(4,0 điểm) Đọc văn bản và thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 5:
GỬI QUÊ
(Trích)
Tôi lớn lên trong vành nôi của sóng
Biển hát ru lúc mẹ bận trên đồng
Vị muối mặn đã biến thành máu thịt
Tôi bạn cùng cua cá với rêu rong
Cát thường cuốn vào ngôi trường tôi học
Sóng vỡ run run nét chữ đầu đời
Đất quê mặn nuôi ước mơ khó nhọc
Lúa ngô thèm màu xanh mướt, khôn nguôi
Thổi không ngơi cơn gió sạm da người
Những nẻo đường rát bỏng bàn chân nhỏ
Sông mùa lũ nước bò vào tận ngõ
Chim hải âu với cò bợ chung đàn.
(Trần Văn Lợi, in trong Miền gió cát, NXB Thanh niên, Hà Nội, 1999, tr.9)
* Chú thích: Trần Văn Lợi sinh năm 1976 tại Nam Định, là nhà giáo, nhà thơ. Những sáng tác của ông luôn thể hiện một tâm hồn phong phú, gắn bó sâu sắc với làng quê, miền hoài cổ, nuối tiếc với những vẻ đẹp đã qua. Một số tập thơ đã xuất bản của tác giả: Miền gió cát (2000), Lật mùa (2005), Bàn tay châu thổ (2010),…
Câu 1 (0,5 điểm). Xác định thể thơ của văn bản trên.
Câu 2 (0,5 điểm). Chỉ ra những vần được gieo trong văn bản trên.
Câu 3 (1,0 điểm). Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong hai dòng thơ:
Đất quê mặn nuôi ước mơ khó nhọc
Lúa ngô thèm màu xanh mướt, khôn nguôi
Câu 4 (1,0 điểm). Chỉ ra những dòng thơ miêu tả không gian của quê hương, từ đó cho biết quê hương của nhân vật trữ tình hiện lên như thế nào?
Câu 5 (1,0 điểm). Từ nội dung của văn bản, em hãy nêu suy nghĩ của mình về ý nghĩa của quê hương đối với mỗi con người. (Trình bày 5 – 7 dòng)
😩
Câu 1 (2,0 điểm): Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của văn bản ở phần Đọc hiểu. Bài thơ “Gửi quê” của Trần Văn Lợi là một khúc nhạc ru da diết về tình yêu quê hương. Về nội dung, tác giả khắc họa quê hương ven biển nghèo khó, lam lũ (mẹ bận trên đồng, cát cuốn vào ngõ, sông lũ tràn vào nhà) nhưng giàu sức sống và tình thương (đất mặn nuôi ước mơ, biển hát ru, sông vỗ run run nét chữ đầu đời). Quê hương hiện lên vừa khắc nghiệt vừa dịu dàng, là cội nguồn nuôi dưỡng tâm hồn và khát vọng. Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng thể thơ tự do, nhịp điệu linh hoạt gần với lời ru, lời kể; hình ảnh gần gũi, đời thường (sông, biển, cát, chim hải âu, lúa ngô); biện pháp nhân hóa (đất nuôi ước mơ, sông vỗ run run, biển hát ru) và ẩn dụ (đất mặn, lúa ngô khôn người) làm tăng sức biểu cảm, gợi nỗi nhớ thương sâu lắng. Ngôn từ mộc mạc, giàu cảm xúc đã tạo nên sức lay động mạnh mẽ, khơi dậy lòng yêu quê hương, đất nước trong lòng người đọc. (Khoảng 210 chữ) Câu 2 (4,0 điểm): Viết bài văn nghị luận (khoảng 400 chữ) đề xuất những giải pháp phù hợp để học sinh thêm yêu thích môn Lịch sử và nâng cao điểm số trong các kỳ thi. Thực trạng điểm môn Lịch sử trong các kỳ thi THPT Quốc gia từ 2017–2019 cho thấy tình hình đáng lo ngại: năm 2019 có đến 70% bài thi dưới 5 điểm, điểm trung bình thấp nhất trong 9 môn (2017: 4,6; 2018: 3,79). Điều này phản ánh việc nhiều học sinh chưa thực sự yêu thích và nắm vững môn học, dẫn đến kết quả kém. Để khắc phục, cần các giải pháp đồng bộ. Trước hết, bản thân học sinh phải thay đổi nhận thức: coi Lịch sử không chỉ là môn học thuộc lòng mà là câu chuyện về dân tộc, về cha ông, từ đó khơi dậy lòng tự hào và hứng thú. Học sinh nên chủ động đọc sách lịch sử (sách tham khảo, truyện lịch sử, tiểu thuyết lịch sử), xem phim tài liệu, tham gia câu lạc bộ lịch sử ở trường. Thứ hai, giáo viên cần đổi mới phương pháp dạy: thay vì yêu cầu học thuộc lòng, hãy kể chuyện sinh động, sử dụng công nghệ (video, bản đồ tương tác, trò chơi lịch sử) để giờ học hấp dẫn hơn. Tổ chức các buổi ngoại khóa thăm di tích, bảo tàng, thảo luận nhóm về các sự kiện lịch sử sẽ giúp học sinh hiểu sâu và nhớ lâu. Thứ ba, nhà trường và gia đình cần phối hợp: khuyến khích học sinh tham gia các cuộc thi tìm hiểu lịch sử, tạo môi trường học tập tích cực, không gây áp lực điểm số. Cuối cùng, Bộ Giáo dục cần điều chỉnh chương trình, tăng tính thực tiễn, giảm khối lượng kiến thức máy móc, tăng phần kỹ năng phân tích, đánh giá. Khi học sinh thực sự yêu thích Lịch sử, việc học sẽ trở nên nhẹ nhàng, điểm số tự nhiên cải thiện. Lịch sử không chỉ là điểm số mà còn là bài học về lòng yêu nước, trách nhiệm với đất nước. Mỗi học sinh hãy bắt đầu từ hôm nay, để môn học này trở thành người bạn đồng hành đáng quý.