Câu 1 (2.0 điểm). Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích đoạn thơ sau của văn bản “Nhớ cơn mưa quê hương” (Lê Anh Xuân) được trích trong phần Đọc hiểu.

Ôi cơn mưa quê hương
Đã ru hát hồn ta thuở bé,
Đã thấm nặng lòng ta những tình yêu chớm hé.
Nghe tiếng mưa rơi trên tàu chuối bẹ dừa,
Thấy mặt trời lên khi tạnh những cơn mưa.
Ta yêu quá như lần đầu mới biết
Ta yêu mưa như yêu gì thân thiết
Như tre, dừa, như làng xóm quê hương
Như những con người – biết mấy yêu thương.

Câu 2 (4.0 điểm). Tình yêu quê hương là tình cảm thiêng liêng, tự nhiên trong mỗi con người, mong muốn được góp sức mình xây dựng quê hương là điều chính đáng. Tuy nhiên, “đi xa hay ở lại quê nhà góp phần xây dựng quê hương” là câu hỏi trăn trở nhất của rất nhiều bạn trẻ.

  Em hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 400 chữ) trả lời cho câu hỏi trên.

I. ĐỌC – HIỂU (6.0 ĐIỂM)

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

(1) Đọc sách là sinh hoạt và nhu cầu trí tuệ thường trực của con người có cuộc sống trí tuệ. […] Không đọc sách tức là không còn nhu cầu về cuộc sống trí tuệ nữa. Và khi không còn nhu cầu đó nữa, thì đời sống tinh thần của con người nghèo đi, mòn mỏi đi, cuộc sống đạo đức cũng mất luôn nền tảng. Đây là một câu chuyện nghiêm túc, lâu dài và cần được trao đổi, thảo luận một cách cũng rất nghiêm túc, lâu dài. Tôi chỉ muốn thử nêu lên ở đây một đề nghị: Tôi đề nghị các tổ chức thanh niên của chúng ta, bên cạnh những sinh hoạt thường thấy hiện nay, nên có một cuộc vận động đọc sách trong thanh niên cả nước; và vận động từng nhà gây dựng tủ sách gia đình.

(2) Gần đây có một nước đã phát động phong trào trong toàn quốc mỗi người mỗi ngày đọc lấy 20 dòng sách. Chúng ta cũng có thể làm như thế, hoặc vận động mỗi người trong mỗi năm đọc lấy một cuốn sách. Cứ bắt đầu bằng việc rất nhỏ, không quá khó. Việc nhỏ đấy nhưng rất có thể là việc nhỏ khởi đầu một công cuộc lớn.

(Theo Nguyên Ngọc, Một đề nghị, tạp chí điện tử Tiasang.com.vn, ngày 19/7/2007)

Câu 1. (0.5 điểm) Phương thức biểu đạt chính của văn bản trên là gì?

Câu 2. (0.5 điểm) Tìm câu chủ đề của đoạn (1).

Câu 3. (1.0 điểm) Trong văn bản trên, để phát triển phong trào đọc sách cho các tổ chức thanh niên, tác giả đã đề nghị điều gì?

Câu 4. (1.0 điểm) Tìm 1 từ Hán Việt trong văn bản và giải nghĩa từ Hán Việt đó.

Câu 5. (1.0 điểm) Tác giả thể hiện thái độ gì qua văn bản trên?

Câu 6. (2.0 điểm) Từ văn bản trên, em hãy viết đoạn văn (khoảng 5 – 7 câu) nêu suy nghĩ của bản thân về tầm quan trọng của việc đọc sách.

(4.0 điểm) Đọc văn bản và thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 5:

NHỚ CƠN MƯA QUÊ HƯƠNG

(Trích)

Quê nội ơi
Mấy năm trời xa cách
Đêm nay, ta nằm nghe mưa rơi
Nghe tiếng trời gầm xa lắc…
Cớ sao lòng thấy nhớ thương.

Ôi cơn mưa quê hương
Đã ru hát hồn ta thuở bé,
Đã thấm nặng lòng ta những tình yêu chớm hé.
Nghe tiếng mưa rơi trên tàu chuối bẹ dừa,
Thấy mặt trời lên khi tạnh những cơn mưa.
Ta yêu quá như lần đầu mới biết
Ta yêu mưa như yêu gì thân thiết
Như tre, dừa, như làng xóm quê hương
Như những con người – biết mấy yêu thương.
[…]
Quê hương ơi, mấy năm trời xa cách
Đêm nay ta nằm nghe mưa rơi,
Nghe tiếng trời gầm xa lắc…
Cớ sao lòng lại xót đau…
Ta muốn về quê nội
Ta muốn trở lại tuổi thơ
Ta muốn nằm trên mảnh đất ông cha
Nghe mưa đập cành tre, nghe mưa rơi tàu lá…

(Lê Anh Xuân, Thơ Việt Nam 1945 - 1975, NXB Tác phẩm mới, Hà Nội, 1976)

Câu 1 (0.5 điểm). Xác định thể thơ của văn bản trên.

