… Có biết bao những hành động thể hiện tình yêu thương, nhân ái giữa người với người trong cuộc sống. Mỗi người chúng ta cần phải nhận thức được rằng bằng những hành động và việc làm cụ thể như thế này là chúng ta đang góp phần làm cho xã hội trở nên tốt đẹp hơn, ý nghĩa hơn.

   Tục ngữ, ca dao Việt Nam cũng có nhiều câu khuyên nhủ mọi người nên sống yêu thương, đoàn kết, tiêu biểu nhất là câu:

"Nhiễu điều phủ lấy giá gương

Người trong một nước phải thương nhau cùng"

     Cho dù cuộc sống ngày một thay đổi, con người hiện đại chú ý nhiều đến cái riêng, đến cá nhân mình những truyền thống đoàn kết, nhân ái vẫn có giá trị trường tồn. Là một học sinh THPT đang ngồi trên ghế nhà trường, bản thân tôi tự nhận thức được rằng những hành động nhỏ bé thể hiện tấm lòng tương thân, tương ái, yêu thương, giúp đỡ những bạn học sinh nghèo có hoàn cảnh khó khăn trong cuộc sống là một việc làm vô cùng ý nghĩa. Và tôi hi vọng rằng, trong cuộc sống này, sẽ có nhiều hành động ý nghĩa như vậy được thực hiện để cho cuộc sống trở nên nhân văn hơn.

Mở bài Giải thích câu ca dao Bầu ơi thương lấy bí cùng

Trái bầu xanh, trái bí xanh, theo gió trong lành cất tiếng hát vui chung. Bầu ơi thương lấy bí cùng, tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn… Câu ca dao xưa đã thành bài hát ngân nga khắp nơi nơi như một lời nhắn nhủ những người dân nước Việt hãy giữ vững truyền thống thương yêu đùm bọc lẫn nhau trong cuộc sống.

Thân bài Giải thích câu ca dao Bầu ơi thương lấy bí cùng

Bầu và bí là hai giống cây khác nhau nhưng thường được người nông dân trồng chung trên một rẻo đất ở bờ ao, góc vườn; thường leo chung trên một giàn. Vì thế bầu và bí trở nên gần gũi, thân thiết. Cùng chung một điều kiện sống, cùng chung số phận, cho nên bầu và bí đừng vì lí do nào đó mà xa rời nhau. Bầu chớ chê bí xấu hơn bầu, bí cũng chớ vì hoa bí thì vàng còn hoa bầu thì trắng, quả bí thì dài, quả bầu thì tròn để rồi ganh ghét, xa lánh nhau.
Vì sao vậy? Bầu và bi tuy hai giống khác nhau nhưng cùng chung một họ. Mưa thuận gió hoà, bầu bí chung hưởng. Gặp khi nắng hạn, bầu bi cùng chịu đựng. Nếu chẳng may gặp cơn gió bão, thân bí giập, quả bí rụng, có lẽ nào bầu một mình tươi tốt như xưa?

Câu ca dao mượn chuyện bầu bí để nói chuyện con người, chuyện cuộc đời. Ông cha ta đã cho con cháu một lời khuyên chân thành, kín đáo mà thiết tha, tế nhị.

Sống ở trên đời, không ai giống ai. Mỗi người có một nguồn gốc, hoàn cảnh, điều kiện sống riêng. Tuy vậy, mọi người vẫn có những chỗ giống nhau. Anh em ruột thịt có chung cha mẹ. Bạn bè cùng lứa chung trường, chung lớp, chung thầy cô, chung sách vở. Hàng xóm láng giềng chung đường đi lối lại. Dù có khác nhau về điều kiện làm ăn, về lứa tuổi, ngành nghề, nhưng tất cả đều chung quê hương, đất nước.

Những cảnh ngộ chung, những nét giống nhau đã làm nên mối quan hệ ràng buộc, gắn bó, là cơ sở để gần gũi, cảm thông, Và chính vì cái chung ấy mà mỗi người phải biết thương yêu đùm bọc, nhường nhịn sẻ chia để công việc chung được tốt đẹp, cảnh ngộ chung được cải thiện, hạnh phúc chung được giữ vững. Không ai có thể sống riêng lẻ, tách biệt vì tình thưong làm cho con người gắn bó với nhau hơn và cuộc sống của mỗi người sẽ tốt đẹp hơn.

Trong những thời kì nước ta bị ngoại bang xâm lược, nhân dân Việt Nam dẫu có người sang, kẻ hèn; người giàu, kẻ nghèo; người hạnh phúc, kẻ bất hạnh… nhưng tất cả đều chung nỗi khổ mất nước, nỗi nhục nô lệ, chung một mong ước độc lập, tự do. Chính vì vậy mà mọi người đã thương yêu, đoàn kết lại thành một khối để chống quận cướp nước. Đó là nhu cầu tình cảm tự nhiên và cũng là điều kiện sống còn trước những hiểm hoạ đe doạ vận mệnh của đất nước, dân tộc.

Dân tộc ta chủ yếu sống bằng nghề nông. Trong sản xuất, thời tiết và điều kiện tự nhiên ảnh hựởng rất nhiều đến kết quả thu hoạch. Nếu mọi người không chung sức đắp đê chống lụt, trồng rừng ngăn lũ thì khó có thể bảo vệ được mùa màng và thành quả lao động phải vất vả một nắng hai sương mới làm ra được. Trong điều kiện sống khắc nghiệt, nếu không biết nương tựa vào nhau thi làm sao tồn tại nổi? Mối quan hệ chặt chẽ đã làm cho tinh thương nảy nở và người Việt Nam đã coi đó là truyền thống quý báu tự bao đời.

Ca dao Việt Nam còn có câu:

Nhiễu điều phủ lấy giá gương,
Người trong một nước thì thương nhau cùng.

Kết bài Giải thích câu ca dao Bầu ơi thương lấy bí cùng

Cho dù cuộc sống ngày càng thay đổi, con người hiện đại chú ý nhiều đến quyền lợi cá nhân nhưng truyền thống đoàn kết và lòng nhân ái của dân tộc ta vẫn có giá trị trường tồn.

Mở bài Bình luận: Bầu ơi thương lấy bí cùng Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn

Mỗi chúng ta khi còn bé hẳn không quên đến câu chuyện hoạt hình bầu và bí. Chúng được trồng chung một giàn nhưng khi bầu bí một tên xấu lừa gạt mà mặc cho những lời khuyên của bí, bầu vẫn đi theo người xấu kia. Bí không trách bầu mà âm thầm quan tâm bầu đến khi bầu bị kẻ xâu hãm hại thì bí đã anh dũng ra tay cứu giúp bầu. chính vì thế mà nhân gian ta cũng có câu nói về câu chuyện kia:

“Bầu ơi thương lấy bí cùng

Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn”

Thân bài Bình luận: Bầu ơi thương lấy bí cùng Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn

Tuy nhiên câu nói trên còn ẩn trong đó rất nhiều những ý nghĩa sâu xa khác, vậy những ý nghĩa đó là gì?

Bầu và bí là hai loại cả cùng là dạng cây leo, thường thì người ta cho hai loại quả này leo chung một giàn nên vì thế mới nói được rằng chúng chung một giàn. Tuy nhiên ông cha ta nói như vậy không phải là hiểu theo nghĩa đen của nó mà là nghĩa bóng kia. nghĩa bóng của nó là gì?. Bầu và bí đại diện cho những con người chúng ta, bầu chung một giàn với bí cũng giống như mỗi chúng ta cùng chung một đất nước, một quê hương, cùng một trái đất nhân loại. Như vậy câu tục ngữ trên có ý muốn nói rằng mỗi chúng ta hãy biết yêu thương cứu giúp lẫn nhau tuy rằng không cùng một bố mẹ sinh ra, không cùng một đất nước nhưng có cái chung là đều là con người, cùng sống trên trái đất này. Nói một cách dễ hiểu hơn thì ý nghĩa của nó là tình thương của những con người không cùng giống nòi, nguồn gốc.

Câu nói trên được thể hiện rất rõ trong cuộc sống của chúng ta mà trước hết là trong phạm vi cùng chung làng xóm quê hương, chung một cội nguồn chôn rau cắt rốn. Nhân dân ta rất trọng tình nghĩa, đó là một nét đẹp tiêu biểu của nhân dân ta. Làng xóm luôn là những người thân tín nhất của mỗi chúng ta, đương nhiên nói ở đây là những hàng xóm tích cực chứ không phải những hàng xóm không tốt. Ông cha ta thường có câu “bán anh em xa mua làng giềng gần là như thế”. Mỗi chúng ta rất đều sống với nhau bằng một tình thương làng trên xóm dưới, dù đi đâu thì người cùng làng cùng xã sẽ được ưu tiên cũng như yêu quý hơn. Mỗi nhà một người sinh ra khác nhau thế nhưng khi gặp phải khó khăn thì không ai đứng nhìn cả. Đơn giản là khi một người bị hỏng xe giữa đường thì nếu như gặp người cùng làng cùng xã dẫu cho không biết nhau, dẫu không cùng một mẹ sinh ra nhưng chúng ta cũng sẵn sằng giúp đỡ người đó. Hay là khi một nhà trong xóm bị kẻ trộm lấy mất những đồ quý giá trong nhà. Khi nghe được những tiếng hô hoán của họ thì tất cả những người hàng xóm sẽ đi chạy sang và giúp đỡ nhiệt tình trong chuyện đi bắt kẻ trộm ấy. Đó là biểu hiện tình thương của những người không chung người sinh ra.

