I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4.0 điểm)
Đọc văn bản và thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 5. (Trình bày ngắn gọn)
LỄ BUỘC CHỈ CỔ TAY - PHONG TỤC ĐỘC ĐÁO CỦA NGƯỜI LÀO
Lễ buộc chỉ cổ tay (còn gọi là lễ Sou khoẳn) thường được người Lào tổ chức trong các dịp quan trọng, như: Bunpimay (Tết Lào), lễ cưới hỏi, ma chay, lễ tân gia… Lễ buộc chỉ tay của người Lào có nhiều ý nghĩa khác nhau, nếu được tổ chức vào dịp năm mới thì lễ buộc cổ chỉ tay để cầu may mắn cho bản thân và các thành viên trong gia đình; đối với đám cưới, lễ buộc chỉ cổ tay để chúc phúc cho cô dâu, chú rể; khi nhà có người ốm đau, gia đình tổ chức làm lễ để cầu sức khỏe cho người bị ốm; hay khi nhà có người mất thì họ hàng sẽ tổ chức lễ buộc chỉ cầu cho linh hồn được siêu thoát, con cháu được bình an...
Lễ buộc chỉ cổ tay gồm 2 phần chính là nghi thức cúng và nghi thức buộc chỉ. Theo phong tục, nghi lễ phải được tổ chức ở nơi trang trọng nhất trong nhà, cơ quan. Người chủ trì nghi lễ theo nguyên tắc là Mophon (thầy cúng), nhà sư, nhà sư đã hoàn tục hoặc các bậc cao niên có uy tín trong dòng tộc, dòng họ làm lễ buộc chỉ cổ tay. Để chuẩn bị mâm lễ cúng, quan trọng nhất là tháp chỉ, các sợi chỉ được buộc vào mâm cúng và đủ dài để người dự lễ có thể nắm được, xung quanh tháp chỉ có thể trang trí hoa, trên đỉnh có cắm một cây nến vàng; lễ vật cúng gồm trứng luộc, thịt lợn, nước, cơm nếp, bánh kẹo…
Chuẩn bị tiến hành lễ, tất cả những người tham dự sẽ ngồi xung quanh mâm cúng, khi tiến hành lễ, mỗi người tham dự sẽ dùng ngón cái của bàn tay trái kẹp một phần của sợi chỉ và truyền phần còn lại cho những người ngồi sau cứ thế kéo dài cho đến bao giờ hết sợi chỉ mới thôi. Ðến giờ lành, thầy cúng sẽ châm cây nến vàng trên đỉnh của mâm lễ và bắt đầu bài khấn, mọi người ngồi xung quanh mâm cúng, tay trái cầm sợi chỉ, tay phải chạm nhẹ vào mâm, những người ngồi xa, không với tới mâm thì vẫn chắp tay trái trước ngực, tay phải chạm nhẹ vào khuỷu tay của người ngồi phía trước để truyền lời nguyện của thầy cúng tới tất cả các thành viên. Khi cúng xong, thầy cúng cầm cuộn chỉ đã được chia thành nhiều đoạn buộc chỉ, đọc lời cầu phúc cho mọi người và phân phát cho người lớn, người cao tuổi để tiến hành buộc chỉ cổ tay cầu phúc, cầu an cho các con, cháu và khách tham dự lễ. Những người khác cũng lấy chỉ trên mâm cúng và buộc cho người khác để cầu phúc cho nhau. Theo quan niệm của người Lào, để những lời cầu chúc có hiệu nghiệm, người được buộc phải để sợi chỉ trên tay trong ít nhất ba ngày, không được tháo chỉ vì bất cứ lí do nào.
Lễ buộc chỉ cổ nhân dịp Bunpimay Lào
(Ảnh: Sabpanya Bilingual School)
Phong tục buộc chỉ cổ tay của người Lào không chỉ độc đáo, mà còn mang đậm bản sắc văn hóa tâm linh, khiến người được buộc chỉ cảm thấy bình an, hạnh phúc và phấn khởi hơn trong cuộc sống. Trải qua nhiều thập kỷ, người dân Lào vẫn giữ nguyên vẹn lễ buộc chỉ cổ tay vào các dịp đầu năm mới, cưới hỏi, ma chay... Ðây là lễ tục tâm linh mang đậm bản sắc dân tộc, vì thế cần được bảo tồn, giữ gìn trong thời kì hội nhập văn hóa như hiện nay.
(Nguyễn Cúc, Tạp chí Quân đội nhân dân, số 4, ngày 17/4/2021)
Câu 1. Xác định đề tài của văn bản.
Câu 2. Đối tượng thông tin được đề cập đến trong văn bản là gì?
Câu 3. Chỉ ra và nêu tác dụng của việc sử dụng phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ trong văn bản.
