THEO SỰ PHÂN CÔNG CỦA CÔ THƯƠNG HOÀI, nhiệm vụ tuần này của mình là chia sẻ bí quyết học tốt môn Ngữ Văn đến với các bạn trong cộng đồng O L M
Mình học Ngữ Văn là do đây là môn học mình yêu thích nhất, mình có dự định thi chuyên Ngữ văn và mình tham gia nhiều các kì thi Ngữ Văn trong toàn tỉnh. Mình yêu thích môn văn là do điểm số môn văn của mình khá khả quan (mình đc 8,8 kì thi đầu vào trường cấp hai và đây là số điểm cao thứ hai trong tất cả các kì thi đầu vào từ khi thành lập trường=)). Nếu các bạn cũng giống như mình, cũng có mục tiêu với môn Văn hoặc muốn cải thiện môn Văn thì các bạn có thể tham khảo một số kinh nghiệm mà mình sẽ chia sẻ sau đây nha:
1. Đọc và hiểu tác phẩm bằng phương pháp SQ3R
Theo mình, muốn học tốt Văn thì trước hết phải hiểu tác phẩm. Vì vậy, mình thường áp dụng phương pháp SQ3R thay vì đọc đi đọc lại nhiều lần.
Cách mình học như sau:
- Mình đọc lướt nhan đề, chú thích, hoàn cảnh sáng tác, bố cục và các đề mục để hình dung nội dung chung của tác phẩm.
- Trước khi đọc, mình tự đặt những câu hỏi như: Tác giả muốn nói điều gì? Nhân vật này có gì đặc biệt? Vì sao tác phẩm lại có nhan đề như vậy?...
- Mình đọc thật kỹ văn bản, vừa đọc vừa tìm câu trả lời cho những câu hỏi đã đặt ra, đồng thời đánh dấu các chi tiết, hình ảnh và câu văn quan trọng.
- Sau khi đọc xong, mình gấp sách lại và tự kể lại nội dung hoặc giải thích ý nghĩa tác phẩm bằng lời của mình, thay vì học thuộc.
- Sau 1–2 ngày, mình xem lại sơ đồ tư duy hoặc ghi chú để củng cố kiến thức và bổ sung những điều còn thiếu.
Lưu ý của mình: Đừng đọc chỉ để nhớ cốt truyện. Theo mình, điều quan trọng hơn là hiểu được tư tưởng của tác giả và ý nghĩa của từng chi tiết nghệ thuật.
2. Phân tích tác phẩm
Theo mình, muốn phân tích một tác phẩm hay thì trước hết phải hiểu được điều mà tác giả muốn gửi gắm. Vì vậy, mình không vội đọc các bài phân tích mẫu mà sẽ tự tìm hiểu tác phẩm theo cách của mình.
Cách mình học như sau:
-Sau khi đọc xong tác phẩm, mình thường bắt đầu bằng việc phân tích nhan đề. Mình sẽ suy nghĩ xem tác giả muốn gửi gắm điều gì qua nhan đề và vì sao lại lựa chọn cách đặt tên như vậy.
-Tiếp theo, mình đặt tác phẩm vào hoàn cảnh sáng tác để hiểu rõ hơn thông điệp của tác giả cũng như bối cảnh ra đời của tác phẩm.
-Sau đó, mình phân tích tình huống truyện, các chi tiết nghệ thuật, hình tượng nhân vật, ngôn ngữ, hình ảnh và cảm hứng chủ đạo của tác giả. Mình luôn cố gắng tìm mối liên hệ giữa các yếu tố này thay vì phân tích riêng lẻ.
-Trong suốt quá trình đọc, mình luôn tự đặt thật nhiều câu hỏi "Vì sao?".
Ví dụ: Vì sao tác giả lại đặt tên tác phẩm là Chiếc thuyền ngoài xa? Vì sao nhân vật lại có hành động như vậy? Vì sao tác giả xây dựng tình huống truyện theo cách này? Vì sao chi tiết ấy lại xuất hiện đúng ở thời điểm đó?... Sau khi tự trả lời những câu hỏi này, mình thường hiểu tác phẩm sâu hơn rất nhiều.