Không chỉ trong phạm vi làng xóm mà tình thương mà “bí” dành cho “bầu” còn được thể hiện ở phạm vi rộng hơn đó là đất nước. Cuộc sống này có biết bao nhiêu người lầm than ngày đêm vẫn còn sống trong cảnh màn trời chiếu đất trong khi đó thì có những người ăn không hết còn có cái để vất đi, hay cãi nhau với vợ con có thể thẳng tay ném một vật quý giá mà không hề cảm thấy tiếc. Chính vì thế mà những người giàu có của ăn không hết kia nên chia sẻ những gì mình có cho những người nghèo khổ kia. Đó chính là những hành động của người thương người. Tuy rằng không cùng nòi giống nhưng cùng chung một đất nước. Trên khắp những miền quê từ thành phố cho đến nông thôn đâu đâu ta cũng thấy những con người nghèo khổ như thế. Ngay chính thủ đô Hà Nôi cũng có, những khu nhà ổ chuột những con người phải chịu cảnh sống dưới những hầm đường bộ, mùa đông lạnh như thế với chúng ta thì phải đắp chăn bông mới vừa còn với họ chỉ có mảnh vải che thân nền lát những tờ báo. Họ đang nằm co ro vì cái buốt lạnh của thời tiết. Và khi ấy rất cần một sự quan tâm, có thể thấy rằng hiện nay chính phủ ta đã có những chính sách quan tâm đến những thành phần dân cư như thế. Mọi người chung tay góp một số ít những quần áo, đồ đạc hay tiền của của bản thân. Đó chính biểu hiện của tình thương dân tộc.

Tình thương ấy còn vượt ra khỏi phạm vi biên giới nữa. Những nước phát triển giúp đỡ những nước nghèo. Như chúng ta đã biết thì ngày nay xu hướng của thế giới là hợp tác phát triển đôi bên cùng có nợ. Tuy nhiên thì có rất nhiều khoản tiền mà những nước phát triển tự nguyện cho không đê giúp đỡ khó khăn của những nước đang phát triển hay là khó phát triển. Ví dụ như Nhật Bản đã đầu tư một suất học bổng tại trường ở Hà Nội nhằm khuyến khích học tập của các bạn sinh viên.

Kết luận Bình luận: Bầu ơi thương lấy bí cùng Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn

Như vậy có thể thấy rằng câu nói “ Bầu ơi thương lấy bình cùng/ Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn” là một câu nói mang nét tư tưởng đạo lí con người vô cùng cao cả và giàu ý nghĩa. Mỗi con người chúng ta sống là biết yêu thương chính những người thân yêu của mình. Không chỉ thế mà còn yêu lấy con người cùng chung một đất nước, một hành tinh này. Điều đó thể hiện tinh thần nhân văn cao đẹp trong chúng ta.

"Bầu ơi thương lấy bí cùng

Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn"

Bài làm

   Ca dao dân ca là cây đàn muôn điệu. Tiếng đàn ngọt ngào và sâu lắng ấy đã diễn tả đời sống tâm tình của con người Việt Nam từ bao đời nay. Ca dao dân ca có sức mạnh lớn lao, nó cho ta bao bài học về tình thương, đạo lí. Trên chặng đường lịch sử mấy ngàn năm dựng nước và giữ nước vẻ vang, ông cha ta luôn luôn nhắc nhở con cháu:

"Bầu ơi thương lấy bí cùng,
Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn"

   Bầu và bí là hai loại cây thân thuộc của mỗi vườn quê, của mỗi gia đình nông dân Việt Nam. Là loại cây leo, nhưng bầu và bí lại "khác giống ". Hoa bí vàng, hoa bầu trắng nhạt. Quả bí thì dài, quá bầu thì tròn. Bầu chớ ngại bí nhám hơn bầu mà cách biệt nhau. Tuy "khác giống", nhưng bí và bầu lại "chung giàn" nghĩa là chung cảnh ngộ, chung điều kiện sống, gần gũi bên nhau, chở che nhau để mình tươi tồn tại. Khi trời ấm áp mùa xuân, mưa nắng thuận hoà mùa hạ, đất màu tươi tốt, thì bí bầu chung hưởng, hoa trái trĩu cành. Gặp lúc nắng hạn bão tố, sâu bệnh, giàn đổ "lá gãy cành rơi" thì bí và bầu cùng chung hoạn nạn, cay đắng ngọt bùi có nhau. Cho nên thật tự nhiên và giản dị "Bầu ơi thương lấy bí cùng".

   Bầu và bí là hai biểu tượng để nói về tình người và tình đời. Dưới hình thức ẩn dụ, nhân hoá và cảm thán, giọng thơ vang lên ngọt ngào, thấm thìa, câu ca dao nêu lên một lời khuyên vừa nhẹ nhàng tế nhị vừa sâu sắc chân thành cho mỗi chúng ta.

   Chín mươi triệu người Việt Nam tuy "khác giống", là Kinh, Thượng hay Mán, Mường, v.v..., là miền Bắc hay miền Nam, ở miền xuôi hay miền ngược, chúng ta có chung một Tổ quốc, một lịch sử, một nền văn hoá, một cơ đồ Việt Nam,… Chúng ta có thể khác nhau về gia đình, về cảnh ngộ, điều kiện sống, về trình độ văn hoá… nhưng lại đang tồn tại bên nhau, đang sống, học tập và làm ăn trong chế độ xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Trong cộng đồng người Việt, chúng ta có bao cái "chung" như bí và bầu "chung một giàn" vậy. Chung Tổ quốc, ấy là nghĩa đồng bào. "Một giọt máu đào hơn ao nước lã". Chung làng xóm, phố phường, ấy là tình đồng hương. Chung trường, lớp, ấy là tình đồng học, bạn đồng môn. Ta còn có tình đồng nghiệp, tình đồng cảnh cùng chung ước mơ, hoài bão, v.v... Những nét "chung" ấy đã gắn bó mọi tâm hồn Việt Nam, xây nên tình yêu thương nhân dân đất nước.

   Tóm lại, câu ca dao đã nêu lên bài học tình thương, đạo lí, nhắc nhở chúng ta biết yêu thương, đùm bọc, chở che, giúp đỡ lẫn nhau để xây dựng cuộc sống ấm lo, hạnh phúc lâu dài.

   Tại sao phải biết sống trong tình yêu thương đùm bọc? Vì sự tồn tại mà mỗi con người Việt nam luôn luôn đặt tình Tổ quốc, nghĩa đồng bào lên trên hết, trước hết, thiêng liêng, cao cả lắm. Vì cuộc sống mà mọi thành viên trong cộng đồng người Việt gắn bó với nhau, vinh nhục, đau khổ, khát khao lo toan, yêu thương, hận thù, cay đắng ngọt bùi cùng chung chịu và chia sẻ. Bị ngoại bang xâm lăng, nước mất nhà tan, sống trong cảnh trâu ngựa, mọi con người Việt Nam đoàn kết yêu thương, cùng quyết tâm đuổi giặc, cứu nước.

   Không ai có thể sống trong cô độc mà được hạnh phúc? Cuộc sống biến động, thiên tai địch họa triền miên, chỉ có tình thương yêu mới cho ta sức mạnh để vượt qua mọi thử thách và chiến thắng. Tình thương yêu, chở che… còn cho ta niềm tin để "Đi tới và làm nên thắng trận", hướng tới một ngày mai ca hát: "Còn non, còn nước, còn người ...". Một nghìn năm Bắc thuộc, một thế kỉ bị thực dân Pháp thống trị, lịch sử đã cho ta bài học về tình thương yêu đoàn kết dân tộc.

   Đạo lí dân tộc ta coi trọng tình yêu thương, giúp đỡ lẫn nhau. "Anh em như thể chân tay ... Người trong một nước thì thương nhau cùng... Một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ", v.v... . Bằng máu, mồ hôi và nước mắt, bằng kinh nghiệm sống qua bốn nghìn năm lao động và chiến đấu, nhân dân ta đã lấy tình thương để tạo nên bản sắc dân tộc, bản lĩnh giống nòi. Chúng ta tự hào về truyền thống nhân nghĩa, nhân ái cao đẹp đã hun đúc nên sức mạnh Việt Nam.

"Bầu ơi thương lấy bí cùng,
Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn"

   Tiếng gọi thiết tha của cha ông hay lời non nước? Trên hành trình đi tới ngày mai, mỗi con người Việt Nam có nghĩa vụ xây đắp đạo lí tình thương vì một nước Việt Nam giàu đẹp.

Đề bài: Hãy bàn luận câu nói sau: "Tuổi trẻ cần có thói quen đẹp, đó là đọc sách. Có say mê đọc sách mới có thể trở thành một nhân cách văn hóa trong tương lai."

Bài làm

   Nói về tầm quan trọng của việc đọc sách, có ý kiến cho rằng : "Tuổi trẻ cần có thói quen đẹp, đó là đọc sách. Có say mê đọc sách mới có thể trở thành một nhân cách văn hóa trong tương lai."

   Thế nào là thói quen đẹp? Thói quen là lối sống, cách sống hay hoạt động lo lặp đi lặp lại lâu ngày thành quen, thành nếp, khó thay đổi. Có thói quen xấu như nói leo, vừa nói vừa múa tay… Lại có thói quen đẹp như cất mũ, cúi đầu chào; rửa tay bằng xà phòng khi đi học về, hoặc trước khi ăn cơm, đọc sách, xem báo hằng ngày ...

   Tại sao tuổi trẻ cần có thói quen đẹp, đó là đọc sách? Đọc sách là một nếp sống văn hóa, là một hoạt động, là một hình thức tự học. Khi việc đọc sách đã trở thành thói quen thì đó là một thói quen đẹp. Đọc sách đã trở thành một nhu cầu , hoặc để giải trí, hoặc để thưởng thức cái đẹp của thơ văn, hoặc để học tập, nghiên cứu. Sách giáo khoa Toán, Lý, Hóa, Vă, Sử, Địa, Ngoại Ngữ ... là người thầy, người bạn của học sinh (theo từng lớp học, cấp học). Ngoài sách giáo khoa còn có sách tham khảo. Học ở thầy, học ở bạn, học ở cuộc sống xã hội "Đi một ngày đàng học một sàng khôn", cũng chưa đủ, mà còn phải đọc sách. Đọc sách để tự học, để nghiên cứu mở rộng và chuyên sâu.

   Thói quen đọc sách của tuổi trẻ đã thể hiện đức tính hiếu học, đã biết tận dụng thì giờ cho việc tự học vươn lên, không chịu thua kém trước bạn bè, thể hiện một tinh thần ham hiểu biết, cầu tiến bộ. Có ai bảo rằng lêu lổng chơi bời là thói quen đẹp bao giờ đâu.