Câu 4. Anh/Chị hiểu như thế nào về câu văn Phong tục buộc chỉ cổ tay của người Lào không chỉ độc đáo, mà còn mang đậm bản sắc văn hóa tâm linh, khiến người được buộc chỉ cảm thấy bình an, hạnh phúc và phấn khởi hơn trong cuộc sống.?
Câu 5. Văn bản gợi cho em suy nghĩ gì về đối tượng thông tin?
Trong cuộc sống, mỗi người đều có những ước mơ, khát vọng riêng biệt. Tuy nhiên, ngoài những mong muốn cá nhân, mỗi chúng ta còn phải đối diện với kỳ vọng của gia đình, đặc biệt là trong thời điểm quan trọng như việc chọn ngành nghề, định hướng tương lai. Làm thế nào để dung hòa những mong muốn của bản thân và kỳ vọng của gia đình là một câu hỏi không dễ dàng và cần có sự suy nghĩ, cân nhắc kỹ lưỡng.
Đầu tiên, chúng ta cần hiểu rõ kỳ vọng của gia đình và mong muốn của bản thân. Gia đình luôn là người quan tâm và yêu thương chúng ta nhất, họ đặt ra kỳ vọng dựa trên những gì họ cho là tốt nhất cho con cái, thường là một công việc ổn định, có thu nhập cao, hoặc những thành công trong xã hội. Tuy nhiên, đôi khi những kỳ vọng này có thể không phù hợp với sở thích hay đam mê của chúng ta. Chính vì thế, bước đầu tiên là lắng nghe và hiểu rõ quan điểm của gia đình về tương lai của mình, nhưng cũng cần xác định rõ ràng những ước mơ và sở thích cá nhân.
Thứ hai, để dung hòa giữa mong muốn bản thân và kỳ vọng gia đình, cần phải có sự trao đổi thẳng thắn và cởi mở. Việc chia sẻ với gia đình về những đam mê, mục tiêu cá nhân là rất quan trọng. Điều này giúp gia đình hiểu rõ hơn về quyết định của chúng ta và những lý do đằng sau lựa chọn đó. Một cuộc trò chuyện thẳng thắn sẽ giúp giảm bớt sự lo lắng của gia đình khi thấy con cái đi theo con đường không phải lúc nào cũng an toàn. Đồng thời, chúng ta cũng cần lắng nghe và tôn trọng những lý lẽ của họ, vì đôi khi những kỳ vọng đó xuất phát từ tình yêu thương và sự lo lắng cho chúng ta.
Thứ ba, chúng ta cần tìm cách kết hợp những mong muốn cá nhân với kỳ vọng của gia đình một cách hợp lý. Đôi khi, không phải là phải lựa chọn giữa hai điều mà là làm thế nào để cả hai đều được thỏa mãn. Ví dụ, nếu bạn yêu thích nghệ thuật nhưng gia đình lại muốn bạn theo đuổi một ngành nghề ổn định, bạn có thể tìm cách kết hợp giữa đam mê và công việc thực tế. Bạn có thể theo học một ngành nghề ổn định, đồng thời duy trì việc theo đuổi nghệ thuật như một sở thích, hoặc thậm chí phát triển nghệ thuật như một nghề tay trái. Điều này không chỉ giúp bạn giữ vững đam mê mà còn đáp ứng được kỳ vọng của gia đình.
Cuối cùng, sự quyết đoán và kiên trì là yếu tố không thể thiếu. Sau khi đã cân nhắc kỹ lưỡng và có sự trao đổi thẳng thắn với gia đình, nếu bạn chắc chắn rằng con đường mình chọn là đúng đắn và có khả năng thành công, hãy kiên quyết theo đuổi mục tiêu của mình. Thành công không đến từ sự dễ dàng mà là từ sự kiên trì, nỗ lực không ngừng. Đồng thời, chúng ta cũng cần chứng minh cho gia đình thấy rằng sự lựa chọn của mình không phải là một quyết định bốc đồng mà là một con đường có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và đầy trách nhiệm.
Tóm lại, để dung hòa mong muốn của bản thân và kỳ vọng của gia đình, chúng ta cần sự lắng nghe, thấu hiểu và trao đổi cởi mở. Mỗi quyết định trong cuộc sống đều cần phải cân nhắc kỹ lưỡng và có sự hợp lý. Bằng cách tìm ra điểm cân bằng giữa đam mê và kỳ vọng, chúng ta không chỉ có thể đạt được ước mơ của mình mà còn nhận được sự ủng hộ và đồng hành từ gia đình.
