Đọc đoạn trích sau:
CON THÚ LỚN NHẤT
Nguyễn Huy Thiệp
Ngày ấy, ở Hua Tát có một gia đình ngụ cư không biết ở mường nào chuyển đến. Họ dựng nhà ở ngoài rìa bản, chỗ gần rừng ma. Nhà ấy chỉ có hai vợ chồng đều luống tuổi. Họ đi đâu cũng có nhau. Người vợ lúc nào cũng âm thầm, im lặng, suốt ngày không hề thấy nói một tiếng. Người chồng cao lớn, gầy guộc, mặt sắt lại, mũi như mỏ chim. Đôi mắt của lão đục và sâu hoắm, phảng phất những tia lân tinh lạnh lẽo.
Người chồng là tay thợ săn cự phách. Khẩu súng kíp trong tay lão như có mắt. Mỗi khi khẩu súng giơ lên, ít khi có chim chóc hoặc thú rừng nào thoát chết. Đằng sau nhà lão, lông chim, xương thú chất đầy thành đống. Những đống lông chim xơ xác đen xỉn như màu mực tàu, còn những đống xương thú màu đá vôi thì lốm đốm những vệt nước tủy vàng khè, hôi hám. Những đống ấy to như những cái mả. Lão thợ săn như là hiện thân thần Chết của rừng. Chim chóc và thú rừng sợ hãi lão. Cánh thợ săn ở Hua Tát vừa ghen tị, vừa bất bình với lão. Lão không tha bất cứ con vật nào trong tầm súng của mình. Có người kể rằng đã tận mắt nhìn thấy lão bắn chết một con công đang múa. Một con công đang múa nhé: cái đầu cong như lá lúa, cái đuôi xòe nửa vòng cung với đủ màu sắc, tia nắng mặt trời hắt ánh lửa lấp lánh như vàng, đôi chân kheo khéo lượn vòng. Chỉ có tình yêu thì mới lượn vòng tinh tế như thế. Con công đang múa, thế mà – “đùng” – khẩu súng trong tay lão già giật lên, phụt ra một lưỡi lửa đỏ. Con công ngã gục, cái cánh có ánh cầu vồng ngũ sắc nhòe máu. Vợ lão già đến, khô đét, đen ngòm, âm thầm nhặt con công cho vào cái lếp sau lưng.
Tuy vậy, suốt đời lão già chỉ săn được những con chim, con thú bình thường. Lão già chưa bao giờ săn được con thú lớn ba bốn tạ thịt. Khẩu súng lão chỉ bắn được những con vật nhỏ ngu ngốc. Đấy chính là điều lão già khổ tâm, dằn vặt... Cả bản Hua Tát xa lánh vợ chồng lão, không ai nói chuyện, chơi bời với gia đình lão. Nhìn thấy vợ chồng lão, người ta tránh ngoắt đi. Cứ thế, lão thợ săn sống cô đơn bên người vợ âm thầm.
Cuối năm ấy, ở Hua Tát động rừng, cây cối xơ xác, chim chóc trốn biệt, không có dấu chân một con thú nào trong rừng. Chưa bao giờ người Hua Tát sống vất vả thế. Người ta đồn là Then bắt đầu trừng phạt. Lão thợ săn ngụ cư kiếm ăn cũng rất khó khăn. Vợ chồng lão lang thang khắp rừng. Lần đầu tiên trong đời lão già gặp phải cảnh này. Ba tuần trăng, khẩu súng của lão không hề được nổ. Lão già dậy từ gà gáy canh ba vác súng đi đến tối mịt. Người vợ già của lão không còn đủ sức đi theo chồng nữa. Mụ ở nhà nhóm lửa chờ đợi. Ngọn lửa mụ nhóm như có ma ám, không đỏ mà lại xanh lét như mắt chó sói.