   Khi đọc sách đã trở thành một thói quen đẹp thì tuổi trẻ cần biết chọn sách tốt, sách hay để đọc, phải biết rèn luyện phương pháp đọc sách. Nghĩa là không đọc xô bồ, không đọc qua loa, mà phải vừa đọc vừa suy nghĩ, nghiền ngẫm, đọc có ghi chép, đọc để học tập và ứng dụng.

   Ở Trung Quốc, Tể tướng Hàn Hoành lúc nhỏ xin làm tiểu đồng cho đại gia để được xâm nhập vào kho sách mà đọc sách; đọc sách đến quên ăn quên ngủ. Ở ta, nhà bác học Lê Quý Đôn trong thế kỉ 18, rất thông minh, hiếu học, thuở nhỏ nổi tiếng thần đồng, năm 13 tuổi đã đọc hết Tứ thư, Ngũ kinh…

   Qua đó, ta mới thấy rõ, đọc sách cần trở thành một thói quen đẹp của tuổi tre, của thanh thiếu niên, nhi đồng. Đừng lãng phí thời gian! Đừng ăn chơi đua đòi, lêu lổng!

   Thế nào là nhân cách văn hóa? Nhân cách là tư cách, phẩm chất con người. Nhân cách văn hóa là nhân cách của con người có học vấn, có đạo đức tốt đẹp. Trái với nhân cách văn hóa là tư cách mõ như nhà văn Nam Cao đã viết, đã cho biết!

   Tại sao có say mê đọc sách mới có thể trở thành một nhân cách văn hóa trong tương lai? Cần chú ý hai chữ "có thể", vì có người say mê đọc sách, nhưng chỉ trở thành "con mọt sách" vô tích sự ! Làm bất cứ công việc gì cũng cần có mục đích và phương pháp. Say mê đọc sách để học hỏi, để vận dụng, để tích lũy kiến thức (văn hóa, ngoại ngữ, khoa học kĩ thuật), để nâng cao tầm văn hóa, học vấn cho bản thân. Đọc sách ngày hôm nay, thời trẻ để làm ăn cho ngày mai, khi bước vào đời. Đọc sách còn để tu dưỡng đạo đức, tu dưỡng tinh thần. Có như vậy thì mới hữu ích, mới thiết thực, đọc sách hôm nay để trở thành nhân cách văn hóa trong tương lai.

   Đọc sách đâu chỉ để khoe mẽ có cái bằng này cái bằng nọ mà là đem cái thực học phục vụ lao động, hiến dâng tài, đức cho nước, cho dân.

   Tóm lại, việc đọc sách rất quan trọng. Đọc sách phải trở thành một thói quen đẹp, một nếp sống đẹp. Đọc sách để tự học, để vận dụng trong lao động sáng tạo khi bước vào đời. Văn hóa đọc sách phải chiếm lĩnh tâm hồn tuổi trẻ. Xin được cùng các bạn trẻ đọc và suy ngẫm hai câu thơ của Nguyễn Trai trong "Quốc âm thi tập":

"Án sách cây đèn hai bạn cũ,
Hiên mai, song trúc một lòng thanh."

Đề bài: Bàn luận ý kiến sau: "Đúng giờ là một cử chỉ đẹp"

Bài làm

   Trong giao tiếp hàng ngày giữa cộng đồng, mõi người thường có một nét riêng nào đó, để lại ấn tượng sâu sắc, hoặc văn minh lịch sự, hoặc khiếm nhã, hoặc trang nhã, hoặc thô lỗ đáng chê…trước cặp mắt bàn dân thiên hạ. Tục ngữ có câu nói về ấn tượng trong giao tiếp: "Quen sợ dạ, lạ sợ áo quần". Lại có câu nói về cử chỉ, về chuyện đúng giờ:

  "Đúng giờ là một cử chỉ đẹp"

   Thế nào là cử chỉ? Thế nào là cử chỉ đẹp? – Cử chỉ là việc làm biểu lộ một thái độ nào đó. Cử chỉ đẹp biểu lộ một thái độ văn minh, lịch sự, một nhân cách văn hóa, một cách ững xử rất trang trọng, tự trọng, nhân văn, theo đạo lỹ và thuần phong mỹ tục của dân tộc. Ví dụ : lễ phép chào hỏi người mà mình gặp, nhường bước cho người lớn tuổi, người già; lên xa buýt nhường ghế cho phụ nữ mang thai, cho em nhỏ, cho người tàn tật, cho người già ...

   Trong học hành, trong lao động, trong hội họp, bất cứ ai cũng phải chấp hành đúng giờ, bởi lẽ "đúng giờ là một cử chỉ đẹp"; nếu không biết, hoặc thực hiện "không đúng giờ" là thiếu văn minh lịch sự, đáng chê trách.

   Tại sao đúng giờ lại là một cử chỉ đẹp?

   Ngày xưa, nhân dân ta sống và lao động theo tiếng gà gáy, theo bóng mặt trời. Gà gáy sáng thì ra đồng: "Lao xao gà gáy rạng ngày/ Vai vác cái cày, tay dắt con trâu/ Bước chân xuống cánh đồng sâu/ Mắt nhắm mắt mở, đuổi trâu ra cày ..." (ca dao). Và khi "mặt trời xuống núi, bóng nhá nhem tối, vợ chồng bước vội về nhà". "Hai sương một nắng" là nếp sống lao động cần cù của nhà nông xưa nay.

   Không biết dân ta biết sống và làm ăn theo đồng hồ từ năm tháng nào? Ngày nay, nhân dân ta hầu như ai cũng sống, cũng sinh hoạt, cũng học hành , làm ăn theo đồng hồ, theo giờ giấc. Trường học, cơ quan, nhà máy, công sở ... đều có nội quy. Tàu xe đi, đến, máy bay khởi hành, hạ cánh đều có lịch trình theo tuyến, hành khách phải đúng giờ. Hội họp, lễ tết, hội hè, hiếu hỉ ... cũng có kế hoạch, có ngày tháng giờ giấc, người nào liên quan phải chấp hành, phải thực hiện đúng giờ giấc, không thể tùy tiện được.

   Đúng giờ là một cử chỉ đẹp. Đẹp vì thể hiện một phong cách khoa học, đạo đức, văn minh, lịch sự. Trong trường học, chú bảo vệ đánh trống báo giờ học, giờ ra chơi, giờ tan học phải thật đúng giờ. Thầy cô giáo vào lớp, giảng dạy, hết bài, hết tiết học, phải đúng giờ, không thể vào muộn để học sinh ngồi chờ, không thể kéo dài lê thê tiết học. Nếu sai giờ là thiếu gương mẫu, đáng chê trách. Học sinh phải đi học đúng giờ, không nên học hành bữa đực bữa cái! Hội họp phải đúng lịch đúng giờ, không nên đăng đàn nói lan man "nói dài, nói dai, nói dại" để cử tọa phải chép miệng, ngáp vặt…và coi thường! Nhân viên đến cơ quan, công nhân vào nhà máy, ai cũng phải thực hiện nghiêm túc "8 giờ vàng ngọc" không nên tùy tiện "đi muộn về sớm"!

   Đúng giờ là một cử chỉ đẹp thể hiện lòng tự trọng và biết tôn trọng mọi người. Ăn cơm, đi ăn cỗ mà đến muộn để mọi người phải ngồi chờ thì sao coi được! Đi họp mà đi muộn sẽ bị mọi người nhìn bằng cặp mắt coi thường.

   Đúng giờ là một cử chỉ đẹp thể hiện một ý thức coi thì giờ quý như vàng bạc. Thời giờ trôi qua nhanh, thì giờ một đi không trở lại cho nên phải đúng giờ, không được lề mề, không được phung phí thì giờ. Có đúng giờ mới có thể tạo nên giá trị của cải vật chất và giá trị tinh thần. Những người đi họp chỉ vì "cái phong bao" thì họ chẳng quan tâm đến chuyện đúng giờ hay nội dung cuộc họp!

   Tóm lại, đúng giờ là một cử chỉ đẹp thể hiện một nếp sống khoa học văn minh, biểu hiện một nhân cách văn hóa vừa biết tự trọng và coi thì giờ quý báu như vàng bạc.

   Mỗi người trong chúng ta cần có ý thức và nếp sống đúng giờ, coi trọng "văn hóa đúng giờ" để học tập, làm ăn và sống gương mẫu.

 Bàn về đức tính siêng năng cần cù

Bài làm

   Siêng năng, cần cù là phẩm chất tốt đẹp của người lao động, mà học sinh chúng ta, tuổi trẻ chúng ta phải rèn luyện hằng ngày. Chăm chỉ làm việc và học hành một cách đều đặn, thường xuyên thì gọi là siêng năng cần cù nghĩa là chăm chỉ, chịu khó một cách thường xuyên trong bất cứ công việc nào, nhất là trong lao động và học tập.

   Có quý trọng thì giờ, mới biết cần cù, siêng năng. Có biết coi thì giờ quý như vàng bạc thì mới có ý thức chăm chỉ, chịu khó trong lao động sản xuất, trong học hành luyện trí, luyện tài. Có siêng năng, cần cù mới có ý thức không để thì giờ trôi qua một cách vô ích. vô vị.

   Biết dùi mài kinh sử, biết suy nghĩ vận động, vươn lên học hỏi những điều mới mẻ, những kiến thức khoa học hiện đại thì mới có thể nói là cần cù, siêng năng. Thức khuya dậy sớm. chăm chỉ làm ăn, vượt qua mọi khó khăn thì mới gọi là siêng năng, chịu khó.

   Người thợ coi tám giờ lao động là vàng ngọc. Người nông dân cuốc bẫm cày sâu, một nắng hai sương đế làm nên những mùa vàng bội thu, những cánh đồng đầy khoai xanh tốt. cần cù, siêng năng để làm ra của cải vật chất, để sáng tạo nên mọi giá trị tinh thần để làm cho cuộc sống ngày một ấm no hạnh phúc, làm cho đất nước, xã hội ngày một thêm giàu có. Muốn được sống trong ấm no, hạnh phúc thì phải siêng năng, cần cù. "Có làm thì mới có ăn - Không dưng ai dễ đem phần đến cho" là một lời khuyên chí lí. Muốn dân giàu, nước mạnh thì người người phải lao dộng, nhà nhà phải lao động; lao động một cách cần cù, siêng năng.