-Cuối cùng, mình tổng hợp lại những ý quan trọng và liên hệ giữa nhan đề, hoàn cảnh sáng tác, tình huống truyện, nhân vật và chủ đề để có cái nhìn toàn diện về tác phẩm.
Lưu ý của mình:
Theo mình, khi học Văn, đừng chỉ dừng lại ở việc biết tác phẩm viết về điều gì, mà hãy cố gắng lý giải vì sao tác giả lại lựa chọn cách viết ấy. Càng đặt nhiều câu hỏi "Vì sao?", mình càng khám phá được nhiều tầng ý nghĩa của tác phẩm và bài phân tích cũng sẽ có chiều sâu hơn. Với khi các bạn mới bắt đầu học văn, đừng quá gượng ép mình phải trả lời tất cả các câu hỏi, khi các bạn từ từ phân tích sẽ thật sự hiểu tác giả muốn nói gì ẩn sau tác phẩm
3. Ghi chép kiến thức
Theo mình, ghi chép không phải là viết càng nhiều càng tốt, mà quan trọng là biết chọn lọc những ý cốt lõi để sau này ôn tập dễ dàng hơn.
Cách mình học như sau:
-Trên lớp, mình vẫn ghi chép đầy đủ vào vở theo bài giảng của thầy cô giống như các bạn.
-Sau khi về nhà, mình sẽ vẽ lại sơ đồ tư duy (Mind Map) của bài học hôm đó để hệ thống lại toàn bộ kiến thức.
-Trong sơ đồ, mình chỉ ghi những ý chính, ý cần nhớ, các từ khóa quan trọng và mối liên hệ giữa các ý, thay vì chép lại nguyên cả bài.
-Mình thường dùng từ khóa ngắn gọn để khi nhìn vào sơ đồ có thể nhớ lại toàn bộ nội dung đã học, giúp việc ôn tập nhanh và hiệu quả hơn.
-Trước mỗi bài kiểm tra, mình chỉ cần xem lại các sơ đồ tư duy là có thể nhớ được phần lớn kiến thức của bài.
Lưu ý của mình:
Theo mình, không nên ghi quá nhiều chi tiết hoặc chép nguyên văn bài giảng vì sẽ rất dễ rối và khó ôn tập. Hãy chọn lọc những nội dung quan trọng nhất để đưa vào sơ đồ tư duy, như vậy vừa tiết kiệm thời gian vừa tránh bị nhiễu thông tin.
4. Tích lũy dẫn chứng và nhận định
Theo mình, muốn viết một bài văn hay thì ngoài việc hiểu tác phẩm, mình còn cần có vốn dẫn chứng và nhận định phong phú. Vì vậy, mình luôn dành thời gian tích lũy dần thay vì đợi đến lúc kiểm tra mới tìm.
Cách mình học như sau:
-Mình thường tham khảo dẫn chứng và nhận định từ những nguồn uy tín như: Học Văn cô Sương Mai, Học Văn cô Minh Hiên, Học Văn cô Diệu Thu, Lời Giải Hay, Dowload,... và một số tài liệu đáng tin cậy khác.
-Đối với nghị luận văn học, mình học thuộc các nhận định vì theo mình đây là một trong những yếu tố giúp bài viết có chiều sâu và tăng tính thuyết phục.
-Mình không học nhận định một cách ngẫu nhiên mà hệ thống theo từng chủ đề như: thơ, truyện, kí,... Đồng thời, mình còn phân loại theo từng tác giả như Nam Cao, M. Gorky, Nguyễn Minh Châu ,... để khi làm bài có thể lựa chọn nhận định phù hợp.
-Đối với nghị luận xã hội, mình không học thuộc cả dẫn chứng mà chỉ ghi nhớ những ý chính, số liệu quan trọng và thông tin nổi bật. Khi làm bài, mình sẽ lựa chọn dẫn chứng phù hợp với vấn đề cần nghị luận thay vì đưa quá nhiều dẫn chứng.
-Sau khi học xong, mình thường ôn lại theo từng chủ đề và từng tác giả. Mình sẽ tự nhẩm hoặc viết lại những nhận định, dẫn chứng mình còn nhớ, sau đó đối chiếu với sổ tay để bổ sung những phần còn thiếu. Trước mỗi bài kiểm tra hoặc kì thi, mình sẽ xem lại toàn bộ hệ thống này để ghi nhớ lâu hơn và vận dụng linh hoạt khi làm bài.