Câu 1
Bài làm
Bài thơ “Đi thuyền trên sông Đáy” của Hồ Chí Minh đã thể hiện vẻ đẹp tâm hồn cao quý của Bác. Trước hết, đó là một tâm hồn yêu thiên nhiên sâu sắc. Giữa không gian sông nước tĩnh lặng, Bác cảm nhận tinh tế vẻ đẹp của dòng sông, ánh trăng và buổi rạng đông hồng tươi. Những hình ảnh giản dị mà giàu sức gợi đã cho thấy một tâm hồn nhạy cảm, biết rung động trước cái đẹp của cuộc sống. Tuy nhiên, vượt lên trên tình yêu thiên nhiên, Bác còn là người luôn nặng lòng với đất nước. Trong hoàn cảnh kháng chiến gian khổ, Bác vẫn trăn trở, lo lắng cho vận mệnh dân tộc, mong muốn khôi phục giang sơn. Điều đó thể hiện tinh thần trách nhiệm lớn lao và lòng yêu nước sâu sắc. Tâm hồn Bác vì thế vừa thanh cao, giản dị, vừa kiên cường, vững vàng trước mọi thử thách. Qua bài thơ, ta càng thêm kính trọng và học tập ở Bác lối sống đẹp: biết yêu thiên nhiên, sống có lý tưởng và luôn hướng đến lợi ích chung của đất nước.
Câu 2:
Bài làm
Trong cuộc sống, mỗi người đều có những ước mơ và mong muốn riêng. Tuy nhiên, bên cạnh đó còn tồn tại những kỳ vọng từ gia đình. Làm thế nào để dung hòa giữa mong muốn cá nhân và kỳ vọng của gia đình là một vấn đề quan trọng, đặc biệt đối với người trẻ hiện nay. Trước hết, mong muốn của bản thân là điều hoàn toàn chính đáng. Mỗi người sinh ra đều có năng lực, sở thích và ước mơ khác nhau. Khi được sống và theo đuổi đam mê, con người sẽ có động lực học tập, làm việc và dễ đạt được thành công hơn. Nếu chỉ sống theo sự sắp đặt của người khác mà bỏ qua mong muốn của mình, ta dễ rơi vào trạng thái chán nản, mất phương hướng, thậm chí thất bại. Vì vậy, việc lắng nghe chính mình là vô cùng cần thiết. Tuy nhiên, kỳ vọng của gia đình cũng mang ý nghĩa tích cực. Cha mẹ luôn mong muốn con cái có cuộc sống ổn định, hạnh phúc và thành công. Những định hướng của gia đình thường dựa trên kinh nghiệm sống và sự từng trải. Do đó, không nên xem kỳ vọng của gia đình là áp lực tiêu cực, mà cần nhìn nhận đó như một sự quan tâm, lo lắng và định hướng cần thiết.
Để dung hòa hai yếu tố này, điều quan trọng nhất là sự thấu hiểu và giao tiếp. Người trẻ cần mạnh dạn chia sẻ với gia đình về ước mơ, kế hoạch và mục tiêu của bản thân. Khi trình bày rõ ràng, có lý lẽ và định hướng cụ thể, ta sẽ dễ nhận được sự đồng thuận hơn. Đồng thời, cũng cần lắng nghe ý kiến của cha mẹ, biết tiếp thu những lời khuyên đúng đắn để điều chỉnh bản thân.
Bên cạnh đó, mỗi người cần tìm ra điểm cân bằng giữa đam mê và thực tế. Không phải ước mơ nào cũng phù hợp với điều kiện hiện tại. Vì vậy, cần cân nhắc kỹ lưỡng để lựa chọn con đường vừa phát huy được năng lực bản thân, vừa đảm bảo tương lai ổn định. Trong nhiều trường hợp, ta hoàn toàn có thể kết hợp giữa đam mê và định hướng của gia đình, từ đó tạo ra hướng đi phù hợp nhất. Ngoài ra, sự nỗ lực và trách nhiệm của bản thân đóng vai trò quyết định. Khi đã lựa chọn con đường riêng, ta cần kiên trì theo đuổi và chứng minh bằng hành động cụ thể. Thành công sẽ là cách thuyết phục tốt nhất đối với gia đình. Ngược lại, nếu thiếu cố gắng, mọi lý lẽ đều trở nên vô nghĩa.
Tuy nhiên, cũng cần phê phán những trường hợp áp đặt một chiều. Có những gia đình ép buộc con cái theo ý mình mà không quan tâm đến sở thích, năng lực của con. Điều này dễ gây ra áp lực tâm lý và ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của người trẻ. Ngược lại, cũng có những bạn trẻ sống ích kỷ, chỉ nghĩ đến bản thân mà bỏ qua sự quan tâm của gia đình, dẫn đến những lựa chọn thiếu chín chắn.
Tóm lại, dung hòa giữa mong muốn của bản thân và kỳ vọng của gia đình là một quá trình cần sự thấu hiểu, chia sẻ và nỗ lực từ cả hai phía. Khi biết cân bằng hợp lý, mỗi người không chỉ đạt được ước mơ mà còn giữ gìn được tình cảm gia đình. Đây chính là nền tảng quan trọng để hướng tới một cuộc sống hạnh phúc và bền vững.