   Nhân dân ta, đặc biệt là người nông dân rất siêng năng, cần cù. Có biết bao bài ca dao ngợi ca phẩm chất cao quý của họ:

  Lao xao gà gáy rạng ngày,
Vai vác cái cày, tay dắt con trâu.
  Bước chân xuống cánh đồng sâu,
Mắt nhắm mắt mở đuổi trâu ra cày.
  Ai ơi, bưng bát cơm đầy,
Nhớ công hôm sớm cấy cày cho chăng.

   Trên đời, xưa và nay. cái đáng quý là lao động, người đáng quý là người lao động. Chính nhân dân lao động đã giáo dục chúng ta lòng yêu nước và đức tính cần cù, siêng năng. Nhờ siêng nàng, cần cù mà mỗi chúng ta không sợ khó, sợ khổ, biết bền bỉ. nhẫn nại trong làm ăn, trong học hành.

   Trái với siêng năng, cần cù là lười biếng, là "nhác làm siêng ăn", là lãng phí thì giờ, trở thành kẻ sống thừa, vô tích sự.

   Châm biếm kẻ lười biếng, nhân dân ta có câu ca:

  Đời người chỉ một gang tay
Ai hay ngủ ngày còn một nửa gang.

   Kẻ "hay ngủ ngày" là kẻ lười biếng, chi biết "há miệng chờ sung".

   Học sinh chúng ta, tuổi trẻ chúng ta phải chăm học chăm làm, phải siêng năng thức khuya dậy sớm, chịu khó cần cù học hành, luyện tập thì mới nên người. Phải biết "học ngày chưa đủ, tranh thủ học đêm". Trong đợt ôn tập, kiểm tra, thi cứ, học sinh phải siêng năng, phải cần cù ôn luyện. Có chịu khó, có nỗ lực cao thì mới có thể vươn lên học khá, học giỏi, mới giành được điểm cao trong thi cử?

   Học tập hôm nay là để có ngày mai đúng ý nghĩa. Đó là một ngày mai lao động sáng tạo, ấm no, hạnh phúc. Siêng năng và cần cù hôm nay là để có một ngày mai tươi đẹp...

Đề bài: Bình luận câu cổ ngữ: Ngọc vô cùng quý giá, nhưng ngọc tâm hồn còn quý giá hơn nhiều.

Bài làm

   Ngọc quý lắm! Sống ở trên đời đã mấy người có ngọc làm gia bảo, làm đồ trang sức, làm tài sản? Thế mà cổ ngữ lại có câu: "Ngọc vô cùng quý giá, nhựng ngọc tâm hồn còn quý giá hơn nhiều". Một sự so sánh nhiều ý nghĩa, giúp cho mỗi chúng ta hiểu rõ và trân trọng giá trị của ngọc tâm hồn.

   Ngọc còn có tên là hạt minh châu rất quý hiếm, có giá trị kinh tế cao, hơn hẳn vàng, Ngọc rất cứng, có màu sắc lóng lánh, đủ loại: bạch ngọc, hồng ngọc, ngọc lam, huyền ngọc, ngọc lưu li... Ngọc được chế tác thành nhiều vật dụng tuyệt đẹp: chén ngọc, ấn ngọc, tượng ngọc, đồ nữ trang... Trên thị trường thế giới, có những viên ngọc giá nhiều triệu đô la.

   Thật vậy, ngọc vô cùng quý giá. Đã mấy ai sỡ hữu được ngọc; có ngọc làm tài sản, làm đồ gia bảo?

   "Nhưng ngọc tâm hồn còn quý giá hơn nhiều" - tại sao?

   Trong câu cổ ngữ này, ngọc tâm hồn là một ẩn dụ, một hình tượng nhằm khẳng định, ngợi ca tâm hồn đẹp hơn, trong sáng hơn, quý giá hơn thứ ngọc vật chất.

   Tâm hồn thì người nào chẳng có. nhưng ngọc tâm hồn thì không phải ai cũng có. Không phải đá nào cũng có ngọc. "Người ba đấng, của ba loài" (Tục ngữ). Không phân biệt tuổi tác, giới tính, học vấn, địa vị xã hội... mà có ngọc tâm hồn.

   Một em bé học sinh nhảy xuống hồ Bảy Mẫu cứu bạn thoát khỏi chết đuối. Một cụ già "thất thập cổ lai hi", trước lúc qua đời gửi lại số tiền tiết kiệm, với lời trăng trối "gửi tặng các cháu mồ côi". Một thầy thuốc giàu y đức cứu chữa được nhiều người bệnh mà không hề lấy tiền công, tiền thuốc,... Đó là những tấm gương sáng ngời ngọc tâm hồn mà báo chí từng ngợi ca, hàng triệu người ngưỡng mộ.

   Không phải có học vấn cao, chức vụ cao, giàu sang phú quý... mà có ngọc tâm hồn. Người có ngọc tâm hồn là người giàu tình thương, thương mình, thương người, biết san sẻ, đồng cảm, cưu mang đồng loại. Có tấm lòng "thương người như thể thương thân", coi trọng tình người hơn vàng bạc... là có ngọc tâm hồn.

   Phong cách sống của người có ngọc tâm hồn rất đẹp: thanh cao, bao dung, lễ độ. Khổng Tử có nói: "Văn nhã, hòa khí, khiêm tốn là cốt cách kẻ sĩ". Phải chăng văn nhã, hòa khí, khiêm tốn là ngọc tâm hồn?

   Cách ứng xứ của người có ngọc tâm hồn bất cứ hoàn cảnh nào, tình thế nào đều thể hiện một tâm thế, một bản lĩnh rất đẹp, như người xưa đã nói: "Phú quý bất năng dăm, bần tiện bất năng di, uy vũ bất năng khuất".

   Ngọc tâm hồn là một giá trị tinh thần, có thể biến đổi trong thời gian và không gian. Nó có thể phai mờ, cũng có thể mỗi ngày thêm tỏa sáng. Cho nên phải tu dưỡng, rèn luyện như ông cha từng nhắc nhở: "Ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong".

   Trang sách giáo khoa và những lời dạy dỗ, giáo huấn của thầy cô giáo là những nhân tố bồi đắp nuôi dưỡng ngọc tâm hồn của tuổi trẻ.

   Tiếng ru, điệu hát của bà, của mẹ là chất liệu hình thành và làm sáng trong ngọc tâm hồn của tuổi thơ. Có đứa con, đứa cháu nào dám quên?

   Mẹ ru cái lẽ ở đời,
Sữa nuôi phần xác, hát nuôi phần hồn.
   Bà ru mẹ, mẹ ru con,
Liệu mai sau các con còn nhớ chăng?
 (Ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa - Nguyễn Du)

   Nhân dân ta có nhiều câu ca trở thành điệu ru, tiếng hát nói về ngọc tâm hồn, mà nhiều người luôn nhắc nhở để làm bài học:

- Thà chết vinh còn hơn sống nhục. - Chết trong còn hơn sống đục. - Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn. - Ngọc kia có giũa có mài, Mới thành hữu dụng kẻo hoài ngọc đi.

   Tóm lại, "Ngọc vô cùng quý giá, nhưng ngọc tâm hồn còn quý giá hơn nhiều". Ngọc tâm hồn là thứ tài sản tinh thần vô giá của đời người.

   Tuổi trẻ cần phấn đấu học tập văn hóa ngoại ngữ, khoa học kĩ thuật, và rèn luyện tu dưỡng đạo đức để có ngọc tâm hồn, ngẩng cao đầu trước thiên hạ. Đừng nên "ăn xổi ở thì", mà phải biết: "Vô kiến tiểu lợi, vô cầu tốc thành", nghĩa là không coi trọng cái lợi nhỏ trước mắt, không vội vàng để mong thành đạt.

Đề bài: Bàn luận ý kiến sau: "Học, quý ở sự kiên trì"

Bài làm

   Sự học như cái chìa khóa mở mọi kho tàng. Kho tàng đó là tri thức của nhân loại như biển cả mênh mông. Nhưng phải học hành như thế nào? Có ý kiến cho rằng :"Học, quý ở sự kiên trì".

   Kiên trì là bền bỉ, là nỗ lực vươn lên, vượt lên, không thay đổi ý định, ý chí, dù có gặp nhiều khó khăn, thử thách. Gần nghĩa với kiên trì là kiên nhẫn, kiên tâm, bền lòng, bền chí, nhẫn nại ...

"Kiên trì và nhẫn nại,
Không chịu lùi một phân.
Vật chất tuy đau khổ,
Không nao núng tinh thần."
(Nhật kì trong tù - Hồ Chí Minh)

   Kiên trì là một đức tính tốt, một phẩm chất tốt. "Học, quý ở sự kiên trì" là một ý tưởng sâu sắc, một bài học quý giá để ta suy ngẫm và rèn luyện.

   Tại sao, học, quý ở sự kiên trì ?

   Bể học rộng mênh mông, kiến thức về khoa học kĩ thuật, kiến thức về xã hội nhân loại là bao la. Sự hiểu biết của con người có giới hạn nhất định. Muốn mở mang vốn kiến thức thì phải cần cù siêng năng học tập, phải bền bỉ kiên trì trong nhiều năm tháng. Phải học hỏi suốt đời. Phải nỗ lực và quyết tâm cao mới có thể vượt qua mọi khó khăn trở ngại (khách quan, chủ quan). Có khi là sức khỏe. Có khi do hoàn cảnh kinh tế. Có lúc do điều kiện trường lớp mở nơi xa xôi….Nếu không kiên trì thì làm sao có thể vươn lên học giỏi, học tốt được?

