BÁO CÁO NGHIÊN CỨU VỀ TÁC PHẨM TẤM CÁM

1. GIỚI THIỆU

nguồn gốc: Là truyện nổi tiếng trong Việt Nam, được lưu truyền bằng hình thức truyền miệng qua các thế hệ, được cho vào truyện thiếu nhi

thể loại: truyền cổ tích thần kì

2.TÓM TẮT NỘI DUNG

Tấm mồ côi từ nhỏ, sống với dì ghẻ và người em gái cùng cha khác mẹ. Tấm bị mẹ con Cám đối xử bất công. Khi Tấm buồn, khóc, Tấm đã được thần tiên giúp đỡ, rồi cô trở thành Hoàng hậu. Nhưng mẹ con Cám liên tục bày mưu kế hãm hại. Khi nàng mất, đã hóa thành chim vàng anh, cây xoan đào, khung cửi và quả thị. Cuối cùng, sau bao khó khăn, Tấm đã trở lại thành người, giành lại hạnh phúc, trừng trị kẻ ác.

3. PHÂN TÍCH VÀ NGHIÊN CỨU

- Nhân vật:

Tấm: Người có đức tính lương thiện, chịu khó, khát vọng công lý và hạnh phúc.

Cám và dì ghẻ: người xấu, tham lam, ích kỉ, chèn ép người yếu

Nhà vua: Phản ánh ước mơ về sự công bằng, nơi công lý được trao cho người xứng đáng

Bụt và thần tiên: Đại diện cho niềm tin và sự che chở, công lí của nhân dân

- cốt truyện, nghệ thuật

dì ghẻ - con chồng: mâu thuẫn trong gia đình

sự biến hóa nhiều lần của Tấm: hành trình đấu tranh của Tấm

Trừng trị cái ác: Nhân quả và sự công bằng

Nghệ thuật đối lập: Tấm - Cám, Thiện - Ác, Sống - Chết

- giá trị nội dung

Ca ngợi phẩm chất của con người lương thiện, cái thiện luôn chiến thắng, Phản ánh sự bất công của xã hội, số phận đầy bi oan của người phụ nữ lúc bấy giờ. Bài học về sự kiên trì, sự công bằng và hậu quả của sự độc ác.

- giá trị nghệ thuật

Sử dụng yếu tố thần kì và hiện thực, ngôn ngữ hình ảnh phong phú, gần gũi, đậm chất dân gian, kết cấu thử thách - thay đổi - chiến thắng, sự kiện đầy kịch tính thu hút người đọc.

4. KẾT LUẬN

Tác phẩm Tấm Cám mang giá trị hiện thực nhân văn sâu sắc, câu truyện khẳng định rằng cái thiện sẽ luôn chiến thắng cái ác. Đồng thời, truyện để lại bài học đạo đức, nhân sinh cho các thế hệ con cháu sau này, và qua đây tác phẩm làm phong phú kho tàng truyện cổ tích Việt Nam.

Sự phát triển mạnh mẽ của tiếng Việt trong thời kì Pháp thuộc để lại dấu ấn rõ nhất ở lĩnh vực nào?

Câu 1: Đáp án nào không nằm trong các thời kì phát triển của văn học viết Việt Nam?

A. Từ trước thế kỉ X.

B. Từ thế kỉ X đến hết thế kỉ XIX.

C. Từ đầu thế kỉ XX đến Cách mạng tháng Tám năm 1945.

D. Từ sau Cách mạng tháng Tám năm 1945 đến hết thế kỉ XX.

Câu 2: Dựa vào lĩnh vực và mục đích giao tiếp, người ta phân biệt thành mấy loại văn bản?

A. 5 loại

B. 6 loại

C. 7 loại

D. 8 loại

Câu 3: “Truyện An Dương Vương và Mị Châu, Trọng Thủy” thuộc thể loại nào?