Lần ấy lão già đi vắng cả tuần liền. Người lão mệt lả. Đầu gối lão chùn xuống, các bắp thịt nhão ra tưởng chừng có thể dùng tay bấu được như bấu những con vắt nhẽo bết máu. Lão đã lết khắp nơi mà không gặp gì. Đến một con chim sâu, thậm chí một con bướm lão cũng không thấy. Lão hoang mang sợ hãi. Then đã trừng phạt thế gian như lời người ta đồn đại hay chăng?
Cuối cùng, mệt lả, lão già kiệt sức phải lết về nhà. Đến con suối đầu bản, lão dừng lại nhìn về nhà mình. Nhà lão có ánh lửa, cái ánh lửa xanh lét, chắc là vợ lão vẫn thức đợi chồng. Lão nhắm nghiền đôi mắt đục và sâu hoắm lại. Ngẫm nghĩ một lát, lão lộn lại rừng. Mũi lão đã đánh hơi thấy mùi thú… Lão gặp may thật. Lão đã nhìn thấy nó. Cái con công ấy đang múa. Kìa, đôi chân con công di chuyển nhẹ nhàng về phía bên phải, cái đuôi xòe thành đường tròn lại dịch về phía bên trái. Cái ánh xanh gay gắt trên túm lông đầu của nó rực rỡ làm sao! Lão già giương súng lên: “đùng”! Phát súng nổ. Lão nghe thấy tiếng rú thất thanh. Lão chạy lại con thú bị bắn ngã. Đấy là vợ lão. Mụ đi ra rừng đợi lão, tay mụ còn cầm bộ lông chim công.
Lão thợ săn nằm sấp xuống, úp mặt vào vũng máu trên lớp lá mục nồng nồng, ngái và hôi như mùi chuột. Miệng lão hộc lên như tiếng lợn lòi. Lão nằm thế rất lâu. Mây đen sà xuống thấp, khu rừng tối sẫm, nóng hâm hấp như da người sốt. Gần sáng, lão già bỗng đứng phắt dậy nhanh như con vượn. Lão nảy ý định lấy xác vợ lão làm mồi để săn con thú, con thú lớn nhất đời mình. Lão nằm trong bụi cây, gần cái xác thối rữa của vợ lão một sải tay, đạn lên nòng, khắc khoải chờ đợi. Nhưng Then đã trừng phạt lão. Không có con thú nào đến với lão, chỉ có cái chết đến với lão.
Ba ngày sau, người ta lôi cái xác còng queo của lão ra khỏi bụi cây. Một vết đạn xuyên qua trán lão.
Lão đã bắn được con thú lớn nhất đời mình.
(Trích Những ngọn gió Hua Tát, NXB Hội Nhà văn, 2024, tr. 258 – 262)
* Chú thích:
Cái lếp: giỏ đeo.
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1 (0,5 điểm): Chỉ ra dấu hiệu để xác định ngôi kể của văn bản.
Câu 2 (0,5 điểm): Liệt kê các từ ngữ, hình ảnh miêu tả nhân vật lão thợ săn trong văn bản.
Câu 3 (1,0 điểm): Phân tích hiệu quả nghệ thuật của biện pháp tu từ ẩn dụ trong câu văn: Con công đang múa, thế mà – “đùng” – khẩu súng trong tay lão già giật lên, phụt ra một lưỡi lửa đỏ. Con công ngã gục, cái cánh có ánh cầu vồng ngũ sắc nhoè máu.
Câu 4 (1,0 điểm): Nhận xét về ước mơ lớn nhất đời mình của nhân vật lão thợ săn.
Câu 5 (1,0 điểm): Từ chủ đề của câu chuyện, anh/ chị hãy chia sẻ góc nhìn của mình về lối sống bản năng của con người (trình bày khoảng 5 – 7 dòng).
