Đọc đoạn trích sau:
BÀ BÁN BỎNG CỔNG TRƯỜNG TÔI (Xuân Quỳnh)
Lược trích một đoạn: Trước cổng trường nhân vật tôi có bà bán bỏng tóc bạc phơ, lưng hơi còng, rất hiền hậu. Bà bán hàng thường thêm bỏng cho lũ trẻ nên đứa nào cũng thích mua hàng của bà. Một hôm, thẳng Tòng béo lớp tôi phao tin đồn là bà bán bỏng bị ho lao, có thể lây nhiễm. Thế là bọn bạn lớp tôi không còn ra mua hàng cho bà như trước. Tin đó truyền đi khắp trường, hàng bỏng của bà có khi ế đến mấy ngày – không bán nổi. Thế rồi bà không bán bỏng ở cổng trường nữa. Tôi và lũ bạn cũng chẳng ai nhớ tới bà, chúng tôi lại chuyển sang mua ô mai, táo dầm.
Một hôm mẹ tôi sai tôi ra chợ mua mớ rau, tôi bỗng gặp bà bán bỏng, trông bà gầy nhiều, lưng còng hẳn xuống, quần áo rách rưới, bà chống gậy và đeo một cái bị đi vào hàng cơm, bà lấy trong bị ra một cái bánh mì khô và nói gì nho nhỏ với bà hàng cơm, nghe không rõ. Tôi chỉ nghe tiếng quát mắng to tướng của bà hàng cơm:
– Nướng nhanh lên mà đi cho khuất mắt. Trông người chả ra người, như con gà rù thế kia mà ám hàng người ta thì làm sao người ta bán được...
Bà bán bỏng lật đật đến gần bếp lò run rẩy nhét cái bánh mì vào phía dưới lò. Chứng kiến tất cả cái cảnh ấy tự nhiên tôi thấy thương bà quá. Tôi chạy lại gần bà, ấn vội vào tay bà số tiền mẹ tôi đưa mua rau rồi chạy vụt về. Tôi về nhà kể lại với mẹ tôi mọi việc, mẹ tôi không mắng tôi về việc ấy mà lại trách tôi chuyện khác kia. Mẹ bảo:
– Con giúp đỡ người nghèo là đúng, nhưng con thử nghĩ xem, với số tiền mua rau ấy bà già chỉ sống được một bữa, còn bữa sau thì sao? Đáng lẽ trước kia con và các bạn con đừng tung cái tin "bà bán bỏng ho lao" ra thì chắc bà vẫn sống được tử tế. Đằng này, vô tình con và các bạn con đã hại bà ấy. Các con chưa hiểu được đâu. Chưa hiểu được một người già mà phải đói khát thì khổ đến thế nào...
Mẹ còn nói nhiều nhiều nữa nhưng thấy tôi rân rấn nước mắt nên mẹ thôi. Mẹ lại đưa tiền cho tôi đi mua rau.
Hôm sau đến lớp tôi kể cho các bạn nghe mọi sự việc, kể cả chuyện mẹ tôi đã mắng tôi như thế nào. Các bạn nghe mà ai cũng bùi ngùi cảm thấy mình có lỗi, bỗng có bạn lên tiếng:
– Thế ai bảo cậu Tòng là bà ấy ho lao?
– Ai bảo? Ai bảo?... – Tất cả nhao lên như muốn lên án Tòng.
– Tớ cũng chẳng nhớ – Tòng trả lời yếu ớt. – Tớ nghe thấy thế.
– Cậu nghe chưa chính xác mà đã nói. Cậu ác thế! Ác thế!
– Khổ thân bà ấy. – Một bạn nói. – Làm thế nào để giúp bà ấy bây giờ? Hay là góp tiền lại đem cho bà ấy.
– Làm thế chẳng được đâu. – Tôi nói. – Mẹ tớ bảo là khi bà ấy ăn hết số tiền mình cho thì bà ấy lại đói. Hay là khi nào tớ gặp bà ấy tớ sẽ bảo: "Bà cứ bán bỏng đi chúng cháu lại mua cho bà." mà tất cả chúng mình phải mua của bà ấy kia, bảo cả bọn lớp khác nữa.