A. Sử thi

B. Truyện cổ tích

C. Thần thoại

D. Truyền thuyết

Câu 4: “Truyện An Dương Vương và Mị Châu, Trọng Thủy” thể hiện ý nghĩa về:

A. Tình cảm cha con

B. Tình nghĩa vợ chồng

C. Bài học giữ nước

D. Bài học dựng nước

Câu 5: Nhân vật chính trong tác phẩm văn học là:

A. Nhân vật xuất hiện từ đầu đến cuối tác phẩm.

B. Nhân vật mà nhà văn yêu mến.

C. Nhân vật giữ vị trí trung tâm trong việc thể hiện chủ đề và tư tưởng của tác phẩm.

D. Nhân vật có uy tín, vị trí và ảnh hưởng đến tất cả các nhân vật khác trong câu chuyện.

Câu 6: Ý nào sau đây không đúng khi nói về văn học viết của nước ta?

A. Là sáng tác của trí thức, được ghi lại bằng chữ viết, mang đậm dấu ấn sáng tạo của cá nhân.

B. Có tính tập thể và được lưu truyền với các sinh hoạt trong đời sống cộng đồng.

C. Hệ thống chữ viết phong phú, gồm cả chữ Hán, chữ Nôm, chữ quốc ngữ.

D. Thể loại đa dạng như truyện kí, tiểu thuyết chương hồi, tiểu thuyết, truyện ngắn, kí, kịch nói, kịch thơ…

Câu 7: Đăm Săn chiến đấu với Mtao -Mxây vì:

A. Không muốn mất vợ.

B. Muốn trả thù.

C. Muốn giữ hạnh phúc gia đình.

D. Vì danh dự, hạnh phúc và sự thịnh vượng cho cộng đồng.

Câu 8: Nhân vật Đăm Săn được miêu tả chủ yếu bằng thủ pháp nghệ thuật nào?

A. So sánh, phóng đại.

B. So sánh, nhân hoá.

C. Ẩn dụ, so sánh.

D. Ẩn dụ, phóng đại.

Câu 9: Điền vào chố trống: “Văn học Việt Nam có một…….”.

A. Sức sống dẻo dai, mãnh liệt.

B. Sức sống mạnh mẽ, bền bỉ.

C. Sức sống dẻo dai, bền bỉ.

D. Sức sống dai dẳng, bền bỉ.

Câu 10: Đáp án nào không có yếu tố kì ảo trong truyện Tấm Cám?

A. Chim vàng Anh

B. Cây Cau

C. Khung cửi

D. Quả thị

Câu 11: Sử thi Ô-đi-xê là tác phẩm nổi tiếng của nước nào?

A. Hy Lạp.

B. Ấn Độ.

C. Ai Cập.

D. Italia.

Câu 12: Đáp án nào đúng với ý nghĩa nội dung đoạn trích U-lit-xơ trở về?

A. Khắc họa vẻ đẹp tâm hồn của Pê-nê-lốp.

B. Kể về cuộc hành trình của Uy-lit-xơ.

C. Khắc họa vẻ đẹp tâm hồn và trí tuệ của Uy-lit-xơ và Pê-nê-lốp.

D. Khắc họa tài trí thông minh của Uy-lít -xơ.

Câu 13: Truyện Tấm Cám thuộc loại cổ tích gì?

A. Truyện cổ tích về các loài vật

B. Truyện cổ tích sinh hoạt

C. Truyện cổ tích Việt Nam.

D. Truyện cổ tích thần kì

Câu 14: Tiếng khóc của Tấm ở phần đầu truyện nói lên điều gì về ý thức phản kháng của nhân vật?

A. Yếu ớt, kém cỏi.

B. Yếu đuối, thụ động.

C. Âm thầm, bền bỉ.

D. Mạnh mẽ, quyết liệt

Câu 15: Qua những lần hóa thân của Tấm, nhân dân muốn nói điều gì?

