Bài tập 1: Đọc đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi bên dưới: VẺ ĐẸP TĨNH LẶNG Hoa vẫn nở Góc sân nhà tôi Một sớm mai kia Thức dậy Chợt thấy Tĩnh lặng vô thường Sài Gòn những ngày giãn cách Phòng chống dịch bệnh Covid- Thành phố bao đời náo nhiệt Cái đẹp trong sự ồn ào Tự nhiên hôm nay thấy lạ Vẻ đẹp trong sự lặng im Đường phố hôm qua nhộn nhịp Giờ chỉ còn để “chở mưa nắng đi” Thêm một buổi sáng đón chào Mình ta đâu có nghĩa là cô đơn Chút bình lặng trong tâm hồn Cho một ngày mới vẹn tròn niềm vui! (Thơ là... bất chợt, Trương Văn Vỹ, NXB Hội Nhà Văn, Hà Nội, 2023) Câu 1: Văn bản trên được viết theo thể thơ nào? Chỉ ra 1 dấu hiệu để nhận biết thể thơ đó trong văn bản? Câu 2: Tìm một từ ngữ mới được vay mượn từ tiếng nước ngoài trong khổ thơ thứ hai của văn bản trên. Đặt câu với từ ngữ vừa tìm được. Câu 3: Nêu chủ đề của văn bản trên. Câu 4: Tìm các từ ngữ, hình ảnh thể hiện sự thay đổi của Sài Gòn trong đoạn thơ thứ hai. Tác giả có tâm trạng, cảm xúc như thế nào trước sự thay đổi ấy? Câu 5: Theo em, những khoảng lặng có cần thiết trong cuộc sống của chúng ta hay không? Vì sao? (Trả lời trong một đoạn văn ngắn từ 4-6 dòng).

Trong hệ thống giáo dục hiện nay, học sinh phải đối mặt với rất nhiều áp lực từ bài vở, từ kỳ thi, và từ các yêu cầu của xã hội. Để có thể đạt được kết quả học tập tốt, nhiều học sinh đã phải tìm cách học tủ, học vẹt, tức là học theo một cách thức đơn giản nhưng không có sự hiểu biết sâu sắc về bản chất của kiến thức. Tình trạng học tủ, học vẹt không phải là mới mẻ, nhưng nó lại trở thành một vấn đề đáng lo ngại trong bối cảnh hiện nay, khi mà giáo dục đang ngày càng yêu cầu sự sáng tạo, tư duy độc lập và khả năng giải quyết vấn đề. Vậy nguyên nhân của tình trạng này là gì? Hậu quả của nó đối với học sinh và xã hội ra sao?

Trước hết, chúng ta cần hiểu rõ "học tủ" và "học vẹt" là gì. Học tủ là việc học những kiến thức chỉ xoay quanh một số chủ đề, phần bài học mà học sinh dự đoán có thể ra trong kỳ thi, bỏ qua những phần kiến thức khác không có khả năng xuất hiện trong đề thi. Học vẹt là việc học thuộc lòng kiến thức mà không cần hiểu rõ bản chất của nó, chỉ cần nhớ một cách máy móc để đạt được điểm số tốt mà không quan tâm đến sự hiểu biết sâu rộng hay ứng dụng của kiến thức trong thực tế.

Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng học tủ, học vẹt là áp lực thành tích. Trong một xã hội mà điểm số và thành tích học tập được coi trọng hơn cả, học sinh luôn bị cuốn vào cuộc đua điểm số. Thay vì phát triển tư duy độc lập và sáng tạo, họ lại chú trọng vào việc đạt được kết quả ngay lập tức để đáp ứng kỳ vọng của gia đình và xã hội. Điều này khiến họ dễ dàng chọn lựa việc học thuộc lòng, học một cách cơ học mà không cần hiểu thấu đáo bản chất của bài học.

Ngoài ra, hệ thống thi cử cũng đóng một vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy học tủ, học vẹt. Trong các kỳ thi, đặc biệt là các kỳ thi đại học, điểm số luôn là yếu tố quyết định, khiến cho học sinh cảm thấy việc học theo kiểu học vẹt là cách duy nhất để đạt điểm cao. Các đề thi thường thiên về việc kiểm tra khả năng nhớ lại kiến thức, thay vì đánh giá khả năng tư duy hay phân tích vấn đề. Điều này càng khuyến khích việc học tủ, học vẹt để đạt kết quả tốt nhất mà không cần suy nghĩ quá nhiều về bản chất của kiến thức.

Một nguyên nhân khác là chế độ học tập ở nhiều trường học vẫn còn nặng về lý thuyết, ít có cơ hội cho học sinh phát triển các kỹ năng tư duy, sáng tạo. Việc dạy và học thường chỉ xoay quanh việc truyền đạt kiến thức, không khuyến khích học sinh tìm tòi, khám phá hay ứng dụng kiến thức vào thực tế. Điều này khiến cho học sinh thiếu đi sự hứng thú và đam mê học hỏi, chỉ học theo kiểu máy móc, thuộc lòng để đối phó với kỳ thi.

Học tủ, học vẹt mang lại kết quả học tập ngắn hạn, nhưng lại gây ra những hậu quả lâu dài nghiêm trọng. Trước hết, nó làm giảm khả năng sáng tạo và tư duy độc lập. Khi học sinh chỉ tập trung vào việc nhớ lại các kiến thức đã học, họ không phát triển được khả năng phân tích, đánh giá hay sáng tạo. Điều này khiến họ thiếu tự tin khi gặp phải những vấn đề thực tế cần đến sự sáng tạo và giải quyết độc lập.

Hơn nữa, học tủ, học vẹt khiến học sinh không hiểu sâu về kiến thức, chỉ học để đối phó với bài thi. Khi không hiểu bản chất vấn đề, học sinh sẽ không thể áp dụng kiến thức vào thực tế, và sẽ gặp khó khăn khi phải đối mặt với những tình huống mới. Điều này cũng tạo ra một lỗ hổng lớn trong nền giáo dục, khi mà học sinh chỉ học để qua môn, chứ không phải để thực sự hiểu biết và ứng dụng kiến thức.

Một hậu quả nghiêm trọng khác là học tủ, học vẹt có thể gây ra sự mệt mỏi và căng thẳng tâm lý cho học sinh. Họ phải dành quá nhiều thời gian và công sức vào việc học thuộc lòng, mà không có thời gian để thư giãn hay phát triển bản thân. Điều này dẫn đến tình trạng căng thẳng, lo âu, và đôi khi là những vấn đề tâm lý nghiêm trọng như trầm cảm. Học sinh cảm thấy mình không thể thỏa mãn được kỳ vọng của gia đình và xã hội, khiến họ mất đi niềm vui học tập và cảm giác thành công.

Dẫn chứng: Một ví dụ điển hình có thể kể đến là việc thi đại học ở Việt Nam. Hàng năm, rất nhiều học sinh chỉ tập trung học tủ các môn thi, ôn luyện theo các đề thi cũ, thay vì học sâu về các môn học. Một khảo sát gần đây cho thấy tỷ lệ học sinh thi đỗ đại học bằng phương pháp học tủ chiếm phần lớn, nhưng lại không đủ khả năng để giải quyết các vấn đề thực tế trong ngành học của mình. Điều này phản ánh rõ nét sự thiếu hụt trong quá trình giáo dục, khi học sinh không được trang bị đầy đủ những kiến thức và kỹ năng thực tế.

Nhìn lại bản thân mình, tôi cũng đã từng rơi vào tình trạng học tủ và học vẹt khi còn học cấp ba. Lúc ấy, tôi chỉ chú trọng vào việc học các phần có khả năng ra trong kỳ thi mà không thực sự hiểu rõ bản chất vấn đề. Dù có thể đạt điểm cao trong kỳ thi, nhưng khi áp dụng kiến thức vào thực tế, tôi lại gặp rất nhiều khó khăn. Chính từ những trải nghiệm đó, tôi nhận ra rằng việc học để hiểu và yêu thích môn học mới là điều quan trọng, còn học tủ chỉ là một giải pháp tạm thời, không thể giúp mình phát triển lâu dài.

Mặc dù học tủ, học vẹt có thể giúp học sinh đạt được kết quả học tập cao trong ngắn hạn, nhưng đó không phải là cách duy nhất để thành công. Việc học theo kiểu sáng tạo, tự giác và hiểu biết sâu sắc về kiến thức mới là cách giúp học sinh phát triển toàn diện và có khả năng giải quyết vấn đề trong thực tế. Chúng ta không nên chỉ chú trọng vào kết quả thi cử, mà cần phải tạo ra một môi trường học tập khuyến khích tư duy sáng tạo và phát triển kỹ năng sống.

Tóm lại, học tủ, học vẹt là một hiện tượng phổ biến trong giới học sinh hiện nay, nhưng nó không phải là phương pháp học tập bền vững. Mặc dù có thể mang lại kết quả tạm thời, nhưng nó sẽ cản trở sự phát triển tư duy, sáng tạo và khả năng giải quyết vấn đề của học sinh. Để tạo ra một thế hệ học sinh có khả năng đáp ứng được những thách thức của xã hội hiện đại, chúng ta cần thay đổi phương pháp giáo dục, khuyến khích học sinh học một cách sâu sắc, sáng tạo và tự giác. Chỉ khi học sinh thực sự hiểu và yêu thích môn học, họ mới có thể phát triển toàn diện và đóng góp cho xã hội trong tương lai.

Có những người thầy không đứng trên bục giảng, không cầm phấn trắng bảng đen, nhưng lại gieo vào lòng học sinh tình yêu học tập sâu sắc. Với em, cô Thương Hoài – cô giáo trong phần hỏi đáp của trang OLM.vn – chính là một người như thế.

Em chưa từng gặp cô ngoài đời. Không biết giọng cô ra sao, ánh mắt cô thế nào. Nhưng em vẫn cảm nhận được sự dịu dàng, chân thành và tận tụy qua từng lời giải cô viết. Những bài toán rối rắm, những câu hỏi khiến em loay hoay hàng giờ, chỉ cần cô trả lời là mọi thứ bỗng sáng rõ. Cô không chỉ đưa ra đáp án, mà còn cẩn thận dẫn dắt từng bước – như nắm tay em đi qua mê cung của kiến thức.

Có lần, em làm sai một bài rất đơn giản, đã nghĩ là mình "ngốc quá". Nhưng cô không trách, chỉ nhẹ nhàng nhắn: “Không sao đâu em, sai để học. Cố gắng lên nhé!” Chỉ một câu thôi mà làm em thấy ấm lòng, tự tin tiếp tục cố gắng.

Nhờ cô, em không chỉ giỏi lên mà còn yêu việc học hơn. Em biết ơn cô – người luôn thầm lặng giúp đỡ học trò qua từng dòng chữ. Dù chẳng ai thấy mặt, chẳng ai nghe tiếng, nhưng cô Thương Hoài vẫn là một người cô thực sự – một người cô mà em luôn nhớ mãi.