I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
− Nguyễn Huy Tưởng (1912 − 1960) sinh ra trong một gia đình nhà nho tại làng Dục Tú, huyện Đông Anh, Hà Nội (trước kia thuộc phủ Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh).
− Sự nghiệp văn chương của ông là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa lịch sử và văn học. Không đi vào lối mòn liệt kê sự kiện khô khan, ông luôn đặt lịch sử trong mối quan hệ mật thiết với những vấn đề nghiêm trang và cấp thiết của thời đại.
− Một số tác phẩm tiêu biểu của ông bao gồm:
+ Kịch: Vũ Như Tô (1943), Bắc Sơn (1946), Những người ở lại (1948),...
+ Các truyện lịch sử: Đêm hội Long Trì (1942), An Tư (1945), Lá cờ thêu sáu chữ vàng (1960),...
2. Tác phẩm
− Xuất xứ:
− Hoàn cảnh ra đời:
+ Vở bi kịch Vũ Như Tô được chấp bút vào năm 1941 và viết lời đề tựa năm 1942. Đây không chỉ là tác phẩm bi kịch đầu tay mà còn là kiệt tác đồ sộ nhất trong sự nghiệp sáng chói của Nguyễn Huy Tưởng, tạo nên bước ngoặt cho sự phát triển của thể loại bi kịch trong nền văn học Việt Nam.
+ Ban đầu, khi đăng tải trên tạp chí Tri Tân (1943 − 1944), vở kịch chỉ gồm ba hồi; nhưng sau đó, nhờ tiếp thu ý kiến từ những nhà văn tiến bộ, tác giả đã chỉnh sửa và hoàn thiện thành quy mô năm hồi như hiện nay.
− Nội dung tóm tắt:
II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
1. Chỉ dẫn sân khấu
Một số chi tiết tiêu biểu cho thấy các chỉ dẫn sân khấu trong đoạn trích có vai trò quan trọng đối với việc làm sáng tỏ bối cảnh của vở kịch, hành động và tâm trạng của nhân vật, bao gồm:
− Bối cảnh:
+ Chi tiết:
++ Có tiếng quân ầm ầm, tiếng trống, tiếng chiêng, tiếng tù và, tiếng ngựa hí.
++ Có tiếng nhà đổ, cửa đổ.
++ Có tiếng giày dép nhốn nháo. Bọn cung nữ hốt hoảng đi vào.
+ Tác dụng:
− Hành động:
+ Chi tiết:
+ Tác dụng:
− Tâm trạng:
+ Chi tiết: Vũ Như Tô: thản nhiên, khinh bỉ, đầy hi vọng, nhìn ra, rú lên, chua chát: Từ khinh bỉ đến đầy hi vọng rồi đến thất vọng cùng cực.
+ Tác dụng: Thể hiện mộng tưởng đầy hão huyền của Vũ Như Tô về tương lai của Cửu Trùng Đài và sự cay đắng đến tột cùng khi mất đi thứ quý giá.