Câu 2 (0.5 điểm). Qua khổ thơ đầu đoạn trích, chỉ ra hoàn cảnh và tâm trạng của nhân vật trữ tình?

Câu 3 (1.0 điểm). Nêu nội dung chính của đoạn trích.

Câu 4 (1.0 điểm). Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ điệp ngữ được sử dụng trong những dòng thơ sau:

Ta muốn về quê nội
Ta muốn trở lại tuổi thơ
Ta muốn nằm trên mảnh đất ông cha
Nghe mưa đập cành tre, nghe mưa rơi tàu lá…

Câu 5 (1.0 điểm). Qua đoạn trích thơ phần đọc hiểu, em rút ra được thông điệp sâu sắc nhất là gì? Vì sao?

Câu 1 (2,0 điểm). Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích sáu dòng thơ đầu của văn bản “Chiều thu quê hương” trong phần Đọc hiểu.

Câu 2 (4,0 điểm). Viết bài văn nghị luận (400 chữ) bàn về ý nghĩa của tinh thần tự học đối với học sinh hiện nay.

(4.0 điểm) Đọc văn bản sau:

CHIỀU THU QUÊ HƯƠNG 

Chiều thu trong, lá trúc vờn đẹp quá.
Lá mía xanh nhung quạt vào mái rạ
Tiếng lao xao như ai ngả nón chào.
Hoa mướp cuối mùa vàng rực như sao,
Giếng trong lẻo, trời xanh in thăm thẳm.
Chiều thu quê hương sao mà đằm thắm!
Tôi bước giữa vườn, bạn với hàng cau
Hút nắng tơ vàng như những đài cao
Đứng lồng lộng, thu tiếng chiều vàng rợi.
Vồng khoai lang xòe lá ra nằm sưởi
Cùng với gà mẹ xòe cánh ấp con.
Ở trước sân nhà mấy đống gạch son,
Hố vôi trắng nằm đợi ngày xây dựng.
Trời thu trong em bé cười má ửng;
Như cây sai mẹ đứng giữa chùm con.
Chiều thu vàng vàng rực cả tâm hồn
Của đất nước đang bồi da thắm thịt.
Gió biển mặn thổi về đây tha thiết;
Những con chim phơi phới cánh, chiều thu
Náo nức như triều, êm ả như ru…

(Huy Cận, Chiều thu quê hương, in trong tập thơ Trời mỗi ngày lại sáng, 1958)

* Ghi chú: Huy Cận sáng tác “Chiều thu quê hương” năm 1958. Bài thơ toát lên vẻ đẹp nên thơ, yên bình của buổi chiều thu khi miền Bắc đã sạch bóng quân thù.

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1 (0,5 điểm). Bài thơ trên thuộc thể thơ nào? Chỉ rõ cách gieo vần chân trong bốn câu thơ đầu.

Câu 2 (1,0 điểm). Vẻ đẹp quê hương được tác giả khắc họa qua những hình ảnh nào ở đoạn thơ sau? Việc miêu tả như vậy có tác dụng gì? 

Đứng lồng lộng, thu tiếng chiều vàng rợi.
Vồng khoai lang xòe lá ra nằm sưởi
Cùng với gà mẹ xòe cánh ấp con.
Ở trước sân nhà mấy đống gạch son,

Câu 3 (0,5 điểm). Từ hoàn cảnh ra đời của bài thơ, em hiểu như thế nào về ý nghĩa của hai câu thơ Chiều thu vàng vàng rực cả tâm hồn / Của đất nước đang bồi da thắm thịt.?

Câu 4 (1,0 điểm). Biện pháp tu từ so sánh trong hai câu thơ Những con chim phơi phới cánh chiều thu / Náo nức như triều, êm ả như ru... mang lại hiệu quả gì trong việc biểu hiện tình cảm, cảm xúc của tác giả?

Câu 5 (1,0 điểm). Bài thơ gợi ta nhớ đến những khoảnh khắc bình yên trong cuộc sống. Hãy chia sẻ một khoảnh khắc như vậy và nêu ý nghĩa của khoảnh khắc đó đối với em.