(4 điểm) Đọc văn bản và thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 5:
GẶP QUỶ DỮ VÀ THẦN RỪNG (HỔ)
(Trích chèo Trương Viên)
Mụ: − Con ơi, bây giờ mẹ đói bụng khát nước, nhọc lắm... Mẹ không thể đi được nữa, con xem có gần nhà ai thì con xin cho mẹ một chút đỡ đói lòng.
Thị Phương: (Nói sử) − Mẹ ơi,
Con trông bên đông có lửa
Mẹ ngồi đây, con thử vào coi
Có cơm cháo xin người thí bỏ
Quỷ: (Ra) − Động ta đây nghiêm chỉnh sắp bày
Ủa kìa người họa phúc tới đây
Sai chúng quỷ ra vây bắt lấy
(Xưng danh) Mỗ bạch yêu tinh
Chiếm cao san nhất động
Ngày ngày thường bắt người nuốt sống
Đêm thời đón khách nhai gan
Lộc thiên trù đưa đến tự nhiên
Nay được bữa no say... cha chả!
Này người kia,
Sơn lâm rừng vắng
Đỉnh thượng non cao
Chốn hang sâu sao dám tìm vào
Đi đâu đó, kìa con, nọ mẹ?
Thị Phương: − Trình lạy ông thương đoái
Mẹ con tôi đói khát lắm thay
Xẩy nhà lạc bước đến đây
Có cơm cháo xin người thí bỏ
Quỷ: − Không khiến kêu van kể lể
Ta quyết nhai tuổi, nuốt sống không tha
Quỷ cái: (Ra) − Chàng ăn thịt gì cho thiếp tôi ăn với!
Quỷ: − Ta ăn thịt Thị Phương.
(Lược một đoạn: Quỷ nói chuyện với Quỷ cái. Thương cho Thị Phương, Quỷ cái nhận Thị Phương là em kết nghĩa để nàng không bị ăn thịt. Quỷ cái còn cho Thị Phương năm lạng vàng để nàng đem về nuôi mẹ.)
Thị Phương: (Quay ra) − Mẹ thức hay ngủ mẹ ơi!
Mụ: − Con vào đấy có được tí gì không?
Thị Phương: − Thưa mẹ, con vào đó, quỷ đông đòi ăn thịt.
Mụ: − Ăn cơm với thịt đông à?
Thị Phương: − Quỷ đông đòi ăn thịt con, mẹ ạ. Quỷ cái ra can rồi lại cho vàng.
Mụ: (Cầm vàng) − Ở hiền rồi lại gặp lành (Hát sắp)
Gặp vợ chú quỷ cho thanh tre già
(Nói sử) Ới con ơi,
Mẹ cảm thương thân mẹ
Mẹ lại ngại thân con (Hát văn)
Như dao cắt ruột mẹ ra
Trăm sầu, nghìn thảm chất đà nên con!
(Nói) − Con ơi, trời còn sớm hay đã tối mà con cứ dắt mẹ đi mãi thế này?
Thị Phương: − Trình lạy mẹ,
Vầng ô đã lặn
Vắng vẻ cửa nhà
Mẹ con ta vào gốc cây đa
Nằm nghỉ tạm qua đêm sẽ liệu (ngồi nghỉ).
Thần rừng (Hổ): (Ra) − Ra oai hùm gầm kêu ba tiếng
Phóng hào quang chuyển động phong lôi
Xa chẳng tỏ, nhảy lại ngó coi
Giống chi chi như thể hình người
Đi đâu đó? − Kìa con, nọ mẹ
Muốn sống thời ai chịu cho ai
Vào nộp mệnh cho ta nhai một.
Thị Phương: − Trăm lạy ông,
Nhẽ ngày hôm qua một tận không còn
Tôi kêu trời khấn đất đã vang
Qua nạn ấy, nạn này lại phải
Ơn ông vạn bội
Ông ăn thịt một, còn một ông tha
Ông để mẹ già, tôi xin thế mạng.
Mụ: (Nói sử) − Trình lạy ông
Con tôi còn trẻ
Công sinh thành, ông để tôi đền
Ông ăn thịt tôi, ông tha cháu nó.
Thị Phương: − Thưa mẹ, mẹ để con chịu cho.
Mụ: − Ới con ơi, con còn trẻ người non dạ, để mẹ chịu cho.
Thần rừng (Hổ): − Nhẽ ra thời ăn thịt cả không tha
Thấy mẹ con tiết nghĩa thay là
Tha cho đó an toàn tính mệnh.
