MÙA HOA LẠC THẢO

                                 Truyện ngắn của Phan Thị Mỹ Huệ

Ngoại mất vào mùa hoa lạc thảo nở trắng đường ray xe lửa chạy bên hông nhà.

Đêm ấy, mưa rất to. Mưa vần vũ trên nền trời đen kịt đầy sấm chớp. Mẹ ngồi bên giường ngoại, mải miết, yên lặng, cái yên lặng của một đời người đã trải qua quá nhiều đau khổ.

Trong đám con cháu, ngoại thương mẹ nhất. Thật cũng lạ. Mẹ cũng là người ít nghe lời ngoại nhất. Từ bé cho đến lớn, mẹ bao giờ cũng làm ngược lại lời ngoại bảo. Ngoại nói mẹ là đứa con gái sinh ra đúng vào mùa hoa lạc thảo, mùa ấy, nạn đói tràn khắp nơi, mưa gió vần vũ ghê lắm. Mẹ lại bị sinh non. Ngoại đi ruộng về trượt chân ngã vào một vạt hoa lạc thảo và trở dạ. Những bông hoa lạc thảo mong manh đã ấp ôm mẹ và ngoại trong đêm ấy. Khi người ta tìm thấy thì ngoại đã ngất đi, còn mẹ thì mặt mày xanh rớt, tay chân tím tái, hơi thở đã tắt. Vậy mà vẫn như những bông hoa lạc thảo mong manh, bé xíu ấy, nhận được hơi ấm từ một người tốt bụng, tim mẹ đập nhẹ nhàng.

***

Mùa xuân năm ấy, mẹ lớn lên, tạm biệt mùa hoa lạc thảo, mẹ đến với rừng. Bất chấp lời khuyên ngăn của ngoại, mẹ vẫn đi. Mẹ muốn bảo vệ những mầm cây nơi đại ngàn Tây Nguyên. Ngoại cản:

- Con thể chất ốm yếu, lên đó sốt rét rừng…

- Má, con ốm chứ đâu có yếu!

-…

Ngoại im lặng và mẹ ra đi.

Mẹ về với rừng bằng tình yêu vừa trong sáng vừa nồng nàn, nhưng mẹ không thể bảo vệ được nơi mẹ yêu cũng như không thể bảo vệ được người mẹ yêu. Ba đã ra đi trong một lần cố gắng đuổi theo bọn lâm tặc. Từng cây rừng bị ngã và ba cũng ngã xuống, vĩnh viễn nằm lại nơi ấy.

…

Rồi tới ngoại.

Đêm mưa.

Ngoại một mình men theo đường ray xe lửa để khơi thông nước cho đám đậu phộng. Gió quất vào ngoại những ngọn roi lạnh tái xương da. Mưa càng lúc càng nặng hạt. Những hạt mưa dài, mênh mông kéo đêm đến thật sâu. Tiếng ầm ào nghe càng lúc càng rõ rệt. Ngoại biết, một trận cuồng phong sẽ đến. Ngoại tất tả chạy ngược về hướng gió. Nơi ấy có cây xoài mồ côi thật lớn, có thể ngăn được dòng nước dữ. Ngoại cứ lao đi ngược mưa, ngược gió và tiếng ầm ào càng lúc càng dữ tợn. Lũ trên nguồn tràn về, những con nước hun hút rít vào đêm, cuồng nộ.

***

Người ta tìm thấy ngoại trong một vạt hoa lạc thảo bên đường ray xe lửa. Nhưng lần này không giống như mùa mưa năm nào, lạc thảo đã không đủ sức để ôm ấp và bảo vệ ngoại.

…

Và ti vi báo tin, có một trận lũ quét to lắm. Nghe đâu hơn 100 người chết.

Mẹ bật khóc bên giường ngoại.

Mưa vẫn rơi. Muộn màng.

​​​​                               

                                   TpHCM, 20/2/2025

​Câu 4. Tìm và phân tích tác dụng của một biện pháp nghệ thuật tu từ trong tác phẩm.

​Câu 5. Thông điệp có ý nghĩa anh/ chị rút ra từ văn bản trên là gì? Vì sao? (Viết 10 dòng).

Tôi đi học dưới đồng bằng. Còn bố tôi, từ núi đồi hiểm trở, ông luôn dõi theo tôi.

Bao giờ cũng vậy, ông mặc chiếc áo kẻ ô phẳng phiu nhất, xuống núi vào cuối mỗi tuần. Ông rẽ vào bưu điện để nhận những lá thư tôi gửi. Lặng lẽ, ông vụng về mở nó ra. Ông xem từng con chữ, lấy tay chạm vào nó, rồi ép vào khuôn mặt đầy râu của ông. Rồi lặng lẽ như lúc mở ra, ông xếp nó lại, nhét vào bao thư. Ông ngồi trầm ngâm một lúc, khẽ mỉm cười rồi đi về núi.

Về đến nhà, ông nói với mẹ tôi: “Con mình vừa gửi thư về”. Mẹ tôi hỏi: “Thư đâu?”. Ông trao thư cho bà. Bà lại cẩn thận mở nó ra, khen: “Ôi, con mình viết chữ đẹp quả! Những chữ tròn, thật tròn, những cái móc thật bén. Chỉ tiếc là không biết nó viết gì. Sao ông không nhờ ai đó ở bưu điện đọc giùm?” Ông nói: “Nó là con tôi, nó viết gì tôi biết cả.”. Rồi ông lấy lại thư, xếp vào trong tủ cùng những lá thư trước, những lá thư được bóc ra nhìn ngắm, chạm mặt rồi cất vào, không thiếu một lả, ngay cả những lá thư đầu tiên nét chữ còn non nớt.

Hôm nay là ngày đầu tiên tôi bước chân vào trường đại học. Một ngày ngày khai trường đầu tiên không có bố. Bố tôi đã mất. Nhưng tôi biết bố sẽ đi cùng tôi trên những con đường mà tôi sẽ đi, suốt cả hành trình cuộc đời.

(Theo Nguyễn Ngọc Thuần, in trong “Bồi dưỡng học sinh vào lớp 6 môn Tiếng Việt” – Nxb Giáo dục Việt Nam, 2012.)

- câu 1 ; xác định các câu văn có sử dụng cách dẫn trực tiếp trong văn bản trên

- câu 2: câu văn "ông xem từng con chữ lấy tay chạm vào nó rồi ép vào khuôn mặt đầy râu của ông" sử dụng biện pháp tu từ gì