The United Nations (UN) is an international organisation founded in 1945 after World War II. Its main role is to maintain world peace, promote human rights, and support cooperation between countries. The UN also works to solve global problems such as poverty, climate change, and conflicts. In my country, the UN helps by providing humanitarian aid, supporting education programmes, and improving healthcare systems. For example, organisations like UNICEF focus on protecting children’s rights and ensuring they have access to education and clean water. Thanks to these efforts, many people can live better and safer lives. In conclusion, the UN plays an important role in making the world a more peaceful and developed place for everyone.

Câu 1 (2,0 điểm). Từ lời kêu gọi của Bà Henrietta Fore – Giám đốc Điều hành UNICEF trong đoạn trích trên, anh/ chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 150 chữ) bàn về vấn đề: thế hệ trẻ cần chuẩn bị những gì để vượt qua thách thức mà trí tuệ nhân tạo mang lại?.

Câu 2 (4,0 điểm). Anh/ chị hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) phân tích truyện ngắn dưới đây.

GA TÀU TUỔI THƠ

Ở ngõ nhà tôi có một cây bạch đàn to, mỗi hôm ra ngóng bố mẹ tôi lại lấy mảnh trai cứa lên thân cây một vạch. Cho đến buổi chiều hôm ấy anh tôi đếm trên thân cây thấy vừa tròn mười lăm vạch. Chiều ấy khi trời đã tối hẳn, anh tôi đã dắt thằng út em vào nhà, tôi vẫn còn đứng nán lại nhìn một lần nữa phía con đường mòn. Tôi bỗng hét lên sung sướng vì đã nhìn thấy bóng dáng thân quen của bố mẹ đang đi về phía chúng tôi. Buổi chiều muộn ấy là một buổi chiều tràn ngập niềm vui, thằng út em sà vào vòng tay, dụi dụi vào ngực mẹ như nó vẫn còn nhớ mùi hương của sữa. Anh cả vừa hát vừa nhảy chân sao đi đằng sau. Bố công kênh tôi trên đôi vai đã gầy sọp đi vì vất vả. Tối ấy cả nhà trải chiếu ra giữa sân ngập tràn ảnh trăng, mẹ lại hát ru em ngủ, bố kể nốt câu chuyện cổ tích "Cây khế" còn dang dở 15 ngày trước...

Rồi khi em út tôi bị ung nhọt mọc đầy người, bố mẹ lại một lần nữa gồng gánh niềm tin xuôi tàu về Hà Nội. Nhà chỉ còn hai anh em chăm nhau nhưng vẫn không quên chiều chiều lại ra ngõ ngóng. Mấy đứa trẻ con trong xóm chơi bắn bi với tôi bị thua nên ghét tôi lắm, cứ chiều thấy anh em tôi ra ngỗ là chúng lại xúm vào trêu rất ác: "Đồ mồ côi! Anh em nhà mồ côi bị bố mẹ bỏ rơi. Ê ồ! Ê ồ!". Tôi vừa gào khóc vừa nhặt đất đá ném lũ trẻ. Anh cả cõng tôi trên lưng đi về phía con đường mòn, chúng tôi cứ đi từ khi mặt trời bắt đầu xuống núi đến khi tôi mỏi mắt cũng không nhìn rõ hướng đi. Lúc ấy tôi khóc khan cả cổ còn anh trai thì luôn miệng dỗ dành:

– Em gái ngoan nào, để anh cõng em đi tìm bố mẹ đi tìm em út nhé. Rồi mai anh đi hái quả đùm đũm chín mọng đỏ cho ăn nhé.

Đấy là lần đầu tiên chúng tôi nhìn thấy ga tàu, hai đứa trẻ con cõng nhau đứng lọt thỏm giữa sân ga im ắng, khách xuống tàu đã về hết tự lúc nào. Anh tôi đứng lặng rất lâu, tôi thấy có vài giọt nước ấm rơi xuống đôi bàn tay đang bá vào cổ anh. Tôi biết là anh đang khóc, nhưng sau đó anh lại xốc tôi lên và cũng quay trở lại con đường mòn khi nãy.

Tôi không thể nhớ nổi có biết bao buổi chiều đã đi qua cuộc đời chúng tôi buồn bàng bạc như thế. Bởi em tôi bệnh rất nặng, phải mấy năm sau em mới thật sự khỏi bệnh. Trong lúc bố mẹ tôi gồng gánh trên đôi vai mình những gian nan, vất vả chạy chữa khắp nơi để cứu lấy sinh mạng em tôi, thì anh trai đã phải lớn lên trước tuổi để che chở, bao bọc thứ niềm tin nhỏ bé trong tôi. Từ tình yêu thương đó tôi lớn lên từng ngày một, tôi hiểu ra rằng những chuyến đi của bố mẹ có ý nghĩa lớn lao như thế nào, tôi cũng hiểu rằng anh cả là một người anh thật tuyệt vời. Lúc bố mẹ vắng nhà anh đã đứng vững, đã làm cái "nóc nhà" để che chở vỗ về và cả tha thứ cho bầy em bé nhỏ của mình.

