I − ĐỊNH HƯỚNG
1. Khái niệm kiểu bài
Viết đoạn văn ghi lại cảm nghĩ về một bài thơ tự do là kiểu bài văn biểu cảm, trong đó người viết sử dụng ngôn ngữ của mình để bày tỏ cảm xúc, sự rung động và những suy nghĩ cá nhân về nội dung và nghệ thuật của một bài thơ không bị ràng buộc bởi các quy tắc về số chữ, số dòng hay vần điệu (thơ tự do).
2. Yêu cầu
– Giới thiệu được bài thơ, tác giả; nêu cảm nghĩ chung về bài thơ.
– Nêu được cảm nghĩ về nội dung và nghệ thuật; nêu được tác dụng của thể thơ tự do trong việc thể hiện mạch cảm xúc, tạo nên nét độc đáo của bài thơ.
– Khái quát được cảm nghĩ về bài thơ.
II − PHÂN TÍCH BÀI VIẾT THAM KHẢO
1. Đọc bài viết tham khảo
LÁ ĐỎ − NIỀM TIN VÀ HI VỌNG NGÀY CHIẾN THẮNG
Bài thơ Lá đỏ được viết năm 1974, trong thời gian nhà thơ Nguyễn Đình Thi đến với chiến trường Tây Nguyên. Ra đời trong bom rơi, đạn nổ, vào thời điểm khốc liệt của cuộc chiến đấu giải phóng miền Nam, bài thơ vẫn ngời lên niềm tin, niềm hi vọng. Mạch cảm xúc của bài thơ phát triển từ cuộc gặp gỡ rồi chia li trong niềm tin gặp lại – niềm tin chiến thắng – của một người lính và một cô thanh niên xung phong trên đường Trường Sơn. Cuộc gặp diễn ra trên cao lộng gió, trong cơn mưa lá đỏ ào ào đổ tuôn mãnh liệt, đẹp đến ngỡ ngàng: Rừng lạ ào ào lá đỏ; trong cuộc hành quân thần tốc tiến về Sài Gòn: Đoàn quân vẫn đi vội vã/ Bụi Trường Sơn nhoà trời lửa. Trong bối cảnh lãng mạn và hào hùng, hiện lên một hình ảnh đẹp, biểu tượng cho cuộc chiến tranh nhân dân – "em gái tiền phương". Chi tiết "vai áo bạc, quàng súng trường" gợi niềm xúc động sâu xa trước hình ảnh người em gái trải qua bao nắng mưa, hằng ngày hằng giờ đối mặt với đạn bom và cuộc sống gian khổ, thiếu thốn nơi chiến trường nhưng vẫn không rời tay súng. Đó cũng là biểu tượng của quê hương gian khó nhưng anh dũng quật cường. Biện pháp tu từ so sánh "Em như quê hương" đã làm nổi bật vẻ đẹp bình dị, thân thương cũng như vai trò là điểm tựa tinh thần tạo nên sức mạnh chiến đấu cho người lính nơi tiền tuyến của người "em gái tiền phương". Lời chào, lời hẹn trong dòng thơ cuối thể hiện niềm lạc quan, tin tưởng vào thắng lợi cuối cùng. Thể thơ tự do với hình thức phóng khoáng; vần, nhịp linh hoạt giúp nhà thơ khắc hoạ được bối cảnh Trường Sơn hùng vĩ, khí thế hào hùng, tâm hồn lạc quan phơi phới của đoàn quân ra trận. Hình ảnh lá đỏ mang ý nghĩa biểu trưng cho niềm tin và hi vọng về thắng lợi tất yếu của cuộc kháng chiến. Bài thơ ra đời cách nay gần nửa thế kỉ vẫn gợi lên trong lòng người đọc niềm xúc động, tự hào, lòng biết ơn thế hệ cha anh đã hiến dâng tuổi xanh cho hoà bình của đất nước.
(Nhóm biên soạn)
2. Phân tích bài viết
– Phần mở đoạn:
– Phần thân đoạn:
+ Câu chủ đề:
+ Phân tích đặc sắc nội dung của bài thơ:
++ Hình ảnh:
+++ Các hình ảnh được lựa chọn để cảm nhận: "Rừng lạ ào ào lá đỏ", "cơn mưa lá đỏ ào ào đổ tuôn mãnh liệt", "Đoàn quân vẫn đi vội vã", "Bụi Trường Sơn nhoà trời lửa".
+++ Những hình ảnh này tái hiện bối cảnh hào hùng và lãng mạn, trở thành biểu tượng cho sức mạnh dân tộc. Đồng thời, những hình ảnh này giải thích cho mạch cảm xúc niềm tin và hi vọng. Chúng chứng minh rằng dù chiến tranh khốc liệt (áo bạc, bụi lửa), nhưng con người vẫn luôn lạc quan và tiến về phía trước.
++ Nhân vật "em gái tiền phương":
+ Phân tích đặc sắc nghệ thuật:
++ Biện pháp tu từ: Phân tích hình ảnh so sánh "em gái tiền phương" với "quê hương".
++ Nhận xét về thể thơ và nhịp điệu: Thể thơ tự do và sự linh hoạt trong cách gieo vần và ngắt nhịp.
++ Ý nghĩa hình ảnh biểu tượng "Lá đỏ":
+ Những từ ngữ biểu cảm mà người viết sử dụng để thể hiện cảm xúc về bài thơ:
++ Thể hiện sự ngưỡng mộ về vẻ đẹp và khí thế của bài thơ: Ngời lên (niềm tin), đẹp đến ngỡ ngàng, lãng mạn, hào hùng, phơi phới.
++ Thể hiện thái độ với nhân vật và hình ảnh trong thơ: Xúc động sâu xa, bình dị, thân thương, anh dũng quật cường.
++ Thể hiện tình cảm, tư tưởng của người viết: Lạc quan, tin tưởng, xúc động, tự hào, lòng biết ơn.
– Phần kết đoạn:
