(4 điểm) Đọc văn bản sau:
Giới trẻ với văn hóa ứng xử trên mạng xã hội
Văn Phong
(1) Hiện nay, mạng xã hội (MXH) trở thành công cụ truyền thông, môi trường giải trí được nhiều người ưa thích, sử dụng hàng ngày, đặc biệt là giới trẻ. Tuy nhiên, bên cạnh mặt tích cực với những tiện ích vượt trội mà MXH mang lại thì việc sử dụng MXH trong giới trẻ cũng nảy sinh không ít vấn đề mà dư luận lo ngại.
(2) Theo điều tra sơ bộ của UNICEF, cứ 3 người dùng Internet thì có 1 người dưới 18 tuổi và 71% người từ 15-24 tuổi đang trực tuyến, cho thấy nhóm tuổi này được kết nối nhiều nhất trên toàn thế giới. Đại dịch COVID-19 đã đẩy nhanh tốc độ tiếp cận số hóa chưa từng có, ngay cả ở các khu vực vùng sâu, vùng xa… Thêm nữa, thống kê của Google cho thấy, hiện 97% người dùng Việt Nam tìm kiếm thông tin qua các thiết bị cầm tay như điện thoại thông minh, máy tính bảng đã khiến thị trường trực tuyến thực sự trở thành một “khoảng không gian riêng” cho các bạn trẻ thỏa sức khai thác nhu cầu thông tin của mình.
(3) MXH là công cụ có nhiều tiện ích để kết nối mọi người, hình thành nên các nhóm và cộng đồng mạng rất phong phú, mang tính xuyên quốc gia. Những người tham gia MXH rất đa dạng, khác nhau về tuổi tác, dân tộc, tôn giáo, trình độ học vấn, tính cách, sở thích… Mỗi cá nhân lại có thể kết bạn, tham gia nhiều nhóm, cộng đồng mạng khác nhau, nên mặc dù có sự lựa chọn, song nguy cơ mâu thuẫn, xung đột về quan điểm giữa các thành viên trong nhóm hay giữa nhóm này với nhóm khác vẫn rất cao, có thể khiến bạn bị lôi kéo vào những chuyện vô bổ, phiền toái… không đáng có. Một thực tế đáng buồn khác hiện nay là, môi trường MXH đang bị vẩn đục bởi các hành vi giao tiếp, ứng xử chưa văn hóa; cách sử dụng MXH của một số người dùng chưa thật sự văn minh, hoặc số ít còn lợi dụng các diễn đàn để công khai đả kích, nói xấu, bôi nhọ lẫn nhau. Rất nhiều bạn trẻ còn quan niệm MXH là thế giới ảo, có thể ẩn danh nên rất dễ dãi trong ứng xử, xem MXH là công cụ để săm soi đời tư của người khác, thể hiện cái tôi cá nhân, hoặc tự cho mình cái quyền “tự do ngôn luận” núp bóng trong hành vi phỉ báng, cư xử thiếu văn hóa… làm tổn thương người khác, lây lan cách ứng xử tiêu cực cho cộng đồng.
(4) Nên nhớ rằng, những gì chia sẻ trên MXH là sự phản ánh con người, tính cách, lối sống của bạn. Vì vậy, khi tham gia MXH, mỗi người trẻ nên là một người dùng thông minh, có văn hóa, rèn cho mình cách ứng xử, tương tác thật chuẩn mực. Giao tiếp, ứng xử, tương tác trên mạng xã hội, mỗi người cần hoàn thiện đạo đức, nhân cách của con người trong thời đại 4.0. Có như vậy mỗi bài viết, mỗi clip mới góp phần lan tỏa những quan điểm tư tưởng tiến bộ, những giá trị cao đẹp; tạo ra sự đồng thuận trong cộng đồng; mặt khác, góp phần đấu tranh với những tệ nạn tiêu cực, những hành vi vi phạm đạo đức, lối sống. Hãy thực hiện đúng những quy tắc: nếu không nói được những điều lạc quan thì nên giữ im lặng, tế nhị, tôn trọng người khác… Có như thế thì người dùng sẽ không sa vào những vấn đề tiêu cực, hệ lụy xấu từ MXH.
(5) Khi tham gia mạng xã hội, mỗi người cần có ý thức, rằng mình phải là người có trách nhiệm với đất nước, với cộng đồng; biết tôn trọng nhân phẩm, danh dự, quyền lợi của người khác; và nhất là biết tôn trọng danh dự bản thân thì mới có trách nhiệm với mỗi bài viết, mỗi hình ảnh, mỗi comment khi đăng lên mạng xã hội. Với những kẻ cố tình sử dụng mạng xã hội để bịa đặt, xuyên tạc sự thật, làm hại người khác cần phải xử lý nghiêm minh theo quy định của pháp luật.