A. Tấm là người lương thiện và được thần giúp đỡ nên không thể chết.

B. Tấm không thể rời xa nhà vua nên đã hiển linh để báo cho nhà vua biết sự có mặt của mình.

C. Cái thiện luôn tìm mọi cách để chiến đấu và diệt trừ cái ác.

D. Sự tích cực và chủ động của Tấm trong cuộc đấu tranh giành và giữ hạnh phúc của mình.

Câu 16: Đáp án nào nêu đúng khái niệm “Tự sự”?

A. Là kể chuyện- phương thức dùng ngôn ngữ kể chuyện trình bày một chuỗi sự việc, từ sự việc này tới sự việc kia, cuối cùng dẫn tới một kết thúc, thể hiện một ý nghĩa.

B. Là loại văn nhằm giúp người đọc, người nghe hình dung những đặc điểm, tính chất nổi bật của sự vật, sự việc, con người, phong cảnh,…làm cho những cái đó như hiện lên trước mắt người đọc, người nghe.

Câu 17: Sự việc tiêu biểu là:

A. Cái xảy ra được nhận thức có ranh giới rõ ràng, phân biệt với những cái xảy ra khác.

B. Sự việc được diễn tả bằng lời nói, cử chỉ, hành động của nhân vật trong quan hệ với nhân vật khác.

C. Sự việc quan trọng góp phần hình thành cốt truyện. Mỗi sự việc có thể có nhiều chi tiết.

Câu 18: Hình ảnh “ngọc trai – giếng nước”; trong “Truyện An Dương Vương và Mị Châu, Trọng Thủy” có ý nghĩa gì ?

A. Ngợi ca tình yêu chung thủy, son sắt của Mị Châu và Trọng Thủy.

B. Ngợi ca sự hi sinh cao cả vì tình yêu.

C. Minh oan cho tấm lòng trong sáng của Mị Châu, hóa giải tội lỗi cho Trọng Thủy.

Câu 19: Một trong những sai lầm của An Dương Vương dẫn đến việc mất nước là?

A. Thương con

B. Chủ quan

C. Thiếu binh lính

D. Dùng sai người

Câu 20: Hãy sắp xếp các sự kiện dưới đây theo trình tự thời gian:

1. Triệu Đà tấn công, An Dương Vương bỏ chạy, chém chết Mị Châu rồi theo rùa vàng xuống biển.

2. An Dương Vương xây thành Cổ Loa, cứ đắp đến đâu lại lở đến đấy.

3. Rùa vàng xuất hiện giúp vua xây thành, chế tạo nỏ thần.

4. An Dương Vương nhận lời cầu hòa của Triệu Đà, cho Trọng Thủy lấy Mị Châu.

A. (2-3-4-1)

B. (2-4-1-3)

C. (2-3-1-4)

D. (2-1-4-3

1. Giới thiệu tác phẩm:

An Dương Vương và Mị Châu – Trọng Thủy là một truyền thuyết nổi tiếng trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam, ra đời từ thời kỳ dựng nước và giữ nước của dân tộc. Tác phẩm vừa mang giá trị lịch sử, vừa chứa đựng nhiều bài học sâu sắc về tinh thần yêu nước, ý thức bảo vệ đất nước và trách nhiệm của mỗi người dân.

2. Tóm tắt nội dung:

An Dương Vương lên ngôi, lập nên nước Âu Lạc và cho xây thành Cổ Loa kiên cố. Nhờ sự giúp đỡ của thần Kim Quy, ông có được chiếc nỏ thần làm vũ khí bảo vệ đất nước, khiến quân Triệu Đà nhiều lần thất bại. Triệu Đà đổi kế sách, cầu hòa và cho con trai là Trọng Thủy sang cầu hôn công chúa Mị Châu. Vì quá tin tưởng chồng, Mị Châu vô tình để lộ bí mật nỏ thần. Triệu Đà nhân cơ hội tấn công, Âu Lạc nhanh chóng thất thủ. Trên đường chạy trốn, thần Kim Quy hiện lên buộc tội Mị Châu phản bội. Nhận ra sự thật, An Dương Vương đau đớn chém con rồi theo thần xuống biển.