Lưu ý của mình:
Theo mình, nhận định và dẫn chứng sẽ rất dễ quên nếu chỉ học một lần. Vì vậy, mình luôn ôn tập định kỳ và sắp xếp chúng theo từng chủ đề, từng tác giả để khi làm bài có thể nhớ nhanh và sử dụng đúng ngữ cảnh. Điều quan trọng không phải là học thật nhiều, mà là hiểu, nhớ và biết vận dụng đúng lúc.
5. Luyện viết
Theo mình, muốn viết văn hay thì không có cách nào khác ngoài việc luyện viết thường xuyên. Mỗi bài mình viết đều là một cơ hội để phát hiện lỗi sai và cải thiện cách diễn đạt của bản thân.
Cách mình học như sau:
-Hiện tại, mỗi tuần mình luyện 4 bài văn, gồm 2 bài nghị luận văn học và 2 bài nghị luận xã hội. (Trước đây khi mới học, mình chỉ đặt mục tiêu 2 bài mỗi tuần, sau đó mới tăng dần để phù hợp với khả năng của bản thân.)
-Mình không viết cả bài ngay từ đầu mà thường chia nhỏ từng phần. Đầu tiên là luyện viết mở bài, sau đó đến thân bài, cuối cùng là kết bài. Khi đã thành thạo từng phần, mình mới ghép lại thành một bài hoàn chỉnh.
-Sau khi viết xong, mình sẽ đọc lại toàn bộ bài, chỉnh sửa cách diễn đạt, bổ sung ý còn thiếu, lược bỏ những câu lan man và sửa các lỗi về lập luận, dùng từ, chính tả,...
-Sau khi đã chỉnh sửa, mình sẽ viết lại bài một lần nữa mà không nhìn vào bài cũ. Cách này giúp mình kiểm tra xem mình đã thật sự hiểu vấn đề hay chỉ đang chép lại những gì vừa viết.
-Mỗi lần luyện viết, mình đều bấm thời gian giống như khi đi thi để rèn tốc độ. Nhờ vậy, mình dần biết cách phân chia thời gian hợp lý giữa việc lập dàn ý, viết bài và soát lỗi.
Lưu ý của mình:
Theo mình, đừng quá lo nếu những bài đầu còn nhiều lỗi. Điều quan trọng là sau mỗi lần viết, hãy dành thời gian đọc lại và tự sửa bài của mình. Chính quá trình viết – sửa – viết lại đã giúp mình tiến bộ nhiều nhất. Ngoài ra, mình cũng khuyên các bạn nên luyện viết có giới hạn thời gian để khi vào phòng thi sẽ không bị áp lực và có thể hoàn thành bài đúng thời gian quy định.
6. Đọc thêm để tăng vốn Văn
Theo mình, đọc sách là một trong những cách giúp mình tiến bộ nhanh nhất trong môn Ngữ văn. Việc đọc không chỉ giúp mình có thêm kiến thức mà còn rèn luyện tư duy và cách diễn đạt khi viết.
Cách mình học như sau:
-Mình có một tủ sách khá lớn với khoảng 300 - 400 quyển sách. Mỗi ngày, mình đều dành thời gian để đọc, dù chỉ khoảng 20 - 30 phút, mình thường đọc sách vào buổi sáng sớm và buổi tối trước khi ngủ vì đây là thời gian khiến não nhớ lâu nhất
-Mình thường tìm đọc các tác phẩm của những nhà văn, nhà thơ nổi tiếng như Nam Cao, Nguyễn Minh Châu, Nguyễn Đình Thi, Chế Lan Viên, Phạm Tiến Duật,... Qua mỗi tác phẩm, mình cố gắng quan sát cách các tác giả xây dựng nhân vật, lựa chọn chi tiết nghệ thuật, sử dụng ngôn ngữ và gửi gắm tư tưởng.
-Đặc biệt, mình rất thích đọc sách của Nguyễn Nhật Ánh vì nội dung gần gũi với lứa tuổi học sinh. Những câu chuyện của bác giúp mình hiểu hơn về tâm lí nhân vật, cách kể chuyện tự nhiên và cách diễn đạt giàu cảm xúc.
