I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4.0 ĐIỂM)
Đọc bài thơ sau và thực hiện các yêu cầu từ 1 đến 5:
Tên làng
Y Phương
Con là con trai của mẹ
Người đàn ông ở làng Hiếu Lễ
Ba mươi tuổi từ mặt trận về
Vội vàng cưới vợ
Ba mốt tuổi tập tành nhà cửa
Rào miếng vườn trồng cây rau
Hạnh phúc xinh xinh nho nhỏ ban đầu
Như mặt trời mới nhô ra khỏi núi
Con là con trai của mẹ
Người đàn ông ở làng Hiếu Lễ
Mang trong người cơn sốt cao nguyên
Mang trên mình vết thương
Ơn cây cỏ quê nhà
Chữa cho con lành lặn
Con là con trai của mẹ
Người đàn ông ở làng Hiếu Lễ
Lần đầu tiên ôm tiếng khóc lên ba
Lần đầu tiên sông núi gọi ông bà
Lần đầu tiên nhóm lửa trên mặt nước
Lần đầu tiên sứ sành rạn nứt
Lần đầu tiên ý nghĩ khôn lên
Ý nghĩ khôn lên nỗi buồn thấm tháp
Bàn chân từng đạp bằng đá sắc
Trở về làng bập bẹ tiếng đầu tiên
Ơi cái làng của mẹ sinh con
Có ngôi nhà xây bằng đá hộc
Có con đường trâu bò vàng đen đi kìn kịt
Có niềm vui lúa chín tràn trề
Có tình yêu tan thành tiếng thác
Vang lên trời
Vọng xuống đất
Cái tên làng Hiếu Lễ của con.
(Mẹ yêu thương, NXB Kim Đồng, Hà Nội, 2008, tr.37-38)
Câu 1. Xác định thể thơ của bài thơ trên.
Câu 2. Trước khi trở về làng, người đàn ông ở làng Hiếu Lễ đã ở đâu?
Câu 3. Xác định biện pháp tu từ nổi bật trong đoạn thơ sau và nêu tác dụng của biện pháp tu từ vừa tìm được.
Ơi cái làng của mẹ sinh con
Có ngôi nhà xây bằng đá hộc
Có con đường trâu bò vàng đen đi kìn kịt
Có niềm vui lúa chín tràn trề
Có tình yêu tan thành tiếng thác
Câu 4. Việc lặp lại dòng thơ Người đàn ông ở làng Hiếu Lễ trong bài thơ đem lại hiệu quả gì ?
Câu 5. Chỉ ra điểm khác biệt về hình ảnh làng trong đoạn thơ Ơi cái làng đến làng Hiếu Lễ của con trong bài Tên làng (Y Phương) với hình ảnh làng trong đoạn thơ sau:
Làng tôi ở vốn làm nghề chài lưới:
Nước bao vây cách biển nửa ngày sông.
Khi trời trong, gió nhẹ, sớm mai hồng,
Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá:
Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã
Phăng mái chèo mạnh mẽ vượt trường giang.
Cánh buồm trương, to như mảnh hồn làng
Rướn thân trắng bao la thâu góp gió…
(Ngữ văn 8, tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam, Hà Nội, 2011, tr.16)
Câu 1 là thể thơ tự do
Câu 1. Bài thơ trên được viết theo thể thơ tự do.
Câu 2. Trước khi trở về làng, người đàn ông đã ở mặt trận (chiến trường). Chi tiết này được thể hiện qua dòng thơ: "Ba mươi tuổi từ mặt trận về". Ông trở về với những "vết thương" trên mình và "cơn sốt cao nguyên" vẫn còn mang trong người.
Câu 3. Biện pháp tu từ nổi bật: Điệp cấu trúc (Điệp ngữ) qua từ "Có" được lặp lại liên tiếp ở đầu các dòng thơ (Có ngôi nhà... Có con đường... Có niềm vui... Có tình yêu...).
Tác dụng:
Về nội dung: Liệt kê những hình ảnh đặc trưng, thân thuộc của làng quê, từ đó nhấn mạnh sự giàu có, trù phú và tràn đầy sức sống của làng Hiếu Lễ. Về biểu cảm: Thể hiện niềm tự hào, tình yêu tha thiết và sự gắn bó sâu nặng của tác giả đối với nơi chôn nhau cắt rốn. Về nghệ thuật: Tạo nhịp điệu dồn dập, khỏe khoắn cho đoạn thơ, như một lời khẳng định chắc nịch về giá trị của quê hương.
Câu 4. Khẳng định bản sắc và niềm tự hào: Nhấn mạnh gốc gác, danh tính của nhân vật "con" – một người con của làng Hiếu Lễ. Dù đi đâu, làm gì, người đàn ông vẫn luôn mang theo hồn cốt của làng.
Tạo sự kết nối: Kết nối các giai đoạn cuộc đời của nhân vật (từ khi ở chiến trường về, đến lúc dựng xây nhà cửa, làm cha, và khi trưởng thành trong tư duy).
Nhấn mạnh chủ đề: Làm nổi bật tư tưởng của bài thơ: làng không chỉ là nơi ở, mà là một phần máu thịt, là điểm tựa tinh thần giúp con người vượt qua mọi gian khó.
Câu 5. Điểm khác biệt lớn nhất giữa hai hình ảnh làng chính là không gian sinh tồn và đặc trưng văn hóa vùng miền. Làng Hiếu Lễ trong thơ Y Phương hiện lên với vẻ đẹp mộc mạc, rắn rỏi của vùng núi cao, nơi có những ngôi nhà xây bằng "đá hộc", có tiếng thác đổ vang trời và nhịp sống gắn liền với chăn nuôi, trồng trọt. Ngược lại, cái làng trong thơ Tế Hanh lại mang đặc trưng của vùng biển duyên hải với nghề chài lưới, nơi không gian mở ra mênh mông cùng sông nước, cánh buồm và những chuyến ra khơi đầy khí thế. Qua đó, ta thấy mỗi làng quê đều có diện mạo riêng nhưng đều là mảnh tâm hồn, là niềm tự hào máu thịt của những người con sinh ra từ đó.