   Về thời gian, trong học tập cũng phải chịu khó, chịu khổ, kiên trì. Các nho sinh ngày xưa phải "thập niên đăng hỏa", phải thức khuya dậy sớm "dùi mài kinh sử", "nấu sử sôi kinh" mới có thể thành ông Nghè, ông Cống. Tú Xương sau "tám khoa chưa khỏi phạm trường quy" đã phải chua chát thốt lên :" Học những sôi cơm nhưng chửa chín/ Thi không ăn ớt thế mà cay!"

   Nguyễn Khuyến hiếu học nhưng nhà nghèo. Vừa đánh giậm kiếm tiền ăn học. Vừa làm thầy đồ vừa tự học. Năm 1864 thi Hương, ông đỗ thủ khoa trường Hà Nội lúc 29 tuổi. Các khoa thi Hội sau đó (1865, 1868, 1869) đều bị rớt. Mãi đến năm 1871, mới chiếm được bẳng vàng, 37 tuổi mới trở thành "Tam nguyên Yên Đổ". Nếu không kiên trì học tập, nếu không khổ học, khổ luyện thì làm sao thành vẻ vang " Cưỡi đầu người kể đã ba phen" như thơ ông ghi lại?

   Làm bất cứ công việc gì cũng phải kiên trì. "Đào núi và lấp biển/ Quyết chí ắt làm nên" (Hồ Chí Minh). Nhưng, "Học, quý ở sự kiên trì". Có kiên trì mới nâng cao được nghị lực, bản lĩnh, mới khơi dậy và phát triển trí thông minh sáng tạo, mới vươn lên "học một biết mười" và trở nên tài giỏi.

   Nói, "Học để làm người", muốn thế, tuổi trẻ chúng ta phải kiên trì, nêu cao tinh thần vượt khó trong học tập. Có kiên trì học tập mới có thể "mài sắt nên kim", sớm trở nên tài giỏi để cống hiến cho sự nghiệp hiện đại hóa, công nghiệp hóa của đất nước.

Đề bài: Bình luận câu tục ngữ "Có công mài sắt có ngày nên kim"

Bài làm 1

   Tục ngữ Việt Nam phong phú, sâu sắc về mặt trí tuệ. Nó đúc rút bao kinh nghiệm quý báu của dân gian. Nó nêu lên nhiều bài học ứng xử có giá trị thực tiễn lâu bền. Có câu tục ngữ như một chân lí bất biến, một châm ngôn hành động vô giá, nâng đỡ con người đi tới. Tiêu biểu là câu tục ngữ:

"Có công mài sắt có ngày nên kim"

   "Sắt " là kim loại rất cứng, nhưng đem công sức ra lao động mài giũa nhiều ngày, nhiều giờ, "mài" bằng một bàn tay khéo léo, một tinh thần bền bỉ của người thợ thủ công thì sẽ tạo ra một chiếc kim để vá may nhỏ bé, xinh xắn, sáng bóng, một vật dụng thiết yếu trong đời sống của mỗi con người, mỗi gia đình. Trong nền sản xuất tiểu thủ công trước đây, từ "sắt" thành "kim " là nhờ "có công mài sắt , hay nói một cách khác là phải lao động bền bỉ, kiên tri và khếo léo. Đó là nghĩa đen, nghĩa hẹp.

   Suy rộng ra, câu tục ngữ hàm chứa một bài học nhân sinh sâu sắc. Từ việc mài sắt nên kim, nhân dân ta nêu lên bài học về rèn luyện đức tính bền bỉ, kiên trì, nhẫn nại trong cuộc sống để nhắc nhở và giáo dục người đời:

   Câu tục ngữ "Có công mài sắt có ngày nên kim" là hoàn toàn đúng.

   Kiên trì, nhẫn nại ià một trong những đức tính vô cùng quý báu của con người. Trong cuộc sống, từ việc nhỏ đến việc lớ con người luôn luôn phải đương đầu với khó khăn, thử thách chồng chất. Nếu nản lòng, thoái chí sẽ thất bại cay đắng. Muốn học tập tốt, muốn lầm ăn giỏi, thực hiện được mục đích, ước mơ, ai ai cũng cần. phải có một trong những phẩm chất là lòng kiên trì, nhẫn nại.

   Quá trình học tập, lao động, chiến đâu là một quá trình khám phá và sáng tạo liên tục. Mỗi chúng ta phải có tinh thần bền bỉ phấn đấu, có niềm tin sáng chói "Có công mài sắt có ngày nên kim" mới gặt hái được kết quả tốt đẹp. Từ chuyện người thợ chuốt ngọc trong cổ tích đến gương sáng hiếu học, kiên nhẫn dùng bàn chân tập viết chiến thắng tật nguyền của Nguyễn Ngọc Ký chẳng đã làm ta cảm động đó sao? Hình ảnh nhà bác học Lương Định Của miệt mài trong phòng thí nghiệm, dãi nắng dầm mưa trên đồng ruộng hàng mấy chục năm trường để lai tạo cho đất nước ta nhiều giống lúa quý, là bài học về tài năng và lòng bền bỉ, nhẫn nại cho tuổi trẻ chúng ta noi theo.

   Tóm lại, câu tục ngữ rất thiết thực vì nó cho ta bài học về rèn luyện bản lĩnh, trau dồi đức tính kiên trì, nhẫn nại.

   Xưa và nay, đối với mỗi người, câu tục ngữ trên như một chân lí, có giá trị giáo dục lớn lao. Nó giúp người đời khắc phục tư tưởng ngại khó, hay nản chí nản lòng trong cuộc sống lao động và học tập. Qua câu tục ngữ, nhân dân ta muốn khuyên bảo người đời "Chớ thấy sống cả mà ngã tay chèo", đừng ngại non cao đường dài mà sợ chồn chân mỏi gối. Hãy giữ niềm tin: "Cớ chí thì nên".

   Học sinh chúng tav thế hệ nối bước cha anh, gánh vác trên đôi vai nhiệm vụ nặng nề xây dựng đất nước "Mười lần đẹp hơn " như Bác Hồ mong muốn. Câu tục ngữ "Có công mài sắt có ngày nên kim " tựa như chiếc chìa khóa thần kì mà nhân dân trao cho để mở toang kho báu trí tuệ loài người "Chẳng thèm chơi, chẳng thèm mặc, chẳng thèm ăn – Đúc gan sắt để dời non lấp bể" (Phan Bội Châu), đem tài trí tuổi trẻ tai thiết Tổ quốc phồn vinh.

   Đầu thế kỉ 20, một nhà giáo có đức độ đã khuyên học sinh "Đường đi khó; không khó vì ngăn sông cách núi mà khó vì lòng người ngại núi, e sông". Trong kháng chiến, Bác Hồ đã dạy thanh niên:

"Không có việc gì khó,
Chỉ sợ lòng không bền,
Đào núi và lấp biển.
Quyết chí ắt làm nên"

   Lòng kiên nhẫn mà xuất phát từ mục đích lớn lao, lí tưởng cao đẹp thì hiệu quả càng lớn và vững chắc.

   Đọc lại câu tục ngữ "Có công mài sắt có ngày nên kim", chúng ta càng thấm thía bài học rèn luyện đức tính kiên trì và nhẫn nại. Con đường tuổi trẻ đi tới ngày mai "Núi cao rồi lại núi cao trập trùng", câu tục ngữ cho ta niềm tin vào sức manh, ý chí và nghị lực để vươn lên không ngừng.

Đề bài: Bình luận câu tục ngữ "Có công mài sắt có ngày nên kim"

Bài làm

   Ta thấy không một thắng lợi nào mà không gặp những khó khăn, thử thách, không một thành công nào mà không phải bước qua bom đạn, chông gai. Cái chính là con người có kiên trì, có quyết tâm vượt qua hay không? Hiểu được điều đó, từ ngàn xưa, nhân dân ta nhắc nhở nhau:

Có công mài sắt, có ngày nên kim

   Câu tục ngữ cho đến hôm nay vẫn là một kinh nghiệm rèn luyện bản thân vô cùng quý giá.

   Câu tục ngữ thật ngắn gọn, hàm súc mà ý nghĩa của nó thật lớn lao. Với hình ảnh ẩn dụ đặc sắc, ông cha ta đã khuyên chúng ta phải biết kiên trì, chịu thương chịu khó thì làm công việc gì cũng đạt hiệu quả cao. Không phải việc gì dù dễ đến đâu chúng ta cũng gặt hái được kết quả ngay được. Có công thì mới có quả. Có chịu khó rèn luyện thì chúng ta mới vượt qua gian lao thử thách để hoàn thành công việc được giao.

   Vâng! Câu tục ngữ là một chân lý sáng ngời, là một chiếc gương để mọi người tự rèn luyện. Chân lý đúc kết qua quá trình lao động sản suất gian khổ của nhân dân ta. Có đặt vấn đề vào thực tế cuộc sống của chúng ta hôm nay mới có thể thấu hiểu được cái tinh tế của người xưa.

