Trong cuộc sống, không phải ai cũng được sinh ra trong hoàn cảnh thuận lợi. Có người phải đối diện với nghèo khó, bệnh tật hay bất hạnh. Nhưng điều quan trọng không phải là số phận dành cho ta điều gì, mà là ta phải đối mặt với nó như thế nào. Vượt lên số phận nghĩa là con người không cam chịu, mà luôn nỗ lực, kiên cường để vươn lên và khẳng định giá trị bản thân.
Thực tế có nhiều tấm gương vượt khó đáng khâm phục. Nick Vujicic – chàng trai không tay không chân người Úc – vẫn trở thành diễn giả truyền cảm hứng cho hàng triệu người. Ở Việt Nam, thầy Nguyễn Ngọc Ký – dù liệt hai tay – vẫn kiên trì tập viết bằng chân để học tập và giảng dạy. Họ đã chứng minh rằng nghịch cảnh chỉ là phép thử của ý chí con người
Mỗi chúng ta cũng cần học tinh thần ấy: không than vãn, không buông xuôi trước khó khăn, mà luôn cố gắng và tin tưởng vào chính mình. Bởi số phận có thể thử thách chúng ta nhưng không thể đánh bại một ý chí kiên cường.

Vượt Lên Số Phận – Niềm Tin và Hy Vọng

Cuộc sống là một hành trình đầy thử thách và không phải ai cũng được sinh ra trong một gia đình đầy đủ, có hoàn cảnh thuận lợi. Nhưng chính trong những lúc khó khăn ấy, con người lại bộc lộ sức mạnh tiềm ẩn của mình để vượt lên số phận. “Vượt lên số phận” không chỉ là một khái niệm về sự nỗ lực cá nhân, mà còn là biểu tượng của niềm tin và hy vọng vào khả năng thay đổi bản thân và cuộc sống.

Một trong những yếu tố quan trọng giúp con người vượt lên số phận chính là nghị lực và quyết tâm. Trong xã hội hiện đại, khi đối mặt với những khó khăn trong cuộc sống, không ít người chọn cách buông xuôi và chấp nhận số phận. Tuy nhiên, cũng có những người không chịu khuất phục trước nghịch cảnh. Họ coi mỗi khó khăn là một thử thách, là cơ hội để khẳng định bản thân. Nhờ vào sự kiên trì, họ dám mơ ước, dám nỗ lực và dám thay đổi để vươn lên. Đó là những con người không bao giờ bỏ cuộc dù có khó khăn thế nào.

Bên cạnh đó, sự hỗ trợ từ gia đình và xã hội cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình vượt qua số phận. Mỗi người đều cần có người thân, bạn bè động viên, khích lệ trong những lúc khó khăn nhất. Xã hội, qua các tổ chức từ thiện hay các chương trình hỗ trợ, cũng tạo điều kiện cho những người kém may mắn có thể thay đổi số phận của mình. Họ không chỉ được hỗ trợ về vật chất mà còn nhận được sự khích lệ tinh thần để có thêm niềm tin vào tương lai.

Một trong những ví dụ điển hình về việc vượt lên số phận là những người khuyết tật. Mặc dù bị hạn chế về thể chất, họ vẫn không đầu hàng số phận mà đã vươn lên trở thành những tấm gương sáng trong xã hội. Những người này không chỉ đạt được thành công trong nghề nghiệp mà còn góp phần thay đổi cách nhìn nhận của xã hội về những người khuyết tật. Họ là minh chứng rõ ràng cho việc, dù cuộc sống có khó khăn đến đâu, chỉ cần có nghị lực và lòng quyết tâm, ta vẫn có thể thay đổi cuộc đời mình.

Tuy nhiên, để vượt lên số phận, điều quan trọng là phải giữ vững niềm tin vào bản thân. Những lúc gặp khó khăn, chúng ta cần phải biết cách nhìn nhận lại vấn đề và tự đặt ra mục tiêu rõ ràng cho mình. Sự nỗ lực không bao giờ là đủ nếu thiếu đi niềm tin vào chính mình và khả năng thay đổi. Khi ta tin vào mình, không có gì là không thể vượt qua.