-Ngoài sách văn học, mình cũng thường đọc các bài văn tham khảo để học cách triển khai ý, cách lập luận, cách sử dụng dẫn chứng và học hỏi những cách mở bài, kết bài hoặc diễn đạt hay. Tuy nhiên, mình chỉ tham khảo cách làm chứ không học thuộc nguyên bài.
-Trong quá trình đọc, nếu gặp một câu văn đẹp, một hình ảnh đặc sắc hay một nhận định ý nghĩa, mình sẽ ghi lại vào sổ tay để ôn tập và vận dụng khi cần.
Điều mình học được từ việc đọc:
-Giúp mình mở rộng vốn từ và biết thêm nhiều cách diễn đạt hay.
-Giúp bài viết có cảm xúc và chiều sâu hơn, không bị khô khan hay lặp ý.
-Rèn luyện khả năng cảm thụ văn học và nhìn nhận vấn đề dưới nhiều góc độ khác nhau.
-Học được cách xây dựng lập luận, liên kết ý và hành văn mạch lạc từ các tác giả và những bài viết hay.
-Giúp mình có thêm nhiều dẫn chứng, chi tiết và ý tưởng để vận dụng vào cả bài nghị luận văn học lẫn nghị luận xã hội.
Lưu ý của mình:
Theo mình, đọc sách không phải để đọc thật nhiều mà quan trọng là đọc có chọn lọc và suy ngẫm. Sau mỗi cuốn sách hoặc mỗi tác phẩm, mình thường tự hỏi bản thân đã học được điều gì và có thể áp dụng điều đó vào bài viết của mình như thế nào. Chính thói quen này đã giúp mình ngày càng yêu môn Văn và viết tự nhiên hơn.
7. Luyện nói để nâng cao khả năng diễn đạt
Theo mình, muốn học tốt Ngữ văn thì ngoài việc đọc và viết, mình cũng cần rèn luyện kỹ năng nói. Khi nói được một vấn đề rõ ràng, mạch lạc thì việc viết cũng sẽ trở nên dễ dàng và logic hơn.
Cách mình học như sau:
-Sau khi hoàn thành một bài văn, mình thường đứng trước gương và đọc lại toàn bộ bài thật lưu loát, rõ ràng như đang thuyết trình trước lớp.
-Trong lúc nói, mình sẽ chú ý đến cách ngắt nghỉ, nhấn mạnh những ý quan trọng và điều chỉnh những câu còn dài hoặc khó hiểu. Nếu có đoạn nào đọc chưa trôi chảy, mình sẽ sửa lại cách diễn đạt để câu văn tự nhiên hơn.
-Mình cũng thường nhờ người thân lắng nghe khi mình trình bày bài viết. Sau đó, mình sẽ hỏi xem bài nói đã dễ hiểu chưa, phần nào còn lan man hoặc chưa thuyết phục để tiếp tục chỉnh sửa.
-Ngoài ra, khi học một tác phẩm, mình thường tự giải thích lại nội dung, giá trị và thông điệp của tác phẩm bằng lời của mình. Cách này giúp mình nhớ kiến thức lâu hơn và hiểu bản chất vấn đề thay vì chỉ học thuộc.
Lưu ý của mình:
Theo mình, nhiều bạn chỉ tập trung luyện viết mà quên mất việc luyện nói. Thực tế, khi mình có thể trình bày một vấn đề một cách mạch lạc và tự tin thì bài viết cũng sẽ rõ ý, có lập luận chặt chẽ và giàu sức thuyết phục hơn. Nhờ duy trì thói quen này, mình cũng đạt được nhiều điểm nói rất tốt, trong đó có những bài được 9,0 , 9,5. Điều đó khiến mình càng tin rằng kỹ năng nói và kỹ năng viết luôn hỗ trợ lẫn nhau trong quá trình học Ngữ văn.
8. Trước khi kiểm tra mình ôn như thế nào?
Theo mình, việc ôn tập sẽ hiệu quả hơn rất nhiều nếu mình học đều từ trước, thay vì đợi đến sát ngày kiểm tra mới bắt đầu học. Vì vậy, mình luôn cố gắng hệ thống lại kiến thức ngay sau mỗi bài học để việc ôn tập trở nên nhẹ nhàng hơn.
Cách mình ôn như sau:
-Trước mỗi bài kiểm tra, mình thường xem lại các sơ đồ tư duy mà mình đã tự vẽ sau mỗi bài học để hệ thống lại toàn bộ kiến thức.
-Sau đó, mình mở cuốn sổ ghi chép của mình và ôn lại những kiến thức trọng tâm, các từ khóa quan trọng, nhận định và dẫn chứng đã được chọn lọc từ trước.
-Mình thường ôn theo từng chuyên đề thay vì học theo từng bài riêng lẻ. Ví dụ như: chuyên đề thơ hiện đại, truyện ngắn hiện đại, nghị luận xã hội, nghị luận văn học,... Cách học này giúp mình dễ liên hệ kiến thức giữa các tác phẩm và ghi nhớ lâu hơn. (Cách này là mình học khi có bài kiểm tra trong đội tuyển Văn)
-Với những phần mình còn chưa chắc, mình sẽ xem lại bài giảng, đọc lại tác phẩm hoặc luyện thêm một vài đoạn văn ngắn để củng cố kiến thức.
-Trước khi đi kiểm tra, mình thường dành thời gian đọc lại các nhận định, dẫn chứng và dàn ý của một số dạng bài quan trọng để tự tin hơn khi làm bài.
- Khi cô giáo mình giới hạn cho bài kiểm tra, mình thường chăm chú nghe và gạch ý chính, sau đó hệ thống lại kiến thức bài đó trong đầu, nhờ đó mnihf nắm rất chắc và tự tin trong các bài kiểm tra (đây là với những bài kiểm tra thường)
- Trên lớp lúc nào mình cũng chăm chú nghe giảng và ghi nhớ bài học hôm nay nên việc ôn tập trước kiểm tra của mình ko quá vất vả vì mình đã có kiến thức trong đầu và về nhà mình chỉ ôn lại
Lưu ý của mình:
Theo mình, việc ôn tập sẽ nhẹ nhàng hơn rất nhiều nếu mỗi ngày mình đều dành một ít thời gian để hệ thống lại kiến thức. Đừng đợi đến sát ngày kiểm tra mới học vì sẽ rất dễ quên và khó liên kết các ý. Khi ôn theo chuyên đề, mình không chỉ nhớ kiến thức lâu hơn mà còn biết cách vận dụng linh hoạt vào nhiều dạng đề khác nhau.
9. Sai lầm mà mình từng mắc phải
Trước đây, bài văn của mình thường khá lan man, chưa bám sát trọng tâm của đề và nhiều lúc còn diễn đạt dài dòng. Mình cũng từng chỉ tập trung phân tích nội dung mà chưa chú ý khai thác giá trị nghệ thuật hay tư tưởng của tác giả, vì vậy bài viết chưa thực sự có chiều sâu.
Sau này, mình rút kinh nghiệm bằng cách đọc thật kỹ đề, lập dàn ý trước khi viết, xác định rõ từng luận điểm để tránh lạc ý. Sau mỗi bài, mình đều đọc lại, tự chỉnh sửa và viết lại mà không nhìn vào bài cũ để kiểm tra xem mình đã thật sự hiểu vấn đề hay chưa. Mình cũng chỉ tham khảo văn mẫu để học cách lập luận và diễn đạt, chứ không học thuộc.
Điều mình rút ra:
Theo mình, đừng sợ viết chưa hay. Mỗi bài văn đều giúp mình nhận ra những điểm còn thiếu để cải thiện. Chỉ cần kiên trì viết – sửa – viết lại và không ngừng học hỏi, mình tin rằng ai cũng sẽ tiến bộ từng ngày.
10. Một số điều quan trọng cần nhớ:
-Mình học tốt Ngữ Văn không chỉ nhờ mỗi sự cố gắng của bản thân mà còn có sự giúp sức của thầy cô hỗ trợ và dẫn lỗi cho mình.
-Khi học Ngữ Văn, mình sử dụng các phương pháp pomordo, mind mapping, feyman (các bạn hãy tìm hiểu cách phương pháp này trên google nhé)
- Mình theo dõi cô Sương Mai, cô Minh Hiên, cô Diệu Thu,.. trên các trang mạng xã hội, điều này giúp mình cải thiện rất nhiều
- Mình quan tâm đến các kiến thức xã hội, mình rất hay đọc báo và các trang thông tin vì đó là những dẫn chứng quan trọng và phù hợp cho các bài văn
- Khi giải đề, mình tư duy độc lập, không dựa vào sự tham khảo
- Mình cải thiện vốn Tiếng Việt: chính tả chính xác, dùng từ đúng, câu văn linh hoạt, biết sử dụng biện pháp tu từ khi cần.
- Đối với các bài văn miêu tả, biểu cảm mình thường quan sát thật kỹ sự vật, con người hoặc khung cảnh và ghi lại những cảm xúc chân thật của bản thân. Ngoài ra, mình đọc thêm những bài văn hay để học cách dùng từ, miêu tả hình ảnh và diễn đạt cảm xúc tự nhiên hơn.
-Mình hay giải đề Ngữ Văn từ những nguồn đáng tin cậy
- Mình mua những quyển sách như: Bồi dưỡng Ngữ Văn lớp (có theo từng lớp), Giúp em viết đoạn và bài văn hay lớp…, Ngữ Văn…-Phương pháp đọc hiểu và viết mở rộng ngoài sách giáo khoa, 100 bài văn hay lớp…
-Mình hay nhờ AI phân tích khả năng của mình và tạo ra một đề thích hợp để mình giải đề
- Mình học thuộc các câu ca dao, thành ngữ, tục ngữ vì nó rất hữu ích
- Mình mua quyển sách tổng hợp các dẫn chứng và sách nâng cao lối diễn đạt để mình cải thiện cho bài văn hay hơn
-Kiến thức trong SGk Ngữ Văn cũng rất quan trọng nên mình học đầy đủ
-Khi trong sách giáo khoa có những văn bản trích từ các tác phẩm thì mình thường tìm tác phẩm đầy đủ đề đọc
- Mình tìm hiểu các tác giả theo: tiểu sử, phong cách sáng tác, tác phẩm tiêu biểu, thành tựu,..
- Mình thường lên youtube, tiktok để tìm nghe những bài văn hay, hữu ích
-Mình có những cuốn từ điển Tiếng Việt đầy đủ thông tin, giúp mình tra từ điển dễ hơn vì có đầy đủ từ mà mình cần tìm hiểu
-Mình hay nghe nhạc khi học, điều đó giúp mình vừa thoải mái và ôn tập tập trung hơn
-Vì là một người rất giỏi ghi nhớ, mình chỉ cần nghe một hai lần là có thể ghi nhớ hoàn toàn nên mình thường nhớ kiến thức trọng tâm ở trên lớp, về nhà mình chỉ ôn tập lại chứ không cần ghi nhớ nữa
-Mình thường dậy sớm để học và thường học vào buổi tối vì đó là lúc con người dễ tập trung nhớ nhất
Trên đây là những phương pháp học Ngữ văn mà mình đã và đang áp dụng. Mỗi người sẽ có một cách học phù hợp với bản thân, vì vậy các bạn có thể tham khảo và điều chỉnh sao cho hiệu quả nhất. Nhờ những phương pháp này, điểm Ngữ văn của mình từ trước đến nay chưa bao giờ dưới 9, đồng thời mình cũng đạt được những kết quả mà bản thân rất hài lòng. Tuy nhiên, mình nghĩ điều quan trọng nhất không phải là điểm số, mà là mình ngày càng yêu môn Văn hơn, biết cảm nhận cuộc sống sâu sắc hơn và tự tin thể hiện suy nghĩ của mình qua từng bài viết.
Mình tin rằng chỉ cần có phương pháp học đúng, kiên trì luyện tập và không ngừng sửa những lỗi sai của bản thân, ai cũng có thể tiến bộ. Hy vọng những chia sẻ của mình sẽ giúp các bạn tìm được cách học phù hợp và có thêm động lực để chinh phục môn Ngữ văn. Chúc các bạn luôn học tốt và đạt được những mục tiêu mình đã đặt ra!
hay quá ạ
Cảm ơn bạn đã chia sẽ bí quyết của bạn cho mình cũng như mọi người.