Viết: Viết đoạn văn ghi lại cảm nghĩ về một ....
Khoá học Lớp 8 Ngữ văn 8 Viết: Viết đoạn văn ghi lại cảm nghĩ về một .... Viết: Viết đoạn văn ghi lại cảm nghĩ về một ....
Quay lại giao diện cũ Quay lại giao diện cũ Đăng nhập

Viết: Viết đoạn văn ghi lại cảm nghĩ về một bài thơ tự do (Phần 2)

III − THỰC HÀNH VIẾT

Đề bài: Viết đoạn văn ghi lại cảm nghĩ về bài thơ Nói với con về bà ngoại của Vũ Nho.

NÓI VỚI CON VỀ BÀ NGOẠI

Con sẽ như giọt nắng
trước hiên bà mùa đông

Giọt nắng tìm kim
giọt nắng quét nhà
giọt nắng sún răng lò cò quanh cửa
giọt nắng ỉ eo theo bà đi chợ
lễ mễ khiêng cả chiếc bánh đa tròn 

Con sẽ như chú mèo nhỏ cuối vườn
đánh đổ ông trăng xuống nơi đáy nước
trán sưng u và áo quần lấm láp
rón rén leo lên ôm gối ngủ vờ 

Con sẽ như...
như chú cún còi
ăn một bát cơm hết ba chuyện cổ
hạt dẻ, thảm bay, đèn thần, chổi quỷ
thế giới thần tiên nấp phía lưng bà

"Bà yêu con không",
"con sẽ là gì"
đôi mắt thỏ nâu suốt ngày hỏi mẹ.

Dù con sinh ra bà đã không còn nữa
nhưng bà yêu con từ xửa từ xưa
bà gửi cho con hoa trái mùa thu
đàn ong tháng Ba
ông trăng tháng Sáu
bà gửi cho con
mẹ
và câu hát...
mai con lớn rồi
vẫn đầy đủ yêu thương.

(Trích Thơ cho tuổi thơ, Vũ Nho, NXB Hội Nhà văn, 2017, tr.191-192)

1. Chuẩn bị viết

− Đọc kĩ bài thơ nhiều lần để cảm nhận được giọng điệu, nhịp điệu và mạch cảm xúc xuyên suốt của bài thơ.

− Xác định nội dung chính và các chi tiết, hình ảnh tiêu biểu của bài thơ.

− Xác định cảm xúc của bản thân về bài thơ.

2. Tìm ý, lập dàn ý

a. Tìm ý

* Suy nghĩ và tự trả lời các câu hỏi xoay quanh tác phẩm:

− Đọc bài thơ nhiều lần để cảm nhận âm điệu, mạch cảm xúc của nó.

− Ghi lại cảm nghĩ của em về những nét đặc sắc trên hai phương diện nội dung và nghệ thuật của bài thơ.

− Xác định cảm nghĩ chung về bài thơ (sử dụng những từ ngữ diễn tả cảm xúc như xúc động, tự hào, biết ơn,...).

* Tìm ý cho đoạn văn ghi lại cảm nghĩ về bài thơ Nói với con về bà ngoại:

− Cảm xúc chủ đạo, xuyên suốt của bài thơ:

Câu hỏi:

NÓI VỚI CON VỀ BÀ NGOẠI

Con sẽ như giọt nắng
trước hiên bà mùa đông

Giọt nắng tìm kim
giọt nắng quét nhà
giọt nắng sún răng lò cò quanh cửa
giọt nắng ỉ eo theo bà đi chợ
lễ mễ khiêng cả chiếc bánh đa tròn

Con sẽ như chú mèo nhỏ cuối vườn
đánh đổ ông trăng xuống nơi đáy nước
trán sưng u và áo quần lấm láp
rón rén leo lên ôm gối ngủ vờ

Con sẽ như...
như chú cún còi
ăn một bát cơm hết ba chuyện cổ
hạt dẻ, thảm bay, đèn thần, chổi quỷ
thế giới thần tiên nấp phía lưng bà

"Bà yêu con không",
"con sẽ là gì"
đôi mắt thỏ nâu suốt ngày hỏi mẹ.

Dù con sinh ra bà đã không còn nữa
nhưng bà yêu con từ xửa từ xưa
bà gửi cho con hoa trái mùa thu
đàn ong tháng Ba
ông trăng tháng Sáu
bà gửi cho con
mẹ
và câu hát...
mai con lớn rồi
vẫn đầy đủ yêu thương.

