NHỮNG CHIẾC ÁO ẤM
Gió bấc thổi ào ào qua khu rừng vắng. Những cành cây khẳng khiu chốc chốc run lên bần bật. Mưa phùn lất phất.. Bên gốc đa, một chú Thỏ bước ra, tay cầm một tấm vải dệt bằng rong. Thỏ tìm cách quấn tấm vải lên người cho đỡ rét, nhưng tấm vải bị gió lật tung, bay đi vun vút. Thỏ đuổi theo. Tấm vải rơi tròng trành trên ao nước. Thỏ vừa đặt chân xuống nước đã vội co lên. Thỏ cố khều nhưng đưa chân không tới.
Một chú Nhím vừa đi đến. Thỏ thấy Nhím liền nói:
– Tôi đánh rơi tấm vải khoác!
– Thế thì gay go đấy! Trời rét, không có áo khoác thì chịu sao được.
Nhím nhặt chiếc que khều. Tấm vải dạt vào bờ, Nhím nhặt lên, giũ nước, quấn lên người Thỏ:
– Phải may thành một chiếc áo, có thế mới kín được.
– Tôi đã hỏi rồi. Ở đây chẳng có ai may vá gì được.
Nhím ra dáng nghĩ:
– Ừ! Muốn may áo phải có kim. Tôi thiếu gì kim.
Nói xong, Nhím xù lông. Quả nhiên vô số những chiếc kim trên mình nhím dựng lên nhọn hoắt.
Nhím rút một chiếc lông nhọn, cởi tấm vải trên mình Thỏ để may. Nhưng chợt Nhím dừng lại như vừa nghĩ ra điều gì:
– Ừ! Kim đã có rồi nhưng cần phải có chỉ mới may được áo. Ta phải đi tìm người có chỉ cái đã.
Nhím và Thỏ cùng đi, vừa đi vừa hát:
May một chiếc áo
Không những cần kim
Còn phải đi tìm
Ai người có chỉ.
Tiếng gió hòa nhịp:
Hay nhỉ! Hay nhỉ!
Họ đi một quãng, đến một nương dâu, chị Tằm đang nhả tơ làm kén. Tơ của chị màu vàng, óng a, óng ánh. Nhím và Thỏ cứ nhìn nhìn.
– Chào chị Tằm. Chị rút ruột mới nhả được tơ, nên tơ chị đẹp lắm! Giá chị giúp chúng tôi một ít tơ làm chỉ may áo thì tốt biết mấy. Trời rét quá, chúng tôi đang cần áo ấm.
Chi Tằm vốn tốt bụng nói:
– Trời rét thế này mà thiếu áo ấm thì chịu sao được! Các bác cần bao nhiêu tơ?
Tằm níu một sợi tơ, thả mình rơi xuống. Nhím đưa tay đỡ, đặt Tằm xuống đất. Tằm chìa sợi tơ cho Nhím và Thỏ cùng xe.
Xe xong, Nhím đeo kính vào, hăm hở dùi lỗ để may. Nhưng chợt Nhím dừng lại. Thỏ ngạc nhiên hỏi:
– Sao thế hở bác Nhím?
Nhím cười:
– Ồ! Hóa ra có kim có chỉ nhưng chưa có người biết cắt vải cũng chưa may được áo! Chúng ta phải đi tìm người biết cắt vải cái đã.
Tằm trèo lên lưng Thỏ, họ cùng đi cùng hát:
May một chiếc áo
Cần chỉ cần kim
Còn phải đi tìm
Ai người cắt vải!
Tiếng gió hòa nhịp:
Ừa phải! Ừa phải!
Đi một quãng, họ gặp một anh Bọ Ngựa. Bọ ngựa đang vun kiếm phát cỏ. Chốc chốc, Bọ Ngựa lại đưa kiếm lên ngắm nghía. Nhím chỉ cho hai bạn:
– Đúng là tay cắt khá! Lưỡi kiếm kia dùng để cắt vải thì thật là tuyệt.
Nhím nói to:
– Chào Bọ Ngựa! Anh có đôi kiếm tốt lắm. Anh hãy giúp chúng tôi cắt vải may áo. Mọi người đang cần áo ấm.