Cho đến mãi sau này tôi cũng không bao giờ quên những buổi chiều anh trai tôi dắt tôi ra ngõ ngóng người thân trở về. Cây bạch đàn ở ngõ đã bao lần thay vỏ, những vết khắc năm xưa đã không còn nữa nhưng vết khắc tuổi thơ thì vẫn luôn hằn trong tâm trí chúng tôi. Để sau này khi dòng xoáy cuộc đời có cuốn chúng tôi về đâu đi nữa thì những buổi chiều ngang qua cuộc đời sẽ giúp tôi tìm về nguồn cội để biết yêu thương và được yêu thương thật nhiều trong vòng tay ấm áp của gia đình.

(Theo tác giả Vũ Thị Huyền Trang, Ga tàu tuổi thơ,
báo Tài hoa trẻ, số 750 ngày 15.02.2012)

* Chú thích: Vũ Thị Huyền Trang là cây bút trẻ viết khoẻ nhất với hơn 300 truyện ngắn, 200 tản văn và 100 bài thơ. Trang viết của cô chủ yếu bằng ký ức của mình. Dòng ký ức tuôn chảy như lúc nào cũng chực chờ vỡ oà, nhất là khi nỗi nhớ nhà, nhớ quê hương của một cô gái luôn thấy mình lạc lõng giữa thành phố nhộn nhịp.

Gia đình: Điểm đến hay Chốn về?

Trong hành trình trưởng thành, chúng ta luôn mải mê kiếm tìm những chân trời mới. Có ý kiến cho rằng: “Người ta có nhiều nơi để đến nhưng chỉ có một nơi để về đó là gia đình”. Theo quan điểm của cá nhân tôi, ý kiến này vừa là một sự khẳng định chân xác về giá trị của tổ ấm, nhưng đồng thời cũng cần được nhìn nhận một cách đa chiều hơn.

Gia đình là bến đỗ bình yên

Trước hết, gia đình là cộng đồng những người gắn bó bởi huyết thống và tình cảm. Nếu "những nơi để đến" là thế giới rộng lớn ngoài kia — nơi có công danh, sự nghiệp và những mối quan hệ xã giao — thì gia đình chính là "nơi để về" duy nhất.

• Sự bao dung vô điều kiện: Khi thất bại hay mỏi mệt, thế giới có thể quay lưng, nhưng gia đình luôn mở rộng cánh cửa đón ta vào lòng.
• Nguồn cội sức mạnh: Gia đình không chỉ là nơi trú ẩn mà còn là bệ phóng, cung cấp tình yêu thương để ta có thêm can đảm tiếp tục khám phá những "nơi để đến" khác.

Cái nhìn đa chiều: Khi gia đình không chỉ là chốn về

Tuy nhiên, nếu nói gia đình "chỉ" là nơi để về thì dường như ta đang vô tình thu hẹp vai trò của nó.

• Gia đình là hành trang: Gia đình không đứng yên chờ đợi ở phía sau; những giá trị đạo đức và giáo dục từ cha mẹ luôn đồng hành cùng ta trên mọi nẻo đường.
• Gia đình là trách nhiệm: Chúng ta không chỉ "về" để nhận lấy sự chở che, mà còn về để sẻ chia, chăm sóc và gánh vác trách nhiệm với người thân. Một gia đình hạnh phúc phải là sự vun vén từ hai phía, chứ không phải một trạm dừng chân ích kỷ.

Kết luận: Ý kiến trên đã đề cao giá trị thiêng liêng của gia đình như một điểm tựa tinh thần bất biến. Dù thế giới có thay đổi, dù bạn có đi xa đến đâu, hãy luôn nhớ rằng gia đình là nơi tình yêu bắt đầu và không bao giờ kết thúc.

• Tác giả: Phạm Tiến Duật - giọng thơ tiêu biểu của thế hệ thi sĩ trưởng thành trong kháng chiến chống Mỹ, nổi tiếng với phong cách ngang tàn, hóm hỉnh.
• Tác phẩm: "Bài thơ về tiểu đội xe không kính" (1969), viết về những người lính lái xe trên tuyến đường Trường Sơn.
• Cảm nghĩ chung: Bài thơ là bức chân dung chân thực, sinh động và ngợi ca tinh thần dũng cảm, lạc quan, yêu đời của người lính trong hoàn cảnh ác liệt.

• Mạch cảm xúc: Đi từ hình ảnh những chiếc xe biến dạng vì bom đạn đến khắc họa tư thế hiên ngang, tinh thần lạc quan của người lính và cuối cùng là ý chí chiến đấu sắt đá.
• Cảm nghĩ về nội dung:
• • Hình ảnh độc đáo:Những chiếc xe "không kính", "không đèn", "không mui", "thùng xe có xước" - minh chứng cho sự khốc liệt của chiến tranh.
  • Tư thế hiên ngang, ung dung: "Ung dung buồng lái ta ngồi / Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng" - thái độ coi thường hiểm nguy.
  • Tinh thần lạc quan, hóm hỉnh: Bất chấp bụi, mưa, "mặt lấm cười ha ha", "chưa cần thay" - biến khó khăn thành tiếng cười.
  • Tình đồng chí, đồng đội: "Gặp bè bạn... / Bắt tay qua cửa kính vỡ rồi", "chung bát đũa nghĩa là gia đình" - sự gắn bó, thấu hiểu.
  • Ý chí chiến đấu: "Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước / Chỉ cần trong xe có một trái tim" - biểu tượng cho sức mạnh tinh thần, chiến thắng đạn bom.
• Cảm nghĩ về nghệ thuật:
• • Ngôn ngữ đậm chất văn xuôi, gần gũi với lời nói hàng ngày, ngang tàn, hóm hỉnh.
  • Giọng điệu trẻ trung, sôi nổi.
  • Sử dụng hiệu quả các biện pháp tu từ: điệp ngữ ("không có", "nhìn thấy"), liệt kê, hoán dụ ("trái tim"). 

• Khẳng định lại giá trị bài thơ: Tôn vinh vẻ đẹp anh hùng của thế hệ trẻ Việt Nam thời chống Mỹ.
• Cảm nghĩ về chủ đề: Tình yêu quê hương, đất nước và khát vọng hòa bình cháy bỏng, "lại đi, lại đi trời xanh thêm".

Sau khi đọc bài thơ Mây và sóng của Ta-go, em cảm thấy trong lòng mình có một cảm giác rất nhẹ nhàng nhưng cũng đầy xúc động. Bài thơ giống như một câu chuyện nhỏ giữa một em bé với những đám mây trên trời và những con sóng ngoài biển, nhưng ẩn sau đó lại là tình mẹ con vô cùng sâu sắc. Điều khiến em ấn tượng nhất là những lời mời gọi của mây và sóng, vì thế giới của họ hiện lên thật đẹp và hấp dẫn, được chơi từ sáng đến chiều, được ca hát giữa bầu trời và biển cả mênh mông. Đó chắc chắn là điều mà bất cứ đứa trẻ nào cũng thích, và em cũng tự hỏi nếu là mình thì liệu có bị cuốn theo những cuộc vui ấy không. Nhưng em bé trong bài thơ đã không đi theo mây hay sóng, bởi vì em nghĩ đến mẹ, và chỉ một chi tiết đó thôi cũng đủ làm em thấy rất cảm động. Em cảm nhận được rằng đối với em bé, mẹ là điều quan trọng nhất, dù thế giới ngoài kia có bao nhiêu điều mới lạ thì tình mẹ vẫn là nơi bình yên nhất. Khi em bé tưởng tượng ra trò chơi mới “con là mây và mẹ sẽ là trăng”, “con là sóng và mẹ sẽ là bến bờ”, em thấy vừa dễ thương vừa ý nghĩa, vì những hình ảnh ấy thể hiện sự gắn bó không thể tách rời giữa mẹ và con. Sóng có thể đi xa đến đâu thì cuối cùng cũng quay về với bờ, cũng như con dù lớn lên, dù có đi đâu thì vẫn luôn hướng về mẹ, nghĩ đến đó em thấy trong lòng mình ấm lên. Bài thơ còn làm em suy nghĩ về bản thân, vì đôi khi em cũng mải mê với bạn bè hay những trò chơi mà quên mất mẹ đang chờ mình ở nhà, có lúc em còn vô tình làm mẹ buồn mà không nhận ra. Sau khi đọc bài thơ, em thấy mình cần phải yêu thương và quan tâm đến mẹ nhiều hơn, vì tình mẹ không ồn ào mà rất âm thầm, giống như bến bờ luôn lặng lẽ đón sóng trở về. Em cũng thích giọng thơ nhẹ nhàng, trong sáng và cách tác giả dùng hình ảnh mây, trăng, sóng, bờ biển để nói về tình mẹ, làm cho bài thơ vừa giống một câu chuyện cổ tích vừa mang ý nghĩa sâu sắc. Tóm lại, Mây và sóng đã để lại trong em nhiều cảm xúc đẹp và giúp em hiểu rằng giữa muôn vàn điều hấp dẫn của cuộc sống, mẹ vẫn luôn là điều thiêng liêng và quan trọng nhất.

Bài thơ trên đã khắc họa một bức tranh rất xúc động về tình mẫu tử trong khung cảnh làng quê yên tĩnh vào ban đêm. Qua hình ảnh em bé ngồi chờ mẹ đi làm đồng về, tác giả đã thể hiện nỗi mong ngóng tha thiết của con và sự vất vả thầm lặng của người mẹ. Ngay từ những câu thơ đầu, khung cảnh đã hiện lên thật buồn và lặng lẽ với hình ảnh em bé ngồi nhìn ra ruộng lúa, trên đầu là “nửa vầng trăng non”. Hình ảnh ấy gợi cảm giác chưa tròn đầy, giống như sự thiếu vắng của người mẹ trong ngôi nhà nhỏ. Trời tối dần, không gian rộng mà vắng, chỉ có em bé ngồi nhìn ra cánh đồng xa. Em nhìn trăng nhưng thực ra là đang nhìn về phía mẹ. Cách miêu tả này làm cho người đọc cảm thấy thương em bé vì còn nhỏ mà đã biết chờ đợi. Tiếp theo, tác giả viết rằng em bé nhìn vầng trăng nhưng chưa nhìn thấy mẹ, vì “mẹ lẫn trên cánh đồng, đồng lúa lẫn vào đêm”. Ở đây có sự hòa lẫn giữa mẹ, đồng lúa và bóng đêm, cho thấy mẹ đang vất vả làm việc giữa không gian mênh mông, tối tăm. Đồng lúa và đêm hòa vào nhau khiến mẹ càng nhỏ bé, như bị chìm vào công việc và sự cực nhọc. Em bé chưa nhìn thấy mẹ nên nỗi chờ đợi càng dài thêm. Căn nhà cũng hiện lên thật trống trải khi “ngọn lửa bếp chưa nhen”, điều đó chứng tỏ mẹ chưa về nên chưa thể nhóm lửa nấu cơm. Không có mẹ, ngôi nhà trở nên lạnh lẽo và vắng vẻ. Hình ảnh đom đóm bay ngoài ao rồi bay vào nhà càng làm tăng thêm sự tĩnh lặng của đêm quê. Em bé nhìn theo những đốm sáng nhỏ ấy nhưng trong lòng chỉ mong nghe tiếng bước chân quen thuộc của mẹ. Câu thơ nói về việc em bé chờ tiếng bàn chân mẹ, với âm thanh “ì oạp” khi mẹ lội bùn phía đồng xa, đã làm nổi bật sự mong ngóng tha thiết ấy. Âm thanh nghe rất thật và gợi rõ sự vất vả, nhọc nhằn của người mẹ phải làm việc đến tận khuya mới trở về. Đến cuối bài, khung cảnh trở nên lung linh hơn khi trời về khuya và vườn hoa mận trắng hiện lên dưới ánh trăng. Cuối cùng mẹ cũng đã về và bế em vào nhà, nhưng “nỗi đợi vẫn nằm mơ” cho thấy sự chờ đợi đã in sâu vào tâm hồn em bé. Có thể em đã ngủ thiếp đi trong vòng tay mẹ nhưng trong giấc mơ vẫn còn cảm giác mong chờ ấy, nghe vừa nhẹ nhàng mà cũng rất xúc động. Bài thơ sử dụng nhiều hình ảnh giản dị như ruộng lúa, vầng trăng, đom đóm, căn nhà tranh nhưng lại gợi được tình cảm sâu sắc. Giọng thơ chậm rãi, êm đềm như nhịp thở của làng quê ban đêm, làm cho người đọc cảm nhận rõ hơn tình mẫu tử thiêng liêng và sự hi sinh thầm lặng của người mẹ. Tóm lại, bài thơ khiến em cảm thấy rất thương người mẹ và thương cả em bé nhỏ ngồi chờ mẹ trong đêm tối. Qua đó, em hiểu rằng tình mẹ luôn âm thầm mà vô cùng to lớn, và mỗi chúng ta cần biết yêu thương, trân trọng mẹ nhiều hơn khi còn có thể.