(Trích Thơ cho tuổi thơ, Vũ Nho, NXB Hội Nhà văn, 2017, tr.191-192)

Ý nào dưới đây là đúng về cảm xúc chủ đạo xuyên suốt của bài thơ?

Nỗi buồn đau xót xa, tiếc nuối khôn nguôi của người mẹ khi nghĩ về sự mất mát và những thiệt thòi mà con mình phải gánh chịu.
Lời nhắc nhở nhẹ nhàng, nghiêm khắc của người mẹ về bổn phận làm con và lòng biết ơn sâu sắc đối với nguồn cội, tổ tiên của mình.
Tình cảm ấm áp, sự trân trọng và niềm tin vào sự hiện hữu vĩnh cửu của tình yêu thương mà bà dành cho cháu dù bà đã khuất.
Sự hân hoan, niềm vui sướng của đứa trẻ khi được đắm mình trong thế giới cổ tích đầy màu sắc và những trò chơi cùng với bà.

− Một số hình ảnh, chi tiết tiêu biểu của bài thơ:

+ Các hình ảnh "giọt nắng", "chú mèo nhỏ", "chú cún còi":

Câu hỏi:

NÓI VỚI CON VỀ BÀ NGOẠI

Con sẽ như giọt nắng
trước hiên bà mùa đông

Giọt nắng tìm kim
giọt nắng quét nhà
giọt nắng sún răng lò cò quanh cửa
giọt nắng ỉ eo theo bà đi chợ
lễ mễ khiêng cả chiếc bánh đa tròn

Con sẽ như chú mèo nhỏ cuối vườn
đánh đổ ông trăng xuống nơi đáy nước
trán sưng u và áo quần lấm láp
rón rén leo lên ôm gối ngủ vờ

Con sẽ như...
như chú cún còi
ăn một bát cơm hết ba chuyện cổ
hạt dẻ, thảm bay, đèn thần, chổi quỷ
thế giới thần tiên nấp phía lưng bà

"Bà yêu con không",
"con sẽ là gì"
đôi mắt thỏ nâu suốt ngày hỏi mẹ.

Dù con sinh ra bà đã không còn nữa
nhưng bà yêu con từ xửa từ xưa
bà gửi cho con hoa trái mùa thu
đàn ong tháng Ba
ông trăng tháng Sáu
bà gửi cho con
mẹ
và câu hát...
mai con lớn rồi
vẫn đầy đủ yêu thương.

(Trích Thơ cho tuổi thơ, Vũ Nho, NXB Hội Nhà văn, 2017, tr.191-192)

Việc tác giả ví đứa con với "giọt nắng", "chú mèo nhỏ", "chú cún còi" nhằm thể hiện điều gì dưới đây?

Gợi tả hình dáng nhỏ bé, yếu ớt và cần được che chở của đứa trẻ.
Làm nổi bật cuộc sống sinh hoạt giản dị trong không gian gia đình.
Nhấn mạnh sự nghịch ngợm, hiếu động và tinh nghịch của trẻ nhỏ.
Khắc hoạ thế giới tuổi thơ hồn nhiên, đáng yêu gắn với bà ngoại.

+ Các hình ảnh "hoa trái mùa thu", "đàn ong tháng Ba", "ông trăng tháng Sáu": Gợi ra dòng chảy thời gian qua các mùa, tạo nên một thế giới thiên nhiên phong phú, tươi đẹp. Qua đó, tác giả thể hiện tình yêu của bà dành cho cháu luôn hiện hữu, bền bỉ và bao trùm theo năm tháng, như những món quà dịu dàng gửi đến đứa trẻ.

+ Chi tiết "Thế giới thần tiên nấp phía lưng bà":

Câu hỏi:

NÓI VỚI CON VỀ BÀ NGOẠI

Con sẽ như giọt nắng
trước hiên bà mùa đông

Giọt nắng tìm kim
giọt nắng quét nhà
giọt nắng sún răng lò cò quanh cửa
giọt nắng ỉ eo theo bà đi chợ
lễ mễ khiêng cả chiếc bánh đa tròn

Con sẽ như chú mèo nhỏ cuối vườn
đánh đổ ông trăng xuống nơi đáy nước
trán sưng u và áo quần lấm láp
rón rén leo lên ôm gối ngủ vờ

Con sẽ như...
như chú cún còi
ăn một bát cơm hết ba chuyện cổ
hạt dẻ, thảm bay, đèn thần, chổi quỷ
thế giới thần tiên nấp phía lưng bà

"Bà yêu con không",
"con sẽ là gì"
đôi mắt thỏ nâu suốt ngày hỏi mẹ.

