PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 (Phân tích đoạn văn mẫu)
Đọc đoạn văn sau và thực hiện các yêu cầu ở dưới: Bài thơ Đêm nay Bác không ngủ của nhà thơ Minh Huệ là một trong số những bài thơ giản dị nhất, quen
thuộc nhất và cũng là bài thơ đẹp nhất viết về Bác (1).Câu chuyện được nhà thơ kể lại bằng những vần thơ vô cùng dung dị, chân thực, cảm động đã cho ta hiểu được tấm lòng yêu thương sâu sắc, rộng lớn của Bác đối với bộ đội và nhân cách cao đẹp- một vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc (2). Lần thứ nhất thức giấc là lúc đêm đã khuya lắm rồi, anh đội viên thấy Bác vẫn ngồi đốt lửa sưởi ấm cho giấc ngủ của những người chiến sĩ, rồi Bác lại “rón chân nhẹ nhàng” đi “dém chăn” cho “từng người từng người một (3). Hành động ân cần, giản dị, ấm áp đó của Bác đã biến khoảnh khắc ấy trở nên thiêng liêng vô cùng, “ngọn lửa” ấy đã sưởi ấm và bừng sáng trong anh lòng yêu thương, biết ơn và xúc động sâu sắc khi được đón nhận tình yêu thương của Bác (4). Nhưng đến lần thứ ba thức dậy khi trời sắp sáng mất rồi, anh mới “hốt hoảng, giật mình” vì Bác vẫn “ngồi đinh ninh” với “chòm râu im phăng phắc”, “vẻ mặt trầm ngâm” (5). Bác “ngủ không an lòng” bởi “Bác thương đoàn dân công/ Đêm nay ngủ ngoài rừng/ Rải lá cây làm chiếu/ Manh áo phủ làm chăn” trong cái lạnh giá đến cắt da, cắt thịt của núi rừng Việt Bắc (6). Đến đây thì anh đội viên đã hiểu được nỗi lòng của Bác, một trái tim yêu thương giản dị mà mênh mông, rộng lớn của một vị lãnh tụ đến với những con người bình thường nhất như là lẽ sống của Bác, cuộc đời của Bác (7). Để rồi, anh chợt nhận ra chân lí “Vì một lẽ thường tình/ Bác là Hồ Chí Minh” (8). Qua những chi tiết, hình ảnh thơ vô cùng chân thật, cảm động, giàu sức biểu cảm, ta càng cảm nhận sâu sắc hơn tình yêu bao la của Bác dành cho chiến sĩ đồng bào, cũng như tình cảm của chiến sĩ, đồng bào dành cho Bác – vị cha già đáng kính của dân tộc (9). Phải chăng, vẻ đẹp ở con người Bác chính là sự thống nhất, hòa hợp giữa vĩ đại và giản dị, càng giản dị bao nhiêu
Bác lại càng vĩ đại bấy nhiêu (10) . Chính sự giản dị đã làm nên sự vĩ đại trong con người Hồ Chí Minh (11).
(Theo bài làm của học sinh, có sửa chữa)
Nhận xét về hình thức, cấu trúc, dung lượng của đoạn văn
Người viết đã giới thiệu được nhan đề và tên tác giả của bài thơ chưa? Yêu cầu đó được thể hiện qua những câu văn nào?
Người viết đã nêu được cảm xúc chung về bài thơ chưa? Đó là cảm xúc gì, được thể hiện qua những câu văn nào?
Người viết đã chỉ ra được được những chi tiết tự sự, miêu tả đặc sắc của bài thơ chưa? Đó là những chi tiết nào, được thể hiện qua những câu văn nào?
Người viết đã trình bày được ý nghĩa, tác dụng, lí do yêu thích những chi tiết đó chưa? Yêu cầu đó được thể hiện qua những câu văn nào?
Người viết đã khái quát được những cảm xúc, ấn tượng, suy nghĩ của bản thân về những chi tiết nội dung, nghệ thuật có yếu tố tự sự, miêu tả của bài thơ chưa? Đó là những suy nghĩ, cảm xúc nào, được thể hiện qua những câu văn nào?
Câu 10. Qua bài thơ, có thể rút ra thông điệp rằng học tập là việc nghiêm túc, cần có ý thức, sự tập trung và thái độ tôn trọng thầy cô. Hình ảnh học trò ngủ gật trong giờ học vừa đáng cười vừa đáng chê trách vì thể hiện sự lười biếng, thiếu tự giác. Bài thơ nhắc nhở học sinh không nên học qua loa, đối phó mà phải chủ động tiếp thu kiến thức. Đồng thời, mỗi người cần rèn luyện nếp sống lành mạnh, giữ sức khỏe và tinh thần tỉnh táo khi học. Chỉ khi có thái độ học tập đúng đắn thì việc học mới đạt kết quả tốt.
Câu 11. Bài thơ Chế học trò ngủ gật là một bài thơ trào phúng nhẹ nhàng nhưng sâu sắc, phê phán thói lười biếng, thiếu nghiêm túc trong học tập của học sinh. Ngay từ hai câu đầu, tác giả đã khắc họa hình ảnh học trò ngồi học bên thầy mà “gật gà gật gưỡng”, tạo nên dáng vẻ buồn cười, đáng chê. Các chi tiết như “giọng khê nồng nặc”, “mắt lại lim dim” đã miêu tả rất cụ thể trạng thái mệt mỏi, uể oải, thiếu tỉnh táo của người học trò. Đến hai câu tiếp, tác giả dùng những hình ảnh phóng đại như “đồng nổi”, “ma men” để ví việc ngủ gật giống như trạng thái say xỉn, qua đó làm tăng tính châm biếm. Hai câu cuối tiếp tục mượn điển tích “Chu Y” để nhấn mạnh sự mỉa mai, như thể học trò chỉ cần có “câu thần” là gật đầu ngay. Nghệ thuật nổi bật của bài thơ là giọng điệu hài hước, từ ngữ giàu sức gợi, cách quan sát tinh tế và biện pháp phóng đại, so sánh đầy thú vị. Qua đó, bài thơ không chỉ gây cười mà còn nhắc nhở học sinh phải có thái độ học tập nghiêm túc, chăm chỉ và tự giác.