(Trích Trương Viên, in trong Tuyển tập chèo cổ, Hà Văn Cầu, NXB Sân khấu, 1999)
Tóm tắt đoạn trích: Trương Viên quê đất Võ Lăng, nhờ mẹ sang hỏi cưới Thị Phương, người con gái của Tể tướng đã hồi hưu. Thấy chàng học giỏi, cha Thị Phương đồng ý và cho đôi ngọc lưu ly làm của hồi môn. Giữa lúc chàng đang dùi mài kinh sử thì được chiếu đòi đi dẹp giặc, chàng từ biệt mẹ già, vợ trẻ để ra chiến trường. Trong cảnh chạy giặc, Thị Phương đã dắt mẹ chồng lưu lạc suốt mười tám năm. Hai người bị quỷ dữ trong rừng sâu đòi ăn thịt, song may nhờ người vợ quỷ nhận làm chị em xin tha rồi cho vàng. Tiếp đó họ lại bị hổ dữ đòi ăn thịt. Thị Phương tình nguyện dâng mạng mình để cứu mẹ chồng. Hổ tha mạng cho cả hai mẹ con.
Câu 1. Xác định chủ đề của văn bản trên.
Câu 2. Chỉ ra những lối nói, làn điệu xuất hiện trong văn bản.
Câu 3. Qua hai lần suýt chết, Thị Phương hiện lên là một người phụ nữ như thế nào?
Câu 4. Nhận xét về thái độ, cách ứng xử của người mẹ chồng đối với Thị Phương.
Câu 5. Anh/Chị rút ra được những bài học gì cho bản thân qua đoạn trích trên? Chia sẻ suy nghĩ của anh/chị về một bài học mà anh/chị cảm thấy tâm đắc.
lọ vương
✍️ Câu 1: Phân tích, đánh giá nhân vật Thị Phương (khoảng 200 chữ)
Thị Phương là một nhân vật tiêu biểu phản ánh vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ Việt Nam trong văn học hiện đại. Qua đoạn trích, Thị Phương hiện lên với tính cách mạnh mẽ, thẳng thắn nhưng cũng đầy tình cảm và lòng nhân hậu. Cô không ngại bày tỏ quan điểm, sẵn sàng bảo vệ lẽ phải và những người yếu thế. Điều này cho thấy Thị Phương là người có bản lĩnh, không cam chịu trước bất công. Đồng thời, sự quan tâm, chăm sóc của cô dành cho người thân thể hiện một trái tim ấm áp, giàu yêu thương. Nhân vật Thị Phương không chỉ là hình ảnh của người phụ nữ truyền thống mà còn mang dáng dấp của người phụ nữ hiện đại – tự tin, độc lập và đầy trách nhiệm. Qua đó, tác giả gửi gắm thông điệp về vai trò và phẩm chất đáng quý của người phụ nữ trong xã hội, đồng thời khơi gợi sự trân trọng và thấu hiểu từ người đọc đối với những người phụ nữ quanh mình.
🏡 Câu 2: Bàn về mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái trong đời sống hiện đại (khoảng 600 chữ)
Trong đời sống hiện đại, mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái đang đứng trước nhiều thách thức và biến chuyển sâu sắc. Sự phát triển của công nghệ, nhịp sống hối hả cùng những khác biệt về tư duy giữa các thế hệ khiến khoảng cách giữa cha mẹ và con cái ngày càng rõ rệt. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để xây dựng một mối quan hệ mới – dựa trên sự thấu hiểu, tôn trọng và đồng hành.
Cha mẹ ngày nay không chỉ là người nuôi dưỡng mà còn cần trở thành người bạn, người hướng dẫn tinh thần cho con. Việc lắng nghe, chia sẻ và tôn trọng cảm xúc của con cái giúp xây dựng lòng tin và sự gắn kết. Ngược lại, con cái cũng cần hiểu rằng cha mẹ không chỉ là người “cũ kỹ” mà là những người từng trải, có thể mang lại những bài học quý giá từ kinh nghiệm sống. Khi cả hai bên biết lắng nghe và học hỏi lẫn nhau, mối quan hệ sẽ trở nên hài hòa và bền vững.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít gia đình rơi vào tình trạng “sống chung nhưng không hiểu nhau”. Cha mẹ áp đặt, con cái phản kháng, dẫn đến xung đột và xa cách. Nguyên nhân chủ yếu là thiếu giao tiếp và sự đồng cảm. Để khắc phục, mỗi người trong gia đình cần chủ động mở lòng, tạo không gian đối thoại và cùng nhau vun đắp tình cảm.
Mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái không chỉ là nền tảng của gia đình mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển nhân cách, tâm lý của thế hệ trẻ. Một gia đình hạnh phúc, nơi cha mẹ và con cái gắn bó, yêu thương sẽ là điểm tựa vững chắc giúp mỗi người vượt qua khó khăn trong cuộc sống. Trong xã hội hiện đại, dù có nhiều thay đổi, giá trị của tình thân vẫn luôn là điều thiêng liêng cần giữ gìn và phát huy