   Một người học sinh phải trải qua thời gian " mài đũng quần" trên ghế nhà trường suốt mười mấy năm mới có thể đủ tri thức để bước vào cuộc sống. Trong cuộc sống chúng ta phải không ngừng rèn luyện, tự học thì mới thành tài. Một người phải rèn luyện trong khó khan, lao động chăm chỉ lao động cần cù mới có được tay nghề cao và làm ra được những sản phẩm tốt, làm giàu cho xã hội. Nhưng sự rèn luyện ấy không phải lúc nào cũng gặp thuận lợi hoàn toàn, cái chính là chúng ta phải biết làm chủ ý chí, nghị lực của mình để vượt qua những khso khan ấy. Tự rèn luyện nhưng chúng ta cũng phải tự đề ra phương pháp hợp lý. Rèn luyện không có nghĩa là khổ luyện. Rèn luyện phải biết kế hợp giữa những ưu điểm sẵn có của mình và những điều mình học tập của người khác, biến mặt yếu thành mặt mạnh, được như vậy, chúng ta phải biến dần dần từng bước, tìm cách khắc phục mọi khó khăn. Người học sinh muốn giỏi toàn diện thì không được nản lòng trước những bài toán hiểm hóc, bài văn khó làm. Hơn nữa, trong cuộc sống chúng ta, tương lai luôn ở phía trước, hiện tại thì luôn cận kề bên ta nhắc ta không chỉ lúc nào cũng mơ đến một ngày mai tốt đẹp mà phải trui rèn từ hôm nay. Nói tóm lại, muốn gặt hái được kết quả mỹ mãn, chúng ta phải kiên nhẫn từng bước một như câu tục ngữ:

       Có chí thì nên

   Thế nhưng, trong thực tế cuộc sống, bên cạnh những tấm gương tốt, còn có những kẻ ngại khó, ngại khổ, nhất là trong giới học sinh chúng ta còn nhiều bạn nản lòng trước bài toán khó, chùn bước trước bài sử, bài văn dài hoặc coi thường những bài học đơn giản. Không thiếu những bạn có quyết tâm ban đầu nhưng khi đối đầu với khó khăn thì bỏ cuộc. Có người còn quan niệm rằng mình đã đủ tài buông xuôi phần rèn luyện, coi thường những ưu điểm của người khác. Và nghiêm trọng hơn cả trong xa hội còn khó khan hôm nay, có bạn coi thường việc học và cho đó là không cần thiết, không chịu "mài sắt". Liệu những người đó có đạt được kết quả như mình mong ước hay không? Chúng ta hãy nhớ, một thiên tài có một phần là năng khiếu còn chín phần còn lại là lao động và rèn luyện. Biết bao nhà bác học trên thế giới lúc nhỏ đã gặp biết bao trở ngại, nhưng bằng quyết tâm và sự kiên trì, họ đã vượt qua tất cả để thành đạt trong cuộc đời và cống hiến cho nhân loại những công trình vô giá, họ đã "nên kim" như mình mong ước.

   Ích lợi của việc rèn luyện kiên trì là như thế đấy! Là một học sinh dưới mái trường xã hội chủ nghĩa, chúng ta không chỉ rèn luyện cho mình mà còn góp phần xây dựng cho đất nước mai sau. Đất nước ta hôm nay còn rất nhiều gian khổ, dân tộc ta còn thua kém, thiệt thòi so với các nước, các dân tộc khác. Vì vậy mỗi con người trong chúng ta lại càng phải hiểu rõ và làm theo lới khuyên của ông bà: "Có công mài sắt, có ngày nên kim" chúng ta không được cho phép mình lùi bước trước khó khan và phải hiểu đó là trách nhiệm là nghĩa vụ đối với Tổ quốc.

   Vậy chúng ta phải rèn luyện như thế nào để đạt được kết quả tốt? Theo em, muốn đạt được kết quả tốt trong học tập cũng như trong lao động sản xuất, trước hết, chúng ta phải luôn luôn khiêm tốn, tự coi mình là dốt đẻ nhắc nhở bản thân luôn học hỏi. Chúng ta không có quyền nản lòng trước công việc khso khan, không được nản lòng trước gian nan. Hãy luôn nhớ đến sự nhẫn nại của ông cha ta trong lao động sản xuất. Hãy nhớ đến những thành quả lao dộng mà cha anh chúng ta đã gặt hái được mà nhắc nhở mình rằng "Có công mài sắt, có ngày nên kim".

   Câu tục ngữ là một bài học đối với tất cả mọi người. Đó là một lời khuyên rất chân tình, sâu sắc với những ai còn nóng nảy hấp tấp trong công việc và tăng thêm quyết tâm cho những ai có ý chí muốn phấn đấu vươn lên. Là học sinh, em luôn coi câu tục ngữ là phương châm là tấm gương để tự rèn luyện bản thân trở thành con người có ích cho chính mình và cho xã hội như lời Bác Hồ đã khuyên:

Sống ở trên đời người cũng vậy
Gian nan rèn luyện mới thành công
           (Nghe tiếng giã gạo)

Đề bài: Bình luận câu tục ngữ "Tốt gỗ hơn tốt nước sơn"

Bài làm

   Trong cuộc sống hằng ngày cũng có lúc ta đã lầm lẫn khi đánh giá một sự vật, một con người , khi thì dựa vào cái hình thức hào nhoáng bên ngoài mà quên đi cái nội dung, bản chất bên trong của con người họ khi thì ngược lại. Lúc ấy ta lại nhớ đến câu tục ngữ:

   Tốt gỗ hơn tốt nước sơn

   Chúng ta hiểu gì về câu tục ngữ này? Phải chăng đây là kinh nghiệm sống quý báu mà ông cha ta để lại cho chúng ta suy ngẫm, học hỏi?

   Câu tục ngữ đã cho xuất hiện hai sự vật "gỗ" và "nước sơn". Gỗ là chất liệu để tọa nên một vật dụng như là tủ, bàn ghế ... còn nước sơn là chất liệu để quét lên làm cho cái tủ, cái bàn thêm đẹp thêm bền. Nghĩa đen là như vậy nhưng ý nghĩa sâu xa của câu tục ngữ bao hàm một lời khuyên về cách nhìn chin chắn: Hãy coi trọng cái giá trị đích thực, cái nội dung bên trong của một con người. Đừng bao giờ để cái hình thức hào nhoáng bên ngoài lừa dối quyến rũ ta.

   Bất kỳ câu tục ngữ nào cũng là sự đúc kết những kinh nghiệm sống quý báu của biết bao thế hệ con người. Tổ tiên ta cũng đã trải qua bao thất vọng, vấp váp mới rút ra được chân lý: "Tốt gỗ hơn tốt nước sơn". Khi đánh giá một sự vật, ta phải coi trọng chất lượng của nó. Có khi người chỉ chú trọng đến cái lớp sơn bóng nhoáng bên ngoài của một cái tủ, mua về rồi không dung được nữa vì chất gỗ bên trong là một thứ gỗ mục, sâu mọt. Một sản phẩm có mẫu mã tốt, có trang trí đẹp đến bao nhiêu mà chất lượng không tốt, không bền thì cũng không hữu dụng. Chỉ có một chất gỗ tốt mới tạo nên một đồ dung có giá trị và lâu bền. Một sản phẩm có chất lượng tốt càng được nhiều người ưa thích, càng bán đắt giá. Đó là cách đánh giá, cách nhìn chung về giá trị của một đồ vật. Trong cuộc sống mỗi sự vật, mỗi con người không phải lúc nào cũng thống nhất trọn vẹn cả mặt nội dung lẫn hình thức. Có người bản chất xấu xa nhưng khéo lừa bịp bằng cái vỏ hào nhoáng, bảnh bao bên ngoài. Một kẻ bất tài thường đội lốt người hiểu biết. Một người độc ác thường nói lời đạo đức. Một khôn mặt xinh đẹp nhưng chưa hẳn là hoàn toàn, có lúc ẩn hiện dưới khuôn mặt ấy là một tâm hồn trống rỗng. Chúng ta phải thật sự tỉnh táo thận trọng đối với những con người đó. Khi cần chọn lựa ta hãy chọn lấy cái bản chất làm cái căn bản, hãy vứt bỏ cái vẻ đẹp bề ngoài đẹp đẽ lành lặn mà bên trong tâm hồn mục ruỗng, vô vị. Một con người có đạo đức, tài năng dẫu ăn mặc tầm thường nhưng thật sự được kính trọng nể nang. Quan hệ với con người chúng ta phải dựa trên phẩm chất đạo đức, năng lực của người đó. Chúng ta phải hiểu rằng cái chân giá trị của con người chính là đạo đức, tài năng, trí tuệ.

   Nhưng trong thực tế cuộc sống chẳng lẽ chỉ xem trọng cái nội dung bản chất bên trong mà lãng quên mặt hình thức? Một món hàng chất lượng tốt lại có bao bì xinh xắn, trang trí đẹp đẽ lại càng có giá trị. Hình thức bên ngoài làm tăng giá trị bên trong của món hàng. Cái tủ được làm bằng chất gỗ tốt mà lại có nước sơn bóng loáng hẳn làm ta vừa lòng và sẵn sàng mua. Một con người có học vấn, đạo đức lại ăn nói lịch sự, thanh nhã, ăn mặc gọn gang đẹp đẽ càng làm cho ta thêm quý trọng hơn là con người tuy có đạo đức nhưng ăn nói cục cằn, thô lỗ, ăn mặc xốc xếch. Ta thực sự hiểu được cái đẹp lý tưởng của con người vốn là cả nội dung lẫn hình thức.

   Vậy để nhận xét, đánh giá một sự vật, một con người, ta phải dựa trên cơ sở nội dung lẫn hình thức. Nội dung và hình thức phải trọn vẹn bổ sung cho nhau để đánh giá được chính xác đầy đủ. Chúng ta hãy coi trọng nội dung vì trước hết là cốt lõi tạo nên giá trị bên trong, còn hình thức là phụ góp phần tạo nên cái đẹp bền cho vật dụng. Khi đánh giá ta phải coi trọng cái chất lượng của vật cũng như khi nhận xét về một con người ta phải chú ý đến thành quả công việc của họ xem xét mối quan hệ tình cảm của họ đối với gia đình, xã hội. Đó là cách hiệu quả, cách áp dụng đúng đắn nhất phương châm xử thế mà câu tục ngữ đã khuyên dạy chúng ta.

   "Tốt gỗ hơn tốt nước sơn". Câu tục ngữ đã cho ta một phương châm đúng đắn trong cách nhìn, cách sống và cách quan hệ ở cuộc sống. Chúng ta cần tu dưỡng đạo đức, rèn luyện tài năng để trở thành con người toàn diện về nội dung lẫn hình thức. Hiểu được câu tục ngữ, vận dụng nó một cách đúng đắn chúng ta sẽ bớt lầm lẫn, vấp ngã trong cuộc đời đồng thời ta cũng biết cách tự rèn luyện nâng cao mình hơn nữa. Ta phải sống thực chất bằng chính giá trị con người mình, đừng mánh khóe lừa dối và giả tạo. Tốt gỗ hơn tốt nước sơn nhưng tốt cả gỗ và tốt cả nước sơn là điều ta mong ước, phấn đấu, hướng tới ...