Câu 1 (2,0 điểm)
Đoạn văn nghị luận khoảng 200 chữ
Trong những dòng thơ của Lưu Quang Vũ, hình ảnh Sông Hồng hiện lên mang vẻ đẹp vừa thiêng liêng vừa gần gũi qua cảm nhận sâu nặng của nhân vật trữ tình. Sông Hồng được gọi bằng tiếng gọi thân thương “mẹ của ta ơi”, gợi lên mối quan hệ ruột thịt, gắn bó máu thịt giữa con sông và con người. Con sông ấy không chỉ là một dòng chảy tự nhiên mà còn là nơi “chứa chất trong lòng” biết bao bí mật, kho vàng cổ tích, tiếng rền nhọc nhằn của lịch sử và lao động. Hình ảnh Sông Hồng mang trong mình những “xoáy nước réo sôi”, “doi cát ngầm” cho thấy sự dữ dội, khắc nghiệt, song cũng chính từ đó, con sông bồi đắp phù sa, chở che cho con người qua mưa dầm nắng gắt. Sông Hồng còn là nguồn sống nuôi dưỡng thiên nhiên và con người, từ “ban mai chim nhạn báo tin xuân” đến “hạt gạo trắng ngần, cành dâu bé xanh”. Qua đó, Sông Hồng hiện lên như người mẹ tảo tần, âm thầm hi sinh, biểu tượng cho cội nguồn, cho sự sống và cho tình yêu quê hương đất nước sâu nặng.
Câu 2 (4,0 điểm)
Bài văn nghị luận khoảng 600 chữ: Tuổi trẻ với việc làm chủ công nghệ
Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang diễn ra mạnh mẽ, công nghệ đã và đang trở thành yếu tố then chốt quyết định sự phát triển của mỗi quốc gia. Trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và dữ liệu lớn không chỉ thay đổi phương thức sản xuất mà còn tác động sâu sắc đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Trong dòng chảy ấy, thế hệ trẻ được xem là lực lượng tiên phong, giữ vai trò quan trọng trong việc làm chủ công nghệ và kiến tạo tương lai.
Trước hết, làm chủ công nghệ là yêu cầu tất yếu đối với tuổi trẻ trong thời đại số. Người trẻ có lợi thế về khả năng tiếp cận nhanh, tư duy linh hoạt và tinh thần sáng tạo, từ đó dễ dàng thích nghi với những đổi mới không ngừng của khoa học – kỹ thuật. Việc nắm vững kiến thức công nghệ giúp người trẻ nâng cao năng lực học tập, làm việc hiệu quả hơn, mở ra nhiều cơ hội nghề nghiệp và góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của bản thân cũng như của đất nước trong quá trình hội nhập quốc tế.
Bên cạnh đó, làm chủ công nghệ còn giúp tuổi trẻ đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế – xã hội. Nhiều bạn trẻ đã khởi nghiệp thành công từ công nghệ, sáng tạo ra những sản phẩm, ứng dụng hữu ích phục vụ đời sống con người. Công nghệ, khi được sử dụng đúng đắn, sẽ trở thành công cụ đắc lực để giải quyết các vấn đề xã hội, từ giáo dục, y tế đến bảo vệ môi trường. Qua đó, tuổi trẻ không chỉ là người sử dụng mà còn là người sáng tạo, dẫn dắt sự tiến bộ của thời đại.
Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội lớn lao, công nghệ cũng đặt ra không ít thách thức. Nếu không có bản lĩnh và ý thức làm chủ, người trẻ rất dễ bị lệ thuộc vào công nghệ, sa đà vào thế giới ảo, lười tư duy và đánh mất những giá trị nhân văn. Thực tế cho thấy không ít bạn trẻ sử dụng công nghệ thiếu kiểm soát, gây ảnh hưởng tiêu cực đến học tập, sức khỏe và các mối quan hệ xã hội. Điều đó đòi hỏi mỗi người trẻ phải tỉnh táo, biết chọn lọc và sử dụng công nghệ một cách thông minh, có trách nhiệm.
Để thực sự làm chủ công nghệ, tuổi trẻ cần không ngừng học tập, rèn luyện kỹ năng số, nâng cao trình độ chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp. Đồng thời, cần kết hợp hài hòa giữa tri thức công nghệ và các giá trị nhân văn truyền thống, sử dụng công nghệ vì mục đích tốt đẹp, phục vụ con người và xã hội. Gia đình, nhà trường và xã hội cũng cần đồng hành, định hướng để người trẻ phát triển toàn diện trong thời đại số.