3. Giá trị nội dung:

Tác phẩm thể hiện lòng yêu nước, sự kiên quyết bảo vệ chủ quyền dân tộc của vua An Dương Vương. Đồng thời, truyện cũng phê phán sự nhẹ dạ, cả tin dẫn đến mất nước, qua đó nhắc nhở người đọc phải luôn đề cao cảnh giác. Bi kịch của Mị Châu còn thể hiện xung đột giữa tình yêu và nghĩa vụ đối với Tổ quốc, khắc sâu bài học đặt lợi ích chung lên trên tình cảm riêng.

4. Giá trị nghệ thuật:

Truyện kết hợp hài hòa giữa yếu tố lịch sử và kỳ ảo, xây dựng hình tượng nhân vật mang tính biểu tượng cao, cốt truyện hấp dẫn và ngôn ngữ trang trọng.

5. Bài học rút ra:

Tác phẩm để lại bài học sâu sắc về lòng yêu nước, trách nhiệm của mỗi người trong việc bảo vệ Tổ quốc và sự tỉnh táo, sáng suốt trong mọi hoàn cảnh, nhất là trước âm mưu của kẻ thù.

a) Nêu nội dung chính của phần tiếng Việt được học trong sách Ngữ văn 10, tập một theo bảng sau:

b) Nêu ra một số biện pháp tu từ có trong các bài thơ đã học ở Bài 2 và phân tích tác dụng của một biện pháp tu từ mà em thấy nổi bật.

c) Trong các lỗi về tiếng Việt được học ở sách Ngữ văn 10, tập một, em thường hay mắc lỗi nào?

Phân tích đặc điểm của ngôn ngữ viết thể hiện trong đoan trích sau: 

Ở đây phải chú ý ba khâu:

Một là phải giữ gìn và phát triển vốn chữ của ta (tôi không muốn dùng chữ “từ vựng”).

Hai là nói và viết đúng phép tắc của tiếng ta (tôi muốn thay chữ “ngữ pháp”).

Ba là giữ gìn bản sắc, tinh hoa, phong cách của tiếng ta trong mọi thể loại văn (văn nghệ, chính trị, khoa học, kĩ thuật…).

(Phạm Văn Đồng – Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt)

1. thông tin chung
Tên tác phẩm: Sơn Tinh - Thủy Tinh
Thể loại: truyền thuyết
Nguồn gốc: dân gian Việt Nam
“Sơn Tinh – Thủy Tinh” là một truyền thuyết nổi tiếng trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam, phản ánh cuộc sống gắn bó với thiên nhiên của cư dân nông nghiệp thời xưa.

2. Nội dung chính
Câu chuyện kể về cuộc kén rể của vua Hùng. Sơn Tinh – vị thần núi – đến trước và lấy được Mị Nương. Thủy Tinh đến sau, tức giận dâng nước đánh Sơn Tinh nhưng năm nào cũng thất bại.

3. Giá trị nội dung và giá trị nghệ thuật

• Giá trị nội dung: Tác phẩm phản ánh cuộc đấu tranh chống lũ lụt của người Việt cổ, đồng thời ca ngợi sức mạnh, trí tuệ và ý chí kiên cường của nhân dân.
• Giá trị nghệ thuật: Tác phẩm sử dụng yếu tố tưởng tượng, kì ảo; xây dựng hình tượng nhân vật mang tính biểu tượng; ngôn ngữ giản dị, đậm chất dân gian.

4. Kết luận
Qua truyện, em thấy được tinh thần lạc quan, niềm tin và khát vọng chinh phục thiên nhiên của cha ông ta. Đây không chỉ là một câu chuyện hấp dẫn mà còn là bài học về lòng kiên trì, sự đoàn kết để vượt qua khó khăn trong cuộc sống.