– Ừ, phải đấy! – Một bạn nói. – Tất cả chúng mình đều mua.
– Tất cả.
– Tất cả. – Các bạn đồng thanh tán thành. Có bạn lại còn đề ra mình sẽ ăn sáng bằng bỏng.
(Theo Xuân Quỳnh, Trời xanh của mỗi người, NXB Kim Đồng, 2017, tr 99-106)
Trả lời các câu hỏi (trình bày ngắn gọn):
Câu 1 (0,5 điểm): Đoạn trích được kể từ ngôi thứ mấy?
Câu 2 (0,5 điểm): Trong đoạn trích, nhân vật tôi bị mẹ trách vì điều gì?
Câu 3 (1,0 điểm): Từ những chi tiết miêu tả nhân vật bà bán bỏng khi tôi gặp bà ở chợ, em có nhận xét gì về hoàn cảnh hiện tại của bà lão?
Câu 4 (1,0 điểm): Biện pháp tu từ so sánh trong câu văn sau có tác dụng như thế nào: “Trông người chả ra người, như con gà rù thế kia mà ám hàng người ta thì làm sao người ta bán được...”?
Câu 5 (1,0 điểm): Nếu em là nhân vật tôi trong truyện, em sẽ rút ra bài học gì cho bản thân sau câu chuyện với bà bán bỏng? (Trả lời bằng một đoạn văn ngắn từ 3 – 5 dòng).
Câu 1 (2,0 điểm). Viết đoạn văn phân tích nhân vật “tôi” trong đoạn trích ở phần đọc hiểu.
Nhân vật “tôi” trong đoạn trích là người mang nhiều nội tâm sâu sắc, thể hiện rõ sự nhạy cảm và tinh tế trong cách cảm nhận cuộc sống. Qua những suy nghĩ và cảm xúc được bộc lộ, “tôi” hiện lên như một con người biết suy tư, trăn trở trước những biến chuyển của thời gian và con người. “Tôi” không chỉ nhìn nhận thế giới bằng lý trí mà còn bằng cả trái tim – điều này giúp nhân vật trở nên gần gũi, dễ tạo sự đồng cảm với người đọc. Đặc biệt, những phản ứng của “tôi” trước hoàn cảnh hay sự việc trong đoạn trích thể hiện một lối sống giàu tình cảm, biết quý trọng các giá trị tinh thần như tình thân, tình bạn hoặc những kỷ niệm xưa cũ. Nhờ đó, nhân vật “tôi” không chỉ đóng vai trò kể chuyện mà còn truyền tải thông điệp nhân văn, sâu lắng tới người đọc.
Câu 2 (4,0 điểm). Nghị luận: Cách xây dựng và giữ gìn một tình bạn đẹp (600 chữ)
Tình bạn là một trong những mối quan hệ thiêng liêng và quan trọng nhất trong đời sống con người. Một tình bạn đẹp không chỉ mang đến niềm vui, sự đồng hành mà còn giúp mỗi người hoàn thiện bản thân. Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại, nhiều bạn trẻ dường như đang xem nhẹ giá trị của tình bạn, dẫn đến sự hời hợt, thực dụng hoặc dễ dàng buông bỏ mối quan hệ khi gặp khó khăn. Vì vậy, việc xây dựng và giữ gìn một tình bạn đẹp là điều cần thiết và đáng suy ngẫm.
Một tình bạn đẹp được xây dựng trên nền tảng của sự chân thành, tôn trọng và thấu hiểu. Không cần phải phô trương hay thường xuyên thể hiện, nhưng trong lòng mỗi người đều có một vị trí đặc biệt dành cho người bạn thân. Tình bạn không phải lúc nào cũng êm đềm, mà đôi khi sẽ có xung đột, hiểu lầm. Nhưng chính cách hai người đối mặt, giải quyết vấn đề với nhau sẽ quyết định sự bền vững của mối quan hệ ấy. Thay vì tranh cãi, người bạn thật sự sẽ chọn cách lắng nghe và thấu hiểu đối phương.
