(4 điểm) Đọc văn bản và thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 5:
Sao sáng lấp lánh
Đó là năm 1972.
Tiểu đội trinh sát của tôi được bổ sung một lính mới, rất trẻ, vừa tròn mười tám tuổi. Cậu ta tên là Minh, người Hà Nội. Tuổi trẻ mà, chúng tôi quý nhau ngay như anh em ruột thịt. Một đêm mưa rừng, cánh lính trẻ chúng tôi mắc võng nằm tán gẫu… Tôi lấy tấm hình vợ chưa cưới của mình ra cho đồng đội xem. Đến lượt Minh, cậu ta cầm tấm ảnh trên tay bỗng cười cười cất tiếng:
− Vợ chưa cưới của tiểu đội trưởng rất đẹp… Nhưng chưa đẹp bằng người yêu của em.
Cả tiểu đội nhao nhao:
− Ảnh đâu!… Đưa ra đây xem nào?
Minh gãi đầu buồn bã:
− Các vị quên à?… Trước khi đi B, cấp trên chẳng thu hết các giấy tờ, các tấm ảnh của người thân rồi còn gì.
− Sao mày không cố giấu lấy tấm hình của người yêu?
− Ngày đó không biết, nghe lời cấp trên mới ngốc chứ!
− Người yêu làm nghề gì?
− Học sinh trường múa Việt Nam.
− Trời!
Tất cả trầm trồ xuýt xoa. Bởi chắc chắn rằng học sinh trường múa phải đẹp hớp hồn. Có tiếng nói lại vang lên:
− Tên là gì?
− Tên là Hạnh.
− Làm quen… Và yêu như thế nào, kể cho bọn tao nghe đi.
Minh lại cười cười.
− Ờ thì kể. Nhưng cấm mọi người được cười đấy.
Rồi cậu ta nhìn vào ngọn lửa bập bùng cất tiếng hỏi: “Hồi còn đóng quân ở gần Hà Nội, có một hôm, tớ được tranh thủ về thăm nhà. Bước chân lên chuyến xe buýt Cầu Giấy − Bờ Hồ, tớ vô tình đứng sau một cô gái mặc áo hoa. Tò mò muốn xem cô có đẹp không, nên tớ cố len lên. Chưa kịp nhìn đã va phải cô ấy. Cô gái lườm rồi đứng tránh ra. Tớ ngượng quá, ấp úng:
− Xin lỗi!… Tôi không có tiền mua vé. Bạn có thể mua giùm tôi được không?
Cô gái nhìn nghi ngờ. Anh bán vé tiến lại. Cô lấy tiền mua hai chiếc vé. Rồi đưa cho tớ một chiếc nhưng không nói một lời. Tớ vẫn đứng như trời trồng, thỉnh thoảng lại nhìn trộm… Một cô gái mắt to và sáng lấp lánh như sao. Xe đỗ cạnh Bờ Hồ. Cô gái bước xuống. Không hiểu sao tớ cũng bị bước theo như sắt gặp nam châm. Tớ đi sau cô khoảng mười lăm bước chân. Cô gái rẽ trái, tớ cũng rẽ trái. Cô rẽ phải, tớ cũng rẽ phải. Bỗng cô gái quay lại, cất tiếng:
− Anh bộ đội… Tại sao anh lại đi theo em?
Tôi cười, gãi đầu, ấp úng:
− Tôi… tôi… muốn biết nhà… để trả tiền.
Cô gái cười giòn:
− Không… không phải trả tiền đâu.
Rồi cô chạy vụt vào sau một cái cổng sắt. Mặt tớ đỏ bừng, bước đi như người say rượu.
Chiều hôm sau, tớ quay lại để trả tiền vé xe buýt. Gặp cô gái, tớ liều lĩnh mời cô đi xem phim. Cô đã nhận lời… Và chúng tớ yêu nhau…”.
Đêm đó, khi cơn mưa rừng vừa tạnh, những người lính chúng tôi cứ nhìn những vì sao lấp lánh trên bầu trời… mà không ngủ được.
Sáu tháng sau, một đêm tháng mười tôi và Minh được phái đi trinh sát cảng Cửa Việt. Sau ba tiếng đồng hồ tiếp cận mục tiêu, hai đứa rút ra ngoài. Ba giờ sáng, chúng tôi cố gắng băng ngang qua những đồi cát trắng mênh mông để trở về cứ. Bỗng một loạt pháo dàn từ biển bắn vào. Tôi bò xoài lăn mình trên cát để tránh. Sau loạt đạn, tôi chồm dậy cất tiếng gọi. Không có tiếng trả lời. Tôi vùng dậy chạy ngay đến chỗ Minh. Cậu ta nằm úp sấp. Một mảnh pháo đã cắm vào ổ bụng. Máu trào qua lớp áo. Tôi băng bó rồi cõng Minh đi thật nhanh. Máu từ vết thương trào ra thấm ướt lưng tôi rồi nhiễu xuống cát trắng. Bỗng Minh tỉnh lại thều thào:
− Anh!… Để em xuống đi… Em không sống được nữa đâu.