Dù con sinh ra bà đã không còn nữa
nhưng bà yêu con từ xửa từ xưa
bà gửi cho con hoa trái mùa thu
đàn ong tháng Ba
ông trăng tháng Sáu
bà gửi cho con
mẹ
và câu hát...
mai con lớn rồi
vẫn đầy đủ yêu thương.

(Trích Thơ cho tuổi thơ, Vũ Nho, NXB Hội Nhà văn, 2017, tr.191-192)

Dòng thơ "thế giới thần tiên nấp phía lưng bà" gợi lên điều gì dưới đây về hình ảnh người bà?

Khẳng định bà là điểm tựa vững chãi, là cội nguồn của những điều kì diệu, bao dung và che chở cho tâm hồn tuổi thơ trong sáng của cháu.
Thể hiện trí tưởng tượng phong phú của đứa trẻ khi luôn nhìn thấy những điều kì ảo ẩn hiện xung quanh cuộc sống hằng ngày.
Nhắc nhở người cháu về lòng biết ơn đối với sự hi sinh thầm lặng của người bà đã dành trọn cả cuộc đời để nuôi nấng các thế hệ sau này.
Khắc hoạ hình ảnh người bà tần tảo, sớm hôm vất vả với tấm lưng còng vì thời gian và những nỗi lo toan cho con cháu trong gia đình.

− Tìm hiểu về đặc sắc nghệ thuật của bài thơ:

+ Việc lặp lại cấu trúc "Con sẽ như...":

Câu hỏi:

NÓI VỚI CON VỀ BÀ NGOẠI

Con sẽ như giọt nắng
trước hiên bà mùa đông

Giọt nắng tìm kim
giọt nắng quét nhà
giọt nắng sún răng lò cò quanh cửa
giọt nắng ỉ eo theo bà đi chợ
lễ mễ khiêng cả chiếc bánh đa tròn

Con sẽ như chú mèo nhỏ cuối vườn
đánh đổ ông trăng xuống nơi đáy nước
trán sưng u và áo quần lấm láp
rón rén leo lên ôm gối ngủ vờ

Con sẽ như...
như chú cún còi
ăn một bát cơm hết ba chuyện cổ
hạt dẻ, thảm bay, đèn thần, chổi quỷ
thế giới thần tiên nấp phía lưng bà

"Bà yêu con không",
"con sẽ là gì"
đôi mắt thỏ nâu suốt ngày hỏi mẹ.

Dù con sinh ra bà đã không còn nữa
nhưng bà yêu con từ xửa từ xưa
bà gửi cho con hoa trái mùa thu
đàn ong tháng Ba
ông trăng tháng Sáu
bà gửi cho con
mẹ
và câu hát...
mai con lớn rồi
vẫn đầy đủ yêu thương.

(Trích Thơ cho tuổi thơ, Vũ Nho, NXB Hội Nhà văn, 2017, tr.191-192)

Ý nào dưới đây là đúng về tác dụng của việc lặp lại cấu trúc "con sẽ như..." trong bài thơ?

Tạo nhịp điệu nhẹ nhàng, tha thiết cho lời thủ thỉ và nhấn mạnh sự gắn kết vô hình, ấm áp giữa đứa cháu với người bà.
Thể hiện sự nuối tiếc của người mẹ vì con không có cơ hội được sống trực tiếp trong vòng tay chăm sóc và vỗ về của bà.
Phê phán những hành động tinh nghịch của con, nhắc nhở con cần phải sửa đổi để trở nên ngoan ngoãn hơn mỗi ngày.
Nhấn mạnh sự thay đổi về ngoại hình và tính cách của đứa trẻ qua từng giai đoạn để bà có thể dễ dàng nhận ra con mình.