Bình luận câu tục ngữ "Lá lành đùm lá rách"

Bài làm

   Dân tộc ta lớn lên trên dải đát hình chữ S bên bờ Thái Bình Dương sóng gió. Người Việt Nam đã từng chịu không biết bao nhiêu tai trời ách nước: giặc giả, bão lụt, hỏa hoạn, mất mùa, đói kém, ... Cứ mỗi lần vượt qua một khó khan, nhân dân ta lại nhắc nhở nhau cách sống.

   Lá lành đùm lá rách

   Ta cần tìm hiểu ý nghãi và giá trị của câu tục ngữ này như thế nào để hiểu cho đúng lời nhắn gửi của ông cha để lại?

   Câu tục ngữ gợi lên một bài học về đạo lý làm người, về quan hệ giữa con người với nhau. Người ta ở đời, có người, có lúc gặp phải khó khan thiếu thốn, hoạn nan. Lúc ấy, nếu chỉ một mình tự xoay sở lấy thì thật khó mà vượt qua. Trong hoàn cảnh đó, sự giúp đỡ của người khác, sự chia sẻ của người khác là rất quan trọng. Sự đùm bọc lẫn nhau trong cơn hoạn nạn là một cách sống cần thiết đầy nhân ái.

   Xét về giá trị của câu tục ngữ, ta thấy có một giá trị thiết thực. Nói "Lá lành đùm lá rách" là nói đến thái độ nhường cơm sẻ áo giữa nhừng người vốn chung cảnh ngộ, trong cùng một cộng đồng trên cùng một đất nước. Tuy có "lành" có "rách" nhưng cũng là "lá". Đây là chia sẻ, là thông cảm. Khi một người bị hoạn nạn, thì những người không bị hoạn nạn cùng nhau giúp đỡ, đó là "lá lành đùm lá rách". Sự giúp đỡ của từng người có thể không nhều, nhưng nhiều người hợp lại thì sự giúp đỡ trở nên rất có ý nghãi, có thể giúp cho người họa nạn vượt qua cơn hoạn nạn. Khi một phường, một vùng gặp hoạn nạn, thì những vùng bên cạnh cùng hợp lại, mỗi người một ít, mỗi nhà một ít, mỗi phường, mỗi tỉnh, mỗi huyện một ít, kết quả thành ra rất to lớn.

   "Lá lành đùm lá rách", đó là cách sống và đạo lý đã có tự ngàn xưa của nhân dân Việt Nam. Có lẽ chính vì thế mà nhân dân Việt Nam đã vượt lên bao khó khăn có lúc tưởng chừng không vượt nột để mãi mãi tồn tại vừng vàng. Người ta nói: "Miếng khi đói bằng gói khi no". Trong khi gặp hoạn nạn, người bị ít khó khan còn chia sẻ cả với người nhiều khó khan hơn. Giá trị nhân bản là ở đó.

   Trải qua hơn ba mươi năm chiến tranh, rồi trong gần hai chục năm trở lại đây, truyền thống "lá lành đùm lá rách" đã được nhân dân ta phát huy một cách mạnh mẽ. Chỉ nói riêng mấy năm gần đây, trên đất nước ta đã bao nhiêu lần thiên nhiên gây ra tai họa ghê ghớm. Những trận bão tàn phá miền Trung, rồi lũ lụt ở đồng bằng Nam Bộ ... làm cho đồng ruộng bị tàn phá, lúa, hoa màu bị mất sạch, bao nhiêu nhà cửa, bệnh viện, trường học ... bị phá hủy. Những khi miền Trung, miền Nam gặp hoạn nạn, khó khan, cả nước quan tâm theo dõi, kịp thời chia buồn và cứu trợ. Nhờ sự giúp đỡ kịp thời của cả nước, trong đó có thành phố Hồ Chí Minh, dần dần các vùng này đã trở lại cuộc sống bình thường. Những tin tức về trận lũ vừa được loan báo, những lời kêu gọi đã được phát đi thì những hành động hưởng ứng đã đáp lại ngay. Có người góp vào quỹ cứu trợ hàng triệu đồng, cũng có bạn nhỏ tự mình mang đến một hai nghìn bạc vốn dành dụm từ món tiền ăn sáng của mình để góp phần nhỏ bé.

   Một khía cạnh nào đó, hành động "Lá lành đùm lá rách" không phải chỉ có ý nghĩa giúp đỡ người khác, mà chính là giúp đỡ mình. Thường khi gói bánh, lá lành nằm bên ngoài, lá rách nằm bên trong để gói. Gói như vậy thì chiếc bánh mới kín, mới cứng. Giúp người khác, chia sẻ với người khác để người khác, làng khác, tỉnh khác ... vượt lên khó khan, đứng vững, chính là góp phần cho đất nước đứng vững, vượt lên. Cuối cùng, cái kết quả tốt đẹp ấy, mỗi người đều được hưởng. Bởi vậy, "Lá lành đùm lá rách" không còn là phương châm cho những hành động nhất thời, đặc biệt, mà đã trở thành một cách sống tốt đẹp trong cuộc sống của chúng ta. Hằng ngày, vẫn có những người lặng lẽ quyên góp chút ít tiền bạc, quần áo cho một trại phong, một trại nuôi dưỡng người già neo đơn, một trại trẻ mồ côi, một gia đình khó khan, một người tàn tật, ... Nhân những dịp lễ tết, những người trong phường lại chạnh nhớ để chia sẻ với những bà con nghèo còn thiếu thốn.

   "Lá lành đùm lá rách", câu nói ngày xưa chỉ mang một ý nghĩa hẹp, nhằm kêu gọi sự đùng bọc lẫn nhau trong một nhà, một họ hay rông lắm là một làng. Càng ngày, cùng với sự phát triển của đời sống, sự hiểu biết của con người, ý nghĩa của câu nói càng mang một nội dung nhân đạo sâu sắc và rộng rãi. Đây là một câu nói của tình thương đầy tính nhân đạo. Trong một xã hội, không có một sức mạnh nào lớn hơn sức mạnh của tình thương. Tình thương càng phát triển thành tình cảm chung của mọi người, thành nếp sống phổ biến của xã hội thì tội ác cũng sẽ thu hẹp lại, xã hội sẽ ổn đinh hơn, tốt đẹp hơn. Cái thiện sẽ đẩy lùi cái ác.

   Riêng bản thân em, câu tục ngữ "Lá lành đùm lá rách" cũng gợi cho em nhiều suy nghĩ. Trong trường, trong lớp em, có không ít bạn có hoàn cảnh khó khăn. Nhiều bạn đi học với chiếc áo vá, với cái bụng lép, ngoài giờ học còn phải vất cả phụ giúp cha mẹ kiếm sống hoặc tự nuôi mình. Nếu em bỏ đi một món mua sắm, tiêu xài chưa cần thiết, em cũng có thể giúp cho bạn mình đỡ chút khó khan. Nhiều người làm được như vậy chắc chắn sẽ có ý nghãi lớn hơn.

   "Lá lành đùm lá rách" thật là một cách nói đầy sáng tạo và sâu sắc của người xưa. Tục ngữ không chỉ là văn chương mà còn là triết lý. Sống là phải quan tâm đến người khác, phải chia sẻ khó khăn cùng người khác. Đạo lý sống ấy thật tốt đẹp mà ngày nay ta cần nuôi dưỡng phát huy.

Đề bài: Tục ngữ có câu:

"Không thầy đố mày làm nên"

Và     "Học thầy không tày học bạn"

Hai câu tục ngữ trên có mâu thuẫn không? Mỗi câu có điểm đúng, điểm chưa đúng như thế nào? Em hãy bình luận và nêu ý kiến của mình trong việc học thầy, học bạn như thế nào cho đúng?

Bài làm

   Kiến thức nhân loại mênh mông vô tận, phải có nhà khoa học nghiên cứu, có người thầy giảng dậy thì lớp trẻ học sinh mới tiếp thu được. Vai trò của người thầy trong nhà trường rất quan trọng, thầy dẫn dắt hướng dẫn để học sinh tiếp thu, suy nghĩ ... Từ xưa, nhân dân ta cũng đồng quan niệm đó nên có câu tục ngữ:

  Không thầy đố mày làm nên

   Học trong nhà trường chưa đủ, phải học thêm ngoài xã hội và bạn bè để mở rộng kiến thức, nên tục ngữ có câu:

  Học thầy không tày học bạn

   Quan niệm của nhân dân ta qua hai câu tục ngữ có gì mâu thuẫn, có gì chưa thỏa đáng? Chúng ta nên hiểu việc học thầy và học bạn thế nào cho đúng?

   Thực ra, xét cho cùng, hai câu tục ngữ này cugnx chẳng mâu thuẫn nhau vì đều nói về vai trò của người thầy đối với người học. Hai câu chỉ khác nhau ở mức độ. Câu đầu coi người thầy dạy trò có vai trò, tác dụng quyết định tuyệt đối ở người học. Câu sau không phủ nhận hoàn toàn mà chỉ khuyên thêm vai trò, tác dụng của việc học thầy rộng hơn học bạn, học cuộc đời.

   Hai câu tục ngữ đều có mặt đúng và mặt chưa đúng, hay nói chính xác hơn, cả hai đều nhìn nhận vấn đề chưa được thỏa đáng.

   Nói "Không thầy đố mày làm nên" thì quả là đề cao vai trò của người thầy, coi trọng thầy có vai trò rất lớn trong sự trưởng thành của người học trò. Đúng là người thầy có vai trò rất lớn trong sự thành đạt, trong sự "làm nên" của người học trò nhưng không phải là quyết định tất cả. Người học trò còn có nỗ lực chủ quan, có sự phấn đấu bản thân đẻ tiếp thu kiến thứ, học hỏi tay nghề. Có những điều học hỏi được có khi không phải do ông thầy dạy cho mà còn là do tự mình tiếp nhận trong cuộc sống, gia đình , bạn bè ... chỉ bảo nữa.

   Nhờ thầy chỉ bảo, nắm chấc kiến thức, trò còn liên tưởng, suy ra, mở rộng, nâng cao, sáng tạo ...