Để giữ gìn tình bạn, mỗi người cần học cách bao dung và chia sẻ. Một lời động viên đúng lúc, một cái ôm khi buồn, hay chỉ đơn giản là sự hiện diện bên nhau cũng đủ để củng cố mối quan hệ. Bên cạnh đó, sự trung thực là yếu tố cốt lõi – nói sự thật, giữ lời hứa và không đâm sau lưng là những điều tưởng chừng đơn giản nhưng lại rất quan trọng trong một tình bạn.
Hiện nay, không ít bạn trẻ xem tình bạn như một công cụ xã hội – kết bạn vì lợi ích, chấm dứt vì hiểu lầm nhỏ. Những tình bạn kiểu này thường chóng nở chóng tàn. Sự phát triển của mạng xã hội cũng khiến việc kết bạn trở nên dễ dàng hơn, nhưng lại thiếu chiều sâu, thiếu cảm xúc thật. Trong hoàn cảnh đó, những tình bạn được vun đắp bằng sự kiên trì, chân thành và đồng cảm càng trở nên quý giá.
Tình bạn là một mối quan hệ đặc biệt – không bị ràng buộc bởi máu mủ, không bắt buộc như tình thân, nhưng lại gắn bó sâu sắc nếu được nuôi dưỡng đúng cách. Một người bạn tốt có thể trở thành điểm tựa trong những lúc khó khăn, là người cùng ta chia sẻ niềm vui, nỗi buồn, là tấm gương giúp ta soi lại chính mình. Vì vậy, mỗi người – đặc biệt là các bạn trẻ – hãy biết trân trọng, xây dựng và giữ gìn những tình bạn đẹp bằng trái tim chân thành, sự quan tâm thật lòng và cách ứng xử văn minh.
Câu 1 Nhân vật trữ tình trong bài thơ là người mẹ (viết cho con của mình khi bước vào năm học mới). Câu 2 Cảm xúc của con khi đến trường ở khổ thơ thứ nhất được thể hiện qua các từ, cụm từ: rộn rã, vui, hân hoan, rạng ngời, điều mới lạ. Câu 3 Tác dụng của điệp ngữ "Con hãy": Về cấu trúc: Tạo nhịp điệu dồn dập, mạnh mẽ cho khổ thơ như lời thúc giục, khích lệ thân tình. Về nội dung: Nhấn mạnh mong muốn, kỳ vọng của mẹ đối với con. Mẹ mong con sống tự tin ("đôi chân kiêu hãnh"), đầy nhiệt huyết và khát vọng ("cháy hết mình cho hoài bão") trong tuổi trẻ. Câu 4 Nhận xét về lời nhắn nhủ của mẹ: Lời nhắn nhủ thể hiện quan niệm sống cao đẹp. Mẹ dạy con về lòng bao dung và nhân ái. Sống không chỉ biết nhận mà còn phải biết cho đi, biết mở rộng tâm hồn để yêu thương và chia sẻ với mọi người xung quanh. Câu 5 Sự tương đồng về ý nghĩa: Cả hai đoạn trích đều khẳng định tinh thần tự lập và nỗ lực của bản thân. Thành công hay "lý tưởng hoa trải" không tự nhiên đến mà phải do chính đôi chân con bước đi, chính con phải tự "nâng nổi chính mình" bằng sự tự tin và vững vàng trên đường đời. PHẦN 2: Câu 1 (2,0 điểm): Phân tích nhân vật "tôi" trong đoạn trích "Bà bán bỏng cổng trường tôi" - Nhân vật "tôi" trong tác phẩm của Xuân Quỳnh là một cậu bé có tâm hồn nhạy cảm, biết hối lỗi và giàu lòng nhân hậu. Ban đầu, "tôi" cũng như bao đứa trẻ khác, vô tâm tin theo lời đồn và rời bỏ bà bán bỏng. Thế nhưng, khi chứng kiến cảnh bà gầy gò, rách rưới bị xua đuổi ở chợ, "tôi" đã lập tức cảm thấy "thương bà quá" và dũng cảm dành số tiền mua rau của mẹ để giúp bà. Sự "rân rấn nước mắt" khi nghe mẹ trách và việc kể lại câu chuyện cho các bạn cho thấy "tôi" đã thực sự thức tỉnh về trách nhiệm của bản thân trước những lời nói vô tình. Nhân vật "tôi" chính là hình ảnh đại diện cho quá trình trưởng thành của nhận thức: từ sự vô tư dẫn đến sai lầm, đến khi biết thấu cảm và hành động để sửa chữa lỗi lầm, bảo vệ những người yếu thế.
