Viết: Viết bài nghị luận so sánh, đánh giá hai tác phẩm kí
I. Yêu cầu đối với bài văn nghị luận so sánh, đánh giá hai tác phẩm kí
1. Khái niệm
Câu hỏi:
Chọn từ ngữ thích hợp điền vào chỗ trống. Viết bài nghị luận so sánh, đánh giá hai tác phẩm là quá trình những điểm giống và nhau hoặc chỉ một trong hai yếu tố giữa hai văn bản về nội dung, hình thức . Từ đó, người viết đưa ra những nhận xét, để làm nổi bật giá trị riêng của từng tác phẩm, đồng thời thấy được đặc trưng thể loại và cá nhân của mỗi tác giả trong quá trình sáng tạo nghệ thuật. (Kéo thả hoặc click vào để điền)
2. Yêu cầu
Câu hỏi:
Xác định những phương diện cơ bản cần lưu ý khi so sánh, đánh giá hai tác phẩm kí.
− Để viết bài nghị luận so sánh, đánh giá hai tác phẩm văn học, chúng ta cần lưu ý:
+ Xác định mục đích so sánh, đánh giá: Việc so sánh không phải để hướng tới mục đích xem tác phẩm nào có giá trị hơn tác phẩm nào mà để nhận ra những khác biệt, sự đa dạng trong cách nhìn và cảm thụ về đời sống; so sánh để làm rõ vấn đề văn học có trong tác phẩm.
+ Xác định nội dung, tiêu chí so sánh.
+ Đảm bảo cấu trúc chung của một bài nghị luận văn học, tính chính xác của các dẫn chứng, tính chặt chẽ của các lập luận và tính hình tượng, biểu cảm của ngôn ngữ,...
3. Các bước thực hiện
Câu hỏi:
Xác định các bước để viết bài văn nghị luận so sánh, đánh giá hai tác phẩm kí.
II. Phân tích bài viết tham khảo
Bài tập: Hãy so sánh nghệ thuật trần thuật của các tác giả qua hai đoạn trích "Nhật kí Đặng Thùy Trâm" (Đặng Thùy Trâm) và "Một lít nước mắt" (Ki-tô A-ya)
* Về người kể chuyện, sự việc được kể và trải nghiệm của hai tác giả:
Câu hỏi:
Sắp xếp các yếu tố về người kể chuyện; sự việc được kể, trải nghiệm trong hai văn bản Nhật kí Đặng Thùy Trâm và Một lít nước mắt vào cột tương ứng."Nhật kí Đặng Thùy Trâm"
"Một lít nước mắt"
=> Điểm giống và khác nhau trong công việc, quan hệ xã hội, tâm trạng, tình cảm, ước mơ và lẽ sống của hai tác giả là:
Đặng Thùy Trâm | Cô gái A-ya | |
Giống nhau | Những cô gái trẻ, có hoàn cảnh sống đặc biệt và có đời sống tình cảm gắn bó sâu sắc với gia đình | |
Khác nhau | Nữ bác sĩ tại nơi tuyến đầu chống giặc, luôn nhiệt huyết, tận tâm với công việc khám chữa bệnh và lên lớp giảng dạy. | Cô gái trẻ đang chịu đựng căn bệnh hiểm nghèo, chứng kiến bản thân mình ngày một tồi tệ hơn. |
Hăng hái, lạc quan, dũng cảm và sống hết mình vì lí tưởng. | Tâm trạng mệt mỏi, đau khổ và chán chường. | |
Khát khao đánh thắng được giặc Mỹ, giành lại độc lập, tự do cho dân tộc. | Ước mơ có cuộc sống bình thường như bao học sinh khác. | |
* Về thủ pháp trần thuật kết hợp giữa kể chuyện với miêu tả, nghị luận và trữ tình:
Văn bản Nhật kí Đặng Thùy Trâm | Văn bản Một lít nước mắt | |
Giống nhau | Góp phần khắc họa chân thực tính cách, cảm xúc, suy nghĩ của nhân vật chính trong hai tác phẩm. | |
Khác nhau | Thủ pháp miêu tả, trần thuật khắc họa rõ nét hơn khung cảnh chiến trường ác liệt, tái hiện sự cống hiến không ngừng nghỉ của những người trẻ thời chống Mỹ. | Thủ pháp miêu tả, trần thuật đã tái hiện chân thực những ngày tháng chống chọi với bệnh tật của A-ya vô cùng khó khăn, đau khổ. |
Thủ pháp nghị luận và trữ tình lại góp phần thể hiện sâu sắc quan điểm, suy ngẫm, cảm nhận của nữ bác sĩ Đặng Thùy Trâm về lẽ sống đẹp, tinh thần cống hiến của con người nơi tuyến đầu chống giặc. | Thủ pháp trữ tình, nghị luận lại khắc họa rõ nét tâm trạng, những suy ngẫm của A-ya về những ngày tháng ấy, về chính bản thân cô và về sự đau lòng của người mẹ dành cho cô. | |
* Nhận xét, đánh giá về lời trần thuật và hiệu quả của thủ pháp trần thuật kết hợp với miêu tả, nghị luận, trữ tình của hai tác giả:
Câu hỏi:
Trong những nhận định sau, nhận định nào đúng, nhận định nào sai khi nói về lời trần thuật và hiệu quả của thủ pháp trần thuật kết hợp giữa kể với miêu tả, nghị luận, trữ tình trong văn bản Nhật kí Đặng Thùy Trâm?
a) Khắc họa tính cách nhân vật: lạc quan, nhiệt huyết, có lẽ sống đẹp.
b) Thể hiện tư tưởng của thời đại hướng về cộng đồng.
c) Giúp nhân vật và khung cảnh chiến đấu hiện lên chân thực.
d) Tái hiện chân thực cuộc sống riêng tư của nhân vật.
Câu hỏi:
Trong những nhận định sau, nhận định nào đúng, nhận định nào sai khi nói về lời trần thuật và hiệu quả của thủ pháp trần thuật kết hợp giữa kể với miêu tả, nghị luận, trữ tình trong văn bản Một lít nước mắt?
a) Khắc họa đậm nét cuộc sống, tâm trạng đau khổ của nhân vật.
b) Thể hiện tính cách nhân vật: lạc quan, có nghị lực sống phi thường.
c) Tái hiện chân thực cảm nghĩ của nhân vật về gia đình, bạn bè và xã hội.
d) Thể hiện phẩm chất cao đẹp của nhân vật: lạc quan, hăng hái, cao thượng.