Bọ Ngựa ngạc nhiên hỏi:
– Tôi có quen giúp ai đâu! Tôi giúp cho tôi cũng mệt lắm rồi!
– Ấy đừng nói thế! Biết giúp ích cho mọi người thì mới sung sướng được.
– Bọ Ngựa lắc lư cái đầu, đu đưa bốn chân, toan bỏ đi, nhưng chợt nó quay đầu lại:
– Vải đâu đưa tôi cắt giúp để rồi… tôi được sung sướng.
– Thỏ đưa tấm vải ra. Bọ Ngựa bước ra, vung kiếm cắt lia lịa. Thỏ trợn mắt. Nhím cũng hoảng hốt đưa tay ngăn Bọ Ngựa lại:
– -Chết chửa! Phải cắt đúng theo kích thước và đường vạch chứ! Cắt bừa sẽ hỏng hết vải.
Bọ Ngựa vùng vằng:
– Đã bảo mà! Tôi có quen giúp ai đâu. Nói xong Bọ Ngựa bỏ đi.
Nhím chạy đến ngăn lại:
– Bọ Ngựa hãy hượm đã! Làm gì mà nóng nảy thế. Nhất định chúng ta sẽ tìm ra một người kẻ đường vạch thật giỏi, rồi ai nấy cũng vui vẻ làm được việc cho mà xem
Nhím kéo mọi người đi tìm một người biết vạch. Họ vừa đi vừa hát:
May một chiếc áo
Cần chỉ cần kim
Còn phải đi tìm
Ai người biết cắt
Muốn cắt cho đẹp
Không thể cắt bừa
Muốn cắt cho vừa
Phải người biết vạch
Tiếng gió theo sau hòa nhịp:
Hay thật! Hay thật!
Đi một lúc đến vườn chuối, họ thấy một anh Ốc Sên đang bò. Ốc Sên mang trên lưng một chiếc vỏ. Cứ mỗi quãng bò, Ốc Sên để lại phía sau một đường vạch rất to. Nghe có người đến, Ốc Sên vội rụt đầu vào vỏ.
Nhím cười to:
– Này Ốc Sên! Sao lại rụt đầu vào vỏ như vậy? Ra đây giúp anh em một tay. Chúng tôi đang thiếu người biết kẻ đường vạch để may áo. Trời rét lắm, mọi người đang cần áo ấm.
Ốc Sên ngoái cổ ra ngoài, lắc đầu tỏ ý không muốn nghe gì hết. Tằm nói:
– Không nên thế, Ốc Sên ạ! Nếu cứ chui mình vào vỏ thì làm sao có thể sống một cách bay bổng được. Phải biết sống vì mọi người. Có biết sống vì mọi người thì đời người ta mới sung sướng được.
Nhím nói:
– Chắc Ốc Sên lo mình chậm chạp. Không lo lắm đâu. Đã có chúng tôi giúp sức. Hãy bước ra đi!
Nghe đến đây, Ốc Sên chui ra. Ốc Sên bò lên tấm vải, vạch những đường rất rõ. Bọ ngựa theo đường vạch cắt thành những mảnh áo.
Nhím cầm vải dùi lỗ, lấy kim chỉ bắt đầu may, Nhím dùng chân trước để luồn kim, nhưng luồn cứ bị lệch. NHím tháo kính nhìn ra xa, cặp mắt chớp lia lịa. Nhím vừa vỡ lẽ: Còn cần một người luồn kim giỏi
Họ dắt nhau đi tìm người khâu giỏi. Đi một quãng chợt có tiếng chim ríu rít. Nhìn lên cây vông, thấy một tổ chim. Ổ Dộc đang làm tổ cho con. Một con bíu phía trong tổ, một con bíu ngoài tổ. Chúng luồn cho nhau những sợi lá mía khô. Cách làm việc của đôi Ổ Dộc vô cùng nhanh nhẹn, khiến ai nấy điều ngạc nhiên.