Câu 2 đề bài: XÂY DỰNG VÀ GIỮ GÌN MỘT TÌNH
Bài làm
Trong hành trình trưởng thành đầy chông gai, nếu gia đình là điểm tựa vững chãi thì tình bạn chính là món quà tinh thần quý giá giúp cuộc sống trở nên rực rỡ và ý nghĩa hơn. Có ai đó đã từng nói: "Tình bạn là một tâm hồn trong hai cơ thể". Thế nhưng, một tình bạn đẹp không tự nhiên mà có; nó là kết quả của một quá trình bền bỉ xây dựng và sự chân thành trong việc giữ gìn. Trước hết, chúng ta cần hiểu tình bạn đẹp là gì? Đó không đơn thuần là sự quen biết, mà là mối quan hệ gắn bó dựa trên sự tự nguyện, tin tưởng và thấu hiểu. Một tình bạn chân chính là khi ta có thể thoải mái chia sẻ những niềm vui nhỏ nhặt nhất, đồng thời cũng là nơi ta tìm thấy sự an ủi khi đối mặt với những thất bại ê chề. Để xây dựng một tình bạn đẹp, viên gạch đầu tiên và quan trọng nhất chính là sự chân thành. Tình bạn không có chỗ cho sự vụ lợi hay toan tính. Khi ta đến với bạn bằng một trái tim không vụ lợi, ta sẽ nhận lại được sự tin cậy tương xứng. Bên cạnh đó, sự thấu hiểu cũng là yếu tố then chốt. Mỗi người có một hoàn cảnh, một cá tính riêng; việc biết lắng nghe, đặt mình vào vị trí của đối phương để thấu cảm sẽ giúp mối quan hệ trở nên khăng khít hơn. Tuy nhiên, xây dựng được tình bạn đã khó, giữ gìn nó lại càng khó hơn. Cuộc sống luôn đầy rẫy những biến cố và cả những hiểu lầm không đáng có. Để giữ vững sợi dây liên kết ấy, chúng ta cần học cách bao dung. Ai cũng có những khuyết điểm, và thay vì soi xét hay rời bỏ khi bạn mắc sai lầm, một người bạn thực sự sẽ chọn cách ở lại và góp ý thẳng thắn. Như nhân vật "tôi" trong câu chuyện "Bà bán bỏng cổng trường tôi", từ một sự vô tâm nghe theo lời đồn mà làm hại bà cụ, nhân vật ấy đã biết hối hận và hành động để sửa sai. Trong tình bạn cũng vậy, sự trung thực và can đảm nhận lỗi chính là chất keo dính giúp mối quan hệ vượt qua sóng gió. Ngược lại, một tình bạn sẽ sớm rạn nứt nếu thiếu đi sự tôn trọng và lòng tin. Những lời đồn thổi ác ý hay sự đố kỵ với thành công của bạn sẽ là "liều thuốc độc" giết chết tình cảm. Chúng ta cần tỉnh táo để không để những yếu tố bên ngoài làm lung lay niềm tin dành cho nhau. Một tình bạn đẹp phải là đòn bẩy giúp cả hai cùng tiến bộ, cùng khích lệ nhau sống tốt đẹp và có ích hơn cho xã hội. Tóm lại, tình bạn giống như một cái cây, cần được tưới bón bằng sự chân thành và chăm sóc bằng lòng vị tha mỗi ngày. Là những người trẻ đang ngồi trên ghế nhà trường, chúng ta hãy trân trọng những người bạn đang đồng hành cùng mình. Hãy sống sao cho xứng đáng với danh hiệu "người bạn tốt", bởi suy cho cùng, hạnh phúc lớn nhất của đời người là biết rằng luôn có một bàn tay sẵn sàng nắm lấy tay mình giữa những bộn bề cuộc sống.