Tôi khẽ đặt Minh nằm xuống đồi cát. Minh nhìn tôi, giọng đứt đoạn:
− Anh chôn em tại đây… Cố về đơn vị nhanh kẻo trời sáng.
Gió biển thổi vù vù. Người Minh lạnh toát. Tôi nắm lấy tay Minh cuống cuồng:
− Thế!… Thế! Em có nhắn gì cho Hạnh?
Minh cố cười:
− Chuyện… chuỵện đó em tưởng tượng đấy! Em chưa được cô gái nào yêu cả. Cũng tại em mồ côi cha mẹ nên không còn người thân nào hết…
Nước mắt tôi trào ra. Bỗng Minh lại lên tiếng:
− Em có một lá thư… ở trong túi áo ngực. Bao giờ hoà bình, anh đem bỏ vào thùng thư hộ em…
Một cơn gió thổi đến. Người đồng đội của tôi theo gió ra đi. Tôi sờ túi áo ngực của Minh, thấy một mảnh giấy gấp làm tư. Tôi vội vã bấm đèn pin để đọc. Trong tờ giấy chỉ có mỗi một dòng chữ liêu xiêu: “Hạnh ơi!... Anh cô đơn lắm…”. Và ký tên.
Ngày 30 tháng 4 năm 1975, tôi theo đoàn quân ào ạt tiến về giải phóng Sài gòn. Năm giờ chiều, thành phố tràn ngập cờ hoa. Tôi thẫn thờ ra chợ mua một cái phong bì. Rồi bỏ lá thư bị vương máu vào trong. Bên ngoài bì thư tôi viết: Gửi Hạnh − Học sinh trường múa Việt Nam − Khu Cầu Giấy, Hà Nội.
Những người lính trong tiểu đội của tôi tin rằng… Lá thư đó đã đến tay cô gái có đôi mắt như vì sao sáng lấp lánh.
(Nguyễn Thị Ấm)
Câu 1. Xác định thể loại của văn bản.
Câu 2. Chỉ ra tác dụng của dấu ba chấm trong câu văn: Đêm đó, khi cơn mưa rừng tạnh, những người lính chúng tôi cứ nhìn những vì sao lấp lánh trên bầu trời... mà không sao ngủ được.
Câu 3. Nhận xét về tình huống của truyện.
Câu 4. Nhan đề của văn bản gợi cho em những suy nghĩ gì?
Câu 5. Nhận xét về hình tượng người lính trong văn bản.
Câu 1
Bài làm
Trong dòng chảy hội nhập và phát triển mạnh mẽ của xã hội hiện đại, việc bảo vệ và giữ gìn những nét đẹp văn hóa truyền thống đang trở thành vấn đề đáng quan tâm, đặc biệt đối với giới trẻ Việt Nam hiện nay. Văn hóa truyền thống là kết tinh của lịch sử, là cội nguồn làm nên bản sắc dân tộc, giúp mỗi con người hiểu mình là ai, đến từ đâu. Tuy nhiên, trước sự tác động của lối sống hiện đại và văn hóa ngoại lai, một bộ phận giới trẻ đang dần thờ ơ, xem nhẹ những giá trị truyền thống như phong tục, tập quán, tiếng Việt, trang phục dân tộc hay các lễ hội cổ truyền. Bên cạnh đó, đáng tiếc thay, vẫn có nhiều bạn trẻ ý thức rõ vai trò của mình khi tích cực tìm hiểu lịch sử, trân trọng các giá trị văn hóa quê hương, lan tỏa nét đẹp truyền thống qua mạng xã hội và đời sống hằng ngày. Điều đó cho thấy, giữ gìn văn hóa không phải là khước từ cái mới mà là biết chọn lọc, tiếp thu tinh hoa nhân loại trên nền tảng bản sắc dân tộc. Mỗi bạn trẻ cần nâng cao ý thức trách nhiệm, bắt đầu từ những hành động nhỏ để văn hóa truyền thống luôn được gìn giữ và tỏa sáng trong đời sống hôm nay.
Câu 2
Bài làm
Bài thơ “Hai Mặt Trời” của Lam là một khúc hát dịu dàng, thấm đẫm tình bà cháu và tình quê hương sâu nặng. Qua những hình ảnh mộc mạc, gần gũi của làng quê Việt Nam, tác giả đã khắc họa thành công vẻ đẹp nội dung và nghệ thuật đầy cảm xúc, để lại dư âm lắng sâu trong lòng người đọc.
Câu 1
Trong thời kỳ hội nhập và phát triển, việc bảo vệ và giữ gìn những nét đẹp văn hóa truyền thống là nhiệm vụ quan trọng, đặc biệt đối với giới trẻ Việt Nam hiện nay.