Tóm lại, trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, làm chủ công nghệ vừa là cơ hội, vừa là trách nhiệm của tuổi trẻ. Khi biết tận dụng và làm chủ công nghệ một cách đúng đắn, thế hệ trẻ sẽ trở thành động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển bền vững của đất nước, góp phần xây dựng một xã hội văn minh, hiện đại và nhân văn.
Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang diễn ra mạnh mẽ, tác động sâu sắc đến mọi mặt của đời sống xã hội.Trong bối cảnh ấy, thế hệ trẻ – lực lượng năng động, sáng tạo và nhạy bén với cái mới – cần ý thức rõ vai trò của mình, đặc biệt là việc làm chủ công nghệ để khẳng định giá trị bản thân và đóng góp cho sự phát triển của đất nước.
Thế nào là làm chủ công nghệ? Làm chủ công nghệ không chỉ đơn giản là biết sử dụng điện thoại thông minh, máy tính hay các phần mềm hiện đại, mà quan trọng hơn là hiểu được bản chất, biết ứng dụng công nghệ một cách hiệu quả, đúng mục đích và có trách nhiệm. Người trẻ làm chủ công nghệ là người sử dụng công nghệ để học tập tốt hơn, làm việc hiệu quả hơn, sáng tạo ra giá trị mới cho bản thân và xã hội, chứ không bị lệ thuộc, chi phối hay đánh mất mình trong thế giới số.
Sau khi hiểu rõ khái niệm, có thể bàn luận về vai trò của việc làm chủ công nghệ đối với tuổi trẻ hiện nay. Trước hết, làm chủ công nghệ giúp người trẻ nâng cao tri thức và năng lực bản thân. Công nghệ mở ra kho tàng tri thức rộng lớn, giúp việc học tập trở nên linh hoạt, chủ động và hiệu quả hơn. Nhờ công nghệ, người trẻ có thể tiếp cận với những kiến thức mới, kỹ năng mới, từ đó chuẩn bị hành trang vững chắc cho tương lai.
Bên canhj ddos,việc làm chủ công nghệ còn góp phần quan trọng vào sự phát triển của đất nước. Thế hệ trẻ với tư duy sáng tạo, tinh thần dám nghĩ dám làm có thể ứng dụng công nghệ vào nghiên cứu khoa học, khởi nghiệp, sản xuất, góp phần nâng cao năng suất lao động và sức cạnh tranh của nền kinh tế trong thời đại số.
Không chỉ vậy, làm chủ công nghệ còn giúp người trẻ tránh được những mặt tiêu cực của công nghệ. Khi biết kiểm soát việc sử dụng mạng xã hội, Internet, người trẻ sẽ không bị cuốn vào lối sống ảo, thụ động, lệch lạc mà biết sử dụng công nghệ như một công cụ phục vụ cuộc sống lành mạnh và tích cực.
Từ những vai trò đó, người trẻ cần có nhận thức đúng đắn về công nghệ. Cần hiểu rằng công nghệ mang lại nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức, đòi hỏi mỗi cá nhân phải có bản lĩnh, ý thức và trách nhiệm. Công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi được sử dụng đúng cách, đúng mục đích. Từ nhận thức đúng, người trẻ cần biến thành hành động cụ thể: tích cực học tập, rèn luyện kỹ năng công nghệ, kỹ năng số; chủ động sáng tạo, ứng dụng công nghệ vào học tập và lao động; đồng thời sử dụng mạng xã hội một cách văn minh, có chọn lọc, biết cân bằng giữa đời sống thực và không gian mạng.
Tóm lại, trong thời đại công nghiệp 4.0, làm chủ công nghệ là yêu cầu tất yếu và cũng là lẽ sống quan trọng của tuổi trẻ. Khi có nhận thức đúng và hành động đúng, thế hệ trẻ sẽ trở thành lực lượng nòng cốt, góp phần đưa bản thân vươn lên và xây dựng đất nước ngày càng phát triển, giàu mạnh và văn minh.