(Theo Thừa Thiên Huế Online, 14/11/2022)
Thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 5 (trình bày ngắn gọn):
Câu 1. Xác định luận đề của văn bản.
Câu 2. Chỉ ra thao tác lập luận chính được sử dụng trong đoạn văn (2).
Câu 3. Nhận xét về cách lập luận của tác giả.
Câu 4. Ở đoạn (3), để làm sáng tỏ cho lí lẽ: Mạng xã hội bên cạnh những lợi ích vượt trội, vẫn còn tiềm ẩn nhiều mâu thuẫn, xung đột, tác giả đã đưa ra những bằng chứng nào?
Câu 5. Vấn đề mà tác giả đưa ra trong bài viết còn có ý nghĩa với cuộc sống của chúng ta ngày nay hay không? Vì sao?
Câu 1:
Luận đề của văn bản được tác giả xác định rõ ràng ngay từ tiêu đề và phần mở đầu, đó là "Giới trẻ với văn hóa ứng xử trên mạng xã hội" và vấn đề nổi bật kèm theo. Cụ thể, đoạn (1) đã nêu bật luận đề này: mạng xã hội (MXH) là công cụ truyền thông, giải trí được giới trẻ ưa chuộng, nhưng bên cạnh những lợi ích tích cực, việc sử dụng MXH trong giới trẻ cũng "nảy sinh không ít vấn đề mà dư luận lo ngại." Như vậy, luận đề bao quát là sự phân tích hai mặt (lợi ích và vấn đề) của việc giới trẻ tham gia vào không gian mạng xã hội
Câu 2:
Thao tác lập luận chính được sử dụng xuyên suốt đoạn (2) là đưa ra dẫn chứng và số liệu thống kê nhằm chứng minh cho thực trạng và tầm quan trọng của vấn đề. Đoạn văn này tập trung vào việc cung cấp các bằng chứng cụ thể như: số liệu của UNICEF (cứ 3 người dùng Internet thì có 1 người dưới 18 tuổi và 71% người từ 15-24 tuổi đang trực tuyến); sự thúc đẩy của đại dịch COVID-19; và thống kê của Google về thói quen tìm kiếm thông tin của người Việt Nam. Các số liệu này có tác dụng làm tăng tính xác thực và thuyết phục cho luận điểm rằng giới trẻ là đối tượng sử dụng MXH đông đảo và tích cực nhất.
Câu 3:
Cách lập luận của tác giả trong đoạn trích này được đánh giá là khoa học và khách quan, đặc biệt là trong hai đoạn đầu. Tác giả đã sử dụng phương pháp tiếp cận hai mặt của vấn đề (mặt tích cực và mặt tiêu cực) ngay từ đầu. Hơn nữa, việc sử dụng các số liệu thống kê cụ thể từ các tổ chức uy tín (UNICEF, Google) cho thấy tác giả không chỉ dừng lại ở nhận định cảm tính mà dựa trên dữ liệu thực tế để chứng minh mức độ phổ biến và sự gắn bó sâu sắc của giới trẻ với MXH. Cách lập luận này giúp người đọc dễ dàng chấp nhận và tin tưởng vào tính xác thực của vấn đề đang được đề cập.
Câu 4:
Dựa trên cấu trúc thường thấy của bài nghị luận, nếu đoạn (3) nhằm làm sáng tỏ mặt tiêu cực ("mâu thuẫn, xung đột") sau khi đã trình bày mặt tích cực và sự phổ biến (đoạn 1 & 2), tác giả có thể đã đưa ra các bằng chứng như: hiện tượng bắt nạt trực tuyến (cyberbullying), lan truyền tin giả (fake news), hoặc hành vi ứng xử thiếu văn hóa, thô tục của một bộ phận người dùng. Những bằng chứng này thường được dùng để minh họa cho việc MXH bị lợi dụng để gây tổn thương hoặc chia rẽ cộng đồng, trái ngược với vai trò là môi trường giải trí lành mạnh.
Câu 5:
Vấn đề "Giới trẻ với văn hóa ứng xử trên mạng xã hội" có ý nghĩa vô cùng lớn đối với cuộc sống của chúng ta ngày nay. Điều này là do mạng xã hội đã trở thành một phần không thể tách rời trong đời sống cá nhân, xã hội và toàn cầu, nhất là với giới trẻ – lực lượng tương lai của đất nước. Việc thảo luận về văn hóa ứng xử trên MXH giúp chúng ta nhận thức rõ về trách nhiệm khi tham gia không gian ảo, từ đó giảm thiểu các rủi ro tiêu cực như thông tin sai lệch, bạo lực mạng. Nếu không ý thức được, văn hóa ứng xử kém sẽ ảnh hưởng xấu đến sự phát triển nhân cách của giới trẻ và gây bất ổn xã hội.
C1. Luận đề : việc sử dụng mạng xã hội ngày nay