Phòng Giáo dục và Đào tạo .....
Đề thi Giữa kì 2 - Chân trời sáng tạo
năm 2025
Bài thi môn: Ngữ Văn 6
Thời gian làm bài: phút
(không kể thời gian phát đề)
(Đề số 1)
I. Đọc hiểu (5 điểm)
Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi đã cho:
Nhà mẹ Lê là một gia đình một người mẹ với mười một người con. Bác Lê là một người đàn bà nhà quê chắc chắn và thấp bé, da mặt và chân tay răn reo như một quả trám khô. Khi bác mới đến phố, ai ai cũng chú ý đến đám con của bác: mười một đứa, mà đứa nhớn mới có mười bảy tuổi! Đứa bé nhất hãy còn bế trên tay.
Mẹ con bác ta ở một căn nhà cuối phố, cái nhà cũng lụp xụp như những căn nhà khác. Chừng ấy người chen chúc trong một khỏang rộng độ bằng hai chiếc chiếu, có mỗi một chiếc giường nan đã gẫy nát. Mùa rét thì giải ổ rơm đầy nhà, mẹ con cùng nằm ngủ trên đó, trông như một cái ổ chó, chó mẹ và chó con lúc nhúc. Đối với những người nghèo như bác, một chỗ ở như thế cũng tươm tất lắm rồi. Nhưng còn cách kiếm ăn? Bác Lê chật vật, khó khăn suốt ngày cũng không đủ nuôi chừng ấy đứa con. Từ buổi sáng tinh sương, mùa nực cũng như mùa rét, bác ta đã phải trở dậy để đi làm mướn cho những người có ruộng trong làng. Những ngày có người mướn ấy, tuy bác phải làm vất vả, nhưng chắc chắn buổi tối được mấy bát gạo và mấy đồng xu về nuôi lũ con đói đợi ở nhà. Đó là những ngày sung sướng. Nhưng đến mùa rét, khi các ruộng lúa đã gặt rồi, cánh đồng chỉ còn trơ cuống rạ dưới gió bấc lạnh như lưỡi dao sắc khía vào da, bác Lê lo sợ, vì không ai mướn bác làm việc gì nữa. Thế là cả nhà nhịn đói. Mấy đứa nhỏ nhất, con Tý, con Phún, thằng Hy mà con chị nó bế, chúng nó khóc lả đi mà không có cái ăn. Dưới manh áo rách nát, thịt chúng nó thâm tím lại vì rét, như thịt con trâu chết. Bác Lê ôm ấp lấy con trong ổ rơm, để mong lấy cái ấm của mình ấp ủ cho nó.
(Trích Nhà mẹ Lê – Thạch Lam)
Câu 1: Nêu nội dung chính của văn bản trên?
Câu 2: Nhân vật chính trong văn bản trên là ai? Anh/chị cảm nhận như thế nào về nhân vật đó?
Câu 3: Tìm và phân tích tác dụng của một biện pháp tu từ bất kì được tác giả sử dụng trong văn bản trên.
Câu 4: Theo anh/chị, nhà văn đã thể hiện tình cảm gì đối với nhân vật? Anh/chị hãy nhận xét về tình cảm đó.
II. Tập làm văn (5 điểm)
Ghi lại cảm xúc của em về bài thơ Những cánh buồm
I. Đọc hiểu
Câu 1:
Nội dung chính của văn bản là khắc họa cảnh sống vô cùng nghèo khổ, cơ cực, đói rét của mẹ con bác Lê. Qua đó, tác giả bày tỏ niềm xót thương sâu sắc đối với những người nông dân nghèo trong xã hội cũ.
Câu 2:
Nhân vật chính trong văn bản là bác Lê.
Cảm nhận về nhân vật:
Bác Lê là một người mẹ nghèo khổ, lam lũ, quanh năm vất vả để nuôi đàn con đông đúc. Cuộc sống của bác rất thiếu thốn, chật vật, nhất là vào mùa rét khi không có ai thuê làm mướn. Tuy vậy, ở bác vẫn hiện lên vẻ đẹp của tình mẫu tử sâu nặng: bác luôn lo lắng cho con, ôm ấp con trong ổ rơm để truyền hơi ấm cho con. Bác là một người mẹ rất đáng thương nhưng cũng rất đáng trân trọng.
Câu 3:
Một biện pháp tu từ được sử dụng trong văn bản là so sánh:
“gió bấc lạnh như lưỡi dao sắc khía vào da”.
Tác dụng:
Cách so sánh này làm nổi bật cái rét buốt, dữ dội của mùa đông. Cái rét không chỉ được cảm nhận bằng cảm giác thông thường mà còn hiện lên như một sự đau đớn, cắt cứa vào thân thể con người. Nhờ đó, người đọc càng thấm thía hơn nỗi khổ cực, tội nghiệp của mẹ con bác Lê trong cảnh nghèo đói.
Câu 4:
Nhà văn đã thể hiện tình cảm xót thương, cảm thông sâu sắc và trân trọng đối với nhân vật bác Lê cùng những người lao động nghèo khổ.
Đó là một tình cảm đẹp, chân thành và giàu tính nhân đạo. Tình cảm ấy không chỉ giúp người đọc thêm yêu thương con người, nhất là những số phận bất hạnh, mà còn góp phần tố cáo xã hội cũ đã đẩy người dân vào cảnh cùng cực, đói rét.