Câu 1. (2,0 điểm) Viết đoạn văn ngắn (khoảng 150 chữ) phân tích nhân vật người bố trong văn bản sau:
Tôi đi học dưới đồng bằng. Còn bố tôi, từ nơi núi đồi hiểm trở, ông luôn dõi theo tôi.
Bao giờ cũng vậy, ông mặc chiếc áo kẻ ô phẳng phiu nhất, xuống núi vào cuối mỗi tuần. Ông rẽ vào bưu điện để nhận những lá thư tôi gửi. Lặng lẽ, ông vụng về mở nó ra. Ông xem từng con chữ, lấy tay chạm vào nó, rồi ép vào khuôn mặt đầy râu của ông. Rồi lặng lẽ như lúc mở ra, ông xếp nó lại, nhét vào bao thư. Ông ngồi trầm ngâm một lúc, khẽ mỉm cười rồi đi về núi.
Về đến nhà, ông nói với mẹ tôi: "Con mình vừa gửi thư về.". Ông trao thư cho bà. Bà lại cẩn thận mở nó ra, khen: "Con mình viết chữ đẹp quá! Những chữ tròn, thật tròn, những cái móc thật bén. Chỉ tiếc rằng không biết nó viết gì. Sao ông không nhờ ai đó ở bưu điện đọc giùm?". Ông nói: "Nó là con tôi, nó viết gì tôi đều biết cả.". Rồi ông lấy lại thư, xếp vào trong tủ cùng với những lá thư trước, những lá thư được bóc ra nhìn ngắm, chạm mặt rồi cất vào, không thiếu một lá, ngay cả những lá đầu tiên nét chữ còn non nớt…
Hôm nay là ngày đầu tiên tôi bước chân vào trường đại học. Một ngày khai trường đầu tiên không có bố. Bố tôi đã mất. Nhưng tôi biết bố sẽ đi cùng tôi trên những con đường mà tôi sẽ đi, suốt cả hành trình cuộc đời.
(Theo Bố tôi, Nguyễn Ngọc Thuần, in trong Bồi dưỡng học sinh vào lớp 6 môn Tiếng Việt − NXB Giáo dục Việt Nam, 2012)
Câu 2. (4,0 điểm) Viết bài văn thuyết minh về một số quy tắc, luật lệ cho một hoạt động hay trò chơi dân gian mà em biết.
Người bố trong đoạn văn hiện lên thật xúc động – một người cha nghèo, chất phác nhưng chứa đựng tình yêu thương bao la dành cho con. Ông sống nơi núi rừng heo hút, vậy mà tuần nào cũng xuống đồng bằng chỉ để nhận thư của con. Ông không biết đọc, nhưng lại “xem từng con chữ, chạm vào nó rồi ép vào khuôn mặt đầy râu”, như thể muốn cảm nhận hơi ấm và niềm vui của con qua từng nét bút. Câu nói “Nó là con tôi, nó viết gì tôi đều biết cả” vừa giản dị vừa thấm đẫm tình cha con sâu nặng. Người cha ấy thương con không bằng lời nói, mà bằng những hành động nhỏ bé, âm thầm mà lớn lao. Khi ông mất đi, tình yêu ấy vẫn còn nguyên vẹn, trở thành điểm tựa, thành nguồn sức mạnh nâng bước người con trên đường đời.
Trong đoạn trích, nhân vật người bố hiện lên là một hình ảnh cao đẹp, đại diện cho tình phụ tử thầm lặng và sâu sắc. Dù sống ở nơi "núi đồi hiểm trở" và không biết chữ, nhưng sự quan tâm ông dành cho con lại vô cùng tỉ mỉ. Chi tiết ông mặc chiếc áo "phẳng phiu nhất" mỗi khi xuống núi nhận thư cho thấy sự trân trọng tuyệt đối đối với những gì thuộc về con. Dù không đọc được nội dung, ông vẫn "chạm tay vào từng con chữ", "ép vào khuôn mặt đầy râu" – những cử chỉ ấy bộc lộ một sự kết nối tâm linh kỳ diệu; ông không đọc bằng mắt mà đọc bằng cả trái tim. Câu nói: "Nó là con tôi, nó viết gì tôi đều biết cả" là minh chứng cao nhất cho sự thấu hiểu và tin yêu. Người bố ấy đã nâng niu từng lá thư như báu vật, lưu giữ hành trình trưởng thành của con từ những nét chữ "non nớt" đầu đời. Dù kết thúc đoạn trích, người bố đã qua đời, nhưng tình yêu thương bao la ấy vẫn là điểm tựa tinh thần vững chãi, tiếp sức cho người con trên mọi nẻo đường đời.