+ Đặc điểm ngôn ngữ của bài thơ:

Câu hỏi:

NÓI VỚI CON VỀ BÀ NGOẠI

Con sẽ như giọt nắng
trước hiên bà mùa đông

Giọt nắng tìm kim
giọt nắng quét nhà
giọt nắng sún răng lò cò quanh cửa
giọt nắng ỉ eo theo bà đi chợ
lễ mễ khiêng cả chiếc bánh đa tròn

Con sẽ như chú mèo nhỏ cuối vườn
đánh đổ ông trăng xuống nơi đáy nước
trán sưng u và áo quần lấm láp
rón rén leo lên ôm gối ngủ vờ

Con sẽ như...
như chú cún còi
ăn một bát cơm hết ba chuyện cổ
hạt dẻ, thảm bay, đèn thần, chổi quỷ
thế giới thần tiên nấp phía lưng bà

"Bà yêu con không",
"con sẽ là gì"
đôi mắt thỏ nâu suốt ngày hỏi mẹ.

Dù con sinh ra bà đã không còn nữa
nhưng bà yêu con từ xửa từ xưa
bà gửi cho con hoa trái mùa thu
đàn ong tháng Ba
ông trăng tháng Sáu
bà gửi cho con
mẹ
và câu hát...
mai con lớn rồi
vẫn đầy đủ yêu thương.

(Trích Thơ cho tuổi thơ, Vũ Nho, NXB Hội Nhà văn, 2017, tr.191-192)

Nhận xét nào dưới đây là đúng về đặc điểm ngôn ngữ của bài thơ?

Cầu kì, sử dụng nhiều từ Hán Việt tạo sắc thái cổ kính.
Giản dị, gần gũi nhưng giàu hình ảnh và sức gợi cảm xúc.
Tinh tế, giàu nhạc điệu, tạo nên giọng điệu trữ tình sâu lắng.
Trang trọng, giàu tính triết lí và mang màu sắc suy tư sâu sắc.

− Cảm nghĩ chung, tình cảm dành cho bài thơ Nói với con về bà ngoại:

+ Xúc động trước tình yêu thương của bà dành cho cháu dù bà đã không còn hiện hữu.

+ Trân trọng, biết ơn những giá trị tình cảm gia đình thiêng liêng, bền bỉ theo thời gian.

− Tác dụng của thể thơ tự do:

+ Giúp mạch cảm xúc được triển khai linh hoạt, tự nhiên như dòng tâm sự, phù hợp với lời nói với con.

+ Tạo điều kiện cho hình ảnh, liên tưởng được nối tiếp phong phú, góp phần làm nổi bật thế giới tuổi thơ hồn nhiên.

+ Góp phần tạo nên giọng điệu nhẹ nhàng, tha thiết, làm tăng sức gợi cảm và chiều sâu cảm xúc của bài thơ.

b. Lập dàn ý

− Mở đoạn: Giới thiệu bài thơ và tác giả; nêu cảm nghĩ chung về bài thơ.

− Thân đoạn:

+ Trình bày cảm nghĩ về nét độc đáo của bài thơ trên hai phương diện nội dung và nghệ thuật.

+ Nêu tác dụng của thể thơ tự do trong việc thể hiện mạch cảm xúc, nét độc đáo của bài thơ.

− Kết đoạn: Nêu khái quát cảm nghĩ về bài thơ.

3. Viết bài

− Bố cục bài viết đưa triển khai theo ba phần (mở đoạn, thân đoạn, kết đoạn). Các phần cần có sự liên kết chặt chẽ về nội dung: Giới thiệu được bài thơ, trình bày cảm nghĩ về nội dung và nghệ thuật, đồng thời khái quát lại những điều đã nêu. Cần chú ý sử dụng các phương tiện liên kết thích hợp để làm rõ mối quan hệ giữa các ý.

− Cần lựa chọn từ ngữ và kiểu câu phù hợp để diễn đạt chính xác cảm nhận về nội dung và nghệ thuật của bài thơ.

− Đảm bảo đúng hình thức của một đoạn văn: Các câu viết liền mạch, không xuống dòng; câu đầu lùi đầu dòng theo quy định.

4. Chỉnh sửa và hoàn thiện

– Kiểm tra xem đoạn văn đã giới thiệu được tác giả, tác phẩm và nêu được cảm nghĩ chung hay chưa; nếu thiếu cần bổ sung.

– Xem xét các từ ngữ thể hiện cảm xúc, đánh giá về nét đặc sắc của bài thơ ở hai phương diện nội dung và nghệ thuật, cũng như tác dụng của thể thơ tự do; nếu chưa đầy đủ hoặc chưa phù hợp thì điều chỉnh.

– Nếu câu kết đoạn chưa thể hiện được sự khái quát cảm nghĩ chung về bài thơ thì cần bổ sung để hoàn chỉnh.