Nhím gọi to:
– Chào hai bác! Quả tôi chưa thấy người nào khâu giỏi như hai bác. Trời đang rét to, mọi người đang cần áo ấm..
– Đúng thế! Chúng tôi đang dệt cho các cháu sắp sinh một chiếc tổ ấm đấy!
– Lo xa là phải, nhưng hai bác hãy nghĩ lại xem. Con cái chúng ta được ấm, nhưng con cái mọi người vẫn rét, thì cũng chưa ổn đâu! Chúng ta muốn ấm thật sự thì người khác cũng phải được ấm..
– Sao vậy?
– Vì người bị rét sẽ gào thét, ta không thể yên tâm được đâu.
Và thế là họ bảo nhau dựng một xưởng may áo ấm, Nhím đóng cái đinh cuối cùng lên tấm biển treo trước cổng với chữ đề:
XƯỞNG MAY ÁO ẤM
Toàn thợ lành nghề
Nhưng trong xưởng chẳng ai uốn nhận may áo cho mình cả. Ai cũng nhường cho bạn may trước. Nhím lắc đầu không chịu may, chỉ sang cho Bọ Ngựa, Bọ Ngựa lắc đầu chỉ sang Ốc Sên, Ốc Sên chỉ sang cho Ổ Dộc.. Cuối cùng Ốc Sên và Tằm phải chịu để may trước.
Khách hàng tấp nập đến xưởng may. Trong xưởng ai nấy đều làm việc say sưa và vui vẻ. Thỏ trải vải, Ốc Sên kẻ đường vạch, Tằm luôn tay xe chỉ, Bọ Ngựa cắt đúng kiểu, đúng mốt. Nhím chắp vải, dùi lỗ. Đôi Ổ Dộc luồn kim. Thỏ nhặt áo móc lên giá.
Trong rừng, gió bấc vẫn thổi. Trời càng rét tợn. Nhưng quang cảnh ở đây khác hẳn. Sóc mẹ ẳm Sóc con nhún nhảy qua lại, vì họ sung sướng với bộ áo màu lơ rất đẹp. Quạ ngồi ung dung, thỉnh thoảng lại lấy cánh phủi phủi một chiếc lá nhỏ vừa rơi trên chiếc áo mới. Nhái cười ngắm nghía bộ cánh mới của mình dưới hồ nước. Có tiếng hát của gió:
Một việc dù lớn bé
Một mình khó làm xong
Phải chung sức chung lòng
Công lao của tập thể
Ta sinh ra là để
Giúp ích cho mọi người
Đời có đẹp có tươi
Thì ta mới sung sướng.
1 hãy xác định các sự việc chính
2 chỉ ra đặc điểm của thể loại
3 bài học rút ra từ câu truyện là gì
Câu 1. Thuộc thể loại tùy bút, đây là thể văn ghi chép cảm xúc, suy nghĩ, giàu chất trữ tình, thể hiện cái tôi cá nhân và cảm nhận tinh tế của tác giả
Câu 2. Các phó từ gồm không, phải, từng, mới, lại, cả, còn, lắm (có thể hiểu ngữ cảnh), tác dụng bổ sung ý nghĩa phủ định, mức độ, thời gian, sự tiếp diễn, nhấn mạnh đặc điểm
Câu 3. Từ Hán Việt “thanh đạm”, thanh nghĩa là trong sạch, nhẹ nhàng, đạm nghĩa là nhạt, giản dị, cả từ nghĩa là giản dị, nhẹ nhàng, không cầu kì
Câu 4. Thái độ của tác giả là trân trọng, yêu mến, nâng niu vẻ đẹp và hương vị của cốm, thể hiện tình yêu quê hương, văn hóa dân tộc
Câu 5. Ngoài yếu tố trữ tình còn có yếu tố miêu tả, nhằm làm nổi bật hương vị, màu sắc và cảm giác về cốm
Câu 6. Câu 1, chủ ngữ là “Cốm”, vị ngữ là “không phải là thức quà của người vội”
Câu 2, chủ ngữ là “ăn cốm”, vị ngữ là “phải ăn từng chút ít, thong thả và ngẫm nghĩ”