Văn hóa truyền thống là kết tinh của lịch sử dân tộc, thể hiện qua phong tục, tập quán, lối sống, ngôn ngữ và các giá trị đạo đức tốt đẹp. Đối với giới trẻ, giữ gìn văn hóa không chỉ là trân trọng quá khứ mà còn là cách khẳng định bản sắc trong xã hội hiện đại. Tuy nhiên, thực tế cho thấy một bộ phận thanh niên còn thờ ơ với truyền thống, chạy theo lối sống thực dụng, sính ngoại, có cách ăn mặc và ứng xử chưa phù hợp với thuần phong mỹ tục. Điều này khiến nhiều giá trị văn hóa dần bị mai một. Trước thực trạng đó, mỗi người trẻ cần nâng cao ý thức bảo vệ văn hóa dân tộc bằng những hành động cụ thể: sử dụng tiếng Việt trong sáng, cư xử lễ phép, tôn trọng các phong tục truyền thống, tích cực tìm hiểu lịch sử và tham gia các hoạt động văn hóa cộng đồng. Đồng thời, giới trẻ cũng cần biết tiếp thu tinh hoa văn hóa thế giới một cách chọn lọc, không đánh mất bản sắc dân tộc.
Khi giới trẻ có ý thức và trách nhiệm, những nét đẹp văn hóa truyền thống sẽ được gìn giữ và lan tỏa lâu bền.
Câu 2
Bài thơ Khói chiều của Lam mang đến cho người đọc một thế giới thơ rất riêng – nơi những hình ảnh đời thường của làng quê, gia đình và tuổi thơ được xếp đặt theo dòng cảm xúc tự nhiên, mơ hồ mà sâu sắc. Không kể chuyện theo trình tự rõ ràng, bài thơ giống như những mảnh ký ức vụn vỡ, lặng lẽ hiện lên trong làn khói chiều bảng lảng, gợi nhiều suy ngẫm về thời gian và tình thân.
Về phương diện nội dung, Khói chiều trước hết là bản hòa ca của tuổi thơ hồn nhiên trong không gian quen thuộc sau buổi tan học. Hình ảnh “hoàng hôn bờ vai”, “đường tan học chiều nay” gợi cảm giác thân thương, gần gũi, như thể người đọc cũng đang bước đi cùng “cháu” trên con đường làng yên ả. Trong khoảnh khắc ấy, thiên nhiên và con người hòa vào nhau, tạo nên một bức tranh chiều êm đềm, giàu chất trữ tình. Câu hỏi “có ai bước ra khỏi hôm nay” vang lên như một tiếng tự vấn non nớt nhưng đầy ám ảnh, thể hiện sự cảm nhận ban đầu của đứa trẻ về dòng chảy không ngừng của thời gian.Đi sâu hơn, bài thơ khắc họa đậm nét tình cảm gia đình, đặc biệt là tình bà cháu. Hình ảnh bà xuất hiện lặng lẽ, không lời giải thích, nhưng lại mang ý nghĩa lớn lao. “Sau lưng bà” là cả một thế giới bình yên, nơi đứa cháu có thể tựa vào, quan sát và cảm nhận cuộc sống bằng ánh nhìn trong trẻo. Bà hiện lên như biểu tượng của sự chở che, nhẫn nại và yêu thương âm thầm – những giá trị truyền thống bền vững của gia đình Việt Nam. Cùng với bà, hình ảnh ông với lời dặn về “điểm 10 cho sự với bạn thì khó” không chỉ phản ánh sinh hoạt đời thường mà còn gửi gắm bài học đạo đức sâu sắc: nhân cách, sự trung thực luôn đáng quý hơn thành tích bề nổi.Thiên nhiên trong Khói chiều cũng mang chiều sâu biểu tượng. Dòng sông “chảy dòng kia” gợi liên tưởng đến dòng đời miên man, lặng lẽ trôi qua trước mắt con người. Đứa cháu “cứ trông con sông lớn” như đang đối diện với những câu hỏi đầu tiên về cuộc sống, về tương lai, dù chưa thể gọi tên. Chính sự đan xen giữa cảnh vật và tâm trạng đã làm nên sức gợi cảm đặc biệt cho bài thơ.Về nghệ thuật, điểm nổi bật của Khói chiều là hình thức thơ tự do, không ràng buộc niêm luật, giúp cảm xúc được tuôn chảy tự nhiên. Cách ngắt nhịp linh hoạt, nhiều câu thơ dài như lời kể, lời nghĩ thầm, tạo nên nhịp điệu chậm rãi, phù hợp với không khí chiều tà. Ngôn ngữ thơ mộc mạc, giàu tính khẩu ngữ nhưng được sắp xếp tinh tế, khiến những điều bình dị trở nên có chiều sâu. Bên cạnh đó, giọng điệu thơ nhẹ nhàng, man mác buồn, pha chút suy tư đã góp phần thể hiện thành công thế giới nội tâm tinh tế của nhân vật trữ tình.
Nhìn chung, Khói chiều của Lam không gây ấn tượng bằng những hình ảnh lớn lao hay cảm xúc mãnh liệt, mà chinh phục người đọc bằng sự giản dị, chân thành. Qua những lát cắt ký ức tuổi thơ và tình thân gia đình, bài thơ để lại dư âm lắng sâu, nhắc nhở mỗi người biết trân trọng những khoảnh khắc bình yên đã và đang trôi qua trong đời.