III. Thực hành viết
2.1. Thực hành viết theo các bước
Đề bài: Vẻ đẹp của nhân vật Đan-kô trong văn bản Trái tim Đan-kô của Go-rơ-ki.
a. Chuẩn bị
− Đọc kĩ đề bài để xác định vấn đề nghị luận, hình dung các thao tác lập luận sẽ sử dụng và phạm vi dẫn chứng.
− Đọc truyện Trái tim Đan-kô và xác định các chi tiết về hành động, ngôn ngữ, tình cảm, suy nghĩ,... của nhân vật.
− Tìm đọc thêm tài liệu tham khảo, các nguồn tư liệu khác liên quan tới tác giả Go-rơ-ki và truyện ngắn Bà lão I-déc-ghin và ghi lại những thông tin cần thiết làm ý kiến tham khảo hoặc dẫn chứng, mở rộng.
b. Tìm ý và lập dàn ý
− Tìm ý:
+ Hoàn cảnh xuất hiện của nhân vật Đan-kô.
+ Những lời nói, hành động, tình cảm, suy nghĩ của nhân vật Đan-kô qua mỗi chặng đường.
+ Suy nghĩ, hành động của Đan-kô gây ấn tượng nhất.
+ Các yếu tố nghệ thuật thể hiện hình ảnh nhân vật Đan-kô.
+ Thông điệp rút ra thông qua hành động và tình cảm mà nhân vật Đan-kô dành cho đoàn người. Rút ra ý nghĩa của thông điệp đó đối với cuộc sống ngày nay.
− Lập dàn ý:
Phần | Nội dung cần triển khai |
Mở bài | Giới thiệu tác giả, tác phẩm, nhân vật. |
Thân bài | + Phân tích vẻ đẹp phẩm chất của nhân vật Đan-kô thể hiện qua đặc điểm lời nói, hành động, suy nghĩ,... của nhân vật. + Nêu và phân tích đặc sắc nghệ thuật xây dựng nhân vật như tình huống truyện, nghệ thuật trần thuật, ngôn ngữ nhân vật,... |
Kết bài | Khẳng định vẻ đẹp phẩm chất của nhân vật, rút ra thông điệp và khái quát tài năng của Go-rơ-ki. |
c. Viết
− Viết bài văn theo dàn ý đã lập ở trên.
− Cần diễn đạt rõ ràng, mạch lạc, logic và có cảm xúc.
− Biết chọn lọc từ ngữ phù hợp, đặc sắc.
− Viết đúng chính tả, ngữ pháp.
d. Kiểm tra và chỉnh sửa
− Đọc lại toàn bộ bài viết để kiểm tra và có hướng điều chỉnh phù hợp.
− Phát hiện và sửa lỗi theo yêu cầu:
Nội dung kiểm tra | Yêu cầu cụ thể |
Bố cục ba phần | Mở bài: Đã giới thiệu tác giả, tác phẩm, nhân vật và vấn đề nghị luận (vẻ đẹp nhân vật Đan-kô) chưa? Thân bài: + Đã phân tích được vẻ đẹp của nhân vật Đan-kô thông qua các đặc điểm về lời nói, hành động, suy nghĩ, tình cảm,... chưa? + Đã xác định và đánh giá được các nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật chưa? + Có chỉ ra được sự phù hợp giữa hình thức và nội dung của văn bản không? + Phần nhận xét và đánh giá có thể hiện được ý kiến cá nhân của người viết không? Kết bài: Có khái quát vấn đề và gợi mở thông điệp cùng tài năng của tác giả không? |
Các lỗi còn mắc | + Lỗi về ý: Thiếu ý, lặp ý, lạc ý,... + Lỗi về trình bày, diễn đạt, dùng từ, chính tả,... |
Đánh giá chung | Bài viết đáp ứng yêu cầu ở mức độ nào? Em thấy hứng thú/ khó khăn khi thực hiện phần nào trong tiến trình của bài viết? |
2.2. Rèn luyện kĩ năng viết: Phân tích tác dụng của hình thức truyện.
a. Cách thức
− Mỗi yếu tố trong hình thức truyện mang một ý nghĩa riêng.
Ví dụ: Nhan đề có vai trò thu hút người đọc, gây sự tò mò. Đồng thời, nó giúp gợi cho người đọc khả năng phỏng đoán, suy luận về nội dung của truyện, khắc sâu ấn tượng về nội dung truyện sau khi đọc.
− Tất cả các yếu tố hình thức trong truyện đều có mục đích nhất định, biểu đạt được nội dung, ý nghĩa câu chuyện. Do đó, tuỳ vào yêu cầu của đề bài, khi viết văn phân tích tác dụng của các hình thức nghệ thuật trong truyện, cần chú ý tới các tác dụng riêng của từng yếu tố cũng như tác dụng của toàn bộ yếu tố trong việc biểu đạt nội dung và tác động tới người đọc.
b. Bài tập