Trong xã hội ngày nay, dù vẫn còn nhiều khó khăn và thử thách, nhưng cơ hội để thay đổi số phận là hoàn toàn có thể. Điều quan trọng là chúng ta phải biết vươn lên, biết giữ vững niềm tin và không bao giờ từ bỏ. Hãy nhớ rằng, số phận chỉ là một phần của cuộc sống, và chính chúng ta mới là người quyết định cuộc đời mình.

Kết luận: "Vượt lên số phận" không chỉ là sự nỗ lực cá nhân mà còn là sự kết hợp của niềm tin, hy vọng và sự hỗ trợ từ cộng đồng. Chính mỗi người phải là người viết lên câu chuyện của đời mình, không để số phận quyết định mà phải tự mình tạo ra cơ hội. Hãy luôn nhớ rằng, trong cuộc sống, không có gì là không thể nếu ta có đủ lòng kiên trì và quyết tâm.

GỢI Ý ĐÁP ÁN

I. ĐỌC HIỂU (3,0 điểm):

Câu 1 (0,5 điểm): Đoạn thơ được viết theo thể thơ tự do.

Câu 2 (1,0 điểm): Người mẹ được tác giả miêu tả: đợi con, tóc hóa ngàn lau trắng, lưng nặng thời gian, nghìn ngày trên bến vắng.

Câu 3 (1,5 điểm): Ý nghĩa 2 câu thơ: khắc họa nỗi vất vả, cơ cực trong cuộc đời mẹ bao năm trời bôn ba với gió sương để kiếm kế sinh nhai nuôi sống những người con của mình đồng thời thể hiện tình cảm yêu thương và sự biết ơn, trân trọng trước công lao ấy của những người con.

II. LÀM VĂN (7,0 điểm):

Câu 1 (2,0 điểm):

a. Mở bài

Giới thiệu vấn đề cần nghị luận: tinh thần tự học.

b. Thân bài

* Giải thích

Tự học là khả năng tự tìm tòi, lĩnh hội kiến thức một cách chủ động mà không dựa dẫm vào ai.

* Phân tích

- Tự học giúp chúng ta chủ động trong việc tìm kiếm, tiếp thu được nhiều kiến thức bổ ích và có thể tự rút ra được những bài học cho riêng mình mà không bị phụ thuộc vào bất cứ ai.

- Tự học giúp ta ghi nhớ kiến thức lâu hơn.

- Tự học giúp chúng ta rèn luyện tính kiên trì.

- Tự học giúp mỗi chúng ta trở nên năng động hơn trong chính cuộc sống của mình.

* Chứng minh

Học sinh lựa chọn những dẫn chứng tiêu biểu để minh họa cho luận điểm của mình.

* Phản biện

Có những người lười biếng, không chịu tìm tòi, học hỏi để mở mang tầm hiểu biết. Những người này đáng bị phê phán.

c. Kết bài

Liên hệ bản thân và rút ra bài học.

Câu 2 (5,0 điểm):

a. Mở bài

Giới thiệu câu chuyện bằng lời kể của cá bống.

b. Thân bài

* Hoàn cảnh gặp gỡ Tấm Cám và chứng kiến câu chuyện

- Tôi sống ở một con sông nhỏ, ngày ngày thong thả vui chơi.

- Một hôm tôi vừa tỉnh giấc đã thấy mình nằm trong một thứ gì đó khá chật chội, tối om.

- Lát sau tôi được quay trở về với dòng nước mát nhưng ở một nơi khác có hình tròn và chật chội hơn dòng sông. Tôi sống ở đó nhiều ngày liên tiếp.

- Có cô gái tên là Tấm hằng ngày đến cho tôi ăn, làm bạn với tôi; tôi chứng kiến cuộc sống của cô gái bất hạnh này.

* Diễn biến câu chuyện

- Một hôm, nghe tiếng gọi cho tôi ăn, tôi ngoi mặt nước để ăn. Bỗng một hôm khi nghe thấy tiếng gọi tôi ngoi lên thì lại bị vớt lên.

- Hai người phụ nữ vẻ dữ dằn bắt tôi ăn thịt, xương bị vùi vào đống tro bếp. Tấm cho gà trống nắm thóc rồi nhờ tìm giúp xương tôi, lấy chôn vào bốn chân giường.

