Để trả lời chính xác câu hỏi trong ảnh: "Tại sao Đồng bằng sông Cửu Long lại không chịu ảnh hưởng của bão lũ?", chúng ta cần đính chính lại một thực tế địa lý quan trọng trước khi đi sâu vào nguyên nhân.

Thực tế, Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) VẪN chịu ảnh hưởng của cả bão và lũ, nhưng tính chất, tần suất và mức độ ảnh hưởng của chúng rất khác so với miền Bắc hay miền Trung. Người ta thường có cảm giác vùng này "ít chịu ảnh hưởng" là do những đặc điểm địa lý và tự nhiên đặc thù sau đây:

1. Về hiện tượng lũ (Lũ miền Tây rất đặc biệt)

Khác với những trận lũ quét, lũ ống dữ dội gây sạt lở ở miền Bắc hay lũ lụt dâng nhanh, rút nhanh gây thiệt hại nặng nề ở miền Trung, lũ ở ĐBSCL được gọi là "Mùa nước nổi".

• Tốc độ lên xuống chậm: Lũ ở đây chủ yếu do nguồn nước từ thượng nguồn sông Mê Kông (qua Lào và Campuchia) đổ về. Khi đến Việt Nam, nước dâng lên rất từ từ (mỗi ngày chỉ vài cm) và rút đi cũng rất chậm do địa hình đồng bằng phẳng, rộng lớn.
• Lũ mang lại nguồn lợi lớn: Người dân ĐBSCL không "chống lũ" mà học cách "sống chung với lũ". Lũ về mang theo một lượng phù sa khổng lồ bồi đắp cho đồng ruộng, thau chua rửa mặn cho đất, đồng thời mang lại nguồn thủy sản tự nhiên dồi dào (tôm, cá, bông điên điển, bông súng...).
• Hệ thống điều tiết tự nhiên: Hồ Tônlé Sap (Biển Hồ) ở Campuchia đóng vai trò như một chiếc "van điều tiết" khổng lồ. Khi nước sông Mê Kông lên cao, nước sẽ tràn vào Biển Hồ; khi mùa khô đến, nước từ Biển Hồ lại chảy ngược ra, giúp giảm bớt đỉnh lũ cho vùng hạ lưu là ĐBSCL.

2. Về hiện tượng bão (Tần suất bão đổ bộ rất thấp)

So với miền Bắc và miền Trung (nơi hứng chịu phần lớn các cơn bão từ Biển Đông), ĐBSCL cực kỳ ít khi gặp bão đổ bộ trực tiếp. Nguyên nhân là do:

• Vị trí địa lý ở vĩ độ thấp: ĐBSCL nằm ở cực Nam của tổ quốc (gần đường xích đạo). Theo quy luật khí tượng, lực Coriolis (lực làm lệch hướng gió do Trái Đất tự quay) ở vùng gần xích đạo rất yếu, khiến các nhiễu động nhiệt đới khó có thể xoáy mạnh để hình thành nên bão lớn.
• Quỹ đạo di chuyển của bão ở Biển Đông: Phần lớn các cơn bão hình thành ở Thái Bình Dương hoặc Biển Đông thường có xu hướng di chuyển theo hướng Tây hoặc Tây Bắc, hướng thẳng vào đất liền Trung Quốc, miền Bắc hoặc miền Trung Việt Nam. Chỉ vào những tháng cuối năm (tháng 11, 12), quỹ đạo bão mới dịch chuyển dần xuống phía Nam, nhưng lúc này bão thường đã suy yếu thành áp thấp nhiệt đới hoặc đi lệch hẳn xuống vịnh Thái Lan.

Cảnh báo cần lưu ý: Dù ít bão, nhưng một khi đã có bão đổ bộ vào ĐBSCL thì thiệt hại sẽ vô cùng nghiêm trọng. Lý do là vì địa hình ở đây rất thấp, hệ thống nhà cửa của người dân và cơ sở hạ tầng thường không được thiết kế để chống chịu bão lớn (ví dụ điển hình là thảm họa từ cơn bão Linda năm 1997). Ngày nay, do biến đổi khí hậu, các hiện tượng thời tiết cực đoan ở ĐBSCL đang diễn biến phức tạp hơn rất nhiều.

Đồng bằng sông Cửu Long ít chịu ảnh hưởng của bão vì nằm ở khu vực phía nam, gần Xích đạo nên bão khi di chuyển xuống đây thường đã suy yếu. Ngoài ra vùng này cũng không có địa hình đón bão trực tiếp như miền Trung.

Tuy nhiên, Đồng bằng sông Cửu Long vẫn chịu ảnh hưởng của lũ do nước từ sông Mê Công đổ về hằng năm. Lũ ở đây thường lên chậm, ít đột ngột hơn nên người dân quen gọi là “mùa nước nổi” chứ không phải lũ dữ như ở miền Trung.