   Nói "Học thầy không tày học bạn" thì lại có phần hạ thấp vai trò của người thầy, đề cao không đúng mức vai trò của bạn bè trong quá trình học tập. Nếu nói rằng bạn bè có vai trò giúp đỡ, hỗ trợm bảo ban nhau để cùng học tập tốt hơn thì chúng ta dễ chấp nhận, nhưng nói "không tày" thì quả là quá đáng. Hơn nữa bạn bè chỉ có thể giúp nhau học tốt khi biết thương yêu nhau, khi có cùng chung chí hướng, cùng nhau rèn luyện phấn đấu vươn lên. Trong việc học hành của mỗi người, không phải lúc nào ta cũng gặp được những người bạn tốt luôn luôn sẵn sàng chỉ bảo giúp đỡ chúng ta một cách chân thành vô tư. Cho nên, coi nhẹ vai trò, tác dụng của người thầy, đề cao việc học hỏi ở bạn bè, cho rằng ở bạn có kết quả hơn là học ở thầy là không đúng.

   Chúng ta cần phải đánh giá hai câu tục ngữ cho rõ để hiểu và thông cảm với lời nói của người xưa. Người bình dân xưa kia thường dùng những lời ngắn gọn, hàm súc để đúc kết kinh nghiệm sống và truyền đạt một ý tưởng có tính chất răn dạy. Để đạt mục đích đó, họ thường có lối nói phóng đại, một chiều để khẳng định. Đó thường là cách nói của tục ngữ. Hơn nữa, trong xã hội xưa thì cả câu tục ngữ mà ta bàn đến ở đây không phải chỉ để đề cập đến vấn đề giáo dục trong một nhà trường như nhà trường hiện nay. Nó có thể nói đến việc học chữ , mà chắc phần chủ yếu nói đến việc học nghề. Nếu nói đến việc dạy nghề, học nghề thì trong cả hai câu đó, phần đúng sẽ nhiều hơn. Chúng ta cũng cần biết rằng cách dạy chữ, học chữ ngày xưa cũng chẳng khác gì bây giờ nhiều lắm. Ngày xưa đau có trường hợp như chúng ta bây giờ. Ngày xưa chỉ có một ông thầy ( mà người ta gọi là thầy đồ nho), ông thầy này dạy tất cả, người học trò có khi phải theo học ông thầy này suốt cuộc đời cho đến khi thành đạt, học từ những chữ đơn giản đầu tiên cho đến "Nhất tự vi sư, bán tự vi sư" (một chữ cũng là thầy, nửa chữ cũng là thầy) là vậy. Còn trong học nghề (nghề thợ mộc, thợ rèn, thợ đóng cối ...) thì có thể người thầy chỉ dạy những hiểu biết và thao tác cơ bản lúc đầu, còn phần lớn người học đạt tới thành công, tinh thông nghề nghiệp là do quá trình hoạt động nghề nghiệp và do các bạn thợ chỉ bảo chính. Hiểu như vậy, chúng ta chắc sẽ đánh giá được hai câu tục ngữ này đúng hơn.

   Tuy nhiên lời hay ý đẹp của người xưa là để chúng ta áp dụng vào hoàn cảnh ngày nay. Trong học tập ở nhà trường hiện nay, chúng ta phải thấy được rằng hai câu tục ngữ này thật đáng ghi nhớ. Nó bổ sung ý nghĩa cho nhau để cùng nhau đi tới chân lý. Nó chỉ cho chúng ta hai nơi học hỏi tốt nhất: học ở thầy và học ở bạn. "Người thầy" dạy là người có trình độ hiểu biết cao, có khả năng sư phạm, còn học bạn lại có thực tế, cùng trang lứa, suy rộng ra, học ngoài xã hội. Hai câu tục ngữ đề có giá trị cả.

Đề bài: Bình luận câu tục ngữ "Tốt gỗ hơn tốt nước sơn"

Bài làm

   Trong cuộc sống hằng ngày cũng có lúc ta đã lầm lẫn khi đánh giá một sự vật, một con người , khi thì dựa vào cái hình thức hào nhoáng bên ngoài mà quên đi cái nội dung, bản chất bên trong của con người họ khi thì ngược lại. Lúc ấy ta lại nhớ đến câu tục ngữ:

   Tốt gỗ hơn tốt nước sơn

   Chúng ta hiểu gì về câu tục ngữ này? Phải chăng đây là kinh nghiệm sống quý báu mà ông cha ta để lại cho chúng ta suy ngẫm, học hỏi?

   Câu tục ngữ đã cho xuất hiện hai sự vật "gỗ" và "nước sơn". Gỗ là chất liệu để tọa nên một vật dụng như là tủ, bàn ghế ... còn nước sơn là chất liệu để quét lên làm cho cái tủ, cái bàn thêm đẹp thêm bền. Nghĩa đen là như vậy nhưng ý nghĩa sâu xa của câu tục ngữ bao hàm một lời khuyên về cách nhìn chin chắn: Hãy coi trọng cái giá trị đích thực, cái nội dung bên trong của một con người. Đừng bao giờ để cái hình thức hào nhoáng bên ngoài lừa dối quyến rũ ta.

   Bất kỳ câu tục ngữ nào cũng là sự đúc kết những kinh nghiệm sống quý báu của biết bao thế hệ con người. Tổ tiên ta cũng đã trải qua bao thất vọng, vấp váp mới rút ra được chân lý: "Tốt gỗ hơn tốt nước sơn". Khi đánh giá một sự vật, ta phải coi trọng chất lượng của nó. Có khi người chỉ chú trọng đến cái lớp sơn bóng nhoáng bên ngoài của một cái tủ, mua về rồi không dung được nữa vì chất gỗ bên trong là một thứ gỗ mục, sâu mọt. Một sản phẩm có mẫu mã tốt, có trang trí đẹp đến bao nhiêu mà chất lượng không tốt, không bền thì cũng không hữu dụng. Chỉ có một chất gỗ tốt mới tạo nên một đồ dung có giá trị và lâu bền. Một sản phẩm có chất lượng tốt càng được nhiều người ưa thích, càng bán đắt giá. Đó là cách đánh giá, cách nhìn chung về giá trị của một đồ vật. Trong cuộc sống mỗi sự vật, mỗi con người không phải lúc nào cũng thống nhất trọn vẹn cả mặt nội dung lẫn hình thức. Có người bản chất xấu xa nhưng khéo lừa bịp bằng cái vỏ hào nhoáng, bảnh bao bên ngoài. Một kẻ bất tài thường đội lốt người hiểu biết. Một người độc ác thường nói lời đạo đức. Một khôn mặt xinh đẹp nhưng chưa hẳn là hoàn toàn, có lúc ẩn hiện dưới khuôn mặt ấy là một tâm hồn trống rỗng. Chúng ta phải thật sự tỉnh táo thận trọng đối với những con người đó. Khi cần chọn lựa ta hãy chọn lấy cái bản chất làm cái căn bản, hãy vứt bỏ cái vẻ đẹp bề ngoài đẹp đẽ lành lặn mà bên trong tâm hồn mục ruỗng, vô vị. Một con người có đạo đức, tài năng dẫu ăn mặc tầm thường nhưng thật sự được kính trọng nể nang. Quan hệ với con người chúng ta phải dựa trên phẩm chất đạo đức, năng lực của người đó. Chúng ta phải hiểu rằng cái chân giá trị của con người chính là đạo đức, tài năng, trí tuệ.

   Nhưng trong thực tế cuộc sống chẳng lẽ chỉ xem trọng cái nội dung bản chất bên trong mà lãng quên mặt hình thức? Một món hàng chất lượng tốt lại có bao bì xinh xắn, trang trí đẹp đẽ lại càng có giá trị. Hình thức bên ngoài làm tăng giá trị bên trong của món hàng. Cái tủ được làm bằng chất gỗ tốt mà lại có nước sơn bóng loáng hẳn làm ta vừa lòng và sẵn sàng mua. Một con người có học vấn, đạo đức lại ăn nói lịch sự, thanh nhã, ăn mặc gọn gang đẹp đẽ càng làm cho ta thêm quý trọng hơn là con người tuy có đạo đức nhưng ăn nói cục cằn, thô lỗ, ăn mặc xốc xếch. Ta thực sự hiểu được cái đẹp lý tưởng của con người vốn là cả nội dung lẫn hình thức.

   Vậy để nhận xét, đánh giá một sự vật, một con người, ta phải dựa trên cơ sở nội dung lẫn hình thức. Nội dung và hình thức phải trọn vẹn bổ sung cho nhau để đánh giá được chính xác đầy đủ. Chúng ta hãy coi trọng nội dung vì trước hết là cốt lõi tạo nên giá trị bên trong, còn hình thức là phụ góp phần tạo nên cái đẹp bền cho vật dụng. Khi đánh giá ta phải coi trọng cái chất lượng của vật cũng như khi nhận xét về một con người ta phải chú ý đến thành quả công việc của họ xem xét mối quan hệ tình cảm của họ đối với gia đình, xã hội. Đó là cách hiệu quả, cách áp dụng đúng đắn nhất phương châm xử thế mà câu tục ngữ đã khuyên dạy chúng ta.

   "Tốt gỗ hơn tốt nước sơn". Câu tục ngữ đã cho ta một phương châm đúng đắn trong cách nhìn, cách sống và cách quan hệ ở cuộc sống. Chúng ta cần tu dưỡng đạo đức, rèn luyện tài năng để trở thành con người toàn diện về nội dung lẫn hình thức. Hiểu được câu tục ngữ, vận dụng nó một cách đúng đắn chúng ta sẽ bớt lầm lẫn, vấp ngã trong cuộc đời đồng thời ta cũng biết cách tự rèn luyện nâng cao mình hơn nữa. Ta phải sống thực chất bằng chính giá trị con người mình, đừng mánh khóe lừa dối và giả tạo. Tốt gỗ hơn tốt nước sơn nhưng tốt cả gỗ và tốt cả nước sơn là điều ta mong ước, phấn đấu, hướng tới ...