- Ít lâu sau, nhà vua mở hội tìm vợ. Tấm bị mẹ con Cám bắt làm việc nhà không cho đi. Cô được Bụt giúp nên có bộ trang phục đẹp đẽ để đi dự hội. Không may làm rơi chiếc giày nhưng chính chiếc giày đó đã giúp nàng trở thành vợ của vua.

- Thế nhưng, trong lần về nhà giỗ cha, Tấm bị dì ghẻ lừa leo lên cây cau rồi bị ngã chết do dì đứng dưới chặt gốc cây. Sau đó bà ta lại đem Cám vào cung thay thế Tấm.

- Tấm không chết mà hóa thành con chim vàng anh, cây xoan đào, khung cửi rồi hóa thành cây thị. Kì lạ là cây chỉ có một quả, được một bà lão qua đường đem về để nơi góc giường.

- Một hôm, nhà vua đi qua quán nước của bà thấy miếng trầu têm cánh phượng, gặng hỏi cuối cùng tìm được Tấm và đưa nàng về cung. Mẹ con Cám về sau cũng bị trừng phạt. Tấm sống hạnh phúc bên nhà vua.

c. Kết bài

Khái quát lại ý nghĩa câu chuyện.

• Đôi bàn tay lao động, sáng tạo những giá trị vật chất và tinh thần, làm giàu, làm đẹp cho đời...
• Đôi bàn tay yêu thương, sẻ chia nâng đỡ - biểu tượng của tình người ấm áp...
• Ấn tượng sâu đậm về một đôi bàn tay.

K liên quan, nhưng cô ơi cho em hỏi ở đoạn này sử dụng biện pháp tu từ chủ yếu là gì và hiệu quả sử dụng ạ. E cảm ơn cô nhiều ạ.

Vùi con đỏ xuống dưới hầm tai vạ.
Dối trời lừa dân đủ muôn nghìn kế,
Gây binh kết oán trải hai mươi năm.
Bại nhân nghĩa nát cả đất trời,
Nặng thuế khoá sạch không đầm núi.
Người bị ép xuống biển dòng lưng mò ngọc, ngán thay cá mập thuồng luồng.
Kẻ bị đem vào núi đãi cát tìm vàng, khốn nỗi rừng sâu nước độc.
Vét sản vật, bắt chim trả, chốn chốn lưới chăng,
Nhiễu nhân dân, bẫy hươu đen, nơi nơi cạm đặt.
Tàn hại cả giống côn trùng cây cỏ,
Nheo nhóc thay kẻ goá bụa khốn cùng.
Thằng há miệng, đứa nhe răng, máu mỡ bấy no nê chưa chán;
Nay xây nhà, mai đắp đất, chân tay nào phục dịch cho vừa.
Nặng nề những nổi phu phen,
Tan tác cả nghề canh cửi.

Bài 2:

1. Giới thiệu Hoàng Đức Lương và tựa Trích diễm thi tập.

2. Phương thức biểu đạt; thuyết minh

3. Phép lặp, thế.

- Nhóm văn bản bàn về việc trọng dụng nhân tài: Chiếu cầu hiền (Ngô Thì Nhậm), Hiền tài là nguyên khí của quốc gia (Thân Nhân Trung),...

- Nhóm văn bản bàn luận về sáng tạo nghệ thuật: Yêu và đồng cảm (Phong Tử Khải), Chữ bầu lên nhà thơ (Lê Đạt), Một thời đại trong thi ca (Hoài Thanh), Tiếng nói của văn nghệ (Nguyễn Đình Thi), Nhà thơ và thế giới (W.Szymborska), Thơ còn tồn tại được không (E.Montale),...

- Nhóm văn bản bàn luận về tiếng Việt: Sự giàu đẹp của tiếng Việt (Đặng Thai Mai), Tiếng mẹ đẻ, nguồn giải phóng các dân tộc bị áp bức (Nguyễn An Ninh),...

Phương pháp giải:

     Đọc lại bài luận về bản thân trong phần thực hành viết và bài viết nghị luận về vấn đề xã hội ở phần nói và nghe để so sánh dựa theo các tiêu chí trên.

Lời giải chi tiết: