Viết văn bản thuyết minh (về một đối tượng) có lồng ghép một hay nhiều yếu tố như miêu tả, tự sự, biểu cảm, nghị luận (Phần 1) SVIP

I − ĐỊNH HƯỚNG

1. Kiểu bài

2. Yêu cầu

− Nêu được đối tượng hay quy trình cần thuyết minh.

− Làm rõ các đặc điểm của đối tượng/ các bước thực hiện hay các công đoạn trong việc thực hiện quy trình.

− Lồng ghép được một hay nhiều yếu tố như miêu tả, tự sự, biểu cảm, nghị luận.

− Sắp xếp nội dung theo trình tự hợp lí.

− Sử dụng ngôn ngữ, phương tiện phi ngôn ngữ hỗ trợ phù hợp.

3. Bố cục của bài viết

II − PHÂN TÍCH VĂN BẢN THAM KHẢO

1. Đọc văn bản tham khảo

TÔI THẤY HOA VÀNG TRÊN CỎ XANH: NHỮNG THƯỚC PHIM
ĐÁNH THỨC KÍ ỨC TUỔI THƠ VÀ TÌNH QUÊ HƯƠNG

Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh là bộ phim do Vich-to Vũ (Victor Vũ) làm đạo diễn, dựa trên tác phẩm cùng tên của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh. Phim được sản xuất năm 2015, công chiếu từ ngày 1 tháng 10 trong năm. Bộ phim đã mang lại tiếng vang lớn và được đông đảo công chúng trong và ngoài nước yêu mến.

Chuyện phim tập trung kể về cuộc sống thường ngày với những mối quan hệ anh em, tình bạn, tình quê hương, tình yêu tuổi học trò,... đồng thời tô đậm những rung động trong trẻo của ba nhân vật: Thiều, Tường và cô bạn nữ tên Mận.

Tường là cậu bé hiền lành, dễ thương, sống cùng bố mẹ và Thiều, người anh trai ở một vùng quê miền Trung nghèo, bình yên vào thập niên 80. Tường thích đọc sách, yêu truyện cổ tích, quý loài vật. Cậu bé nuôi một con cóc tên "Cu Cậu" dưới gầm giường. Thiều là một chàng thiếu niên hướng ngoại, cũng yêu thương em nhưng hay bày những trò nghịch tinh quái mà cậu em trai thường là người gánh chịu hậu quả.

Cuộc sống hẳn là vẫn yên bình trôi đi nếu không xảy ra vụ hoả hoạn với gia đình Mận – cô bạn cùng lớp và cũng là người mà Thiều trộm nhớ thầm yêu. Căn chòi bị thiêu rụi, cha Mận bị chết cháy, mẹ Mận thì bị cho là kẻ gây ra vụ cháy chết người, phải đi tù. Thương tình, cha mẹ Thiều đón cô bé Mận về cưu mang. Từ đây, nảy sinh mâu thuẫn giữa hai anh em Thiều, Tường. Thiều ghen tức bởi sự thân thiết giữa Tường và Mận. Thiều gián tiếp khiến con cóc "Cu Cậu" bị giết thịt, mặc dù biết đó là "thú cưng" của Tưởng. Trong một lần hiểu lầm tai hại, Thiều còn vô ý làm em trai bị thương nặng. Chỉ đến khi Tường nói cho Thiều biết, hoá ra chính anh mới là người mà Mận thích chơi cùng, bấy giờ anh chàng mới cảm thấy ân hận, day dứt khôn cùng.

Quả thật, trong thời gian gần đây, hiếm có bộ phim Việt Nam nào về tuổi thơ, được chào đón và hoan nghênh như bộ phim này. Hơn nữa, có thể xem sự ra mắt phim Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh như một sự kiện khác thường. Nói là "khác thường" bởi lẽ phim không có ngôi sao. Cả dàn diễn viên cũng chẳng có cái tên nào đình đám. Nghĩa là thói quen dựa vào tên tuổi của các ngôi sao để "bảo kê" cho doanh thu của nhà phát hành hoặc để đến rạp xem phim của khán giả cũng phải thay đổi.

Một trăm lẻ hai phút phim chầm chậm dẫn người xem ngược về một kí ức thơ bé, theo bước chân chạy mải miết trên con đường làng của Thiều (Thịnh Vinh), theo gương mặt buồn và thường xuyên đẫm nước mắt của Mận (Thanh Mỹ), theo sự hồn nhiên, dễ thương của Tường (Trọng Khang). Những khuôn hình xanh mướt mát, Phú Yên – bối cảnh chính của hơn năm mươi ngày quay Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh – hiện lên trên màn hình chưa bao giờ đẹp, quyến rũ đến "khác thường" như thế!

Cùng với vẻ đẹp của "hoa vàng", "cỏ xanh" là vẻ đẹp của tình làng nghĩa xóm, sự yêu thương, tương thân tương ái trong khó khăn, hoạn nạn thấm đượm trong từng thước phim của tác phẩm. Cảnh quê hương Việt Nam trong phim bình dị mà đẹp đến ngỡ ngàng, nhạc phim và ca khúc lắng đọng khó quên. Tất cả góp phần làm nên sức hấp dẫn của phim.

Không có bạo lực (có ác, nhưng cái ác hồn nhiên) cũng chẳng có tấu hài, không hành động cũng không kinh dị, có nhát ma nhưng là nhát ma con nít,... vậy mà Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh đã khiến khán giả thích thú, vừa cười, vừa rơm rớm nước mắt. Khi phim vừa hết, không ai bảo ai, cả khán phòng đứng lên vỗ tay rền vang. Nhưng xem kìa, họ vẫn chưa rời rạp: ai nấy đứng lại, im phăng phắc, lưu luyến trông vào màn ảnh và... lại vỗ tay!

Trước đó, khi khán giả đang vào rạp, một nhà báo đã nói đùa: "Đi ra mắt phim nội vui ghê, vào rạp lúc đầu bao giờ cũng vui, nhưng chiếu xong phim người ta toàn trốn thật nhanh! Sợ bị hỏi phim xem thế nào thì không biết nói gì!". Thế mà giờ đây, vài chục phút sau khi buổi chiếu kết thúc, vẫn còn rất đông người nán lại, sảnh ngoài phòng chiếu chật kín người. Đạo diễn bộ phim bị vây quanh bởi khán giả và các phóng viên với cả "rừng" micro, máy ảnh, máy quay phim,... Người xem hắn là đã được đền đáp sau những ngày khấp khởi đợi chờ buổi chiếu ra mắt phim Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh.

Dư luận chung về phim thế nào? Sở thích khác nhau, khó tránh khỏi "chín người mười ý". Trong số đông những người yêu thích thì cũng đã có những lời khen nồng nhiệt, thực lòng: "Hoa vàng ngập đầy những chi tiết tuổi thơ (...), là kí ức của rất nhiều người thuộc thế hệ 8X, 9X. Những trò chơi dân gian như: đá cỏ gà, thả diều, hình nhân quay, nhảy dây,... hiện lên giản dị và thân thuộc. Chính tôi đã từng chơi những trò chơi ấy và các cảnh trò chơi trong Hoa vàng khiến tôi bồi hồi..." (Hoài Nam). Những người chưa hài lòng cũng có những phẩm bình thẳng thắn, chẳng hạn: qua "những cảnh mô tả về sự nghèo đói, lũ lụt, cháy nhà...", "khán giả không thấy được sự khốn khó kiệt cùng, mà chỉ là những hồi ức đẹp" hoặc bộ phim chỉ là "khoác một chiếc áo hồi ức cho quá khứ chứ không phải là trải nghiệm của người từng đi qua nó" (Lâm Lê).

Ý kiến có thể khác nhau, nhưng khó mà phủ nhận những gì Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh tạo ra được từ lúc đoạn giới thiệu "lên sóng" cho đến hết đêm ra mắt. hông những thế, do "áp lực" của dư luận, ngày công chiếu cũng phải đẩy lên sớm hơn... Đó chính là những dấu hiệu "bất thường" rất tích cực trong đời sống điện ảnh nước nhà. Tuy nhiên, vượt lên trên những lợi ích và hiệu quả kinh tế, điều đáng trân trọng là giá trị nhân văn trong sáng mà bộ phim mang đến cho người xem: nó đánh thức kí ức tuổi thơ và tình quê hương.

Nhóm biên soạn tổng hợp

(Theo Cát Khuê, "Tôi thấy hoa vàng trên cổ xanh": những cảm xúc... không thường thấy, catkhue@tuoitre.com.vn, https://tuoitre.vn/toi-thay-hoa-vang-tren-co-xanh-nhung-cam-xuc-khong-thuong-thay-977953.htm)

2. Tìm hiểu về văn bản tham khảo

* Nhận xét về cách mở đầu và kết thúc của văn bản

– Mở đầu: Giới thiệu trực diện, ngắn gọn các thông tin cơ bản (tên phim, đạo diễn, nguồn gốc, thời gian ra mắt) và khẳng định ngay sức hút của bộ phim.

– Kết thúc: Tổng kết và khẳng định giá trị nhân văn cao đẹp của tác phẩm (đánh thức kí ức tuổi thơ, tình quê hương), tạo dư âm sâu sắc cho người đọc.

* Nội dung của bài thuyết minh

– Các nội dung cụ thể được trình bày:

+ Thông tin chung: Tên phim, đạo diễn (Victor Vũ), nguồn gốc chuyển thể (truyện Nguyễn Nhật Ánh), thời gian sản xuất và công chiếu.

+ Tóm tắt cốt truyện và nhân vật: Giới thiệu ba nhân vật chính (Thiều, Tường, Mận) và các biến cố, mâu thuẫn đẩy lên cao trào cảm xúc.

+ Giá trị nghệ thuật: Hình ảnh (bối cảnh Phú Yên xanh mướt), âm nhạc lắng đọng và dàn diễn viên nhí thực lực (không dùng "ngôi sao").

+ Sự đón nhận của công chúng: Phản ứng tích cực của khán giả tại rạp và những ý kiến trái chiều từ dư luận/giới phê bình.

+ Ý nghĩa thông điệp: Giá trị nhân văn về tình anh em, tình quê hương và sự thức tỉnh kí ức tuổi thơ.

– Đặc điểm của bộ phim:

+ Tính chân thực và hoài niệm: Làm rõ đây là bộ phim giàu sức gợi, tái hiện sống động kí ức tuổi thơ của các thế hệ 8X, 9X.

+ Giá trị thẩm mĩ cao: Khẳng định vẻ đẹp thiên nhiên và con người Việt Nam bình dị nhưng đầy quyến rũ qua ngôn ngữ điện ảnh.

+ Sức lan toả đặc biệt: Cho thấy đây là một "hiện tượng" điện ảnh khác thường (thành công không nhờ dàn sao mà nhờ cảm xúc thuần khiết).

+ Giá trị nhân văn: Nhấn mạnh đặc điểm cốt lõi của phim là hướng thiện, bồi đắp tâm hồn và tình yêu quê hương đất nước.

* Sự lồng ghép của các yếu tố miêu tả, tự sự, biểu cảm, nghị luận

– Văn bản sử dụng cả 4 yếu tố:

+ Tự sự: Kể lại cốt truyện và các tình tiết (vụ hỏa hoạn, mâu thuẫn hai anh em).

+ Miêu tả: Tả cảnh sắc Phú Yên xanh mướt và gương mặt nhân vật.

+ Biểu cảm: Bộc lộ cảm xúc xúc động, trân trọng của tác giả và khán giả.

+ Nghị luận: Nhận xét, đánh giá về sự thành công và ý nghĩa của phim.

– Nhận xét về cách người viết lồng ghép các yếu tố:

* Cách sắp xếp nội dung trong bài viết